Φυσικές καταστροφές: Πότε πληρώνει το κράτος και πότε η ασφαλιστική – Τι αλλάζει στις αποζημιώσεις

Νέα δεδο­μένα στη σχέση μεταξύ κρα­τι­κής αρωγής και ιδιω­τι­κής ασφά­λι­σης φέρνει το νέο πλαίσιο για την απο­κα­τά­σταση μετά από φυσικές κατα­στρο­φές, το οποίο ψηφί­στηκε από τη Βουλή. Οι αλλαγές στη στε­γα­στική αρωγή και στις δια­δι­κα­σίες απο­κα­τά­στα­σης επα­να­φέ­ρουν στο προ­σκή­νιο ένα κρίσιμο ζήτημα: ποιο μέρος του κόστους μιας φυσικής κατα­στρο­φής ανα­λαμ­βά­νει το Δημόσιο και ποιο καλύ­πτε­ται μέσω της ιδιω­τι­κής ασφά­λι­σης.

Για τις επι­χει­ρή­σεις το ζήτημα αποκτά πλέον άμεση οικο­νο­μική σημασία, καθώς τόσο η υπαγωγή τους στην υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση όσο και η ύπαρξη ασφα­λι­στη­ρίου επη­ρε­ά­ζουν τον τρόπο με τον οποίο ενερ­γο­ποιού­νται οι δια­φο­ρε­τι­κοί μηχα­νι­σμοί απο­ζη­μί­ω­σης.

Τη συγκε­κρι­μένη κατεύ­θυνση είχε περι­γρά­ψει και ο υπουρ­γός Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, Ευάγ­γε­λος Τουρνάς, κατά την κοι­νο­βου­λευ­τική συζή­τηση, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι κράτος και ιδιω­τική ασφά­λιση πρέπει να λει­τουρ­γούν συμπλη­ρω­μα­τικά και να απο­φεύ­γε­ται η διπλή απο­ζη­μί­ωση για την ίδια ζημιά.

Το νέο μοντέλο επι­χει­ρεί ουσια­στικά να δια­χω­ρί­σει σαφέ­στερα τον ρόλο της ασφα­λι­στι­κής κάλυψης από εκείνον της κρα­τι­κής αρωγής, καθώς οι δύο μηχα­νι­σμοί ενερ­γο­ποιού­νται με δια­φο­ρε­τι­κούς όρους και προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Στην πράξη, το σύστημα δια­μορ­φώ­νει δια­φο­ρε­τική μετα­χεί­ριση ανάλογα με το εάν μια επι­χεί­ρηση υπά­γε­ται στην υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση έναντι φυσικών κατα­στρο­φών και εάν δια­θέ­τει ασφα­λι­στική κάλυψη.

Η πρώτη κατη­γο­ρία αφορά τις επι­χει­ρή­σεις για τις οποίες η ασφά­λιση είναι υπο­χρε­ω­τική βάσει του υφι­στά­με­νου θεσμι­κού πλαι­σίου. Για αυτές ισχύει η αρχή ότι, εφόσον εμπί­πτουν στην υπο­χρέ­ωση ασφά­λι­σης, εξαι­ρού­νται από την κρατική αρωγή για τις υλικές ζημιές που καλύ­πτει η σχετική υπο­χρέ­ωση, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της στε­γα­στι­κής συν­δρο­μής.

Η δεύτερη κατη­γο­ρία περι­λαμ­βά­νει επι­χει­ρή­σεις που βρί­σκο­νται εκτός υπο­χρε­ω­τι­κής ασφά­λι­σης και παρα­μέ­νουν ανα­σφά­λι­στες. Αυτές εξα­κο­λου­θούν, εφόσον πληρούν τις υπό­λοι­πες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, να μπορούν να εντα­χθούν στο σύστημα κρα­τι­κής αρωγής.

Η τρίτη περί­πτωση αφορά επι­χει­ρή­σεις που βρί­σκο­νται εκτός υπο­χρε­ω­τι­κής ασφά­λι­σης, έχουν όμως επι­λέ­ξει να ασφα­λι­στούν οικειο­θε­λώς. Σε αυτές η απο­ζη­μί­ωση από το ασφα­λι­στή­ριο λαμ­βά­νε­ται πλέον υπόψη στον υπο­λο­γι­σμό της στε­γα­στι­κής αρωγής.

Ασφα­λι­στή­ριο και κρατική αρωγή: Πώς υπο­λο­γί­ζε­ται η απο­ζη­μί­ωση

Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά τον τρόπο με τον οποίο συν­δέ­ε­ται η στε­γα­στική αρωγή με την ασφα­λι­στική απο­ζη­μί­ωση. Μέχρι σήμερα, στη στε­γα­στική συν­δρομή για επι­χει­ρή­σεις δεν υπήρχε η συγκε­κρι­μένη ρητή σύνδεση που εισά­γε­ται τώρα. Πλέον, εάν η πλη­γείσα ιδιό­κτητη εγκα­τά­σταση ήταν ασφα­λι­σμένη την ημέρα της κατα­στρο­φής, το ποσό που κατα­βάλ­λει η ασφα­λι­στική εται­ρεία λαμ­βά­νε­ται υπόψη στον υπο­λο­γι­σμό της κρα­τι­κής αρωγής.

Στόχος είναι να δια­χω­ρί­ζε­ται το μέρος της ζημιάς που έχει ήδη καλυ­φθεί μέσω ιδιω­τι­κής ασφά­λι­σης από εκείνο που μπορεί να εξε­τα­στεί στο πλαίσιο της κρα­τι­κής συν­δρο­μής και να απο­φεύ­γε­ται η διπλή κάλυψη της ίδιας ζημιάς.

Εάν μια μικρή επι­χεί­ρηση έχει, για παρά­δειγμα, ζημιά 100.000 ευρώ και η ασφα­λι­στική της καλύψει 60.000 ευρώ, τα 60.000 ευρώ λαμ­βά­νο­νται υπόψη κατά τον υπο­λο­γι­σμό της στε­γα­στι­κής αρωγής. Το υπό­λοιπο ποσό εξε­τά­ζε­ται με βάση την επι­λέ­ξιμη ζημιά και τους κανόνες της κρα­τι­κής αρωγής. Αυτό δεν σημαί­νει ότι η διαφορά των 40.000 ευρώ μετα­τρέ­πε­ται αυτο­μά­τως σε ισόποση κρατική επι­χο­ρή­γηση.

Η αλλαγή απο­τυ­πώ­νει τη λογική πάνω στην οποία επι­χει­ρεί­ται να στη­ρι­χθεί το νέο σύστημα: η ασφα­λι­στική απο­ζη­μί­ωση καλύ­πτει τη ζημιά σύμφωνα με τους όρους του συμ­βο­λαίου και η κρατική αρωγή λει­τουρ­γεί με τους δικούς της κανόνες και προ­ϋ­πο­θέ­σεις, χωρίς οι δύο μηχα­νι­σμοί να απο­ζη­μιώ­νουν δύο φορές το ίδιο κόστος.

Τι κερ­δί­ζει η επι­χεί­ρηση που έχει ασφα­λι­στή­ριο

Η ασφα­λι­στική απο­ζη­μί­ωση και η κρατική αρωγή δεν λει­τουρ­γούν με τους ίδιους όρους. Η πρώτη βασί­ζε­ται σε συμ­βό­λαιο που έχει συνα­φθεί πριν από την κατα­στροφή και καθο­ρί­ζει το ασφα­λι­σμένο κεφά­λαιο, τις καλύ­ψεις και τις εξαι­ρέ­σεις. Η δεύτερη ενερ­γο­ποιεί­ται μετά το γεγονός και εξαρ­τά­ται από τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις, τις επι­λέ­ξι­μες ζημιές και τα ποσοστά που προ­βλέ­πει το εκά­στοτε πλαίσιο.

Γι’ αυτό και ο συνυ­πο­λο­γι­σμός της ασφα­λι­στι­κής απο­ζη­μί­ω­σης στη στε­γα­στική αρωγή δεν επι­τρέ­πει από μόνος του σύγκριση του τελικού οφέλους ενός ασφα­λι­σμέ­νου και ενός ανα­σφά­λι­στου επι­χει­ρη­μα­τία. Το απο­τέ­λε­σμα εξαρ­τά­ται τόσο από το περιε­χό­μενο του ασφα­λι­στη­ρίου όσο και από τους όρους της κρα­τι­κής αρωγής.

Τι αλλάζει για τις μικρές επι­χει­ρή­σεις που ασφα­λί­ζο­νται προ­αι­ρε­τικά

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον έχει η εφαρ­μογή του νέου συστή­μα­τος στις μικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις που δεν εμπί­πτουν στην υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση.

Μια τέτοια επι­χεί­ρηση μπορεί να έχει επι­λέ­ξει να ασφα­λί­ζε­ται με δική της πρω­το­βου­λία. Εάν πληγεί από φυσική κατα­στροφή, θα ενερ­γο­ποι­η­θεί το ασφα­λι­στή­ριό της σύμφωνα με τους όρους του συμ­βο­λαίου, ενώ η ασφα­λι­στική απο­ζη­μί­ωση θα λαμ­βά­νε­ται υπόψη κατά τον υπο­λο­γι­σμό της στε­γα­στι­κής αρωγής.

Αντί­θετα, μια επι­χεί­ρηση που βρί­σκε­ται επίσης εκτός της υπο­χρέ­ω­σης αλλά παρα­μέ­νει νόμιμα ανα­σφά­λι­στη μπορεί να προ­σφύ­γει στην κρατική αρωγή, εφόσον πληροί τις προ­βλε­πό­με­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Δύο μικρά κατα­στή­ματα στον ίδιο δρόμο μπορεί, για παρά­δειγμα, να υπο­στούν αντί­στοι­χες ζημιές από την ίδια πλημ­μύρα. Το πρώτο δια­θέ­τει ιδιω­τική ασφά­λιση και ενερ­γο­ποιεί την κάλυψη που έχει αγο­ρά­σει, ενώ στη συνέ­χεια η απο­ζη­μί­ωση αυτή λαμ­βά­νε­ται υπόψη κατά τον υπο­λο­γι­σμό της κρα­τι­κής συν­δρο­μής. Το δεύτερο, εφόσον δεν είχε υπο­χρέ­ωση να ασφα­λι­στεί, μπορεί να εντα­χθεί στην κρατική αρωγή χωρίς να υπάρχει ασφα­λι­στική απο­ζη­μί­ωση προς συνυ­πο­λο­γι­σμό.

Οι δύο περι­πτώ­σεις, ωστόσο, δεν είναι οικο­νο­μικά ταυ­τό­ση­μες. Στην πρώτη περί­πτωση υπάρχει ασφα­λι­στική κάλυψη της οποίας το ύψος και οι όροι έχουν προσ­διο­ρι­στεί πριν από την κατα­στροφή. Στη δεύτερη, η επι­χεί­ρηση εξαρ­τά­ται από το εάν και σε ποιο βαθμό η ζημιά της είναι επι­λέ­ξιμη με βάση το εκά­στοτε πλαίσιο κρα­τι­κής αρωγής.

Φυσικές κατα­στρο­φές: Τι δικαιού­ται όποιος χάσει το σπίτι του – Οι 4 νέες επι­λο­γές, τι ισχύει για παλιούς πλη­γέ­ντες

Υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση: Ποιος καλύ­πτει πλέον τις ζημιές

Πιο καθαρή είναι η εικόνα για τις επι­χει­ρή­σεις που υπά­γο­νται ήδη στην υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση έναντι φυσικών κατα­στρο­φών.

Εάν μια τέτοια επι­χεί­ρηση υποστεί ζημιές από πλημ­μύρα, πυρ­κα­γιά ή άλλο κίνδυνο που εμπί­πτει στην υπο­χρέ­ωση ασφά­λι­σης, η βασική πηγή απο­ζη­μί­ω­σης για τις συγκε­κρι­μέ­νες υλικές ζημιές είναι η ασφα­λι­στική κάλυψη.

Πρό­κει­ται για αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο επι­με­ρί­ζε­ται το οικο­νο­μικό κόστος των φυσικών κατα­στρο­φών. Η διεύ­ρυνση της ασφα­λι­στι­κής κάλυψης περιο­ρί­ζει την ανάγκη το Δημόσιο να ανα­λαμ­βά­νει ζημιές για τις οποίες υπάρχει υπο­χρέ­ωση ιδιω­τι­κής ασφά­λι­σης, δια­τη­ρώ­ντας την κρατική αρωγή για τις περι­πτώ­σεις και τις ζημιές που προ­βλέ­πει το θεσμικό πλαίσιο.

Για μια επι­χεί­ρηση που οφείλει να είναι ασφα­λι­σμένη, επο­μέ­νως, ιδιαί­τερη σημασία αποκτά το τι ακριβώς προ­βλέ­πει το συμ­βό­λαιό της. Το ύψος του ασφα­λι­σμέ­νου κεφα­λαίου, οι καλύ­ψεις, οι εξαι­ρέ­σεις και τυχόν απαλ­λα­γές καθο­ρί­ζουν το εύρος της κάλυψης από τη στιγμή που η κρατική αρωγή δεν λει­τουρ­γεί ως εναλ­λα­κτι­κός μηχα­νι­σμός για ζημιές που υπά­γο­νται στην υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση.

Ποιες επι­χει­ρή­σεις μπαί­νουν στην υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση

Το νέο πλαίσιο δεν θεσπί­ζει από την αρχή την υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση των επι­χει­ρή­σεων έναντι φυσικών κατα­στρο­φών. Η υπο­χρέ­ωση έχει ήδη εισα­χθεί και οι νέες ρυθ­μί­σεις παρεμ­βαί­νουν σε επι­μέ­ρους σημεία του συστή­μα­τος.

Μεταξύ άλλων, απο­σα­φη­νί­ζε­ται ποια οικο­νο­μική χρήση λαμ­βά­νε­ται υπόψη για τον προσ­διο­ρι­σμό των ετήσιων ακα­θά­ρι­στων εσόδων μιας επι­χεί­ρη­σης κατά τον χρόνο της φυσικής κατα­στρο­φής, στοι­χείο κρίσιμο για να δια­πι­στω­θεί εάν η επι­χεί­ρηση εμπί­πτει ή όχι στο καθε­στώς υπο­χρε­ω­τι­κής ασφά­λι­σης.

Παράλ­ληλα, τρο­πο­ποιεί­ται η σύνθεση του Συμ­βου­λίου του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Ιδιω­τι­κής Ασφά­λι­σης έναντι Φυσικών Κατα­στρο­φών, στο οποίο συμ­με­τέ­χουν εκπρό­σω­ποι της Πολι­τείας, της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, της ασφα­λι­στι­κής και τρα­πε­ζι­κής αγοράς, των επι­χει­ρή­σεων και της αυτο­διοί­κη­σης.

Φυσικές κατα­στρο­φές: Πώς μοι­ρά­ζε­ται πλέον ο λογα­ρια­σμός

Για τις επι­χει­ρή­σεις, το νέο τοπίο δια­μορ­φώ­νει τρεις δια­φο­ρε­τι­κές δια­δρο­μές. Όσες υπο­χρε­ού­νται να ασφα­λί­ζο­νται στρέ­φο­νται στην ασφα­λι­στική αγορά για τις ζημιές που καλύ­πτει η υπο­χρε­ω­τική ασφά­λιση. Όσες ασφα­λί­ζο­νται προ­αι­ρε­τικά ενερ­γο­ποιούν την κάλυψή τους και η απο­ζη­μί­ωση που λαμ­βά­νουν συνυ­πο­λο­γί­ζε­ται στη στε­γα­στική αρωγή. Όσες νόμιμα παρα­μέ­νουν ανα­σφά­λι­στες εξα­κο­λου­θούν να έχουν πρό­σβαση στο κρατικό σύστημα, εφόσον πληρούν τις προ­βλε­πό­με­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Το βασικό στοι­χείο του νέου πλαι­σίου είναι ότι επι­χει­ρεί να οριο­θε­τή­σει σαφέ­στερα τις δύο πηγές απο­ζη­μί­ω­σης. Η ασφα­λι­στική απο­ζη­μί­ωση λαμ­βά­νε­ται υπόψη όπου υπάρχει, ενώ η κρατική αρωγή εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί με τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις και τα όρια που προ­βλέ­πει η νομο­θε­σία.

Πηγή: insider.gr