Προσφεύγουμε στον ΟΗΕ για τα τουρκικά Θαλάσσια Πάρκα

Η ανα­κή­ρυ­ξη από την Τουρ­κία δύο «εθνι­κών Θα­λάσ­σιων Πάρ­κων» στο βο­ρειο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο δη­μιουρ­γεί ένα νέο πεδίο ελ­λη­νο­τουρ­κι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης, με την Αθήνα να κα­λεί­ται, πλέον, να απο­φα­σί­σει εάν θα πε­ριο­ρι­στεί στη δι­πλω­μα­τι­κή κα­ταγ­γε­λία ή θα προ­χω­ρή­σει σε μία ευ­ρύ­τε­ρη, κλι­μα­κω­τή αντί­δρα­ση με νο­μι­κές, ευ­ρω­παϊ­κές και έμπρα­κτες κι­νή­σεις.

Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση έχει ήδη απορ­ρί­ψει τις τουρ­κι­κές απο­φά­σεις, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι τα δύο Πάρκα εκτεί­νο­νται πέραν των τουρ­κι­κών χω­ρι­κών υδά­των.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί αλ­λε­πάλ­λη­λες επι­κοι­νω­νί­ες με το Ισ­ρα­ήλ, ενώ ενη­με­ρώ­θη­κε και το Στέιτ Ντι­πάρ­τμεντ.

Μά­λι­στα, πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι εντός του φθι­νο­πώ­ρου υπάρ­χει πι­θα­νό­τη­τα να επι­σκε­φθεί την πε­ριο­χή ο Αμε­ρι­κα­νός υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Μάρκο Ρού­μπιο με αφορ­μή την κα­τά­στα­ση στη Μέση Ανα­το­λή.

Το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών υπο­γραμ­μί­ζει προς όλες τις πλευ­ρές ότι τα τουρ­κι­κά Θα­λάσ­σια Πάρκα στον βαθμό που κα­λύ­πτουν πε­ριο­χές ανοι­κτής θά­λασ­σας ή ελ­λη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, είναι πα­ρά­νο­μα και δεν πα­ρά­γουν κα­νέ­να έν­νο­μο απο­τέ­λε­σμα, ούτε μπο­ρούν να δη­μιουρ­γή­σουν τε­τε­λε­σμέ­να εις βάρος των ελ­λη­νι­κών δι­καιω­μά­των.

Το κρί­σι­μο για την Αθήνα, ωστό­σο, είναι τι θα ακο­λου­θή­σει. Διότι δια­φο­ρε­τι­κή ση­μα­σία έχει η έκ­δο­ση ενός τουρ­κι­κού προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος και δια­φο­ρε­τι­κή η προ­σπά­θεια εφαρ­μο­γής του στην πράξη.

Εάν η Άγκυ­ρα επι­χει­ρή­σει να ασκή­σει κρα­τι­κή δι­καιο­δο­σία μέσα στις πε­ριο­χές που πε­ριέ­λα­βε στα Πάρκα, η αντι­πα­ρά­θε­ση περνά από το επί­πε­δο των χαρ­τών, στο πεδίο.  Αυτό είναι και το στοι­χείο που πι­θα­νό­τα­τα θα κα­θο­ρί­σει την έντα­ση και το εύρος της ελ­λη­νι­κής αντί­δρα­σης, σύμ­φω­να με έμπει­ρους δι­πλω­μά­τες.

Πρώτη κί­νη­ση η διε­θνής κα­το­χύ­ρω­ση των ελ­λη­νι­κών θέ­σε­ων. Μία από τις πρώ­τες επι­λο­γές που έχει στη διά­θε­σή της η Ελ­λά­δα είναι η επί­ση­μη κα­τα­γρα­φή της αντίρ­ρη­σής της στα Ηνω­μέ­να Έθνη.

Η Αθήνα, σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, θα απο­στεί­λει στον ΟΗΕ επι­στο­λή ή ρη­μα­τι­κή δια­κοί­νω­ση, συ­νο­δευό­με­νη από συ­ντε­ταγ­μέ­νες και χάρ­τες, ώστε να κα­τα­γρα­φεί χωρίς καμία αμ­φι­βο­λία ότι δεν ανα­γνω­ρί­ζει τουρ­κι­κή δι­καιο­δο­σία στις επί­μα­χες πε­ριο­χές.

Μια τέ­τοια ενέρ­γεια απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία επει­δή η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά θέλει να απο­κλεί­σει οποια­δή­πο­τε δυ­να­τό­τη­τα μελ­λο­ντι­κής επί­κλη­σης των τουρ­κι­κών πρά­ξε­ων ως πα­γιω­μέ­νης πρα­κτι­κής.

Η Αθήνα θα κα­τα­στή­σει έτσι σαφές ότι η δη­μο­σί­ευ­ση ενός εσω­τε­ρι­κού τουρ­κι­κού δια­τάγ­μα­τος δεν μπο­ρεί να με­τα­βά­λει το διε­θνές νο­μι­κό κα­θε­στώς μιας θα­λάσ­σιας πε­ριο­χής.

Άλ­λω­στε, το ίδιο το ελ­λη­νι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών έχει ήδη δια­τυ­πώ­σει τη βα­σι­κή γραμ­μή πάνω στην οποία μπο­ρεί να οι­κο­δο­μη­θεί η συ­νέ­χεια.

Οι μο­νο­με­ρείς τουρ­κι­κές πρά­ξεις πέραν της δι­καιο­δο­σί­ας της Τουρ­κί­ας δεν δη­μιουρ­γούν τε­τε­λε­σμέ­να και δεν επη­ρε­ά­ζουν δι­καιώ­μα­τα που απορ­ρέ­ουν από το Διε­θνές Δί­καιο.

Δεύ­τε­ρη κί­νη­ση να με­τα­φέ­ρει το ζή­τη­μα σε ευ­ρω­παϊ­κό επί­πε­δο, επι­διώ­κο­ντας να μην αντι­με­τω­πι­στεί ως μία ακόμη δι­με­ρής ελ­λη­νο­τουρ­κι­κή δια­φο­ρά.

Το επι­χεί­ρη­μα της Αθή­νας μπο­ρεί να είναι ότι μια υπο­ψή­φια προς έντα­ξη χώρα επι­χει­ρεί μέσω εσω­τε­ρι­κών διοι­κη­τι­κών πρά­ξε­ων να προ­βά­λει δι­καιο­δο­σία σε θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές στις οποί­ες ένα κρά­τος-μέλος της Ε.Ε. επι­κα­λεί­ται κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα.

Σύμ­φω­να με πηγή της «ΒτΚ», η ευ­ρω­παϊ­κή διά­στα­ση προ­σφέ­ρει στην ελ­λη­νι­κή δι­πλω­μα­τία τη δυ­να­τό­τη­τα να συν­δέ­σει την υπό­θε­ση με το ευ­ρύ­τε­ρο πλαί­σιο των ευ­ρω­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων και να επι­διώ­ξει σαφή το­πο­θέ­τη­ση από την Κο­μι­σιόν και την Ευ­ρω­παϊ­κή Υπη­ρε­σία Εξω­τε­ρι­κής Δρά­σης.

Η επι­δί­ω­ξη δεν θα είναι απλώς μια δή­λω­ση ευ­ρω­παϊ­κής αλ­λη­λεγ­γύ­ης, αλλά η κα­τα­γρα­φή ότι οι τουρ­κι­κές κι­νή­σεις δεν μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ως μέσο με­τα­βο­λής του status quo στο Αι­γαίο και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο.

Η Τουρ­κία έχει πε­ρά­σει στα­δια­κά από τη θε­ω­ρία της «Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας, σε ένα σύ­στη­μα χαρ­το­γρα­φι­κών και διοι­κη­τι­κών πρά­ξε­ων, όπου θα­λάσ­σιος χω­ρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός, χάρ­τες, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές ζώνες και τώρα Θα­λάσ­σια Πάρκα δη­μιουρ­γούν ένα πλέγ­μα μέσα από το οποίο η Άγκυ­ρα επι­χει­ρεί να απο­τυ­πώ­σει τη δική της αντί­λη­ψη για τις θα­λάσ­σιες δι­καιο­δο­σί­ες.

Η ελ­λη­νι­κή απά­ντη­ση μπο­ρεί, επο­μέ­νως, να κι­νη­θεί στην αντί­στρο­φη κα­τεύ­θυν­ση.

Επι­τά­χυν­ση και εφαρ­μο­γή του ελ­λη­νι­κού θα­λάσ­σιου χω­ρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού, ανά­πτυ­ξη των ελ­λη­νι­κών Θα­λάσ­σιων Πάρ­κων και συ­στη­μα­τι­κή άσκη­ση των δι­καιω­μά­των που η χώρα θε­ω­ρεί ότι δια­θέ­τει βάσει του Διε­θνούς Δι­καί­ου.

Σύμ­φω­να με πηγή του υπουρ­γεί­ου Εξω­τε­ρι­κών, επι­στη­μο­νι­κές έρευ­νες, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά προ­γράμ­μα­τα, χαρ­το­γρα­φή­σεις και δρα­στη­ριό­τη­τες κρα­τι­κών και επι­στη­μο­νι­κών φο­ρέ­ων μπο­ρούν να ενι­σχύ­σουν την ελ­λη­νι­κή πα­ρου­σία, χωρίς να με­τα­τρέ­ψουν αυ­το­μά­τως τη δια­φο­ρά σε στρα­τιω­τι­κή αντι­πα­ρά­θε­ση.

Το Κα­στε­λό­ρι­ζο

Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία απο­κτά η πε­ριο­χή του Κα­στε­λό­ρι­ζου, καθώς εκεί βρί­σκε­ται ένα από τα βα­σι­κό­τε­ρα ση­μεία σύ­γκρου­σης των ελ­λη­νι­κών και τουρ­κι­κών αντι­λή­ψε­ων για τις θα­λάσ­σιες ζώνες. Η Άγκυ­ρα επι­διώ­κει δια­χρο­νι­κά πε­ριο­ρι­σμέ­νη επή­ρεια του ελ­λη­νι­κού νη­σιω­τι­κού συ­μπλέγ­μα­τος, ενώ η Αθήνα υπο­στη­ρί­ζει ότι τα νησιά δια­θέ­τουν δι­καιώ­μα­τα σε θα­λάσ­σιες ζώνες σύμ­φω­να με το Δί­καιο της Θά­λασ­σας.

Η UNCLOS προ­βλέ­πει ότι στην ΑΟΖ το πα­ρά­κτιο κρά­τος δια­θέ­τει όχι μόνο κυ­ριαρ­χι­κά δι­καιώ­μα­τα για τους φυ­σι­κούς πό­ρους, αλλά και δι­καιο­δο­σία για τη θα­λάσ­σια επι­στη­μο­νι­κή έρευ­να και την προ­στα­σία και δια­τή­ρη­ση του θα­λάσ­σιου πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Ακρι­βώς γι’ αυτό, το πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό επι­χεί­ρη­μα της Άγκυ­ρας δεν μπο­ρεί να εξε­τα­στεί ανε­ξάρ­τη­τα από το ερώ­τη­μα της θα­λάσ­σιας δι­καιο­δο­σί­ας.

Το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο, ωστό­σο, για την ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά είναι να πα­ρα­κο­λου­θή­σει εάν η Τουρ­κία θα επι­χει­ρή­σει να εφαρ­μό­σει στην πράξη το κα­θε­στώς των Πάρ­κων.

Εάν τουρ­κι­κά κρα­τι­κά σκάφη εμ­φα­νι­στούν στις επί­μα­χες πε­ριο­χές για να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν ελέγ­χους, να επι­βά­λουν πε­ριο­ρι­σμούς στην αλιεία, να αδειο­δο­τή­σουν δρα­στη­ριό­τη­τες ή να ασκή­σουν άλλες διοι­κη­τι­κές αρ­μο­διό­τη­τες, η κα­τά­στα­ση θα αλ­λά­ξει ποιο­τι­κά.

Τότε δεν θα υπάρ­χει απλώς μια τουρ­κι­κή διεκ­δί­κη­ση επί χάρ­του, αλλά από­πει­ρα άσκη­σης δι­καιο­δο­σί­ας.

Σε ένα τέ­τοιο εν­δε­χό­με­νο η Αθήνα θα κλη­θεί να απα­ντή­σει με πα­ρου­σία των αρ­μό­διων ελ­λη­νι­κών Αρχών και ταυ­τό­χρο­νη δι­πλω­μα­τι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση, ώστε να μην επι­τρέ­ψει τη δη­μιουρ­γία ει­κό­νας απο­δο­χής ή απο­κλει­στι­κού τουρ­κι­κού ελέγ­χου.

Η επι­λο­γή –όπως λένε στο ΥΠ.ΕΞ.– θα πρέ­πει να είναι προ­σε­κτι­κά σταθ­μι­σμέ­νη, καθώς ο στό­χος θα είναι η κα­το­χύ­ρω­ση των ελ­λη­νι­κών θέ­σε­ων χωρίς ανε­ξέ­λεγ­κτη στρα­τιω­τι­κή κλι­μά­κω­ση. Γι’ αυτό και πι­θα­νό­τε­ρη εμ­φα­νί­ζε­ται μια κλι­μα­κω­τή ελ­λη­νι­κή απά­ντη­ση.

Διε­θνής νο­μι­κή κα­το­χύ­ρω­ση των ελ­λη­νι­κών θέ­σε­ων, κι­νη­το­ποί­η­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, επι­τά­χυν­ση των ελ­λη­νι­κών πρω­το­βου­λιών στον θα­λάσ­σιο χώρο και ενί­σχυ­ση της έμπρα­κτης πα­ρου­σί­ας στις πε­ριο­χές ελ­λη­νι­κού εν­δια­φέ­ρο­ντος.

Πηγή: vradini.gr