Νέος χάρτης στις μεταφορές και «μάχη» για τις λατομικές ζώνες στο Νότιο Αιγαίο

Σημαντικές αλλαγές αναμένονται το επόμενο διάστημα τόσο στον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί το υπεραστικό μεταφορικό έργο στη Ρόδο όσο και στο ζήτημα της χωροθέτησης λατομικών ζωνών στα Δωδεκάνησα και στις Κυκλάδες. Ο αναπληρωτής περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου κ. Αποστόλης Ασπράκης, μιλώντας για τα δύο ζητήματα, αναφέρθηκε στις εξελίξεις που δρομολογούνται, στις ανάγκες της Ρόδου και των υπόλοιπων νησιών, αλλά και στις επιπτώσεις που έχει η έλλειψη οργανωμένων λατομικών περιοχών στο κόστος των κατασκευών.
Ο διεθνής διαγωνισμός για τις συγκοινωνίες
Στο επίκεντρο βρέθηκε αρχικά η συνάντηση στην ΠΝΑι με τη διοίκηση του ΚΤΕΛ Ρόδου. Όπως εξήγησε ο κ. Ασπράκης, η συνάντηση πραγματοποιήθηκε «στα πλαίσια της θεσμικής σχέσης που έχουμε με το ΚΤΕΛ Ρόδου», με βασικό αντικείμενο και το μεταφορικό έργο των μαθητών, για το οποίο η Περιφέρεια έχει την ευθύνη μέχρι το τέλος του 2027, σύμφωνα με τα όσα ανέφερε.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, ωστόσο, η επικείμενη αλλαγή στον τρόπο ανάθεσης του υπεραστικού μεταφορικού έργου στη Ρόδο και τη Μύκονο. Όπως σημείωσε ο αναπληρωτής περιφερειάρχης, ο σχετικός διαγωνισμός πρόκειται να γίνει από το Υπερταμείο, όπως συμβαίνει πλέον και σε άλλες περιοχές της χώρας.
Η βασική διαφοροποίηση είναι ότι ο διαγωνισμός θα έχει διεθνή χαρακτήρα. «Ο διαγωνισμός είναι διεθνής. Μπορεί να έρθει οποιοσδήποτε να συμμετέχει στη διαδικασία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Ασπράκης, εξηγώντας ότι με αυτόν τον τρόπο ανοίγει ο δρόμος για τη συμμετοχή μεγάλων εταιρειών του εξωτερικού.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το έργο της Ρόδου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, ενώ ειδικά η Μύκονος αποτελεί μία από τις πιο προσοδοφόρες περιοχές του μεταφορικού έργου. Η διαδικασία, πάντως, δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στο οικονομικό σκέλος, αλλά και σε συγκεκριμένα κριτήρια και μοριοδότηση.
Μεταξύ των προϋποθέσεων που αναφέρθηκαν είναι η διάθεση τουλάχιστον 41 καινούργιων λεωφορείων για τη Ρόδο, η ύπαρξη τερματικού σταθμού, αλλά και η εγκατάσταση συστήματος τηλεματικής, ώστε να είναι δυνατή η ηλεκτρονική έκδοση εισιτηρίων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στους οδηγούς. Ο κ. Ασπράκης υπογράμμισε ότι η ελληνομάθεια αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση, στοιχείο που, όπως εκτίμησε, δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για εταιρείες του εξωτερικού που ενδεχομένως θα θελήσουν να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό.
Νέα σύνδεση ανατολικής και δυτικής Ρόδου
Ένα ακόμη αίτημα που τέθηκε από το ΚΤΕΛ αφορά τη δημιουργία γραμμής που θα συνδέει την ανατολική με τη δυτική πλευρά του νησιού, χωρίς να απαιτείται η επιστροφή των επιβατών στην πόλη της Ρόδου.
«Αυτή τη στιγμή πέρα του αεροδρομίου Φαληρακίου δεν υπάρχει άλλη γραμμή να ενώνει τις δύο πλευρές», ανέφερε ο κ. Ασπράκης. Όπως εξήγησε, σήμερα ένας επιβάτης που θέλει να μετακινηθεί από τη μία πλευρά του νησιού στην άλλη συχνά αναγκάζεται να κατέβει στη Ρόδο και από εκεί να συνεχίσει προς τον προορισμό του.
Το αίτημα αφορά, μεταξύ άλλων, περιοχές όπως οι Πεταλούδες, η Κάμειρος, η Λίνδος και άλλες περιοχές του νησιού. «Νομίζω ότι είναι δίκαιο το αίτημά τους», σημείωσε ο αναπληρωτής περιφερειάρχης, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για θέμα που εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Περιφέρειας ως προς τις δηλώσεις των δρομολογίων.
Η πρόθεση είναι το ζήτημα να εξεταστεί ώστε η νέα σύνδεση να λειτουργήσει από την επόμενη τουριστική περίοδο.

Λατομικές ζώνες: ανάγκη για θεσμική λύση
Παράλληλα, σημαντική είναι η παρέμβαση της ΠΝΑι για την χωροθέτηση λατομικών ζωνών στο Νότιο Αιγαίο –ένα θέμα το οποίο απασχόλησε την προηγούμενη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου. Όπως εξήγησε ο κ. Ασπράκης, η ανάγκη είναι πλέον άμεση, καθώς σήμερα υπάρχει μόλις μία αδειοδοτημένη μονάδα αδρανών υλικών σε ολόκληρο το Νότιο Αιγαίο, στη Λέρο.
«Πρέπει να ορίσουμε τώρα λατομικές ζώνες», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι άδειες υφιστάμενων λατομείων λήγουν και, χωρίς νέες θεσμοθετημένες περιοχές, δημιουργείται πρόβλημα στην επάρκεια των υλικών που χρειάζεται η οικοδομική δραστηριότητα.
Για την εκτίμηση των αναγκών έχει προηγηθεί διερεύνηση της επάρκειας αδρανών υλικών, με τη συμμετοχή εξωτερικού συνεργάτη και τη συλλογή τεχνικών στοιχείων από περίπου 50 φορείς. Η εκτίμηση για τις ανάγκες των επόμενων 40 ετών ανέρχεται σε περίπου 47 εκατομμύρια τόνους αδρανών υλικών για Δωδεκάνησα και Κυκλάδες. Πρόκειται, ωστόσο, για εκτίμηση, καθώς η εξέλιξη της οικοδομής και η αυξανόμενη χρήση έτοιμων δομικών υλικών ενδέχεται να μεταβάλουν τα πραγματικά μεγέθη.
Το παράδειγμα της Καρπάθου και η εκτίναξη των τιμών
Ο κ. Ασπράκης αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στην Κάρπαθο, όπου το κλείσιμο λατομείου είχε άμεσες συνέπειες στις τιμές των αδρανών υλικών.
«Θα σας φέρω το παράδειγμα της Καρπάθου», ανέφερε, εξηγώντας ότι μετά το κλείσιμο του λατομείου η τιμή ενός υλικού που κόστιζε περίπου 20 ευρώ αυξήθηκε δραματικά. «Ο σάκος από 20 ευρώ το κυβικό… η αξία του έχει ανέβει στα 85-80 ευρώ στην Κάρπαθο», είπε χαρακτηριστικά.
Για τον ίδιο, το παράδειγμα αυτό καταδεικνύει πόσο αναγκαίο είναι να δημιουργηθούν οργανωμένες λατομικές ζώνες και να λειτουργούν νόμιμα τα λατομεία. Η έλλειψη υλικών, όπως υπογράμμισε, μεταφέρεται τελικά στο κόστος της οικοδομής και επιβαρύνει τον πολίτη.
«Δεν σημαίνει ότι θα γίνουν λατομεία παντού»
Η διαδικασία χωροθέτησης δεν σημαίνει, πάντως, ότι θα επιτραπεί η δημιουργία λατομικών δραστηριοτήτων χωρίς περιορισμούς. Ο ρόλος της ειδικής επιτροπής που πρόκειται να συγκροτηθεί είναι να εξετάσει με συγκεκριμένα κριτήρια ποιες περιοχές μπορούν και ποιες δεν μπορούν να φιλοξενήσουν τέτοιες δραστηριότητες.
Στην επιτροπή αναμένεται να συμμετέχουν εκπρόσωποι της Περιφέρειας, των δήμων, της Δασικής και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, του αρμόδιου γεωλογικού φορέα, καθώς και της Διεύθυνσης Λατομείων και Αδρανών Υλικών του υπουργείου Περιβάλλοντος.
Ο κ. Ασπράκης ήταν σαφής ως προς αυτό: «Δεν σημαίνει ότι θα γίνουν λατομεία παντού». Στόχος, όπως προκύπτει από την τοποθέτησή του, είναι να υπάρξει ένας οργανωμένος και θεσμικός σχεδιασμός, ώστε να καλύπτονται οι ανάγκες χωρίς να ενθαρρύνονται ανεξέλεγκτες δραστηριότητες.
Περιβάλλον και παράνομες εξορύξεις
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η περιβαλλοντική αποκατάσταση των παλαιών λατομείων. Όπως επισημάνθηκε, τα λατομεία που κλείνουν πλέον υποχρεούνται να προχωρούν στις απαιτούμενες εργασίες αποκατάστασης, σε αντίθεση με πρακτικές του παρελθόντος, όταν αρκετές εγκαταστάσεις εγκαταλείπονταν χωρίς ουσιαστική παρέμβαση.
Παράλληλα, η θεσμοθέτηση νέων λατομικών περιοχών εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει και στην αντιμετώπιση των παράνομων εξορύξεων. Υπάρχουν, όπως αναφέρθηκε, περιπτώσεις όπου μια άδεια για εργασίες εξόρυξης ή θραύσης πέτρας καταλήγει στην πράξη να χρησιμοποιείται ως βάση για ευρύτερη λατομική εκμετάλλευση.
«Γι’ αυτό σας είπα ότι οι χωροθετήσεις πρέπει να γίνουν», ήταν το χαρακτηριστικό συμπέρασμα του κ. Ασπράκη.
Με δεδομένη την έντονη οικοδομική δραστηριότητα που καταγράφεται στη Ρόδο και στα υπόλοιπα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, το ζήτημα της επάρκειας των αδρανών υλικών αποκτά πλέον ιδιαίτερη σημασία. Η πρόκληση για την Περιφέρεια είναι να συνδυαστεί η κάλυψη των πραγματικών αναγκών της ανάπτυξης με τον χωροταξικό και περιβαλλοντικό έλεγχο, μέσα από ένα σαφές και θεσμοθετημένο πλαίσιο.