Σταματία Δημητρακοπούλου: «Η σχέση της Ρόδου με την κεραμική είναι από τις πλουσιότερες και πιο ιδιαίτερες στον ελλαδικό χώρο»

Κυρία Δημη­τρα­κο­πού­λου, το Πρό­γραμμα απευ­θύ­νε­ται σε ένα πολύ ευρύ κοινό: καλ­λι­τέ­χνες, μαθητές, φοι­τη­τές, εκπαι­δευ­τι­κούς, ερευ­νη­τές αλλά και την τοπική κοι­νω­νία. Πόσο σημα­ντικό ήταν για εσάς να βγει η Biennale έξω από το καθαρά εκθε­σιακό πλαίσιο και να γίνει ένας χώρος συμ­με­το­χής και ανταλ­λα­γής;

Ήταν βασικό για εμάς από την αρχή. Μια Biennale αποκτά πραγ­μα­τικό απο­τύ­πωμα μέσα από τις σχέσεις που δημιουρ­γεί, τη γνώση που μετα­φέ­ρει και τις δια­φο­ρε­τι­κές κοι­νό­τη­τες που φέρνει κοντά. Αυτό έχει ιδιαί­τερη σημασία και για την ίδια την κερα­μική, ένα μέσο που ιστο­ρικά βασί­ζε­ται στη μετά­δοση γνώσης, τεχνι­κών και πρα­κτι­κών από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η τέχνη είναι από τη φύση της ένας χώρος συμ­με­το­χής και ανταλ­λα­γής και αυτό ακριβώς θέλαμε να ανα­δεί­ξουμε μέσα από το πλούσιο παράλ­ληλο πρό­γραμμα της BCK 2026.

Υπάρχει μια ιδιαί­τερη έμφαση στην ιστορία και την κερα­μική παρά­δοση της Ρόδου, από τα αρχαία αγγεία μέχρι την ιστορία του «Ίκαρου». Γιατί ήταν σημα­ντικό, σε μια διεθνή Biennale, να φωτι­στεί τόσο έντονα η τοπική πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά;

Η BCK είναι μια νομα­δική διορ­γά­νωση και επι­λέ­γει κάθε φορά τόπους με έντονη πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και ουσια­στική ιστο­ρική σχέση με την κερα­μική. Η σύνδεση με το νησί που τη φιλο­ξε­νεί απο­τε­λεί βασική προ­τε­ραιό­τητα της έκθεσης, καθώς μέσα από το παρελ­θόν αντλούμε γνώση για το παρόν και έμπνευση για το μέλλον. Η σχέση της Ρόδου με την κερα­μική είναι από τις πλου­σιό­τε­ρες και πιο ιδιαί­τε­ρες στον ελλα­δικό χώρο, με μια ιστορία που εκτεί­νε­ται σε πολλούς αιώνες. Ήταν επο­μέ­νως αυτο­νό­ητο για εμάς αυτή η κλη­ρο­νο­μιά να έχει ουσια­στική παρου­σία στη φετινή Biennale.

• Από το Kintsugi και τα υαλώ­ματα μέχρι την εκτε­τα­μένη πραγ­μα­τι­κό­τητα και τα μαθη­μα­τικά, το πρό­γραμμα παρου­σιά­ζει πολύ δια­φο­ρε­τι­κές προ­σεγ­γί­σεις στην κερα­μική. Τι σας ενδια­φέ­ρει εσάς προ­σω­πικά περισ­σό­τερο σε αυτή την πολυ­φω­νία;

Η κερα­μική δια­τρέ­χει σχεδόν ολό­κληρη την ανθρώ­πινη ύπαρξη. Από τα σκεύη με τα οποία μαγει­ρέ­ψαμε, απο­θη­κεύ­σαμε και συντη­ρή­σαμε την τροφή μας, μέχρι τα αντι­κεί­μενα που έγιναν μαρ­τυ­ρίες πολι­τι­σμών και σχέσεων μεταξύ τους, και φυσικά το έργο τέχνης, άλλοτε περί­τε­χνο και σύνθετο και άλλοτε απόλυτα μινι­μα­λι­στικό. Στη βάση της παρα­μέ­νει πάντα αυτό το αρχέ­γονο παι­χνίδι με το χώμα, τη γη, το νερό και τη φωτιά. Αυτή την πολυ­μορ­φία προ­σπα­θή­σαμε να χωρέ­σουμε στην BCK, δημιουρ­γώ­ντας ένα περι­βάλ­λον όπου η κερα­μική γίνεται αντι­λη­πτή σχεδόν ως φυσική προ­έ­κταση του ανθρώ­που.

Η BCK είναι μια διεθνής Biennale, αλλά φέτος έχει μια πολύ ισχυρή σχέση με τη Ρόδο. Πιστεύ­ετε ότι η διορ­γά­νωση μπορεί να αφήσει ένα πολι­τι­στικό απο­τύ­πωμα στο νησί και πέρα από τη διάρ­κεια της έκθεσης;

Αυτός είναι ένας από τους βασι­κούς στόχους της διορ­γά­νω­σης. Το απο­τύ­πωμα μιας Biennale δεν μετριέ­ται μόνο στους μήνες που παρα­μέ­νει ανοιχτή, αλλά στη γνώση, στις συνερ­γα­σίες και στις νέες δυνα­τό­τη­τες που δημιουρ­γεί. Στη Ρόδο αυτό σημαί­νει την ενερ­γο­ποί­ηση χώρων, τη συμ­με­τοχή της τοπικής κοι­νό­τη­τας, τη σύνδεση με καλ­λι­τέ­χνες και επαγ­γελ­μα­τίες από δια­φο­ρε­τι­κές χώρες και, κυρίως, την ενί­σχυση της σύγ­χρο­νης πολι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας του νησιού.

Ο τίτλος Where the Day Starts / Εκεί που Αρχίζει η Μέρα συν­δέ­ε­ται με το φως, τον Ήλιο και τον ιδιαί­τερο συμ­βο­λι­σμό της Ρόδου. Για εσάς προ­σω­πικά, πώς εξε­λί­χθηκε αυτή η ιδέα μέσα από τη δια­δι­κα­σία της επι­μέ­λειας και την επαφή σας με το νησί;

Ο τίτλος ξεκί­νησε από κάτι πολύ συγκε­κρι­μένο: τη Ρόδο ως το ανα­το­λι­κό­τερο άκρο της Ελλάδας, εκεί όπου κυριο­λε­κτικά αρχίζει η μέρα, και φυσικά από τη μυθο­λο­γική της σχέση με τον Ήλιο. Στην πορεία όμως απέ­κτησε για εμένα πολύ περισ­σό­τερα επίπεδα. Ο Ήλιος ως αρχέ­γονο σύμβολο ζωής και μετα­μόρ­φω­σης, το φως ως κοινή εμπει­ρία που ενώνει τους λαούς της Μεσο­γείου και, τελικά, η φωτιά ως η δύναμη που μετα­μορ­φώ­νει τον πηλό σε κερα­μικό. Όσο προ­χω­ρούσε η επι­μέ­λεια, τόσο περισ­σό­τερο αυτές οι συν­δέ­σεις έμοια­ζαν να συγκλί­νουν φυσικά μέσα στην ίδια την έκθεση.

Έχοντας πλέον δει την έκθεση να λει­τουρ­γεί μέσα στην πόλη και έχοντας έρθει σε επαφή με το κοινό, υπάρχει κάτι που σας εξέ­πληξε ή κάτι που επι­βε­βαί­ωσε μια αρχική σας σκέψη για τη σχέση της σύγ­χρο­νης κερα­μι­κής με τη Ρόδο;

Αυτό που ξεπέ­ρασε τις προσ­δο­κίες μας ήταν ο βαθμός στον οποίο η τοπική κοι­νω­νία αγκά­λιασε την Biennale. Υπήρξε μια πολύ ουσια­στική αντα­πό­κριση από τους ανθρώ­πους του νησιού, με ενδια­φέ­ρον, φρο­ντίδα και πραγ­μα­τική συμ­με­τοχή στη διορ­γά­νωση. Ταυ­τό­χρονα, επι­βε­βαιώ­θηκε η αρχική μας πεποί­θηση ότι η Μεσαιω­νική Πόλη ήταν το ιδανικό περι­βάλ­λον για αυτή την έκθεση. Η σχέση που ανα­πτύ­χθηκε ανάμεσα στη σύγ­χρονη κερα­μική, την αρχι­τε­κτο­νική και την ιστορία των χώρων λει­τούρ­γησε με μια συνοχή που τελικά έγινε ένα από τα ισχυ­ρό­τερα στοι­χεία της φετινής Biennale.