Προσφεύγουμε στον ΟΗΕ για τα τουρκικά Θαλάσσια Πάρκα

Η ανακήρυξη από την Τουρκία δύο «εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων» στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο δημιουργεί ένα νέο πεδίο ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης, με την Αθήνα να καλείται, πλέον, να αποφασίσει εάν θα περιοριστεί στη διπλωματική καταγγελία ή θα προχωρήσει σε μία ευρύτερη, κλιμακωτή αντίδραση με νομικές, ευρωπαϊκές και έμπρακτες κινήσεις.

Η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη απορρίψει τις τουρκικές αποφάσεις, επισημαίνοντας ότι τα δύο Πάρκα εκτείνονται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, έχουν πραγματοποιηθεί αλλεπάλληλες επικοινωνίες με το Ισραήλ, ενώ ενημερώθηκε και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν ότι εντός του φθινοπώρου υπάρχει πιθανότητα να επισκεφθεί την περιοχή ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο με αφορμή την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

Το υπουργείο Εξωτερικών υπογραμμίζει προς όλες τις πλευρές ότι τα τουρκικά Θαλάσσια Πάρκα στον βαθμό που καλύπτουν περιοχές ανοικτής θάλασσας ή ελληνικής υφαλοκρηπίδας, είναι παράνομα και δεν παράγουν κανένα έννομο αποτέλεσμα, ούτε μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα εις βάρος των ελληνικών δικαιωμάτων.

Το κρίσιμο για την Αθήνα, ωστόσο, είναι τι θα ακολουθήσει. Διότι διαφορετική σημασία έχει η έκδοση ενός τουρκικού προεδρικού διατάγματος και διαφορετική η προσπάθεια εφαρμογής του στην πράξη.

Εάν η Άγκυρα επιχειρήσει να ασκήσει κρατική δικαιοδοσία μέσα στις περιοχές που περιέλαβε στα Πάρκα, η αντιπαράθεση περνά από το επίπεδο των χαρτών, στο πεδίο.  Αυτό είναι και το στοιχείο που πιθανότατα θα καθορίσει την ένταση και το εύρος της ελληνικής αντίδρασης, σύμφωνα με έμπειρους διπλωμάτες.

Πρώτη κίνηση η διεθνής κατοχύρωση των ελληνικών θέσεων. Μία από τις πρώτες επιλογές που έχει στη διάθεσή της η Ελλάδα είναι η επίσημη καταγραφή της αντίρρησής της στα Ηνωμένα Έθνη.

Η Αθήνα, σύμφωνα με πληροφορίες, θα αποστείλει στον ΟΗΕ επιστολή ή ρηματική διακοίνωση, συνοδευόμενη από συντεταγμένες και χάρτες, ώστε να καταγραφεί χωρίς καμία αμφιβολία ότι δεν αναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία στις επίμαχες περιοχές.

Μια τέτοια ενέργεια αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή η ελληνική πλευρά θέλει να αποκλείσει οποιαδήποτε δυνατότητα μελλοντικής επίκλησης των τουρκικών πράξεων ως παγιωμένης πρακτικής.

Η Αθήνα θα καταστήσει έτσι σαφές ότι η δημοσίευση ενός εσωτερικού τουρκικού διατάγματος δεν μπορεί να μεταβάλει το διεθνές νομικό καθεστώς μιας θαλάσσιας περιοχής.

Άλλωστε, το ίδιο το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει ήδη διατυπώσει τη βασική γραμμή πάνω στην οποία μπορεί να οικοδομηθεί η συνέχεια.

Οι μονομερείς τουρκικές πράξεις πέραν της δικαιοδοσίας της Τουρκίας δεν δημιουργούν τετελεσμένα και δεν επηρεάζουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Δεύτερη κίνηση να μεταφέρει το ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιδιώκοντας να μην αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη διμερής ελληνοτουρκική διαφορά.

Το επιχείρημα της Αθήνας μπορεί να είναι ότι μια υποψήφια προς ένταξη χώρα επιχειρεί μέσω εσωτερικών διοικητικών πράξεων να προβάλει δικαιοδοσία σε θαλάσσιες περιοχές στις οποίες ένα κράτος-μέλος της Ε.Ε. επικαλείται κυριαρχικά δικαιώματα.

Σύμφωνα με πηγή της «ΒτΚ», η ευρωπαϊκή διάσταση προσφέρει στην ελληνική διπλωματία τη δυνατότητα να συνδέσει την υπόθεση με το ευρύτερο πλαίσιο των ευρωτουρκικών σχέσεων και να επιδιώξει σαφή τοποθέτηση από την Κομισιόν και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης.

Η επιδίωξη δεν θα είναι απλώς μια δήλωση ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, αλλά η καταγραφή ότι οι τουρκικές κινήσεις δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως μέσο μεταβολής του status quo στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η Τουρκία έχει περάσει σταδιακά από τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας, σε ένα σύστημα χαρτογραφικών και διοικητικών πράξεων, όπου θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, χάρτες, περιβαλλοντικές ζώνες και τώρα Θαλάσσια Πάρκα δημιουργούν ένα πλέγμα μέσα από το οποίο η Άγκυρα επιχειρεί να αποτυπώσει τη δική της αντίληψη για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες.

Η ελληνική απάντηση μπορεί, επομένως, να κινηθεί στην αντίστροφη κατεύθυνση.

Επιτάχυνση και εφαρμογή του ελληνικού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, ανάπτυξη των ελληνικών Θαλάσσιων Πάρκων και συστηματική άσκηση των δικαιωμάτων που η χώρα θεωρεί ότι διαθέτει βάσει του Διεθνούς Δικαίου.

Σύμφωνα με πηγή του υπουργείου Εξωτερικών, επιστημονικές έρευνες, περιβαλλοντικά προγράμματα, χαρτογραφήσεις και δραστηριότητες κρατικών και επιστημονικών φορέων μπορούν να ενισχύσουν την ελληνική παρουσία, χωρίς να μετατρέψουν αυτομάτως τη διαφορά σε στρατιωτική αντιπαράθεση.

Το Καστελόριζο
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η περιοχή του Καστελόριζου, καθώς εκεί βρίσκεται ένα από τα βασικότερα σημεία σύγκρουσης των ελληνικών και τουρκικών αντιλήψεων για τις θαλάσσιες ζώνες. Η Άγκυρα επιδιώκει διαχρονικά περιορισμένη επήρεια του ελληνικού νησιωτικού συμπλέγματος, ενώ η Αθήνα υποστηρίζει ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η UNCLOS προβλέπει ότι στην ΑΟΖ το παράκτιο κράτος διαθέτει όχι μόνο κυριαρχικά δικαιώματα για τους φυσικούς πόρους, αλλά και δικαιοδοσία για τη θαλάσσια επιστημονική έρευνα και την προστασία και διατήρηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ακριβώς γι’ αυτό, το περιβαλλοντικό επιχείρημα της Άγκυρας δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από το ερώτημα της θαλάσσιας δικαιοδοσίας.

Το σημαντικότερο, ωστόσο, για την ελληνική πλευρά είναι να παρακολουθήσει εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να εφαρμόσει στην πράξη το καθεστώς των Πάρκων.

Εάν τουρκικά κρατικά σκάφη εμφανιστούν στις επίμαχες περιοχές για να πραγματοποιήσουν ελέγχους, να επιβάλουν περιορισμούς στην αλιεία, να αδειοδοτήσουν δραστηριότητες ή να ασκήσουν άλλες διοικητικές αρμοδιότητες, η κατάσταση θα αλλάξει ποιοτικά.

Τότε δεν θα υπάρχει απλώς μια τουρκική διεκδίκηση επί χάρτου, αλλά απόπειρα άσκησης δικαιοδοσίας.

Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο η Αθήνα θα κληθεί να απαντήσει με παρουσία των αρμόδιων ελληνικών Αρχών και ταυτόχρονη διπλωματική κινητοποίηση, ώστε να μην επιτρέψει τη δημιουργία εικόνας αποδοχής ή αποκλειστικού τουρκικού ελέγχου.

Η επιλογή –όπως λένε στο ΥΠ.ΕΞ.– θα πρέπει να είναι προσεκτικά σταθμισμένη, καθώς ο στόχος θα είναι η κατοχύρωση των ελληνικών θέσεων χωρίς ανεξέλεγκτη στρατιωτική κλιμάκωση. Γι’ αυτό και πιθανότερη εμφανίζεται μια κλιμακωτή ελληνική απάντηση.

Διεθνής νομική κατοχύρωση των ελληνικών θέσεων, κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιτάχυνση των ελληνικών πρωτοβουλιών στον θαλάσσιο χώρο και ενίσχυση της έμπρακτης παρουσίας στις περιοχές ελληνικού ενδιαφέροντος.

Πηγή: vradini.gr