Στα 1,2 εκατομμύρια ευρώ η αποκατάσταση του ετοιμόρροπου κωδωνοστασίου του Ευαγγελισμού στη Ρόδο

Ένα από τα πιο ανα­γνω­ρί­σι­μα μνη­μεία της Ρόδου μπαί­νει σε τρο­χιά απο­κα­τά­στα­σης. Με υπο­γρα­φή που έπεσε στην Αθήνα τη Δευ­τέ­ρα 22 Ιου­νί­ου 2026, σφρα­γί­στη­κε η προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση πο­λι­τι­σμι­κής ανά­πτυ­ξης για την ανα­στή­λω­ση του κω­δω­νο­στα­σί­ου του Μη­τρο­πο­λι­τι­κού Ναού Ευαγ­γε­λι­σμού της Θε­ο­τό­κου, ενός κτί­σμα­τος που τα τε­λευ­ταία χρό­νια έδει­χνε ολο­έ­να και πιο έντο­να ση­μά­δια κό­πω­σης.

Το κεί­με­νο της σύμ­βα­σης υπο­γρά­φουν τρεις πλευ­ρές. Από το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού υπο­γρά­φει η Υπουρ­γός, κ. Λίνα Μεν­δώ­νη, από την Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ο Πε­ρι­φε­ρειάρ­χης, κ. Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος, και από την Ιερά Μη­τρό­πο­λη Ρόδου ο Μη­τρο­πο­λί­της, κ.κ. Κύ­ριλ­λος. Η συμ­φω­νία στη­ρί­ζε­ται στο άρθρο 100 του Ν. 3852/2010, που δίνει το πλαί­σιο για συ­νερ­γα­σί­ες αυτού του τύπου ανά­με­σα σε δη­μό­σιους και εκ­κλη­σια­στι­κούς φο­ρείς.

Ποιος πλη­ρώ­νει και ποιος υλο­ποιεί

Το συ­νο­λι­κό κό­στος του έργου υπο­λο­γί­ζε­ται στο 1.200.000 ευρώ, με τον ΦΠΑ συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νό­με­νο. Φο­ρέ­ας χρη­μα­το­δό­τη­σης αλλά και υλο­ποί­η­σης ορί­ζε­ται η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, μέσω της Γε­νι­κής Διεύ­θυν­σης Υπο­δο­μών, με το έργο να είναι ήδη ενταγ­μέ­νο στο Τε­χνι­κό της Πρό­γραμ­μα.

Το ποσόν επι­με­ρί­ζε­ται σε δύο σκέλη. Για το πρώτο υπο­έρ­γο, που αφορά την εκ­πό­νη­ση των απα­ραί­τη­των με­λε­τών, δια­τί­θε­νται 37.200 ευρώ. Σε αυτές πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται η αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, η στα­τι­κή και η ηλε­κτρο­μη­χα­νο­λο­γι­κή με­λέ­τη, η με­λέ­τη φω­τι­σμού, η στα­τι­κή με­λέ­τη των με­ταλ­λι­κών βά­σε­ων των κω­δώ­νων, η σύ­ντα­ξη των τευ­χών δη­μο­πρά­τη­σης και η έκ­δο­ση οι­κο­δο­μι­κής άδειας. Το δεύ­τε­ρο και βα­ρύ­τε­ρο σκέ­λος, που αφορά την ίδια την κα­τα­σκευή, απορ­ρο­φά το υπό­λοι­πο των 1.162.800 ευρώ.

Ως προς τον χρόνο, η σύμ­βα­ση τρέ­χει για 45 μήνες συ­νο­λι­κά. Από αυ­τούς, οι 6 αντι­στοι­χούν στην εκ­πό­νη­ση των με­λε­τών, οι 24 στην υλο­ποί­η­ση της κα­τα­σκευ­ής και οι υπό­λοι­ποι 15 στην πα­ρα­λα­βή του έργου. Προ­βλέ­πε­ται, εφό­σον χρεια­στεί, δυ­να­τό­τη­τα πα­ρά­τα­σης έως 30 μήνες απο­κλει­στι­κά για την ολο­κλή­ρω­ση του αντι­κει­μέ­νου.

Ένας πύρ­γος που γέρ­νει

Πρό­κει­ται για ένα ιδιαί­τε­ρα επι­βλη­τι­κό κα­τα­σκεύ­α­σμα. Το κω­δω­νο­στά­σιο έχει τε­τρα­γω­νι­κή κά­το­ψη δια­στά­σε­ων 5,56 επί 5,56 μέτρα, φτά­νει σε ύψος τα 26,23 μέτρα και ανα­πτύσ­σε­ται σε οκτώ επί­πε­δα. Στο έκτο επί­πε­δο βρί­σκε­ται η με­γά­λη κα­μπά­να, ενώ στο έβδο­μο έχουν το­πο­θε­τη­θεί πέντε μι­κρό­τε­ρες. Οι έξι συ­νο­λι­κά ορει­χάλ­κι­νες κα­μπά­νες φέ­ρουν επι­γρα­φές με τον τόπο και το έτος κα­τα­σκευ­ής τους, αφιε­ρώ­σεις και δια­κο­σμη­τι­κά θέ­μα­τα.

Η ει­κό­να σή­με­ρα, όμως, απέ­χει πολύ από αυτή ενός υγιούς μνη­μεί­ου. Όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της με­λέ­της, το οι­κο­δό­μη­μα πα­ρου­σιά­ζει διά­βρω­ση του οπλι­σμού σε ορι­σμέ­να ση­μεία, ση­μα­ντι­κές απο­κλί­σεις από την κα­τα­κό­ρυ­φο, ρηγ­μα­τώ­σεις σε τμή­μα­τα του σκυ­ρο­δέ­μα­τος του φέ­ρο­ντος ορ­γα­νι­σμού, καθώς και πα­ρα­μορ­φώ­σεις και απο­κολ­λή­σεις στις πω­ρο­λι­θι­κές επεν­δύ­σεις. Οι ρωγ­μές δεν έμει­ναν στά­σι­μες, αλλά επι­δει­νώ­νο­νταν στα­θε­ρά.

Η κα­τά­στα­ση έγινε τόσο επι­κίν­δυ­νη ώστε στις 21 Οκτω­βρί­ου 2025, με από­φα­ση της Γε­νι­κής Πε­ρι­φε­ρεια­κής Αστυ­νο­μι­κής Διεύ­θυν­σης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, απα­γο­ρεύ­θη­κε για λό­γους ασφα­λεί­ας η κυ­κλο­φο­ρία και η στάθ­μευ­ση στον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο του μνη­μεί­ου. Η εγκε­κρι­μέ­νη με­λέ­τη του 2023 στο­χεύ­ει ακρι­βώς στην άρση αυτής της ετοι­μορ­ρο­πί­ας, με χρήση συμ­βα­τών υλι­κών, όπως ανο­ξεί­δω­των με­ταλ­λι­κών στοι­χεί­ων και νέων πω­ρο­λί­θων, αλλά και στην εξά­λει­ψη της υγρα­σί­ας. Πα­ράλ­λη­λα προ­βλέ­πε­ται η συ­ντή­ρη­ση και ανά­δει­ξη των ορει­χάλ­κι­νων κα­μπα­νών και του μη­χα­νι­σμού κω­δω­νο­κρου­σί­ας.

Από τον Άγιο Ιω­άν­νη στον Ευαγ­γε­λι­σμό

Η ιστο­ρία του ναού έχει βάθος και αρ­κε­τές ανα­τρο­πές. Η ση­με­ρι­νή εκ­κλη­σία απο­τε­λεί πιστό αντί­γρα­φο του με­σαιω­νι­κού κα­θο­λι­κού ναού του Αγίου Ιω­άν­νη, του ομώ­νυ­μου ιπ­πο­τι­κού Τάγ­μα­τος, που βρι­σκό­ταν στα νότια του Πα­λα­τιού του Με­γά­λου Μα­γί­στρου. Ο αρ­χι­κός εκεί­νος ναός κα­τα­στρά­φη­κε το 1856 από έκρη­ξη πυ­ρί­τι­δας που φυ­λασ­σό­ταν στο κω­δω­νο­στά­σιο, και από το μνη­μείο δια­σώ­θη­καν ελά­χι­στα λεί­ψα­να.

Η απει­κό­νι­σή του σε χαλ­κο­γρα­φί­ες πε­ρι­η­γη­τών που είχαν επι­σκε­φθεί τη Ρόδο πριν την κα­τα­στρο­φή οδή­γη­σε την ιτα­λι­κή διοί­κη­ση στην από­φα­ση να τον ανοι­κο­δο­μή­σει σε νέα θέση. Οι αρ­χι­τέ­κτο­νες Florestano di Fausto και Rodolfo Petracco ανέ­λα­βαν το έργο, που υλο­ποι­ή­θη­κε με­τα­ξύ 1928 και 1930, αρ­χι­κά ως έδρα της Αρ­χιε­πι­σκο­πής των κα­θο­λι­κών.

Με την εν­σω­μά­τω­ση της Δω­δε­κα­νή­σου στην Ελ­λά­δα το 1947, ο ναός με­τα­τρά­πη­κε σε ορ­θό­δο­ξο και έγινε έδρα της Μη­τρό­πο­λης. Το 1952, υπό την κυ­ριό­τη­τα της Μη­τρό­πο­λης Ρόδου, με­το­νο­μά­στη­κε σε Ευαγ­γε­λι­σμό της Θε­ο­τό­κου και δια­μορ­φώ­θη­κε εσω­τε­ρι­κά κατά την ορ­θό­δο­ξη πα­ρά­δο­ση. Τα οι­κο­δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα του συ­γκρο­τή­μα­τος οδή­γη­σαν την Ιερά Μη­τρό­πο­λη το 2019 να κα­τα­θέ­σει ολο­κλη­ρω­μέ­νη με­λέ­τη, η οποία τε­λι­κά εγκρί­θη­κε το 2023 από την Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Δω­δε­κα­νή­σου.

Ο μη­χα­νι­σμός πα­ρα­κο­λού­θη­σης

Για την επο­πτεία της εξέ­λι­ξης ορί­ζε­ται τρι­με­λής Επι­τρο­πή Πα­ρα­κο­λού­θη­σης, με έναν εκ­πρό­σω­πο από κάθε συμ­βαλ­λό­με­νο μέρος και τους νό­μι­μους ανα­πλη­ρω­τές τους. Πρό­ε­δρός της θα είναι ο εκ­πρό­σω­πος της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ενώ οι φο­ρείς οφεί­λουν να ορί­σουν τους αν­θρώ­πους τους το αρ­γό­τε­ρο εντός 15 ημε­ρών από την υπο­γρα­φή. Η Επι­τρο­πή θα πι­στο­ποιεί την πρό­ο­δο των ερ­γα­σιών και τις δα­πά­νες, στοι­χείο απα­ραί­τη­το για την εκτα­μί­ευ­ση των ποσών, ενώ τα μέλη της δεν θα λαμ­βά­νουν αμοι­βή.

Το μνη­μείο βρί­σκε­ται εντός του κη­ρυγ­μέ­νου ιστο­ρι­κού τόπου και το­πί­ου ιδιαι­τέ­ρου φυ­σι­κού κάλ­λους της πα­ρα­λί­ας Μαν­δρα­κί­ου και Κου­μπουρ­νού, καθώς και εντός του ανα­ο­ριο­θε­τη­μέ­νου αρ­χαιο­λο­γι­κού χώρου της πόλης της Ρόδου, απο­τε­λώ­ντας τμήμα ενός δια­τη­ρη­τέ­ου αρ­χι­τε­κτο­νι­κού συ­νό­λου της ιτα­λο­κρα­τί­ας μαζί με κτή­ρια όπως η Πε­ρι­φέ­ρεια, το Δη­μαρ­χείο και το Εθνι­κό Θέ­α­τρο. Τυχόν δια­φο­ρές κατά την εκτέ­λε­ση του έργου, όπως ορί­ζει η σύμ­βα­ση, θα υπά­γο­νται στα αρ­μό­δια Δι­κα­στή­ρια της Ρόδου.