Τουρισμός: Οι τρεις «αστερίσκοι» πίσω από την θετική πορεία της χρονιάς

Μια καλή τουριστική χρονιά, δεδομένης της γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή και των επιπτώσεων που θα μπορούσε να έχει, βιώνει μέχρι στιγμής η χώρα, με τους Ευρωπαίους και μη τουρίστες να συνεχίζουν να συμπεριλαμβάνουν την Ελλάδα στη λίστα των ταξιδιωτικών επιλογών τους. Την ίδια στιγμή, βέβαια, οι αστερίσκοι γύρω από την πορεία του τουρισμού δείχνουν να πυκνώνουν, θέτοντας εν αμφιβόλω τόσο τα φετινά έσοδα όσο και τη συνέχεια της τουριστικής δραστηριότητας.

Τουρισμός αφίξεων
Την καλή πορεία επιβεβαιώνουν τα στοιχεία του ταξιδιωτικού ισοζυγίου της ΤτΕ, βάσει των οποίων ο πρώτος μήνας του καλοκαιριού εμφάνισε αύξηση της ταξιδιωτικής κίνησης κατά 6,9%, με τη χώρα να υποδέχεται 4,9 εκατ. ταξιδιώτες. Οι τουριστικές εισπράξεις ωστόσο δεν συμβάδισαν με τον ίδιο ρυθμό κι αυξήθηκαν κατά μόλις 1,2%.

Σε επίπεδο εξαμήνου, και δεδομένης της θεαματικής ανόδου των πρώτων μηνών του έτους βέβαια, η εικόνα παρέμεινε θετική. Οι ταξιδιωτικές εισπράξεις κατέγραψαν άνοδο 14,8% και διαμορφώθηκαν στα 8,796 δισ. ευρώ, με σημαντική συμβολή από Βρετανούς, Αμερικανούς και Ιταλούς ταξιδιώτες ενώ οι ταξιδιωτικές αφίξεις ενισχύθηκαν κατά 15,4%.

Ο αστερίσκος της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι
Μια από τις αιτίες συγκράτησης των εσόδων είναι η αισθητή πτώση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι. Μια πτώση που γεννά εστίες προβληματισμού στην τουριστική αγοράκαθώς αφορά σε όλες σχεδόν τις βασικές αγορές-τροφοδότες του ελληνικού τουρισμού, ακόμη και σε εκείνες που μέχρι πρότινος έδειχναν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα ως προς την κατανάλωση.

Να θυμίσουμε ότι η χρονιά ξεκίνησε θετικά όσον αφορά στη μέση δαπάνη, με το ποσοστό της ανόδου τους τρεις πρώτους μήνες της χρονιάς να είναι διψήφιο. Από τον Απρίλιο ωστόσο, το πρόσημο αντιστράφηκε με την πτώση να υπολογίζεται πέριξ του 1% τον Απρίλιο και τον Μάιο και να φτάνει το -6,2% τον πρώτο μήνα του καλοκαιριού.

Ενδεικτικά, τον Ιούνιο μόνο οι ταξιδιωτικές εισπράξεις από την ιταλική αγορά εμφάνισαν άνοδο, κατά 34,4%, φτάνοντας τα 248,3 εκατ. ευρώ. Στην περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας, μιας αγοράς που σε αριθμό επισκεπτών συναγωνίζεται τη Γερμανία και παραδοσιακά εμφανίζει υψηλή μέση δαπάνη, οι εισπράξεις μειώθηκαν κατά 26,1%. Από τις ΗΠΑ υποχώρησαν κατά 3,7% και από τη Γαλλία κατά 33,9%, ενώ πτώση 14,5% καταγράφηκε και στις εισπράξεις από τη Γερμανία, παρότι οι αφίξεις Γερμανών ταξιδιωτών αυξήθηκαν σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Η «τρύπα» στον τζίρο της εστίασης
Η υποχώρηση της μέσης δαπάνης ανά ταξίδι αποτελεί, σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, κι έναν από τους βασικούς παράγοντες που εξηγούν γιατί η εστίαση κινείται σε αρνητικό έδαφος την ώρα που ο τζίρος των καταλυμάτων συνεχίζει να αυξάνεται.

Σημειωτέον ότι σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το β΄ τρίμηνο του 2026, ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων παροχής καταλύματος αυξήθηκε κατά 6,1% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 3,304 δισ. ευρώ από 3,113 δισ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Στον αντίποδα, ο τζίρος των επιχειρήσεων εστίασης υποχώρησε κατά 2,5%, στα 3,165 δισ. ευρώ από 3,245 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα.

Η εικόνα αφορούσε τις περισσότερες περιφερειακές ενότητες της χώρας, περιλάμβανε ωστόσο μερικές εξαιρέσεις σε επίπεδο προορισμών. Για παράδειγμα στη Θεσσαλονίκη, για παράδειγμα, ο τζίρος των καταλυμάτων αυξήθηκε κατά 13,8%, σε αντίθεση με την εστίαση που κατέγραψε πτώση 7,7% ενώ στη Ζάκυνθο ο τζίρος των καταλυμάτων ενισχύθηκε κατά 6,3%, την ώρα που η εστίαση έχασε 5,2%. Χανιά και Ρέθυμνο ωστόσο εμφάνισαν διαφορετική εικόνα, με τις δύο δραστηριότητες να παραμένουν σε θετικό έδαφος.

Η πίεση σε επιχειρήσεις του κλάδου που θεωρητικά θα έπρεπε να ωφελούνται άμεσα από την τουριστική ανάπτυξη γίνεται ακόμη πιο αισθητή καθώς η υποχώρηση καταγράφεται σε ονομαστικούς όρους και έρχεται έπειτα από μια μακρά περίοδο ισχυρών ανατιμήσεων σε όλη την αλυσίδα αξίας. Από τα 5,79 δισ. ευρώ το 2019, ο κύκλος εργασιών της εστίασης έφτασε στα 9,13 δισ. το 2022, στα 11,35 δισ. το 2023, στα 12,45 δισ. το 2024 και στα 12,83 δισ. ευρώ το 2025. Μέρος αυτής της εντυπωσιακής ανόδου συνδεόταν ασφαλώς με την ανάκαμψη μετά την πανδημία, αλλά και με τη σημαντική αύξηση των τιμών.

Το 2026, όμως, το μοντέλο αυτό φαίνεται να φτάνει στα όριά του. Οι τιμές έχουν ήδη αυξηθεί σημαντικά, τα λειτουργικά βάρη παραμένουν υψηλά, ενώ η κατανάλωση δεν ακολουθεί με την ίδια δυναμική. Για τις επιχειρήσεις αυτό μεταφράζεται σε στενότερα περιθώρια και μεγαλύτερη δυσκολία απορρόφησης νέων επιβαρύνσεων, οι οποίες λόγω του πολέμου αποκτούν ευρύτερη «μετενέργεια» στην οικονομία.

Σε αυτό το πλαίσιο, πρόσφατη ανάλυση του ΕΒΕΠ επισημαίνει ότι η πληθωριστική επιβάρυνση για την ευρωπαϊκή οικονομία απο την κρίση στον Περσικό εκτιμάται περίπου στα 25 δισ. ευρώ και γίνεται αισθητή μέσω της απώλειας αγοραστικής δύναμης και της αύξησης του λειτουργικού κόστους.

Σημάδια συγκράτησης από βασικές αγορές
Την ίδια στιγμή μάλιστα πληθαίνουν οι ενδείξεις συγκράτησης από βασικές αγορές-τροφοδότες του ελληνικού τουρισμού, όπως η γερμανική.

Ενδεικτική είναι η πρόσφατη έρευνα της ta.ts, η οποία βασίζεται σε δεδομένα γερμανικών ταξιδιωτικών πρακτορείων και καταγράφει μικρή μείωση των πωλήσεων αλλά ακόμη μεγαλύτερη επιβράδυνση των νέων κρατήσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της, οι τιμολογημένες πωλήσεις των γερμανικών ταξιδιωτικών πρακτορείων ήταν μειωμένες κατά 1,3% τον Ιούλιο του 2026 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, παρότι στο επτάμηνο Ιανουαρίου-Ιουλίου, ο κύκλος εργασιών παρέμεινε στα ίδια επίπεδα με πέρυσι.

Πτώση της τάξης του 2% καταγράφηκε και στον όγκο πωλήσεων αεροπορικών εισιτηρίων τον Ιούλιο, με το πρόσημο να παραμένει θετικό κατά 1,1% στο επτάμηνο.

Όσο για το ανεκτέλεστο υπόλοιπο τουριστικών κρατήσεων για ταξίδια με ημερομηνία αναχώρησης έως τον Οκτώβριο του 2026, συμπεριλαμβανομένων των προκρατήσεων από την 1η Νοεμβρίου 2025, εμφανίζεται μειωμένο κατά 4,1% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Με τα παραπάνω συνυπάρχει βέβαια και η αντίθετη όψη, η οποία εδράζεται κατά κύριο λόγο στις last minute κρατήσεις που κυριαρχούν την εφετινή χρονιά. Παράγοντες του κλάδου επισημαίνουν ότι η έντονη τάση για κρατήσεις της τελευταίας στιγμής μπορεί να λειτουργήσει ως αντιστάθμισμα, ιδιαίτερα αν δεν υπάρξει νέα κλιμάκωση της γεωπολιτικής έντασης. Σενάριο βέβαια, που οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων, δείχνουν ότι απομακρύνεται.

Πηγή: insider.gr