Το ΣτΕ ακύρωσε τις εκπτώσεις 2 αιρετών του Δήμου Ρόδου για χρέη άνω των 300 ευρώ

• Με τις απο­φά­σεις 183/2026 και 184/2026 το Γ΄ Τμήμα του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας έκρι­νε πα­ρά­νο­μες τις δια­πι­στω­τι­κές πρά­ξεις της γραμ­μα­τέ­ως της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου, καθώς οι δύο αι­ρε­τοί ου­δέ­πο­τε είχαν ενη­με­ρω­θεί προ­ση­κό­ντως από τον Δήμο για την ύπαρ­ξη, το ύψος και την αιτία των οφει­λών τους πριν από την εγκα­τά­στα­ση των δη­μο­τι­κών αρχών

Δι­καί­ω­ση από το ανώ­τα­το ακυ­ρω­τι­κό δι­κα­στή­ριο της χώρας για δύο αι­ρε­τούς του Δήμου Ρόδου, οι οποί­οι είχαν εκ­πέ­σει από το αξί­ω­μά τους λόγω οφει­λών προς τον Δήμο και τη Δη­μο­τι­κή Επι­χεί­ρη­ση Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης Ρόδου. Με 2 όμοιες απο­φά­σεις του, την 183/2026 και την 184/2026, το Γ΄ Τμήμα του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας, σε πε­ντα­με­λή σύν­θε­ση, ακύ­ρω­σε τις πρά­ξεις της γραμ­μα­τέ­ως της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου με τις οποί­ες είχε δια­πι­στω­θεί η αυ­το­δί­καιη έκ­πτω­ση του προ­έ­δρου του Συμ­βου­λί­ου της Δη­μο­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ψίν­θου και ενός δη­μο­τι­κού συμ­βού­λου της εκλο­γι­κής πε­ρι­φέ­ρειας Πε­τα­λού­δων.

Το δι­κα­στή­ριο έστει­λε ταυ­τό­χρο­να ένα σαφές μή­νυ­μα προς τη Διοί­κη­ση, καθώς έκρι­νε ότι κα­νέ­νας αι­ρε­τός δεν μπο­ρεί να χάνει το αξί­ω­μά του για χρέη, αν προη­γου­μέ­νως δεν έχει ενη­με­ρω­θεί με πλήρη και αναμ­φι­σβή­τη­το τρόπο για την ύπαρ­ξή τους, ώστε να έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να τα εξο­φλή­σει ή να τα ρυθ­μί­σει εγκαί­ρως.

Και τις 2 υπο­θέ­σεις χει­ρί­στη­κε για λο­γα­ρια­σμό των αι­ρε­τών ο δι­κη­γό­ρος κ. Λά­μπρος Πά­σχος, ενώ το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, διά του υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών, εκ­προ­σώ­πη­σε η κ. Γε­ωρ­γία Κοττά, πά­ρε­δρος του Νο­μι­κού Συμ­βου­λί­ου του Κρά­τους.

Το ιστο­ρι­κό των 2 υπο­θέ­σε­ων

Οι δύο αι­ρε­τοί ανα­δεί­χθη­καν στα αξιώ­μα­τά τους κατά τις αυ­το­διοι­κη­τι­κές εκλο­γές της 8ης Οκτω­βρί­ου 2023 και ανέ­λα­βαν κα­θή­κο­ντα στις 2 Ια­νουα­ρί­ου 2024, ημε­ρο­μη­νία εγκα­τά­στα­σης των νέων δη­μο­τι­κών αρχών. Στη συ­νέ­χεια, η Διεύ­θυν­ση Οι­κο­νο­μι­κών Υπη­ρε­σιών του Δήμου Ρόδου, κα­τό­πιν αυ­τε­πάγ­γελ­του ελέγ­χου όλων των ανα­κη­ρυ­χθέ­ντων δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων και προ­έ­δρων το­πι­κών συμ­βου­λί­ων, όπως προ­βλέ­πει ο νόμος, ενη­μέ­ρω­σε την Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση Αι­γαί­ου για τους αι­ρε­τούς που δεν είχαν εξο­φλή­σει έως την ημέρα της εγκα­τά­στα­σης τις προ­ϋ­πάρ­χου­σες της εκλο­γής οφει­λές τους, εφό­σον αυτές υπε­ρέ­βαι­ναν το ποσό των 300 ευρώ.

Στην πρώτη υπό­θε­ση, εκεί­νη του προ­έ­δρου της Δη­μο­τι­κής Κοι­νό­τη­τας Ψίν­θου, στους κα­τα­λό­γους της οι­κο­νο­μι­κής υπη­ρε­σί­ας κα­τα­γρά­φη­κε οφει­λή ύψους 470,46 ευρώ προς τον Δήμο Ρόδου, καθώς και οφει­λή 1.466,37 ευρώ προς τη Δ.Ε.Υ.Α.Ρ. Με βάση τα στοι­χεία αυτά, εκ­δό­θη­κε στις 19 Μαρ­τί­ου 2024 η πράξη της Γραμ­μα­τέ­ως της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου, με την οποία δια­πι­στώ­θη­κε η αυ­το­δί­καιη έκ­πτω­σή του από το αξί­ω­μα.

Στη δεύ­τε­ρη υπό­θε­ση, εκεί­νη του δη­μο­τι­κού συμ­βού­λου της εκλο­γι­κής πε­ρι­φέ­ρειας Πε­τα­λού­δων, τα ποσά ήταν αι­σθη­τά με­γα­λύ­τε­ρα. Στον κα­τά­λο­γο που δια­βι­βά­σθη­κε στην Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση ανα­φε­ρό­ταν οφει­λή ύψους 740.184,15 ευρώ προς τον Δήμο Ρόδου. Η Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση ζή­τη­σε μά­λι­στα διευ­κρι­νί­σεις για το αν το σύ­νο­λο του ποσού αφο­ρού­σε κα­τα­λο­γι­σμό χρη­μα­τι­κού ποσού σε βάρος του από τον Οι­κο­νο­μι­κό Επι­θε­ω­ρη­τή Κρή­της ή αν πε­ρι­λαμ­βά­νο­νταν και άλλες οφει­λές. Η Διεύ­θυν­ση Οι­κο­νο­μι­κών Υπη­ρε­σιών απά­ντη­σε ότι οι λοι­πές οφει­λές του, πέραν εκεί­νων που προ­έρ­χο­νταν από τις πρά­ξεις κα­τα­λο­γι­σμού, ανέρ­χο­νταν σε 9.939,28 ευρώ. Ακο­λού­θη­σε η έκ­δο­ση της πρά­ξης έκ­πτω­σης στις 19 Απρι­λί­ου 2024.

Το νο­μι­κό πλαί­σιο του ασυμ­βι­βά­στου λόγω οφει­λών

Το επί­μα­χο κα­θε­στώς προ­βλέ­πε­ται στο άρθρο 11 του ν. 4804/2021 για την εκλο­γή δη­μο­τι­κών και πε­ρι­φε­ρεια­κών αρχών. Σύμ­φω­να με την πα­ρά­γρα­φο 1, δεν μπο­ρούν να είναι δή­μαρ­χοι, δη­μο­τι­κοί σύμ­βου­λοι, σύμ­βου­λοι ή πρό­ε­δροι δη­μο­τι­κών κοι­νο­τή­των όσοι οφεί­λουν, από οποια­δή­πο­τε αιτία, στον οι­κείο δήμο, στα νο­μι­κά του πρό­σω­πα δη­μο­σί­ου δι­καί­ου, στις κοι­νω­φε­λείς επι­χει­ρή­σεις, στη δη­μο­τι­κή επι­χεί­ρη­ση ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης, καθώς και στα νο­μι­κά πρό­σω­πα ιδιω­τι­κού δι­καί­ου στα οποία συμ­με­τέ­χει ο δήμος, εφό­σον η συ­νο­λι­κή οφει­λή υπερ­βαί­νει τα 300 ευρώ.

Η πα­ρά­γρα­φος 2 του ίδιου άρ­θρου, όπως τρο­πο­ποι­ή­θη­κε ανα­δρο­μι­κά με το άρθρο 93 του ν. 5079/2023, ορί­ζει ότι ο οφει­λέ­της που εκλέ­γε­ται σε δη­μο­τι­κό αξί­ω­μα οφεί­λει να εξο­φλή­σει ή να ρυθ­μί­σει την οφει­λή του έως την ημέρα της εγκα­τά­στα­σης των δη­μο­τι­κών αρχών. Αν δεν το πρά­ξει, εκ­πί­πτει αυ­το­δι­καί­ως από το αξί­ω­μα και για την έκ­πτω­ση εκ­δί­δε­ται δια­πι­στω­τι­κή πράξη του επο­πτι­κού ορ­γά­νου, εντός 15 ημε­ρών από τότε που αυτό έλαβε γνώση της μη εξό­φλη­σης ή μη ρύθ­μι­σης από την οι­κο­νο­μι­κή υπη­ρε­σία του δήμου.

Το δι­κα­στή­ριο απέρ­ρι­ψε κα­ταρ­χάς τους ισχυ­ρι­σμούς περί αναρ­μο­διό­τη­τας του ορ­γά­νου που εξέ­δω­σε τις πρά­ξεις. Έκρι­νε ότι, μετά τις ορ­γα­νω­τι­κές με­τα­βο­λές των ν. 4954/2022 και 3852/2010, οι σχε­τι­κές αρ­μο­διό­τη­τες του συ­ντο­νι­στή Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης πε­ρι­ήλ­θαν στον γραμ­μα­τέα της οι­κεί­ας Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης και συ­νε­πώς οι πρά­ξεις εκ­δό­θη­καν αρ­μο­δί­ως από τη γραμ­μα­τέα της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αι­γαί­ου. Επι­πλέ­ον, έκρι­νε συ­νταγ­μα­τι­κά επι­τρε­πτή την ανα­δρο­μι­κή εφαρ­μο­γή της νε­ό­τε­ρης ρύθ­μι­σης στους αι­ρε­τούς που ανα­δεί­χθη­καν από τις εκλο­γές του Οκτω­βρί­ου 2023, καθώς αυτή είναι ευ­με­νέ­στε­ρη της προϊ­σχύ­σα­σας, η οποία προ­έ­βλε­πε απο­κλει­στι­κή προ­θε­σμία μόλις 10 ημε­ρών από την ανα­κή­ρυ­ξη.

Συ­νταγ­μα­τι­κή η ρύθ­μι­ση αλλά  με αυ­στη­ρούς όρους

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει η κρίση του δι­κα­στη­ρί­ου για τη συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τα του θε­σμού. Το Γ΄ Τμήμα δέ­χθη­κε ότι το ασυμ­βί­βα­στο λόγω οφει­λών και η συ­να­κό­λου­θη αυ­το­δί­καιη έκ­πτω­ση δεν προ­σκρού­ουν στο δι­καί­ω­μα συμ­με­το­χής στην πο­λι­τι­κή ζωή της χώρας του άρ­θρου 5 του Συ­ντάγ­μα­τος, ούτε στις εγ­γυ­ή­σεις της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης του άρ­θρου 102, ούτε στην αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας. Όπως ανα­φέ­ρε­ται στις απο­φά­σεις, η επέμ­βα­ση στο δι­καί­ω­μα του εκλε­γέ­ντος αι­ρε­τού να απο­κτή­σει, να δια­τη­ρή­σει και να ασκή­σει το αξί­ω­μά του δι­καιο­λο­γεί­ται από επι­τα­κτι­κούς λό­γους δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος, οι οποί­οι συ­νί­στα­νται στη δια­φύ­λα­ξη του κύ­ρους του αξιώ­μα­τος και του θε­σμού της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης, καθώς και στην απο­τρο­πή του εν­δε­χο­μέ­νου να πα­ρελ­κύ­ε­ται η εξό­φλη­ση των οφει­λών με εκ­με­τάλ­λευ­ση της θέσης του αι­ρε­τού.

Το δι­κα­στή­ριο υπεν­θύ­μι­σε ότι ανά­λο­γη ρύθ­μι­ση υπήρ­χε και στους προη­γού­με­νους δη­μο­τι­κούς και κοι­νο­τι­κούς κώ­δι­κες, ήδη από το νο­μο­θε­τι­κό διά­ταγ­μα 2888/1954, και έκρι­νε ότι ούτε η μεί­ω­ση του κα­τώ­τα­του ορίου οφει­λής από τα 500 στα 300 ευρώ κα­θι­στά τον πε­ριο­ρι­σμό δυ­σα­νά­λο­γο.

Η κρί­σι­μη προ­ϋ­πό­θε­ση της προη­γού­με­νης ενη­μέ­ρω­σης

Το βάρος των απο­φά­σε­ων πέ­φτει ωστό­σο σε μια ερ­μη­νευ­τι­κή τομή με ευ­ρύ­τε­ρη ση­μα­σία για όλους τους αι­ρε­τούς της αυ­το­διοί­κη­σης. Το δι­κα­στή­ριο, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη την πο­λυ­πλο­κό­τη­τα και τον με­γά­λο αριθ­μό των δη­μο­τι­κών νο­μι­κών προ­σώ­πων στα οποία μπο­ρεί να υφί­στα­ται οφει­λή, ερ­μή­νευ­σε τη διά­τα­ξη υπό το φως του δι­καιώ­μα­τος του εκλέ­γε­σθαι και της αρχής της ασφά­λειας δι­καί­ου. Δέ­χθη­κε έτσι ότι η Διοί­κη­ση, πριν από την έκ­δο­ση πρά­ξης αυ­το­δί­και­ης έκ­πτω­σης για προ­ϋ­πάρ­χου­σα της εκλο­γής οφει­λή, οφεί­λει να ενη­με­ρώ­σει προ­ση­κό­ντως τον αι­ρε­τό, δη­λα­δή με τρόπο που να δια­σφα­λί­ζε­ται ότι αυτός έλαβε πλήρη γνώση της οφει­λής του, του ύψους και της αι­τί­ας της.

Όπως προ­κύ­πτει από το σκε­πτι­κό, οι οι­κο­νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες των δήμων δεν αρκεί να ελέγ­χουν τους ανα­κη­ρυ­χθέ­ντες και να ενη­με­ρώ­νουν την επο­πτεύ­ου­σα αρχή. Οφεί­λουν επι­πλέ­ον να ενη­με­ρώ­νουν τους ίδιους τους αι­ρε­τούς, κατά τρόπο αναμ­φι­σβή­τη­το, για την ύπαρ­ξη οφει­λής άνω των 300 ευρώ, και μά­λι­στα εντός ευ­λό­γου χρό­νου από την ανα­κή­ρυ­ξή τους, ώστε να απο­μέ­νει επαρ­κές χρο­νι­κό πε­ρι­θώ­ριο για εξό­φλη­ση ή ρύθ­μι­ση πριν από την εγκα­τά­στα­ση των νέων δη­μο­τι­κών αρχών. Αν η υπο­χρέ­ω­ση αυτή δεν τη­ρη­θεί, δεν επέρ­χε­ται έκ­πτω­ση του αι­ρε­τού από το αξί­ω­μά του. Το δι­κα­στή­ριο διευ­κρί­νι­σε ότι η υπο­χρέ­ω­ση αυτή απορ­ρέ­ει ευ­θέ­ως και αυ­το­τε­λώς από τον νόμο και είναι ανε­ξάρ­τη­τη από τυχόν άλλες υπο­χρε­ώ­σεις κοι­νο­ποί­η­σης ατο­μι­κών διοι­κη­τι­κών πρά­ξε­ων περί οφει­λών. Η τή­ρη­σή της συ­νι­στά αντι­κει­με­νι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση νο­μι­μό­τη­τας της δια­πι­στω­τι­κής πρά­ξης.

Γιατί ακυ­ρώ­θη­καν οι 2 πρά­ξεις

Με βάση την ερ­μη­νεία αυτή, το δι­κα­στή­ριο έκανε δεκτό τον κρί­σι­μο λόγο ακυ­ρώ­σε­ως που προ­έ­βα­λαν οι αι­τού­ντες. Και στις δύο υπο­θέ­σεις, οι αι­ρε­τοί υπο­στή­ρι­ξαν ότι δεν είχαν καμία προη­γού­με­νη ενη­μέ­ρω­ση από τον Δήμο Ρόδου ή τη Δ.Ε.Υ.Α.Ρ. για την ύπαρ­ξη οφει­λών τους, ενώ ούτε στο σώμα των προ­σβαλ­λό­με­νων πρά­ξε­ων βε­βαιω­νό­ταν ότι οι φε­ρό­με­νες οφει­λές είχαν πράγ­μα­τι γνω­στο­ποι­η­θεί στους ίδιους πριν από την εγκα­τά­στα­σή τους στη δη­μο­τι­κή αρχή.

Το Γ΄ Τμήμα έκρι­νε βά­σι­μο τον ισχυ­ρι­σμό, δε­δο­μέ­νου ότι από τα στοι­χεία του φα­κέ­λου δεν προ­έ­κυ­πτε ότι, πριν από την έκ­δο­ση των πρά­ξε­ων, οι 2 αι­ρε­τοί είχαν ενη­με­ρω­θεί προ­ση­κό­ντως από την αρ­μό­δια υπη­ρε­σία του Δήμου, και μά­λι­στα εντός ευ­λό­γου χρό­νου από την ανα­κή­ρυ­ξή τους. Ελ­λεί­ψει της προ­ϋ­πό­θε­σης αυτής, η οποία απο­τε­λεί στοι­χείο της νο­μι­μό­τη­τάς τους, οι πρά­ξεις κρί­θη­καν μη νό­μι­μες και ακυ­ρω­τέ­ες, ενώ η εξέ­τα­ση των λοι­πών λόγων ακυ­ρώ­σε­ως πα­ρέλ­κει ως αλυ­σι­τε­λής.