Παγκόσμια Ημέρα Άσθματος: «Προτεραιότητα ο έλεγχος του άσθματος» το μήνυμα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας

Η Παγκό­σμια Ημέρα Άσθμα­τος καθιε­ρώ­θηκε το 1998 από την Παγκό­σμια Πρω­το­βου­λία για το Άσθμα (GINA) και έκτοτε κάθε χρόνο, την πρώτη Τρίτη του Μαΐου πραγ­μα­το­ποιού­νται πολλές και σημα­ντι­κές δράσεις ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και ενη­μέ­ρω­σης για το άσθμα σε όλο τον κόσμο.

Συμ­με­τέ­χο­ντας στις δράσεις της Παγκό­σμιας Ημέρας, η Ομάδα Εργα­σίας για το Βρογ­χικό Άσθμα της ΕΠΕ δημιούρ­γησε τέσσερα (4) ενη­με­ρω­τικά βίντεο σχετικά με: τους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου (όπως το κάπνι­σμα, η ρύπανση της ατμό­σφαι­ρας, τα αλλερ­γιο­γόνα), την πρόληψη ιογενών λοι­μώ­ξεων του ανα­πνευ­στι­κού μέσω εμβο­λια­σμού, καθώς επίσης και τον έλεγχο του άσθμα­τος με τη χρήση των εισπνε­ό­με­νων αντια­σθμα­τι­κών φαρ­μά­κων. Τα βίντεο θα προ­βλη­θούν στη σελίδα της Επι­στη­μο­νι­κής Εται­ρείας στο facebook.

Το βρογ­χικό άσθμα είναι μια νόσος που επη­ρε­ά­ζει περί τα 300 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους σε όλο τον κόσμο και προ­κα­λεί περίπου 1.000 θανά­τους ημε­ρη­σίως, ανα­φέ­ρει ο Πέτρος Μπα­κά­κος, Καθη­γη­τής Πνευ­μο­νο­λο­γίας ΕΚΠΑ, Διευ­θυ­ντής Α΄ Πανε­πι­στη­μια­κής Πνευ­μο­νο­λο­γι­κής Κλι­νι­κής ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Γενικός Γραμ­μα­τέας ΕΠΕ. «Ο επι­πο­λα­σμός του αυξά­νε­ται σε πολλές χώρες, ιδιαί­τερα στα παιδιά. Το άσθμα επη­ρε­ά­ζει σοβαρά την ποιό­τητα ζωής των πασχό­ντων. Επίσης, το κόστος της θερα­πείας αυξά­νε­ται τόσο για τα συστή­ματα υγείας όσο και για τους ασθε­νείς. Οι προ­κλή­σεις στη δια­χεί­ριση του άσθμα­τος δια­φέ­ρουν ανάλογα με τις γεω­γρα­φι­κές περιο­χές και τα συστή­ματα υγείας».

Παρά τις σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες των τελευ­ταίων 30 ετών να βελ­τιω­θεί η φρο­ντίδα των ασθμα­τι­κών και η δια­θε­σι­μό­τητα απο­τε­λε­σμα­τι­κών θερα­πειών, πολλοί πάσχο­ντες δεν έχουν ευερ­γε­τη­θεί από αυτές τις προ­ό­δους επι­ση­μαί­νει ο κ. Μπα­κά­κος. «Αρκετοί ζουν σε περιο­χές με ανε­παρ­κείς ιατρι­κές υπη­ρε­σίες και περιο­ρι­σμέ­νες οικο­νο­μι­κές παροχές, όπου δεν υπάρχει πρό­σβαση σε εισπνε­ό­με­νες θερα­πείες με κορ­τι­κο­στε­ροειδή που απο­τε­λούν τον θεμέλιο λίθο της θερα­πείας των ασθμα­τι­κών, ανε­ξαρ­τή­τως βαρύ­τη­τας του άσθμα­τος. Η ανάγκη επαρ­κούς και ανε­μπό­δι­στης πρό­σβα­σης στις εισπνε­ό­με­νες θερα­πείες πρέπει να προ­τε­ραιο­ποι­η­θεί από όλους τους εμπλε­κό­με­νους φορείς και ειδικά τους κατα­σκευα­στές των εισπνευ­στι­κών συσκευών».

Τόσο το ενερ­γη­τικό όσο και το παθη­τικό κάπνι­σμα απο­τε­λούν έναν από τους κύριους παρά­γο­ντες κιν­δύ­νου για την εμφά­νιση και την επι­δεί­νωση του άσθμα­τος επι­ση­μαί­νει η Παρα­σκευή Κατσα­ού­νου, Καθη­γή­τρια Πνευ­μο­νο­λο­γίας Ιατρι­κής Σχολής ΕΚΠΑ, Μονάδα Πνευ­μο­νο­λο­γίας και Ανα­πνευ­στι­κής Ανε­πάρ­κειας Α΄ΚΕΘ ΓΝΑ «Ευαγ­γε­λι­σμός», Μέλος Δ.Σ. ΕΠΕ. «Το κάπνι­σμα επι­δει­νώ­νει τον έλεγχο του άσθμα­τος, καθώς οι καπνι­στές εμφα­νί­ζουν μειω­μένη αντα­πό­κριση στα φάρμακα, χρειά­ζο­νται υψη­λό­τε­ρες δόσεις εισπνε­ό­με­νων κορ­τι­κο­στε­ροει­δών, έχουν περισ­σό­τε­ρες παρο­ξύν­σεις, περισ­σό­τε­ρες νοση­λείες, περισ­σό­τερο άγχος, παρου­σιά­ζουν συχνό­τερα κατά­θλιψη και έχουν χει­ρό­τερη ποιό­τητα ζωής». Επι­προ­σθέ­τως, τονίζει η κα Κατσα­ού­νου, το κάπνι­σμα προ­κα­λεί ευπά­θεια στις λοι­μώ­ξεις, επι­τα­χύ­νει την πτώση της ανα­πνευ­στι­κής λει­τουρ­γίας και μπορεί να οδη­γή­σει σε μείωση της ανα­στρε­ψι­μό­τη­τας της από­φρα­ξης των αερα­γω­γών, καθώς και σε μοιραίο άσθμα. «Σημα­ντικά στοι­χεία δεί­χνουν ότι η απα­γό­ρευση του καπνί­σμα­τος στους δημό­σιους χώρους σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Καναδά έχει χει­ρο­πια­στά θετικά απο­τε­λέ­σματα, καθώς συν­δέ­ε­ται με μείωση των παρο­ξύν­σεων άσθμα­τος κατά 10%. Το ηλε­κτρο­νικό τσιγάρο αυξάνει τη βρογ­χική υπε­ρα­ντι­δρα­στι­κό­τητα και επι­δει­νώ­νει το βρογ­χικό άσθμα. Συνο­ψί­ζο­ντας, ο ασθμα­τι­κός καπνι­στής στερεί από τον εαυτό του τη δυνα­τό­τητα ελέγχου ενός νοσή­μα­τος που στην πλειο­νό­τητα των περι­πτώ­σεων μπορεί να ελεγ­χθεί».

«Η Παγκό­σμια Ημέρα Άσθμα­τος απο­τε­λεί μια σημα­ντική υπεν­θύ­μιση ότι το άσθμα δεν είναι απλώς μια νόσος που πλήττει τον άνθρωπο, αλλά συν­δέ­ε­ται στενά με το περι­βάλ­λον στο οποίο ζούμε» επι­ση­μαί­νει η Ευαγ­γε­λία Φούκα, MD, PhD, MSc, Επί­κουρη Καθη­γή­τρια Πνευ­μο­νο­λο­γίας Ιατρι­κής Σχολής ΕΚΠΑ, Β’ Πανε­πι­στη­μιακή Πνευ­μο­νο­λο­γική Κλινική, Πανε­πι­στη­μιακό Γενικό Νοσο­κο­μείο «Αττικόν», Υπεύ­θυνη Ομάδας Εργα­σίας Βρογ­χι­κού Άσθμα­τος ΕΠΕ. «Η ατμο­σφαι­ρική ρύπανση, ιδιαί­τερα τα αιω­ρού­μενα σωμα­τί­δια, το όζον και τα καυ­σα­έ­ρια, συμ­βάλ­λουν τόσο στην εμφά­νιση όσο και στην επι­δεί­νωση του άσθμα­τος, προ­κα­λώ­ντας φλεγ­μονή των αερα­γω­γών και αυξη­μένη βρογ­χική υπε­ρα­ντι­δρα­στι­κό­τητα. Παράλ­ληλα, η κλι­μα­τική αλλαγή επη­ρε­ά­ζει την παρα­γωγή και τη δια­σπορά αλλερ­γιο­γό­νων, όπως η γύρη, παρα­τεί­νο­ντας τις περιό­δους έκθεσης και ενι­σχύ­ο­ντας τη βαρύ­τητα των συμ­πτω­μά­των».

Εξη­γώ­ντας περαι­τέρω τη θέση αυτή, η κα Φούκα ανα­φέ­ρει ότι «φαι­νό­μενα όπως η μετα­φορά σκόνης (π.χ. σαχα­ριανή σκόνη) και η αυξη­μένη υγρασία μπορούν να επι­δει­νώ­σουν τις κρίσεις άσθμα­τος, αυξά­νο­ντας τα περι­στα­τικά προ­σέ­λευ­σης σε νοσο­κο­μεία. Η προ­στα­σία της ποιό­τη­τας του αέρα και η μείωση της έκθεσης σε αλλερ­γιο­γόνα απο­τε­λούν κρί­σι­μους παρά­γο­ντες για τη βελ­τί­ωση της υγείας των ασθενών. Η αντι­με­τώ­πιση του άσθμα­τος απαιτεί όχι μόνο σωστή θερα­πεία, αλλά και συλ­λο­γική δράση για ένα καθα­ρό­τερο και υγιέ­στερο περι­βάλ­λον».

Ως μια σύνθετη χρόνια φλεγ­μο­νώδη νόσο των αερα­γω­γών με σημα­ντικό κοι­νω­νικό και κλινικό απο­τύ­πωμα χαρα­κτη­ρί­ζει το άσθμα ο Κων­στα­ντί­νος Σάμιτας, Πνευ­μο­νο­λό­γος – Φυμα­τιο­λό­γος, Επι­με­λη­τής Α΄ ΕΣΥ, 7η Πνευ­μο­νο­λο­γική Κλινική ΓΝΝΘΑ «Η Σωτηρία», Υπεύ­θυ­νος Ομάδας Εργα­σίας Βρογ­χι­κού Άσθμα­τος ΕΠΕ. «Η αποφυγή των παρο­ξύν­σεων, οι οποίες συν­δέ­ο­νται με οξεία επι­βά­ρυνση της πνευ­μο­νι­κής λει­τουρ­γίας, αυξη­μένη νοση­ρό­τητα και επι­δεί­νωση της ποιό­τη­τας ζωής των ασθενών με άσθμα, απο­τε­λεί βασικό στόχο στη δια­χεί­ρισή του. Οι ιογε­νείς λοι­μώ­ξεις του ανα­πνευ­στι­κού συγκα­τα­λέ­γο­νται στους κυριό­τε­ρους εκλυ­τι­κούς παρά­γο­ντες σοβαρών παρο­ξύν­σεων».

Στο πλαίσιο αυτό, κατα­λή­γει ο κ. Σάμιτας, η στρα­τη­γική οχύρωση των ασθενών μέσω του εμβο­λια­σμού κρί­νε­ται επι­βε­βλη­μένη. «Η ανο­σο­ποί­ηση έναντι της επο­χι­κής γρίπης, της COVID-19, αλλά και η ενσω­μά­τωση του νέου εμβο­λίου έναντι του ιού RSV στις ενδεί­ξεις των ενη­λί­κων, σε συν­δυα­σμό με τον εμβο­λια­σμό για μη ιογε­νείς νόσους όπως για τον πνευ­μο­νιό­κοκκο, απο­τε­λούν αδια­πραγ­μά­τευτο πυλώνα πρό­λη­ψης. Η θωρά­κιση αυτή μειώνει δρα­στικά την πιθα­νό­τητα κλι­νι­κής επι­δεί­νω­σης και δια­σφα­λί­ζει τον βέλ­τι­στο έλεγχο της νόσου. Προ­τρέ­πουμε τους ασθε­νείς να συνερ­γά­ζο­νται στενά με τον Πνευ­μο­νο­λόγο τους, να ενη­με­ρώ­νο­νται για το άσθμα τους και τα προ­λη­πτικά μέτρα που μπορούν να λάβουν μαζί. Γιατί η ελεύ­θερη αναπνοή είναι δικαί­ωμα όλων μας».

Το άσθμα είναι μια συχνή χρόνια πάθηση, η οποία μπορεί να ελεγ­χθεί απο­τε­λε­σμα­τικά με την κατάλ­ληλη θερα­πεία εξηγεί η Μαρία Καλ­λιέρη, Πνευ­μο­νο­λό­γος – Φυμα­τιο­λό­γος, Διδά­κτωρ Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Επι­κου­ρική Επι­με­λή­τρια, Β’ Πανε­πι­στη­μιακή Πνευ­μο­νο­λο­γική Κλινική, Πανε­πι­στη­μιακό Γενικό Νοσο­κο­μείο «Αττικόν», και Early Career Member Ομάδας Εργα­σίας Βρογ­χι­κού Άσθμα­τος ΕΠΕ.

«Η βάση της αντι­με­τώ­πι­σης είναι τα εισπνε­ό­μενα κορ­τι­κο­στε­ροειδή, που μειώ­νουν τη φλεγ­μονή στους αερα­γω­γούς, σε συν­δυα­σμό με τα βρογ­χο­δια­σταλ­τικά φάρμακα που συμ­βάλ­λουν στη χαλά­ρωση των μυών των αερα­γω­γών και στη βελ­τί­ωση της ανα­πνοής. Ωστόσο, η πρό­σβαση σε αυτά τα φάρμακα δεν είναι πάντα δεδο­μένη, λόγω οικο­νο­μι­κών περιο­ρι­σμών, γεω­γρα­φι­κών ανι­σο­τή­των και ανε­παρ­κούς ενη­μέ­ρω­σης. Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, οι ασθε­νείς καθυ­στε­ρούν να προ­μη­θευ­τούν τη θερα­πεία τους ή τη δια­κό­πτουν, γεγονός που μπορεί να οδη­γή­σει σε επι­δεί­νωση της νόσου και αυξη­μένο κίνδυνο παρο­ξύν­σεων». Η τακτική παρα­κο­λού­θηση από τον Πνευ­μο­νο­λόγο είναι καθο­ρι­στική, καθώς μέσω της συντα­γο­γρά­φη­σης δια­σφα­λί­ζε­ται η κατάλ­ληλη θερα­πεία. Η ενη­μέ­ρωση, η πρό­σβαση και η συνερ­γα­σία ασθενών και ιατρών είναι βασικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τον έλεγχο του άσθμα­τος, που απο­τε­λεί δικαί­ωμα όλων, τονίζει η κα Καλ­λιέρη.

Οι δράσεις ενη­μέ­ρω­σης της Ομάδας Εργα­σίας για το Βρογ­χικό Άσθμα της ΕΠΕ, με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα Άσθμα­τος, πραγ­μα­το­ποιού­νται με την ευγε­νική χορηγία των εται­ρειών: AstraZeneca, Chiesi Hellas, Elpen, GSK, Guidotti Hellas, Menarini Hellas, Pfizer Hellas.