Δημογραφικές ανισότητες: Η νησιωτική Ελλάδα γεννάει, η ηπειρωτική γερνάει -Τα στοιχεία για τα Δωδεκάνησα

Η δημο­γρα­φική συρ­ρί­κνωση της Ελλάδας δεν είναι ομοιό­μορφη, καθώς οι μετα­βο­λές δια­φο­ρο­ποιού­νται αισθητά μεταξύ των επι­μέ­ρους Νομών, ανα­δει­κνύ­ο­ντας τις έντονες ανι­σό­τη­τες που ισχύουν ανάμεσα στην ηπει­ρω­τική και στη νησιω­τική χώρα.

Παρότι η μείωση των γεν­νή­σεων στην Ελλάδα αγγίζει το 42% μέσα σε 15 χρόνια (μεταξύ 2009 και 2024), τα Δωδε­κά­νησα, οι Κυκλά­δες, η Ξάνθη και η Κρήτη ακόμη αντι­στέ­κο­νται στη φυσική μείωση. Το 2024, σε πέντε από τις 74 περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες (Θήρα, Μύκονος, Κως, Νάξος και Ρέθυμνο) οι γεν­νή­σεις ήταν περισ­σό­τε­ρες από τους θανά­τους.

Σύμφωνα με τον διευ­θυ­ντή ερευνών το Ινστι­τού­του Δημο­γρα­φι­κών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρων Κοτζα­μάνη, οι γεν­νή­σεις στη χώρα μας από 117,7 χιλιά­δες την διετία 2008-09 περιο­ρί­στη­καν σε 66,7 χιλιά­δες το 2024-25, λόγω και της πρό­σφα­της μείωσης του πλήθους των γυναι­κών 25-44 ετών (-480 σχεδόν χιλιά­δες και -28%) και, δευ­τε­ρευό­ντως, εξαι­τίας του αρνη­τι­κού μετά το 2010 μετα­να­στευ­τι­κού ισο­ζυ­γίου στις ηλικίες αυτές.

Εξε­τά­ζο­ντας τις μετα­βο­λές των γεν­νή­σεων για την περίοδο 2009-2024, το Ινστι­τούτο Δημο­γρα­φι­κών Ερευνών δια­πι­στώ­νει σημα­ντι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις. Ειδι­κό­τερα, ενώ οι γεν­νή­σεις στην χώρα μας μειω­θή­καν κατά 42% στο διά­στημα αυτό (από 117,44 σε 68,31 χιλ.), σε έξι νομούς της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας (Θεσπρω­τία, Γρεβενά, Φθιώ­τιδα, Κοζάνη, Ευρυ­τα­νία και Φλώρινα) η μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους δέκα κυμάν­θηκε από 45-50%, ενώ στον αντί­ποδα σε έξι νησιώ­τι­κους νομούς ήταν μικρό­τερη του 30%, και σε δυο από αυτούς,-Κυκλάδες και Ζάκυνθο-, μικρό­τερη ακόμη και του 15%.

Τα Δωδε­κά­νησα, η Ξάνθη και τρεις από τους τέσ­σε­ρις Νομούς της Κρήτης (Χανιά, Ρέθυμνο και Ηρά­κλειο) είχαν την περίοδο 2009-2024 λιγό­τε­ρους θανά­τους από γεν­νή­σεις, ενώ σε άλλους πέντε Νομούς οι θάνατοι ήταν λίγο περισ­σό­τε­ροι. Αντι­θέ­τως 17 Νομοί που βρί­σκο­νται όλοι στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα, είχαν από 175 έως 276 θανά­τους ανά 100 γεν­νή­σεις και σε εννέα από αυτούς υπερ­δι­πλά­σιους θανά­τους σε σύγκριση με τις γεν­νή­σεις.

Οι διά­φο­ρες δε ανάμεσα στις τρεις Νομούς της Κρήτης, τα Δωδε­κά­νησα, την Ξάνθη και στους εννέα Νομούς της ηπει­ρώ­τι­κης Ελλάδας στους οποίους αντι­στοι­χούν 2 ή και περισ­σό­τε­ροι ακόμη θάνατοι ανά γέννηση (Τρι­κά­λων, Αρκα­δίας, Κιλκίς, Καρ­δί­τσας, Άρτας, Ευρυ­τα­νίας, Φωκίδας, Γρε­βε­νών και Σερρών) είναι σημα­ντι­κές.

Δεν είναι ταυ­τό­χρονα τυχαίο ότι οι Νομοί που την περίοδο 2009-24 είχαν ανα­λο­γίες θανάτων/γεν­νή­σεις πολύ υψη­λό­τε­ρες του μέσου εθνικού όρου συγκα­τα­λέ­γο­νται ανάμεσα σε εκεί­νους που είχαν ανάμεσα στο 2009 και το 2025, με βάση τις εκτι­μή­σεις της ΕΛΣΤΑΤ, τις εντο­νό­τε­ρες μειώ­σεις (>-10%) του πλη­θυ­σμού τους, ενώ αντι­θέ­τως σε όσους η ανα­λο­γία θάνατοι ανά 100 γεν­νή­σεις ήταν πολύ μικρό­τερη του μέσου όρου της χώρας συγκα­τα­λέ­γο­νται στην ομάδα εκείνη που κατέ­γραψε είτε μια περιο­ρι­σμένη μείωση είτε ακόμη και μια μικρή αύξηση του πλη­θυ­σμού της.

Τέλος, το 2024, τελευ­ταία χρονιά για την οποία δια­θέ­τουμε στοι­χεία αντι­στοι­χούν σε εθνικό επίπεδο 184 θάνατοι/γέννηση έναντι μόλις 92 το 2009. Ο ίδιος όμως λόγος σε επίπεδο Περι­φε­ρεια­κών Ενο­τή­των (Π.Ε), κυμαί­νε­ται από 49 έως 376 θάνατοι ανά 100 γεν­νή­σεις. Πέντε μόνον από τις 74 Π.Ε. (Θήρας, Μυκόνου, Κω, Νάξου, Ρεθύ­μνου) είχαν λιγό­τε­ρους

θανά­τους από γεν­νή­σεις (λόγος <100), ενώ αντι­θέ­τως σε 17 που βρί­σκο­νται όλες σχεδόν στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα κατα­γρά­φη­καν από 250 έως 376 θάνατοι ανά 100 γεν­νή­σεις.

Οι διά­φο­ρες δε ανάμεσα στην Π.Ε. Θήρας όπου είχαμε διπλά­σιο αριθμό γεν­νή­σεων από θανά­τους και τις Π.Ε. Σερρών, Ευρυ­τα­νίας και Γρε­βε­νών όπου αντι­στοι­χού­σαν 3,5 ή

και περισ­σό­τε­ροι ακόμη θάνατοι ανά γέννηση, είναι τερά­στιες.

Που οφεί­λο­νται οι δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις

Σύμφωνα με τον κ. Κοτζα­μάνη, οι γεν­νή­σεις κάθε χρονιά σε κάθε ενότητα (Νομό, Π.Ε, Δήμο) εξαρ­τώ­νται από το πλήθος των γυναι­κών 25-45 ετών και από την τελική τους γονι­μό­τητα, τον αριθμό δηλ. των παιδιών που θα απο­κτή­σουν όσες τεκνο­ποιούν την ίδια χρονιά ανάμεσα 25 και τα 45 τους.

Αντί­στοιχα ο αριθμός των θανάτων κάθε χρονιά εξαρ­τά­ται από το πλήθος των ηλι­κιω­μέ­νων ατόμων σε κάθε ενότητα και από τις πιθα­νό­τη­τες ανά ηλικία που τα άτομα αυτά έχουν να απο­βιώ­σουν μετά τα 65 τους την ίδια χρονιά. Έτσι πχ. αν δυο ενό­τη­τες έχουν κάποια χρονιά τον ίδιο αριθμό κατοί­κων (100.000), αλλά στην μεν πρώτη οι γυναί­κες ηλικίας 25-45 ετών είναι 30.000 ενώ στην δεύτερη 15.000, με τις γυναί­κες να κατα­νέ­μο­νται ανά ηλικία, στις δυο αυτές ενό­τη­τες, με τον ίδιο τρόπο έχοντας, ταυ­τό­χρονα τα ίδια ανά ηλικία ποσοστά γονι­μό­τη­τας, θα κατα­γρά­ψουμε στην πρώτη τον διπλά­σιο αριθμό γεν­νή­σεων από την δεύτερη.

Ακόμη αν στις δυο αυτές ενό­τη­τες οι 65 ετών και άνω είναι 15.000 και 30.00 αντί­στοιχα, ενώ η κατα­νομή τους και οι πιθα­νό­τη­τες θανάτου ανά ηλικία είναι η ίδια, θα έχουμε στην δεύτερη τον διπλά­σιο αριθμό θανάτων.

Πηγή: insider.gr