Σταματία Δημητρακοπούλου: «Η σχέση της Ρόδου με την κεραμική είναι από τις πλουσιότερες και πιο ιδιαίτερες στον ελλαδικό χώρο»

Η Στα­μα­τία Δη­μη­τρα­κο­πού­λου ανή­κει στη γενιά των επι­με­λη­τών που έχουν δια­μορ­φώ­σει τα τε­λευ­ταία χρό­νια μια στα­θε­ρή πα­ρου­σία στη σύγ­χρο­νη ει­κα­στι­κή σκηνή, μέσα από συ­νερ­γα­σί­ες με ση­μα­ντι­κούς θε­σμούς στην Ελ­λά­δα και το εξω­τε­ρι­κό. Από την Art Athina και το Ελ­λη­νι­κό Πε­ρί­πτε­ρο στη Μπιε­νά­λε της Βε­νε­τί­ας μέχρι το Palais de Tokyo και το mumok της Βιέν­νης, η δια­δρο­μή της συν­δέ­ε­ται με δια­φο­ρε­τι­κά πεδία της σύγ­χρο­νης τέ­χνης και της επι­με­λη­τι­κής πρα­κτι­κής.

Σή­με­ρα, ως co-curator της Biennale of Contemporary Keramics στη Ρόδο, μιλά στη «δ» για τη σχέση της σύγ­χρο­νης κε­ρα­μι­κής με τον τόπο, για την ιστο­ρι­κή και πο­λι­τι­στι­κή μνήμη του νη­σιού, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο μια διε­θνής διορ­γά­νω­ση μπο­ρεί να συ­νο­μι­λή­σει ου­σια­στι­κά με την το­πι­κή κοι­νω­νία. Στη συ­νέ­ντευ­ξή της εξη­γεί ακόμη τι την εν­δια­φέ­ρει στην πο­λυ­μορ­φία της κε­ρα­μι­κής και πώς δια­μορ­φώ­θη­κε η επι­με­λη­τι­κή ιδέα του «Where the Day Starts / Εκεί που Αρ­χί­ζει η Μέρα».

• Κυρία Δη­μη­τρα­κο­πού­λου, το Πρό­γραμ­μα απευ­θύ­νε­ται σε ένα πολύ ευρύ κοινό: καλ­λι­τέ­χνες, μα­θη­τές, φοι­τη­τές, εκ­παι­δευ­τι­κούς, ερευ­νη­τές αλλά και την το­πι­κή κοι­νω­νία. Πόσο ση­μα­ντι­κό ήταν για εσάς να βγει η Biennale έξω από το κα­θα­ρά εκ­θε­σια­κό πλαί­σιο και να γίνει ένας χώρος συμ­με­το­χής και ανταλ­λα­γής;

Ήταν βα­σι­κό για εμάς από την αρχή. Μια Biennale απο­κτά πραγ­μα­τι­κό απο­τύ­πω­μα μέσα από τις σχέ­σεις που δη­μιουρ­γεί, τη γνώση που με­τα­φέ­ρει και τις δια­φο­ρε­τι­κές κοι­νό­τη­τες που φέρ­νει κοντά. Αυτό έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία και για την ίδια την κε­ρα­μι­κή, ένα μέσο που ιστο­ρι­κά βα­σί­ζε­ται στη με­τά­δο­ση γνώ­σης, τε­χνι­κών και πρα­κτι­κών από άν­θρω­πο σε άν­θρω­πο. Η τέχνη είναι από τη φύση της ένας χώρος συμ­με­το­χής και ανταλ­λα­γής και αυτό ακρι­βώς θέ­λα­με να ανα­δεί­ξου­με μέσα από το πλού­σιο πα­ράλ­λη­λο πρό­γραμ­μα της BCK 2026.

• Υπάρ­χει μια ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στην ιστο­ρία και την κε­ρα­μι­κή πα­ρά­δο­ση της Ρόδου, από τα αρ­χαία αγ­γεία μέχρι την ιστο­ρία του «Ίκα­ρου». Γιατί ήταν ση­μα­ντι­κό, σε μια διε­θνή Biennale, να φω­τι­στεί τόσο έντο­να η το­πι­κή πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά;

Η BCK είναι μια νο­μα­δι­κή διορ­γά­νω­ση και επι­λέ­γει κάθε φορά τό­πους με έντο­νη πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά και ου­σια­στι­κή ιστο­ρι­κή σχέση με την κε­ρα­μι­κή. Η σύν­δε­ση με το νησί που τη φι­λο­ξε­νεί απο­τε­λεί βα­σι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα της έκ­θε­σης, καθώς μέσα από το πα­ρελ­θόν αντλού­με γνώση για το παρόν και έμπνευ­ση για το μέλ­λον. Η σχέση της Ρόδου με την κε­ρα­μι­κή είναι από τις πλου­σιό­τε­ρες και πιο ιδιαί­τε­ρες στον ελ­λα­δι­κό χώρο, με μια ιστο­ρία που εκτεί­νε­ται σε πολ­λούς αιώ­νες. Ήταν επο­μέ­νως αυ­το­νό­η­το για εμάς αυτή η κλη­ρο­νο­μιά να έχει ου­σια­στι­κή πα­ρου­σία στη φε­τι­νή Biennale.

• Από το Kintsugi και τα υα­λώ­μα­τα μέχρι την εκτε­τα­μέ­νη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα και τα μα­θη­μα­τι­κά, το πρό­γραμ­μα πα­ρου­σιά­ζει πολύ δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις στην κε­ρα­μι­κή. Τι σας εν­δια­φέ­ρει εσάς προ­σω­πι­κά πε­ρισ­σό­τε­ρο σε αυτή την πο­λυ­φω­νία;

Η κε­ρα­μι­κή δια­τρέ­χει σχε­δόν ολό­κλη­ρη την αν­θρώ­πι­νη ύπαρ­ξη. Από τα σκεύη με τα οποία μα­γει­ρέ­ψα­με, απο­θη­κεύ­σα­με και συ­ντη­ρή­σα­με την τροφή μας, μέχρι τα αντι­κεί­με­να που έγι­ναν μαρ­τυ­ρί­ες πο­λι­τι­σμών και σχέ­σε­ων με­τα­ξύ τους, και φυ­σι­κά το έργο τέ­χνης, άλ­λο­τε πε­ρί­τε­χνο και σύν­θε­το και άλ­λο­τε από­λυ­τα μι­νι­μα­λι­στι­κό. Στη βάση της πα­ρα­μέ­νει πάντα αυτό το αρ­χέ­γο­νο παι­χνί­δι με το χώμα, τη γη, το νερό και τη φωτιά. Αυτή την πο­λυ­μορ­φία προ­σπα­θή­σα­με να χω­ρέ­σου­με στην BCK, δη­μιουρ­γώ­ντας ένα πε­ρι­βάλ­λον όπου η κε­ρα­μι­κή γί­νε­ται αντι­λη­πτή σχε­δόν ως φυ­σι­κή προ­έ­κτα­ση του αν­θρώ­που.

• Η BCK είναι μια διε­θνής Biennale, αλλά φέτος έχει μια πολύ ισχυ­ρή σχέση με τη Ρόδο. Πι­στεύ­ε­τε ότι η διορ­γά­νω­ση μπο­ρεί να αφή­σει ένα πο­λι­τι­στι­κό απο­τύ­πω­μα στο νησί και πέρα από τη διάρ­κεια της έκ­θε­σης;

Αυτός είναι ένας από τους βα­σι­κούς στό­χους της διορ­γά­νω­σης. Το απο­τύ­πω­μα μιας Biennale δεν με­τριέ­ται μόνο στους μήνες που πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτή, αλλά στη γνώση, στις συ­νερ­γα­σί­ες και στις νέες δυ­να­τό­τη­τες που δη­μιουρ­γεί. Στη Ρόδο αυτό ση­μαί­νει την ενερ­γο­ποί­η­ση χώρων, τη συμ­με­το­χή της το­πι­κής κοι­νό­τη­τας, τη σύν­δε­ση με καλ­λι­τέ­χνες και επαγ­γελ­μα­τί­ες από δια­φο­ρε­τι­κές χώρες και, κυ­ρί­ως, την ενί­σχυ­ση της σύγ­χρο­νης πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας του νη­σιού.

• Ο τί­τλος Where the Day Starts / Εκεί που Αρ­χί­ζει η Μέρα συν­δέ­ε­ται με το φως, τον Ήλιο και τον ιδιαί­τε­ρο συμ­βο­λι­σμό της Ρόδου. Για εσάς προ­σω­πι­κά, πώς εξε­λί­χθη­κε αυτή η ιδέα μέσα από τη δια­δι­κα­σία της επι­μέ­λειας και την επαφή σας με το νησί;

Ο τί­τλος ξε­κί­νη­σε από κάτι πολύ συ­γκε­κρι­μέ­νο: τη Ρόδο ως το ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της Ελ­λά­δας, εκεί όπου κυ­ριο­λε­κτι­κά αρ­χί­ζει η μέρα, και φυ­σι­κά από τη μυ­θο­λο­γι­κή της σχέση με τον Ήλιο. Στην πο­ρεία όμως απέ­κτη­σε για εμένα πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα επί­πε­δα. Ο Ήλιος ως αρ­χέ­γο­νο σύμ­βο­λο ζωής και με­τα­μόρ­φω­σης, το φως ως κοινή εμπει­ρία που ενώ­νει τους λαούς της Με­σο­γεί­ου και, τε­λι­κά, η φωτιά ως η δύ­να­μη που με­τα­μορ­φώ­νει τον πηλό σε κε­ρα­μι­κό. Όσο προ­χω­ρού­σε η επι­μέ­λεια, τόσο πε­ρισ­σό­τε­ρο αυτές οι συν­δέ­σεις έμοια­ζαν να συ­γκλί­νουν φυ­σι­κά μέσα στην ίδια την έκ­θε­ση.

• Έχο­ντας πλέον δει την έκ­θε­ση να λει­τουρ­γεί μέσα στην πόλη και έχο­ντας έρθει σε επαφή με το κοινό, υπάρ­χει κάτι που σας εξέ­πλη­ξε ή κάτι που επι­βε­βαί­ω­σε μια αρ­χι­κή σας σκέψη για τη σχέση της σύγ­χρο­νης κε­ρα­μι­κής με τη Ρόδο;

Αυτό που ξε­πέ­ρα­σε τις προσ­δο­κί­ες μας ήταν ο βαθ­μός στον οποίο η το­πι­κή κοι­νω­νία αγκά­λια­σε την Biennale. Υπήρ­ξε μια πολύ ου­σια­στι­κή αντα­πό­κρι­ση από τους αν­θρώ­πους του νη­σιού, με εν­δια­φέ­ρον, φρο­ντί­δα και πραγ­μα­τι­κή συμ­με­το­χή στη διορ­γά­νω­ση. Ταυ­τό­χρο­να, επι­βε­βαιώ­θη­κε η αρ­χι­κή μας πε­ποί­θη­ση ότι η Με­σαιω­νι­κή Πόλη ήταν το ιδα­νι­κό πε­ρι­βάλ­λον για αυτή την έκ­θε­ση. Η σχέση που ανα­πτύ­χθη­κε ανά­με­σα στη σύγ­χρο­νη κε­ρα­μι­κή, την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή και την ιστο­ρία των χώρων λει­τούρ­γη­σε με μια συ­νο­χή που τε­λι­κά έγινε ένα από τα ισχυ­ρό­τε­ρα στοι­χεία της φε­τι­νής Biennale.