Σε ασφυξία οι ευρωπαϊκές αερομεταφορές λόγω καυσίμων

• Η Lufthansa απο­σύ­ρει 38 αερο­σκάφη, η KLM ακυ­ρώ­νει δρο­μο­λό­για και η easyJet κατα­γρά­φει ζημιές, ενώ οι ελλη­νι­κές αερο­πο­ρι­κές δηλώ­νουν ότι δια­θέ­τουν επαρκή στρα­τη­γικά απο­θέ­ματα και απα­ντούν με επι­θε­τι­κές προ­σφο­ρές • Πιερ­ρα­κά­κης από ΔΝΤ: Κίν­δυ­νος για τη μεγα­λύ­τερη ενερ­γειακή κρίση στην ιστορία

Σε καθε­στώς έντονης πίεσης έχει εισέλ­θει ο ευρω­παϊ­κός κλάδος των αερο­με­τα­φο­ρών, καθώς το κλεί­σιμο των Στενών του Ορμούζ και η εκτί­ναξη των τιμών στα καύσιμα αερο­σκα­φών ανα­γκά­ζουν μεγά­λους αερο­με­τα­φο­ρείς να περι­κό­ψουν πτήσεις, να απο­σύ­ρουν αερο­σκάφη και να ανα­δια­μορ­φώ­σουν ριζικά το πρό­γραμμά τους.

Οι ελλη­νι­κές εται­ρείες δηλώ­νουν προς το παρόν θωρα­κι­σμέ­νες, επι­κα­λού­με­νες τη δια­θε­σι­μό­τητα στρα­τη­γι­κών απο­θε­μά­των και τη δυνα­τό­τητα εγχώ­ριας παρα­γω­γής αερο­πο­ρι­κών καυ­σί­μων, ωστόσο η αβε­βαιό­τητα για τη διάρ­κεια της κρίσης δημιουρ­γεί ένα περι­βάλ­λον που δεν επι­τρέ­πει κανέναν εφη­συ­χα­σμό. Στο μεταξύ, από την έδρα του ΔΝΤ, ο πρό­ε­δρος του Eurogroup προει­δο­ποιεί για τη μεγα­λύ­τερη ενερ­γειακή κρίση στην ιστορία, εφόσον η κατά­σταση στα Στενά παρα­τα­θεί.

Καύσιμα για έξι εβδο­μά­δες και  διπλα­σια­σμός των τιμών

Ο επι­κε­φα­λής του Διε­θνούς Οργα­νι­σμού Ενέρ­γειας, Φατίχ Μπιρόλ, προει­δο­ποί­ησε ότι η Ευρώπη δια­θέ­τει καύσιμα για «περίπου έξι εβδο­μά­δες για τα αερο­σκάφη της», σημειώ­νο­ντας ότι «σύντομα θα δούμε ειδή­σεις για ακυ­ρώ­σεις πτήσεων μεταξύ ευρω­παϊ­κών πόλεων λόγω έλλει­ψης καυ­σί­μων». Οι τιμές του καυ­σί­μου στην Ευρώπη έχουν υπερ­δι­πλα­σια­στεί από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, στις 28 Φεβρουα­ρίου, δημιουρ­γώ­ντας ασφυ­κτι­κές πιέσεις σε αερο­με­τα­φο­ρείς που ήδη λει­τουρ­γού­σαν με οριακά περι­θώ­ρια κερ­δο­φο­ρίας.

Παρότι πραγ­μα­τική έλλειψη δεν έχει ακόμη εκδη­λω­θεί, το υψηλό κόστος λει­τουρ­γίας ωθεί τις αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες να μειώ­νουν λιγό­τερο κερ­δο­φόρα δρο­μο­λό­για και να απο­σύ­ρουν παλαιό­τερα και λιγό­τερο απο­δο­τικά αερο­σκάφη, σε μια προ­σπά­θεια δια­χεί­ρι­σης της ρευ­στό­τη­τας και του λει­τουρ­γι­κού κόστους. Η κρίση της κηρο­ζί­νης, υλικού από το οποίο παρά­γε­ται το καύσιμο αερο­σκα­φών, απο­τε­λεί πλέον τον καθο­ρι­στικό παρά­γο­ντα ανα­διάρ­θρω­σης του ευρω­παϊ­κού αερο­πο­ρι­κού χάρτη, σε μια εποχή που ο κλάδος βρι­σκό­ταν ακόμη σε φάση ανά­καμ­ψης από προη­γού­με­νες ανα­τα­ρά­ξεις.

Lufthansa: Από­συρση 38 αερο­σκα­φών και λουκέτο στη CityLine

Η γερ­μα­νική Lufthansa ανα­κοί­νωσε ότι θα απο­σύ­ρει εντός του Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κου ολό­κληρο τον στόλο των 27 αερο­σκα­φών της θυγα­τρι­κής CityLine, η οποία εξυ­πη­ρε­τεί κυρίως τους κόμβους της Φραν­κφούρ­της και του Μονάχου, συν­δέ­ο­ντάς τους με ευρω­παϊ­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Αρχικά, το λουκέτο της θυγα­τρι­κής είχε προ­γραμ­μα­τι­στεί για το 2028, ωστόσο η τρέ­χουσα κρίση επι­τά­χυνε δρα­μα­τικά τις εξε­λί­ξεις και έφερε την απόφαση αρκετά νωρί­τερα από το αρχικό χρο­νο­διά­γραμμα.

Όπως ανέφερε ο οικο­νο­μι­κός διευ­θυ­ντής του ομίλου, Τιλ Στράι­χερτ, «η τρέ­χουσα κρίση μάς ανα­γκά­ζει τώρα να εφαρ­μό­σουμε το μέτρο νωρί­τερα», χαρα­κτη­ρί­ζο­ντας την απόφαση «επώδυνο βήμα» λόγω των πιθανών απο­λύ­σεων προ­σω­πι­κού που θα επι­φέ­ρει. Πέραν της CityLine, η Lufthansa θα απο­σύ­ρει από τον Οκτώ­βριο τα τελευ­ταία τέσσερα Airbus A340-600 και δύο Boeing 747-400 από τον στόλο μεγάλων απο­στά­σεων, περιο­ρί­ζο­ντας σημα­ντικά τη δυνα­τό­τητά της σε υπε­ρα­τλα­ντικά και μακρινά δρο­μο­λό­για.

Για το χει­με­ρινό πρό­γραμμα 2026 έως 2027 ανα­κοι­νώ­θηκε πρό­σθετη μείωση χωρη­τι­κό­τη­τας με από­συρση άλλων πέντε αερο­σκα­φών από τον βασικό αερο­με­τα­φο­ρέα του ομίλου. Συνο­λικά, η μείωση του στόλου ανέρ­χε­ται σε 38 αερο­σκάφη, την ώρα που σχέδιο μείωσης κατά 40 αερο­σκάφη είχε διαρ­ρεύ­σει στα γερ­μα­νικά μέσα ενη­μέ­ρω­σης ήδη από τον Μάρτιο, γεγονός που κατα­δει­κνύει ότι οι πιέσεις στον όμιλο ήταν ορατές πολύ πριν κορυ­φω­θεί η ενερ­γειακή κρίση. Το μέτρο, σύμφωνα με τον οικο­νο­μικό διευ­θυ­ντή, «είναι ανα­πό­φευ­κτο λόγω της έντονης αύξησης του κόστους κηρο­ζί­νης και της γεω­πο­λι­τι­κής αστά­θειας». Σύμφωνα με δημο­σιο­γρα­φι­κές πλη­ρο­φο­ρίες, στην απόφαση συνέ­βα­λαν τόσο η ακριβή κηρο­ζίνη όσο και οι συνε­χι­ζό­με­νες απερ­γίες που ταλα­νί­ζουν την εται­ρεία το τελευ­ταίο διά­στημα.

KLM: 160 λιγό­τερα δρο­μο­λό­για τον Μάιο από το Σχίπχολ

Η ολλαν­δική KLM, μέλος του ομίλου Air France-KLM, ανα­κοί­νωσε ότι τον Μάιο θα πραγ­μα­το­ποι­ή­σει 80 λιγό­τε­ρες πτήσεις μετ’ επι­στρο­φής από και προς το αερο­δρό­μιο Σχίπχολ του Άμστερ­νταμ, συνο­λικά 160 λιγό­τερα δρο­μο­λό­για. Οι περι­κο­πές επη­ρε­ά­ζουν κυρίως γραμμές με πολλές καθη­με­ρι­νές πτήσεις, όπως προς Λονδίνο και Ντί­σελ­ντορφ, και αντι­στοι­χούν σε λιγό­τερο από το 1% των ευρω­παϊ­κών πτήσεων της εται­ρείας για τον συγκε­κρι­μένο μήνα. Παρότι η ολλαν­δική εται­ρεία δεν αντι­με­τω­πί­ζει άμεση έλλειψη καυ­σί­μων, η διοί­κησή της επέλεξε την προ­λη­πτική μείωση δρα­στη­ριό­τη­τας, υπό το βάρος του υψηλού κόστους κηρο­ζί­νης και της αβε­βαιό­τη­τας που χαρα­κτη­ρί­ζει τις διε­θνείς αγορές ενέρ­γειας.

easyJet και airBaltic υπό ασφυ­κτική πίεση

Οι πιέσεις δεν αφήνουν ανε­πη­ρέ­α­στο ούτε τον κλάδο χαμηλού κόστους. Η easyJet ανα­κοί­νωσε ότι το κόστος καυ­σί­μων αυξή­θηκε κατά σχεδόν 29 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ μόνο τον Μάρτιο, ενώ οι ζημιές προ φόρων ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φω­θούν στα 620 έως 640 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ στο εξάμηνο έως τον Μάρτιο, έναντι 450 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ την προη­γού­μενη χρονιά. Η συγκε­κρι­μένη επι­βά­ρυνση απο­τυ­πώ­νει την έκθεση των εται­ρειών χαμηλού κόστους στις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών καυ­σί­μων, καθώς το μοντέλο λει­τουρ­γίας τους βασί­ζε­ται σε στενά περι­θώ­ρια κέρδους ανά εισι­τή­ριο.

Σε ιδιαί­τερα κρίσιμη κατά­σταση βρί­σκε­ται η λετο­νική airBaltic, η οποία εξαρ­τά­ται από οικο­νο­μική στήριξη για να δια­τη­ρή­σει τη λει­τουρ­γία της. Η πρω­θυ­πουρ­γός της χώρας δήλωσε ότι είναι έτοιμη να αντι­με­τω­πί­σει «την κατάρ­ρευση του κυβερ­νη­τι­κού συνα­σπι­σμού» λόγω της απρο­θυ­μίας των εταίρων της να εγκρί­νουν δάνειο 30 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ που είχε ζητήσει η εται­ρεία στο τέλος Μαρτίου. Ο οίκος αξιο­λό­γη­σης Fitch προει­δο­ποί­ησε ότι οι αυξή­σεις στις τιμές καυ­σί­μων ασκούν πρό­σθετη πίεση στη ρευ­στό­τητα της εται­ρείας, σημειώ­νο­ντας ότι έχει αντι­σταθ­μί­σει μόλις το 10% περίπου της κατα­νά­λω­σης καυ­σί­μων για το 2026, ποσοστό εξαι­ρε­τικά χαμηλό για τα δεδο­μένα του κλάδου. Τελικά, η κυβέρ­νηση της Λετο­νίας εξα­σφά­λισε το δάνειο για τον αερο­με­τα­φο­ρέα, απο­τρέ­πο­ντας προ­σω­ρινά το ενδε­χό­μενο κατάρ­ρευ­σης.

Το ελλη­νικό «ατού» των στρα­τη­γι­κών απο­θε­μά­των

Στον αντί­ποδα της ευρω­παϊ­κής εικόνας, οι δύο μεγάλες ελλη­νι­κές αερο­πο­ρι­κές εται­ρείες, Aegean Airlines και SKY express, δηλώ­νουν ότι δεν αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­βλημα καυ­σί­μων. Στελέχη και των δύο εται­ρειών ανέ­φε­ραν ότι «δεν υπάρχει καμία μετα­βολή στο πρό­γραμμά μας και καμία σκέψη για ακύρωση πτήσεων προς το παρόν» και ότι οι μόνες ακυ­ρώ­σεις αφορούν πτήσεις προς χώρες της Μέσης Ανα­το­λής, λόγω του πολέμου.

Το ελλη­νικό πλε­ο­νέ­κτημα, σύμφωνα με παρά­γο­ντες της αγοράς, έγκει­ται στα σημα­ντικά στρα­τη­γικά απο­θέ­ματα που τηρού­νται τόσο εντός του αερο­δρο­μίου όσο και στις μεγάλες μονάδες διύ­λι­σης της χώρας. Επι­πλέον, η δυνα­τό­τητα παρα­γω­γής αερο­πο­ρι­κών καυ­σί­μων μέσω επε­ξερ­γα­σίας αργού πετρε­λαίου στα εγχώρια διυ­λι­στή­ρια απο­τε­λεί κρίσιμο πλε­ο­νέ­κτημα που δεν δια­θέ­τουν όλες οι ευρω­παϊ­κές χώρες, προ­σφέ­ρο­ντας ένα επι­πλέον στρώμα προ­στα­σίας από τις δια­τα­ρα­χές στις διε­θνείς αγορές.

Ωστόσο, όπως επε­σή­μανε ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του αερο­δρο­μίου Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος, σε ενδε­χό­μενο γενι­κευ­μέ­νης έλλει­ψης στην Ευρώπη η εγχώρια αγορά δεν θα μπο­ρούσε να παρα­μεί­νει ανε­πη­ρέ­α­στη, ανε­ξαρ­τή­τως των δια­θέ­σι­μων απο­θε­μά­των. Το «προς το παρόν» των στε­λε­χών της αγοράς απο­τυ­πώ­νει ακριβώς αυτή την εύθραυ­στη ισορ­ρο­πία, καθώς μία μεγα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας κρίση θα ασκούσε πιέσεις στο σύνολο του ευρω­παϊ­κού δικτύου εφο­δια­σμού, παρα­σύ­ρο­ντας και τις ελλη­νι­κές εται­ρείες.

Προ­σφο­ρές και εκπτώ­σεις για την τόνωση της ζήτησης

Η εκτί­ναξη του κόστους καυ­σί­μων αφήνει έμμεσο απο­τύ­πωμα στην τιμή των εισι­τη­ρίων, επι­βρα­δύ­νο­ντας τον ρυθμό των κρα­τή­σεων και δρώντας ανα­σταλ­τικά στον προ­γραμ­μα­τι­σμό των καλο­και­ρι­νών δια­κο­πών. Η ταξι­διω­τική αγορά, η οποία ξεκί­νησε τη χρονιά με υψηλές προσ­δο­κίες για αύξηση αφίξεων και εσόδων, βρί­σκε­ται πλέον αντι­μέ­τωπη με μειω­μέ­νες προ­κρα­τή­σεις και αυξη­μένη αβε­βαιό­τητα.

Σε αυτό το περι­βάλ­λον, οι ελλη­νι­κές αερο­πο­ρι­κές επι­χει­ρούν να τονώ­σουν τη ζήτηση μέσα από επι­θε­τική εμπο­ρική πολι­τική. Η SKY express δια­τή­ρησε στα­θε­ρές τις τιμές της και προ­σφέ­ρει εκπτώ­σεις που αγγί­ζουν το 40%. Αντί­στοιχα, η Aegean, η οποία στα μέσα Μαρτίου, λίγο μετά το ξέσπα­σμα του πολέμου, είχε προ­χω­ρή­σει σε στα­διακή αύξηση τιμών έως 8%, απαντά πλέον με προ­σφο­ρές έως 30% σε εισι­τή­ρια για κρα­τή­σεις έως τις 22 Οκτω­βρίου.

Στελέχη της αγοράς προει­δο­ποιούν ότι αν δεν υπάρξει η ανα­με­νό­μενη αντα­πό­κριση σε αυτές τις προ­ω­θη­τι­κές ενέρ­γειες, το πρό­βλημα στη ζήτηση ενόψει της καλο­και­ρι­νής σεζόν θα γίνει ιδιαί­τερα αισθητό, σε μια περίοδο που ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει την ανα­θε­ώ­ρηση προς τα κάτω των αρχικών προσ­δο­κιών για το 2026. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη επι­βρα­δύ­νει τον ρυθμό των κρα­τή­σεων, καθι­στώ­ντας την εμπο­ρική πολι­τική των αερο­με­τα­φο­ρέων κρίσιμη μετα­βλητή για τη δια­μόρ­φωση της του­ρι­στι­κής κίνησης τους επό­με­νους μήνες.

Πιερ­ρα­κά­κης από ΔΝΤ: Κίν­δυ­νος για τη μεγα­λύ­τερη ενερ­γειακή κρίση στην ιστορία

Το ευρύ­τερο πλαίσιο της κρίσης σκια­γρά­φησε από την έδρα του Διε­θνούς Νομι­σμα­τι­κού Ταμείου ο υπουρ­γός Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών και πρό­ε­δρος του Eurogroup, ο οποίος, συνο­μι­λώ­ντας με τον διευ­θυ­ντή Ευρώπης του ΔΝΤ, Άλφρεντ Κάμερ, προει­δο­ποί­ησε ότι αν τα Στενά του Ορμούζ παρα­μεί­νουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διά­στημα, η κατά­σταση έχει τη δυνα­τό­τητα να εξε­λι­χθεί στη μεγα­λύ­τερη ενερ­γειακή κρίση στην ιστορία.

Ο Έλληνας υπουρ­γός ανέφερε ότι κατά τις πετρε­λαϊ­κές κρίσεις της δεκα­ε­τίας του 1970 η απώλεια προ­σφο­ράς ανερ­χό­ταν σε περίπου 10 εκα­τομ­μύ­ρια βαρέλια ημε­ρη­σίως, έναντι περίπου 13 εκα­τομ­μυ­ρίων σήμερα, ενώ σημεί­ωσε ότι οι απώ­λειες σε φυσικό αέριο σε ετήσιο επίπεδο εκτι­μώ­νται περίπου στα 110 δισε­κα­τομ­μύ­ρια κυβικά μέτρα, έναντι 75 το 2022. Τόνισε ότι τα μέτρα στή­ρι­ξης πρέπει να είναι στο­χευ­μένα και προ­σω­ρινά, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι το σημε­ρινό κόστος παρεμ­βά­σεων κινεί­ται περίπου στο 0,2% του ΑΕΠ, έναντι 2,5% κατά την κρίση του 2022.

Παράλ­ληλα, υπο­γράμ­μισε ότι η Ευρώπη εισάγει ακόμη το 57% της ενέρ­γειάς της και ότι απαι­τού­νται επεν­δύ­σεις 580 δισε­κα­τομ­μυ­ρίων ευρώ σε δίκτυα, τα οποία έχουν ηλικία άνω των 40 ετών, καθώς και σε απο­θή­κευση και δια­συν­δέ­σεις. Ζήτησε την επι­τά­χυνση της Ενερ­γεια­κής Ένωσης, της Ένωσης Απο­τα­μιεύ­σεων και Επεν­δύ­σεων και την πλήρη αξιο­ποί­ηση της ενιαίας αγοράς, επι­κα­λού­με­νος εκτι­μή­σεις του ΔΝΤ για ώθηση στην ανά­πτυξη κατά 5% έως 7%. Τέλος, ανα­φε­ρό­με­νος στην ελλη­νική εμπει­ρία, τόνισε ότι «η πολι­τική στα­θε­ρό­τητα είναι απα­ραί­τητη, είναι το “οξυγόνο” στο δωμάτιο», προ­βάλ­λο­ντας τη δημο­σιο­νο­μική εξυ­γί­ανση και τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις ως το κλειδί για την αντι­με­τώ­πιση των κρίσεων.