Επιστολή Ελλάδας στον ΟΗΕ: «Παράνομο και άκυρο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Την πλήρη απόρ­ριψη του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου του 2019 επα­να­λαμ­βά­νει η Ελλάδα με επίσημη επι­στολή της προς τον γενικό γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ, ξεκα­θα­ρί­ζο­ντας ότι η πρό­σφατη φερό­μενη επι­κύ­ρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων δεν μπορεί να του προσ­δώ­σει νομική ισχύ.

Στην ελλη­νική επι­στολή, η οποία κυκλο­φό­ρησε ως επίσημο έγγραφο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέ­λευ­σης του ΟΗΕ, η Αθήνα χαρα­κτη­ρί­ζει το μνη­μό­νιο «παρά­νομο» βάσει του διε­θνούς δικαίου, καθώς και «άκυρο και ανί­σχυρο», χωρίς καμία έννομη συνέ­πεια.

Το κείμενο φέρει ημε­ρο­μη­νία 22 Οκτω­βρίου 2026 και υπο­γρά­φε­ται από τη μόνιμη αντι­πρό­σωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, κατόπιν οδηγιών της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης. Δια­νε­μή­θηκε στις 23 Οκτω­βρίου ως έγγραφο A/81/455.

Η βασική θέση της Αθήνας

Η ελλη­νική πλευρά υπο­γραμ­μί­ζει ότι το Μνη­μό­νιο Οριο­θέ­τη­σης Θαλάσ­σιων Περιο­χών Δικαιο­δο­σίας στη Μεσό­γειο, που υπε­γράφη στις 27 Νοεμ­βρίου 2019 μεταξύ της Τουρ­κίας και της τότε Κυβέρ­νη­σης Εθνικής Συμ­φω­νίας της Λιβύης, συνήφθη χωρίς οι δύο χώρες να δια­θέ­τουν παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες ακτές.

Κατά την Αθήνα, από το γεγονός αυτό προ­κύ­πτει ότι Τουρκία και Λιβύη δεν έχουν κοινά θαλάσ­σια όρια που να δικαιο­λο­γούν την επίμαχη οριο­θέ­τηση.

Η επι­στολή ανα­φέ­ρει επίσης ότι το μνη­μό­νιο παρα­βλέ­πει την ύπαρξη ελλη­νι­κών νησιών, με ειδική αναφορά στην Κρήτη και τα Δωδε­κά­νησα, καθώς και τα δικαιώ­ματά τους σε θαλάσ­σιες ζώνες πέραν της αιγια­λί­τι­δας ζώνης.

Η οριο­θέ­τηση που απο­τυ­πώ­νε­ται στο μνη­μό­νιο περι­γρά­φε­ται από την ελλη­νική πλευρά ως «κατά­φωρη ανα­δια­μόρ­φωση της γεω­γρα­φίας», σε αντί­θεση με το διεθνές δίκαιο της θάλασ­σας, όπως αυτό απο­τυ­πώ­νε­ται στη Σύμβαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας και στην καθιε­ρω­μένη πρα­κτική των θαλάσ­σιων οριο­θε­τή­σεων.

«Καμία έννομη συνέ­πεια» από την επι­κύ­ρωση

Κεντρικό σημείο της επι­στο­λής είναι ότι η φερό­μενη επι­κύ­ρωση του μνη­μο­νίου από τη λιβυκή Βουλή των Αντι­προ­σώ­πων δεν μπορεί να αλλάξει τον νομικό χαρα­κτήρα του.

Η Ελλάδα δηλώνει ότι απορ­ρί­πτει το μνη­μό­νιο στο σύνολό του και επι­ση­μαί­νει πως κάθε πράξη που φέρεται να έχει υιο­θε­τη­θεί για την εφαρ­μογή του, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του νομο­σχε­δίου επι­κύ­ρω­σης, στε­ρεί­ται νομικής ισχύος.

Η ίδια θέση δια­τυ­πώ­νε­ται και για οποια­δή­ποτε ενέρ­γεια βασί­ζε­ται στις συντε­ταγ­μέ­νες που περι­λαμ­βά­νο­νται στο κείμενο του 2019. Κατά την Αθήνα, τέτοιες πράξεις αντί­κει­νται στο διεθνές δίκαιο και δεν παρά­γουν έννομα απο­τε­λέ­σματα.

Στην επι­στολή γίνεται ακόμη αναφορά σε προη­γού­με­νες ελλη­νι­κές επι­στο­λές και ρημα­τι­κές δια­κοι­νώ­σεις προς τα Ηνωμένα Έθνη από το 2019 έως το 2025, με τις οποίες η Ελλάδα έχει κατα­γρά­ψει τη σταθερή νομική και διπλω­μα­τική θέση της έναντι του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου.

Αναφορά και στο μνη­μό­νιο για τους υδρο­γο­νάν­θρα­κες

Η ελλη­νική παρέμ­βαση δεν περιο­ρί­ζε­ται στο μνη­μό­νιο θαλάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης του 2019. Στο κείμενο γίνεται ειδική αναφορά και στο μετα­γε­νέ­στερο μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας στον τομέα των υδρο­γο­ναν­θρά­κων, που υπε­γράφη στις 3 Οκτω­βρίου 2022 μεταξύ της Τουρ­κίας και της Κυβέρ­νη­σης Εθνικής Ενό­τη­τας της Λιβύης.

Η Αθήνα επα­να­λαμ­βά­νει την αντί­θεσή της στη συγκε­κρι­μένη συμ­φω­νία, στον βαθμό που αυτή απο­σκο­πεί στην εφαρ­μογή του μνη­μο­νίου του 2019 ή βασί­ζε­ται στην επίμαχη θαλάσ­σια οριο­θέ­τηση.

Παράλ­ληλα, προει­δο­ποιεί ότι οποια­δή­ποτε ενέρ­γεια στο πλαίσιο της φερό­με­νης εφαρ­μο­γής του μνη­μο­νίου του 2022, εφόσον παρα­βιά­ζει κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα ή τη δικαιο­δο­σία της Ελλάδας, συνιστά παρα­βί­αση του διε­θνούς δικαίου.

Η ελλη­νική πλευρά δηλώνει ότι επι­φυ­λάσ­σε­ται των δικαιω­μά­των της έναντι τέτοιων ενερ­γειών, δια­τη­ρώ­ντας ανοιχτή τη δυνα­τό­τητα αντί­δρα­σης σε πράξεις που θίγουν τα ελλη­νικά δικαιώ­ματα ή τη δικαιο­δο­σία της χώρας.

Οι λιβυκές θαλάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις

Η επι­στολή επε­κτεί­νε­ται και στις θαλάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις που έχει προ­βά­λει η ίδια η Λιβύη στη Μεσό­γειο, πέραν του διμε­ρούς μνη­μο­νίου με την Τουρκία.

Η Ελλάδα ανα­φέ­ρε­ται στη λιβυκή ρημα­τική δια­κοί­νωση της 27ης Μαΐου 2025 προς τον γενικό γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ, η οποία έχει κατα­χω­ρι­στεί ως έγγραφο A/79/916 και περι­λαμ­βά­νει συντε­ταγ­μέ­νες και χάρτη για τα διεκ­δι­κού­μενα εξω­τε­ρικά όρια της λιβυκής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Σύμφωνα με την ελλη­νική επι­στολή, οι συγκε­κρι­μέ­νες διεκ­δι­κή­σεις είναι «ατεκ­μη­ρί­ω­τες και νομικά αβά­σι­μες». Η Αθήνα παρα­πέ­μπει στις θέσεις που έχει ήδη δια­τυ­πώ­σει με τη ρημα­τική δια­κοί­νωση της 3ης Σεπτεμ­βρίου 2025, κατα­χω­ρι­σμένη ως A/79/1005.

Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα δια­χω­ρί­ζει την αντί­θεσή της στο τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο από την ευρύ­τερη αμφι­σβή­τηση λιβυκών θαλάσ­σιων διεκ­δι­κή­σεων που, κατά την Αθήνα, αντί­κει­νται στο διεθνές δίκαιο.

Έμφαση στην ειρη­νική επίλυση

Παρά τον αυστηρό τόνο των νομικών επι­ση­μάν­σεων, η επι­στολή κατα­λή­γει με αναφορά στην προ­σή­λωση της Ελλάδας στην ειρη­νική διευ­θέ­τηση ζητη­μά­των θαλάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νι­κές χώρες.

Η Αθήνα επα­να­βε­βαιώ­νει τη δέσμευσή της για επίλυση τέτοιων ζητη­μά­των με ειρη­νικά μέσα, καλή τη πίστει και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασ­σας.

Ως παρα­δείγ­ματα αυτής της προ­σέγ­γι­σης επι­κα­λεί­ται τις συμ­φω­νίες θαλάσ­σιας οριο­θέ­τη­σης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.

Η επι­στολή ολο­κλη­ρώ­νε­ται με αίτημα της μόνιμης αντι­προ­σώ­που της Ελλάδας προς τον γενικό γραμ­μα­τέα του ΟΗΕ να κυκλο­φο­ρή­σει το κείμενο ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέ­λευ­σης, υπό το θέμα «Ωκεανοί και Δίκαιο της Θάλασ­σας».

Πηγή: ethnos.gr