Σοφία Ζαχαράκη: «Θέλουμε τη Ρόδο παράδειγμα για το πώς η περιφέρεια μπορεί να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της εκπαιδευτικής αλλαγής»

• «Αυτό είναι το πολιτικό διακύβευμα, ένα δημόσιο σχολείο που δεν αφήνει τη γεωγραφία ή το εισόδημα της οικογένειας να προκαθορίσουν τις ευκαιρίες του παιδιού» • «Οι σημερινοί μαθητές του Λυκείου και όσοι προετοιμάζονται για τις Πανελλαδικές δεν θα αιφνιδιαστούν»

Τη δέσμευση ότι η νησιωτικότητα θα λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη στον σχεδιασμό της εκπαιδευτικής πολιτικής, με μέτρα που απαντούν στις ιδιαίτερες ανάγκες των νησιών, διατυπώνει η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, στη συνέντευξή της σήμερα στη «δημοκρατική».

Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, η Υπουργός αναφέρεται στις δυσκολίες στελέχωσης των σχολείων της Δωδεκανήσου και στο στεγαστικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί, παρουσιάζοντας τα μέτρα που προωθούνται για τους διορισμούς, τις προσλήψεις αναπληρωτών και τη στήριξη όσων υπηρετούν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους. Ειδική αναφορά κάνει στη Ρόδο και στα υπόλοιπα νησιά της Δωδεκανήσου, παραθέτοντας συγκεκριμένα στοιχεία για τη στελέχωση των σχολείων και τις παρεμβάσεις στις εκπαιδευτικές υποδομές.

Στη συνέντευξη μιλά ακόμη για τη λειτουργία των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων στη Ρόδο, το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», το Ψηφιακό Φροντιστήριο και την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση, καθώς και για την ενίσχυση της Ειδικής Αγωγής και την αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού.

– Κυρία Υπουργέ, η στελέχωση των σχολείων της Δωδεκανήσου αντιμετωπίζει αντικειμενικές δυσκολίες λόγω του υψηλού κόστους διαβίωσης και της περιορισμένης διαθεσιμότητας στέγης για τους εκπαιδευτικούς. Ποια συγκεκριμένα μέτρα εξετάζετε, ώστε τα σχολεία των νησιών μας να ανοίγουν χωρίς κενά;

Η νησιωτικότητα πρέπει να αποτυπώνεται στις αποφάσεις της Πολιτείας και όχι να αντιμετωπίζεται ως μια γενική γεωγραφική αναφορά. Η στελέχωση ενός σχολείου στη Ρόδο, στην Κάσο, στη Χάλκη ή σε ένα μικρότερο νησί έχει διαφορετικές απαιτήσεις από τη στελέχωση μιας σχολικής μονάδας σε μεγάλο αστικό κέντρο. Ο εκπαιδευτικός καλείται να μετακινηθεί, να βρει σπίτι μέσα σε μια ιδιαίτερα πιεσμένη αγορά και να οργανώσει τη ζωή του σε πολύ σύντομο χρόνο. Αν δεν στηρίξουμε αυτόν τον άνθρωπο, η συνέπεια φτάνει τελικά στο παιδί και στη λειτουργία της τάξης.

Γι’ αυτό δουλεύουμε ταυτόχρονα σε τρία πεδία: περισσότεροι μόνιμοι εκπαιδευτικοί, έγκαιρες προσλήψεις αναπληρωτών και ουσιαστική στεγαστική στήριξη. Για τη νέα σχολική χρονιά προχωρήσαμε σε 5.259 νέους μόνιμους διορισμούς εκπαιδευτικών, από τους οποίους 1.421 στην Ειδική Αγωγή. Μαζί με τα μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού, οι νέοι μόνιμοι διορισμοί ξεπερνούν τις 5.600. Από το 2020 έχουν πραγματοποιηθεί περισσότεροι από 53.000 μόνιμοι διορισμοί στην εκπαίδευση. Μόνο στον Δήμο Ρόδου έχουν διοριστεί από το 2019 έως και σήμερα 1.544 εκπαιδευτικοί (1.013 καθηγητές και 531 δάσκαλοι). Όσον αφορά στους αναπληρωτές, κατά την α΄φάση για το έτος 2026-2027 στη Ρόδο, προσλήφθηκαν 360 (96 καθηγητές και 264 δάσκαλοι) ενώ σε όλη την επικράτεια των Δωδεκανήσων οι αναπληρωτές έφτασαν τους 813. Στην περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, στα Δωδεκάνησα, από το 2019 έχουν διοριστεί 2.232 καθηγητές και 1.386 δάσκαλοι. Είναι μια σταθερή πολιτική επιλογή υπέρ του δημόσιου σχολείου και των ανθρώπων του.

Παράλληλα, οργανώνουμε τις μεγάλες φάσεις πρόσληψης των αναπληρωτών όσο γίνεται νωρίτερα και με καλύτερη αντιστοίχιση των διαθέσιμων πιστώσεων στις πραγματικές ανάγκες. Με το EduPlan περνάμε σταδιακά σε έναν πιο αξιόπιστο προγραμματισμό, με δεδομένα για τις ανάγκες κάθε περιοχής, ώστε να προβλέπουμε τα κενά πριν φτάσουν στην τάξη και να περιορίζουμε τις διαδοχικές μετακινήσεις προσωπικού μέσα στη χρονιά.

Στο στεγαστικό κάνουμε ένα συγκεκριμένο βήμα: οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν μακριά από τον τόπο της μόνιμης κατοικίας τους θα μπορούν να λάβουν επιστροφή έως δύο μηνιαίων ενοικίων τον χρόνο. Το μέτρο εφαρμόζεται για τα ενοίκια του 2024, με την καταβολή στο τέλος Σεπτεμβρίου και την καταβολή για τα ενοίκια του 2025 τέλος Νοεμβρίου και σχεδιάστηκε ακριβώς για να αναγνωρίσει το πρόσθετο βάρος που σηκώνουν όσοι υπηρετούν μακριά από το σπίτι τους.

Η επιστροφή ενοικίου δεν εξαντλεί την πολιτική μας. Συνεργαζόμαστε με τα Υπουργεία Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εθνικής Άμυνας και κυρίως με το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθώς και με τους δήμους, για την καταγραφή και αξιοποίηση δημόσιων ή δημοτικών ακινήτων, την ανακαίνιση διαθέσιμων κατοικιών και τη διαμόρφωση ενός σταθερού στεγαστικού αποθέματος για εκπαιδευτικούς και άλλους κρίσιμους δημόσιους λειτουργούς στα νησιά. Ο νέος Κώδικας της Αυτοδιοίκησης δίνει επίσης περισσότερα περιθώρια στους δήμους να προσφέρουν τοπικά κίνητρα.

Δεν θα ισχυριστώ ότι το πρόβλημα λύνεται με ένα μέτρο. Το υψηλό κόστος στέγης στα νησιά είναι σύνθετο και απαιτεί συνεργασία πολλών φορέων. Η πολιτική κατεύθυνση, όμως, είναι καθαρή: η Πολιτεία οφείλει να στηρίζει έμπρακτα τον εκπαιδευτικό που επιλέγει να υπηρετήσει σε έναν δύσκολο τόπο, ώστε κάθε παιδί να έχει τον δάσκαλο και τον καθηγητή του από την αρχή της σχολικής χρονιάς.

-Η Ρόδος εντάχθηκε στο δίκτυο των Δημόσιων Ωνάσειων Σχολείων, με τη λειτουργία Γυμνασίου και Λυκείου. Τι θα προσφέρει αυτή η πρωτοβουλία στους μαθητές του νησιού και πώς μπορεί να συμβάλει συνολικά στην αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης στη Ρόδο;

Η λειτουργία Δημόσιου Ωνάσειου Γυμνασίου και Λυκείου στη Ρόδο είναι μια σημαντική επένδυση στο δημόσιο σχολείο του νησιού. Δυο σχολεία έχουν μετονομαστεί σε ΔΗΜΩΣ το 1ο ημερήσιο Γυμνάσιο Ρόδου και το Δημόσιο Ωνάσειο Σχολείο-Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Ρόδου

Η πολιτική μας θέση είναι ότι το δημόσιο σχολείο μπορεί να έχει υψηλές προσδοκίες, σύγχρονες υποδομές, εκπαιδευτική καινοτομία και ισχυρό κοινωνικό προσανατολισμό. Η ποιότητα δεν πρέπει να εξαρτάται από το εισόδημα της οικογένειας ή από τον τόπο κατοικίας του παιδιού.

Από τη νέα σχολική χρονιά το δίκτυο φτάνει τις 20 δημόσιες σχολικές μονάδες, με τελικό σχεδιασμό για 22. Η δωρεά του Ιδρύματος Ωνάση ανέρχεται σε 160 εκατ. ευρώ σε ορίζοντα δωδεκαετίας. Για κάθε σχολική μονάδα προβλέπεται ουσιαστική κτιριακή και τεχνολογική αναβάθμιση, νέα εργαστήρια και σταθερή χρηματοδότηση εκπαιδευτικών δράσεων. Πρόκειται για δημόσια σχολεία, υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας, με ιδιαίτερη σύνδεση με την τοπική κοινωνία.

Τα παιδιά θα έχουν πρόσβαση σε απογευματινούς Ομίλους και Σύνολα, σε δράσεις STEAM, ανθρωπιστικών επιστημών, τεχνών, πολιτισμού, αθλητισμού, ξένων γλωσσών και ψηφιακής τεχνολογίας. Προβλέπεται ενισχυτική διδασκαλία για την κάλυψη μαθησιακών κενών και για την προετοιμασία των Πανελλαδικών, ενώ οι εκπαιδευτικοί επιλέγονται με τετραετή θητεία και συμμετέχουν σε ειδικά προγράμματα επιμόρφωσης. Έτσι δημιουργούνται συνθήκες συνέχειας, συνεργασίας και ουσιαστικού παιδαγωγικού σχεδιασμού.

Για εμάς, όμως, τα Δημόσια Ωνάσεια δεν είναι είκοσι απομονωμένες νησίδες ποιότητας. Οφείλουν να λειτουργούν ως εργαστήρια του δημόσιου σχολείου: οι πρακτικές που αποδίδουν πρέπει να αξιολογούνται και να διαχέονται στο σύνολο της εκπαίδευσης. Αυτός είναι ο δημόσιος χαρακτήρας της πρωτοβουλίας και αυτό θα κρίνει τελικά την επιτυχία της.

Στη Ρόδο υπάρχει ήδη σημαντικό εκπαιδευτικό κεφάλαιο: τέσσερις Πειραματικές σχολικές μονάδες, τρεις στην Πρωτοβάθμια – ανάμεσά τους το Ειδικό Πειραματικό Δημοτικό – και το Πειραματικό Γυμνάσιο του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Τα Δημόσια Ωνάσεια προστίθενται σε αυτή την προσπάθεια και διευρύνουν τις εκπαιδευτικές επιλογές για τα παιδιά της Ρόδου.

Θέλουμε η Ρόδος να αποτελέσει παράδειγμα για το πώς η περιφέρεια μπορεί να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της εκπαιδευτικής αλλαγής. Αυτό απαιτεί καλά σχολεία διαφορετικών τύπων, ισχυρούς εκπαιδευτικούς, σύγχρονο εξοπλισμό και ανοιχτή σχέση με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και την τοπική κοινωνία.

-Ποια σχολικά συγκροτήματα της Δωδεκανήσου έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» για την ανακαίνιση και τον εκσυγχρονισμό των υποδομών τους και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης;

Στη Δωδεκάνησο το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» έχει ήδη συγκεκριμένο και μετρήσιμο αποτύπωμα. Δεν μιλάμε για μια γενική εξαγγελία, αλλά για σχολεία που εντάχθηκαν σε διαδοχικές φάσεις με ονοματεπώνυμο, προϋπολογισμό και χρονοδιάγραμμα.

Στην Α΄ φάση του 2025 εντάχθηκαν το Λύκειο Σορωνής στη Ρόδο, το Γυμνάσιο – Λύκειο Αντιμάχειας και το 4ο Δημοτικό Σχολείο στην Κω, καθώς και το 1ο Δημοτικό Σχολείο Χώρας και το 3ο Γυμνάσιο Χώρας στην Κάλυμνο. Στη Β΄ φάση του 2026 εντάχθηκαν το Γυμνάσιο Σορωνής στη Ρόδο, το Δημοτικό Σχολείο Αγίας Μαρίνας στη Λέρο, το Δημοτικό Σχολείο Χάλκης, το 2ο Δημοτικό Σχολείο Κω και το Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις Κάσου.

Οι παρεμβάσεις αφορούν τις πραγματικές ανάγκες κάθε κτιρίου: ανακαίνιση χώρων υγιεινής και WC ΑμεΑ, ράμπες και προσβασιμότητα, μονώσεις, στέγες, ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες, χρωματισμούς, αυλές, γήπεδα και χώρους άθλησης. Η Β΄ φάση υλοποιείται σε 238 σχολεία και 132 δήμους, με προϋπολογισμό 100 εκατ. ευρώ, ενώ παράλληλα εκπονούνται 500 νέες μελέτες για την επόμενη φάση.

Το χρονοδιάγραμμα έχει οργανωθεί ώστε οι κύριες εργασίες να γίνονται κατά τη θερινή περίοδο και τα σχολεία να παραδίδονται έτοιμα για τη νέα χρονιά. Όπου απαιτούνται πιο σύνθετες τεχνικές παρεμβάσεις, η ασφάλεια και η ποιότητα προηγούνται της ταχύτητας και η ολοκλήρωση γίνεται με συνεννόηση με τον δήμο και τη σχολική κοινότητα.

Το πρόγραμμα δεν εξαντλεί την πολιτική μας για τις σχολικές υποδομές. Περισσότεροι από 39.000 διαδραστικοί πίνακες έχουν ήδη τοποθετηθεί από την Ε΄ Δημοτικού έως τη Γ΄ Λυκείου και προχωρά η προσθήκη περίπου 8.000 ακόμη. Έχουν διατεθεί 117.000 κιτ ρομποτικής. Από αυτά, 499 διαδραστικοί πίνακες και 2.298 κιτ ρομποτικής έχουν φτάσει στο νησί της Ροδου.

Προχωρά η τοποθέτηση 6.500 απινιδωτών, νέο αθλητικό υλικό φτάνει σε 4.550 σχολεία, ενώ εισάγουμε σταδιακά lockers στα δημοτικά σχολεία και βελτιώνουμε τις συνθήκες στις αίθουσες εξετάσεων. Συγχρόνως θα σταλούν μουσικά όργανα στα μουσικά σχολεία μέσα στη χρονιά μετά από 17 χρόνια. Και στα δημοτικά σχολεία θα σταλούν μέσα στη χρονιά σχολικοί κήποι. Φέρνουν τα παιδιά πιο κοντά στη φύση και τα βοηθούν να μαθαίνουν βιωματικά για το περιβάλλον, τη διατροφή και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Παράλληλα καλλιεργούν τη συνεργασία, την υπευθυνότητα και τη φροντίδα για τον κοινόχρηστο χώρο.

Κάθε νέο σχολείο, κάθε ανακαίνιση και ενεργειακή αναβαθμιση, και κάθε νέος εξοπλισμός είναι μια έμπρακτη επένδυση στην ασφάλεια, την ποιότητα και την ισότητα στη γνώση. Γιατί το σχολικό περιβάλλον δείχνει στα παιδιά και τους εκπαιδευτικούς πόσο πραγματικά πιστεύουμε στις δυνατότητές τους

-Η επέκταση του Ψηφιακού Φροντιστηρίου και η εισαγωγή εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω του EduAI δημιουργούν νέες δυνατότητες πρόσβασης στη γνώση, ιδιαίτερα για τους μαθητές της περιφέρειας. Σε ποιον βαθμό μπορούν να περιορίσουν τις εκπαιδευτικές ανισότητες;

Για τη νησιωτική Ελλάδα αυτά τα εργαλεία δεν είναι μια τεχνολογική πολυτέλεια. Είναι δημόσια υποδομή ισότητας. Ένα παιδί στη Ρόδο, στην Κάσο ή στη Χάλκη πρέπει να μπορεί να έχει πρόσβαση σε ποιοτική εκπαιδευτική υποστήριξη, ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν οι ίδιες επιλογές που προσφέρει ένα μεγάλο αστικό κέντρο.

Το δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο έχει ήδη ξεπεράσει τους 410.000 εγγεγραμμένους χρήστες. Προσφέρει ζωντανά μαθήματα στα 45 πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα και περισσότερα από 3.100 βιντεοσκοπημένα μαθήματα, παραμένει διαθέσιμο και το καλοκαίρι και επεκτείνεται, με τον αναγκαίο διεθνή διαγωνισμό, ώστε μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς να ενισχύσει και τους μαθητές της Α΄ και της Β΄ Λυκείου.

Το επόμενο βήμα είναι το EduAI. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει εξατομικευμένες ασκήσεις, άμεση ανατροφοδότηση και προσαρμογή του βαθμού δυσκολίας στις ανάγκες του μαθητή. Δεν αντικαθιστά τον εκπαιδευτικό ούτε μεταφέρει σε έναν αλγόριθμο την παιδαγωγική ευθύνη. Δίνει στον εκπαιδευτικό καλύτερα εργαλεία και στον μαθητή περισσότερες ευκαιρίες εξάσκησης, ιδιαίτερα όταν χρειάζεται πρόσθετη υποστήριξη.

Η εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης γίνεται με κανόνες. Έχει ήδη εκδοθεί το θεσμικό πλαίσιο για την αξιοποίησή της, επενδύουμε στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και οργανώνουμε ειδική επιστημονική εργασία για την αξιολόγηση, την ακαδημαϊκή ακεραιότητα, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την ασφαλή χρήση από τα παιδιά. Η τεχνολογία στο σχολείο πρέπει να είναι παιδαγωγικά χρήσιμη, διαφανής και ελεγχόμενη.

Ταυτόχρονα, διευρύνουμε τα δωρεάν δημόσια εργαλεία μάθησης και πιστοποίησης, με κρατικές πιστοποιήσεις στις ξένες γλώσσες και στην πληροφορική και με ισχυρότερο επαγγελματικό προσανατολισμό. Ο στόχος είναι να μειώσουμε το μέρος της εκπαιδευτικής διαδρομής που σήμερα εξαρτάται από το εισόδημα της οικογένειας.

Η τεχνολογία από μόνη της δεν εξαλείφει τις ανισότητες. Χρειάζεται σύνδεση στο διαδίκτυο, κατάλληλος εξοπλισμός, εκπαιδευτικός μέσα στην τάξη και υποστήριξη για το παιδί που δυσκολεύεται. Όταν αυτά λειτουργούν μαζί, η απόσταση ενός νησιού παύει να καθορίζει τις εκπαιδευτικές επιλογές του μαθητή.

-Τα περιστατικά σχολικού εκφοβισμού και η ψυχολογική πίεση που αντιμετωπίζουν αρκετοί μαθητές απασχολούν έντονα τις οικογένειες, ενώ αυξάνονται και οι ανάγκες για υποστήριξη στο πεδίο της ειδικής αγωγής. Ποιες πρωτοβουλίες προωθείτε;

Η ασφάλεια και η συμπερίληψη είναι βασικές προϋποθέσεις της μάθησης. Ένα παιδί που φοβάται, απομονώνεται ή περιμένει μήνες για την υποστήριξη που χρειάζεται δεν μπορεί να συμμετέχει ισότιμα στη σχολική ζωή. Γι’ αυτό αντιμετωπίζουμε τη σχολική βία, την ψυχική ανθεκτικότητα και την Ειδική Αγωγή ως ενιαία ευθύνη του δημόσιου σχολείου.

Στην Ειδική Αγωγή επενδύουμε πρώτα στους ανθρώπους. Από το 2020 έχουν γίνει 8.905 μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών, ενώ μόνο στους φετινούς διορισμούς 1.421 θέσεις κατευθύνονται στην Ειδική Αγωγή. Δημιουργούμε επίσης 600 νέες οργανικές θέσεις Ψυχολόγων και 600 Κοινωνικών Λειτουργών, ώστε οι ΕΔΥ και τα σχολεία να διαθέτουν πιο σταθερή διεπιστημονική υποστήριξη.

Πιο συγκεκριμένα στα Δωδεκάνησα από το 2020 έγιναν 79 διορισμοί σε Ψυχολόγους, Κοινωνικούς Λειτουργούς και Σχολικούς Νοσηλευτές και 5 στο νησί της Ρόδου. Αναφορικά με τους αναπληρωτές το έτος 2026-2027 προσλήφθηκαν 83 στα Δωδεκάνησα και 42 στη Ρόδο.

Με την ίδρυση 3.448 νέων Τμημάτων Ένταξης αυξήσαμε το δίκτυο σε όλη τη χώρα κατά σχεδόν 90%. Στη Ρόδο δημιουργήθηκαν 21 νέα Τμήματα Ένταξης, από το Νηπιαγωγείο έως και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Μαζί με το Ειδικό Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Ρόδου και την περαιτέρω ενίσχυση των δομών του νησιού, δίνουμε σε περισσότερα παιδιά τη δυνατότητα να υποστηρίζονται μέσα ή όσο γίνεται πιο κοντά στο σχολείο της γειτονιάς τους.

Αναβαθμίζουμε παράλληλα τα ΚΕΔΑΣΥ με νέα ψηφιακή πλατφόρμα, σύγχρονο τεχνολογικό εξοπλισμό και εννέα αξιολογικά εργαλεία που καλύπτουν, για πρώτη φορά, όλες τις επιστημονικές ειδικότητες των διεπιστημονικών ομάδων. Δίνουμε τη δυνατότητα μέρος της αξιολόγησης να γίνεται μέσα στο σχολικό περιβάλλον, όπου αυτό είναι παιδαγωγικά σωστό, και οργανώνουμε καλύτερα τη ροή των αιτημάτων με σαφή στόχο να μειωθούν οι χρόνοι αναμονής για τις οικογένειες.

Στο πεδίο της σχολικής βίας λειτουργεί η πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr για επώνυμες αναφορές από γονείς και μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Σε κάθε σχολείο έχουν οριστεί υπεύθυνοι αναφορών και σε κάθε Διεύθυνση Εκπαίδευσης τετραμελείς ομάδες δράσης, ενώ συνεχίζεται η επιμόρφωση των στελεχών που χειρίζονται τα περιστατικά. Η καταγραφή είναι αναγκαία, αλλά δεν αρκεί. Χρειάζονται σαφή πρωτόκολλα παρέμβασης, συνεργασία με την οικογένεια και συστηματική πρόληψη μέσα στη σχολική κοινότητα.

Θέλουμε το παιδί να ξέρει σε ποιον θα μιλήσει και να είναι βέβαιο ότι θα ακουστεί. Θέλουμε, όμως, και τον εκπαιδευτικό να έχει την επιμόρφωση και την επιστημονική υποστήριξη που χρειάζεται για να διαχειριστεί δύσκολες καταστάσεις. Η συμπερίληψη κρίνεται στην καθημερινότητα: στο πόσο γρήγορα φτάνει η βοήθεια, στο αν το παιδί μένει μέσα στην ομάδα και στο αν η οικογένεια αισθάνεται ότι το δημόσιο σχολείο είναι πραγματικά δίπλα της.

-Έχετε χαρακτηρίσει το νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις για την ελληνική εκπαίδευση. Ποιες βασικές αλλαγές επιδιώκετε και πώς θα διασφαλιστεί ότι το νέο σύστημα δεν θα αυξήσει την εξεταστική πίεση και το οικονομικό βάρος για τις οικογένειες;

Η ανάγκη της μεταρρύθμισης ξεκινά από μια πραγματικότητα που γνωρίζουν οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί: το σημερινό Λύκειο έχει σε μεγάλο βαθμό χάσει τον αυτοτελή μορφωτικό του ρόλο και λειτουργεί ως προθάλαμος μιας εξέτασης. Αυτό αποδυναμώνει το απολυτήριο, αυξάνει την πίεση στα παιδιά και μεταφέρει μεγάλο μέρος της προετοιμασίας έξω από το σχολείο, με σημαντικό κόστος για την οικογένεια.

Ο στόχος μας είναι ένα Λύκειο που διδάσκει ουσιαστικά, αξιολογεί αξιόπιστα και δίνει απολυτήριο με πραγματική αξία. Θέλουμε η γνώση να αποτιμάται ως διαδρομή και όχι να κρίνεται αποκλειστικά σε μία ημέρα, χωρίς να θυσιαστεί η αμεροληψία και η πανελλαδική αξιοπιστία του συστήματος εισαγωγής. Γι’ αυτό στον διάλογο εξετάζονται ασφαλιστικές δικλείδες, όπως η αναβάθμιση της Τράπεζας Θεμάτων, όρια απόκλισης μεταξύ προφορικών και γραπτών βαθμών, ένα εθνικό σώμα αξιολογητών και ένας ισχυρότερος εθνικός μηχανισμός εξετάσεων. Είναι θέματα προς τεκμηριωμένη συζήτηση και όχι προειλημμένες αποφάσεις.

Η διαδικασία είναι ανοιχτή και έχει σαφές χρονοδιάγραμμα. Στις 2 Σεπτεμβρίου περάσαμε στην επόμενη φάση του Εθνικού Διαλόγου με τη συμμετοχή μαθητών, εκπαιδευτικών, πανεπιστημιακών και εκπροσώπων της κοινωνίας. Στο τέλος Σεπτεμβρίου ανοίγει η ηλεκτρονική δημόσια διαβούλευση για μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς και φορείς. Η Επιτροπή θα ολοκληρώσει το πόρισμά της έως τα τέλη Νοεμβρίου και θα ακολουθήσει η νομοπαρασκευαστική διαδικασία.

Θέλω να είμαι απολύτως σαφής: οι σημερινοί μαθητές του Λυκείου και όσοι προετοιμάζονται για τις Πανελλαδικές δεν θα αιφνιδιαστούν. Καμία αλλαγή δεν θα εφαρμοστεί χωρίς πολυετή προετοιμασία, μεταβατικές διατάξεις, πιλοτικές δοκιμές, επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και έγκαιρη ενημέρωση των οικογενειών. Οι Πανελλαδικές δεν καταργούνται ξαφνικά και οι κανόνες δεν αλλάζουν στη μέση της διαδρομής.

Εξίσου κρίσιμο είναι να μην οδηγήσουμε σε περισσότερες εξετάσεις και σε μεγαλύτερη ιδιωτική δαπάνη. Γι’ αυτό η μεταρρύθμιση του Λυκείου πρέπει να προχωρήσει μαζί με την επέκταση του δωρεάν Ψηφιακού Φροντιστηρίου, την ενισχυτική διδασκαλία, τις δωρεάν κρατικές πιστοποιήσεις ξένων γλωσσών και πληροφορικής και έναν πολύ ισχυρότερο επαγγελματικό προσανατολισμό. Αν το δημόσιο σχολείο δεν δώσει περισσότερη στήριξη μέσα στην τάξη, καμία αλλαγή στο εξεταστικό σύστημα δεν θα είναι κοινωνικά δίκαιη.

Το νέο Λύκειο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο σχέδιο για το σχολείο: νέα προγράμματα σπουδών, πολλαπλό βιβλίο από τον Σεπτέμβριο του 2027, περισσότεροι διαδραστικοί πίνακες και εργαλεία ρομποτικής, υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης και περισσότερη έμφαση στις δεξιότητες ζωής. Πρώτες βοήθειες, οικονομικός και ψηφιακός γραμματισμός, περιβαλλοντική εκπαίδευση, φιλαναγνωσία, ρητορική, δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου, τέχνες και αθλητισμός πρέπει να αποκτήσουν πιο σταθερή θέση στη σχολική εμπειρία.

Παράλληλα, διευρύνουμε τις διαδρομές που μπορεί να ακολουθήσει ένας μαθητής. Ξεκινά το Δημόσιο Διεθνές Απολυτήριο, αναβαθμίζουμε τα ΕΠΑΛ, τα εργαστηριακά κέντρα και τη μαθητεία και ενισχύουμε τη σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με τις πραγματικές ανάγκες της οικονομίας και των τοπικών κοινωνιών. Η ισότητα δεν σημαίνει να ακολουθούν όλα τα παιδιά την ίδια πορεία. Σημαίνει κάθε πορεία να έχει ποιότητα, κύρος και δυνατότητα εξέλιξης.

Αυτό είναι το πολιτικό διακύβευμα: ένα δημόσιο σχολείο που δεν αφήνει τη γεωγραφία ή το εισόδημα της οικογένειας να προκαθορίσουν τις ευκαιρίες του παιδιού. Η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί στην τάξη, στο αν ο μαθητής μαθαίνει καλύτερα, αισθάνεται ασφαλής και ολοκληρώνει το σχολείο με περισσότερες πραγματικές επιλογές για τη ζωή του.