• Η Lufthansa αποσύρει 38 αεροσκάφη, η KLM ακυρώνει δρομολόγια και η easyJet καταγράφει ζημιές, ενώ οι ελληνικές αεροπορικές δηλώνουν ότι διαθέτουν επαρκή στρατηγικά αποθέματα και απαντούν με επιθετικές προσφορές • Πιερρακάκης από ΔΝΤ: Κίνδυνος για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία
Σε καθεστώς έντονης πίεσης έχει εισέλθει ο ευρωπαϊκός κλάδος των αερομεταφορών, καθώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η εκτίναξη των τιμών στα καύσιμα αεροσκαφών αναγκάζουν μεγάλους αερομεταφορείς να περικόψουν πτήσεις, να αποσύρουν αεροσκάφη και να αναδιαμορφώσουν ριζικά το πρόγραμμά τους.
Οι ελληνικές εταιρείες δηλώνουν προς το παρόν θωρακισμένες, επικαλούμενες τη διαθεσιμότητα στρατηγικών αποθεμάτων και τη δυνατότητα εγχώριας παραγωγής αεροπορικών καυσίμων, ωστόσο η αβεβαιότητα για τη διάρκεια της κρίσης δημιουργεί ένα περιβάλλον που δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό. Στο μεταξύ, από την έδρα του ΔΝΤ, ο πρόεδρος του Eurogroup προειδοποιεί για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία, εφόσον η κατάσταση στα Στενά παραταθεί.
Καύσιμα για έξι εβδομάδες και διπλασιασμός των τιμών
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη διαθέτει καύσιμα για «περίπου έξι εβδομάδες για τα αεροσκάφη της», σημειώνοντας ότι «σύντομα θα δούμε ειδήσεις για ακυρώσεις πτήσεων μεταξύ ευρωπαϊκών πόλεων λόγω έλλειψης καυσίμων». Οι τιμές του καυσίμου στην Ευρώπη έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, στις 28 Φεβρουαρίου, δημιουργώντας ασφυκτικές πιέσεις σε αερομεταφορείς που ήδη λειτουργούσαν με οριακά περιθώρια κερδοφορίας.
Παρότι πραγματική έλλειψη δεν έχει ακόμη εκδηλωθεί, το υψηλό κόστος λειτουργίας ωθεί τις αεροπορικές εταιρείες να μειώνουν λιγότερο κερδοφόρα δρομολόγια και να αποσύρουν παλαιότερα και λιγότερο αποδοτικά αεροσκάφη, σε μια προσπάθεια διαχείρισης της ρευστότητας και του λειτουργικού κόστους. Η κρίση της κηροζίνης, υλικού από το οποίο παράγεται το καύσιμο αεροσκαφών, αποτελεί πλέον τον καθοριστικό παράγοντα αναδιάρθρωσης του ευρωπαϊκού αεροπορικού χάρτη, σε μια εποχή που ο κλάδος βρισκόταν ακόμη σε φάση ανάκαμψης από προηγούμενες αναταράξεις.
Lufthansa: Απόσυρση 38 αεροσκαφών και λουκέτο στη CityLine
Η γερμανική Lufthansa ανακοίνωσε ότι θα αποσύρει εντός του Σαββατοκύριακου ολόκληρο τον στόλο των 27 αεροσκαφών της θυγατρικής CityLine, η οποία εξυπηρετεί κυρίως τους κόμβους της Φρανκφούρτης και του Μονάχου, συνδέοντάς τους με ευρωπαϊκούς προορισμούς. Αρχικά, το λουκέτο της θυγατρικής είχε προγραμματιστεί για το 2028, ωστόσο η τρέχουσα κρίση επιτάχυνε δραματικά τις εξελίξεις και έφερε την απόφαση αρκετά νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα.
Όπως ανέφερε ο οικονομικός διευθυντής του ομίλου, Τιλ Στράιχερτ, «η τρέχουσα κρίση μάς αναγκάζει τώρα να εφαρμόσουμε το μέτρο νωρίτερα», χαρακτηρίζοντας την απόφαση «επώδυνο βήμα» λόγω των πιθανών απολύσεων προσωπικού που θα επιφέρει. Πέραν της CityLine, η Lufthansa θα αποσύρει από τον Οκτώβριο τα τελευταία τέσσερα Airbus A340-600 και δύο Boeing 747-400 από τον στόλο μεγάλων αποστάσεων, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητά της σε υπερατλαντικά και μακρινά δρομολόγια.
Για το χειμερινό πρόγραμμα 2026 έως 2027 ανακοινώθηκε πρόσθετη μείωση χωρητικότητας με απόσυρση άλλων πέντε αεροσκαφών από τον βασικό αερομεταφορέα του ομίλου. Συνολικά, η μείωση του στόλου ανέρχεται σε 38 αεροσκάφη, την ώρα που σχέδιο μείωσης κατά 40 αεροσκάφη είχε διαρρεύσει στα γερμανικά μέσα ενημέρωσης ήδη από τον Μάρτιο, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι πιέσεις στον όμιλο ήταν ορατές πολύ πριν κορυφωθεί η ενεργειακή κρίση. Το μέτρο, σύμφωνα με τον οικονομικό διευθυντή, «είναι αναπόφευκτο λόγω της έντονης αύξησης του κόστους κηροζίνης και της γεωπολιτικής αστάθειας». Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, στην απόφαση συνέβαλαν τόσο η ακριβή κηροζίνη όσο και οι συνεχιζόμενες απεργίες που ταλανίζουν την εταιρεία το τελευταίο διάστημα.
KLM: 160 λιγότερα δρομολόγια τον Μάιο από το Σχίπχολ
Η ολλανδική KLM, μέλος του ομίλου Air France-KLM, ανακοίνωσε ότι τον Μάιο θα πραγματοποιήσει 80 λιγότερες πτήσεις μετ’ επιστροφής από και προς το αεροδρόμιο Σχίπχολ του Άμστερνταμ, συνολικά 160 λιγότερα δρομολόγια. Οι περικοπές επηρεάζουν κυρίως γραμμές με πολλές καθημερινές πτήσεις, όπως προς Λονδίνο και Ντίσελντορφ, και αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 1% των ευρωπαϊκών πτήσεων της εταιρείας για τον συγκεκριμένο μήνα. Παρότι η ολλανδική εταιρεία δεν αντιμετωπίζει άμεση έλλειψη καυσίμων, η διοίκησή της επέλεξε την προληπτική μείωση δραστηριότητας, υπό το βάρος του υψηλού κόστους κηροζίνης και της αβεβαιότητας που χαρακτηρίζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
easyJet και airBaltic υπό ασφυκτική πίεση
Οι πιέσεις δεν αφήνουν ανεπηρέαστο ούτε τον κλάδο χαμηλού κόστους. Η easyJet ανακοίνωσε ότι το κόστος καυσίμων αυξήθηκε κατά σχεδόν 29 εκατομμύρια ευρώ μόνο τον Μάρτιο, ενώ οι ζημιές προ φόρων αναμένεται να διαμορφωθούν στα 620 έως 640 εκατομμύρια ευρώ στο εξάμηνο έως τον Μάρτιο, έναντι 450 εκατομμυρίων ευρώ την προηγούμενη χρονιά. Η συγκεκριμένη επιβάρυνση αποτυπώνει την έκθεση των εταιρειών χαμηλού κόστους στις διακυμάνσεις των τιμών καυσίμων, καθώς το μοντέλο λειτουργίας τους βασίζεται σε στενά περιθώρια κέρδους ανά εισιτήριο.
Σε ιδιαίτερα κρίσιμη κατάσταση βρίσκεται η λετονική airBaltic, η οποία εξαρτάται από οικονομική στήριξη για να διατηρήσει τη λειτουργία της. Η πρωθυπουργός της χώρας δήλωσε ότι είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει «την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού» λόγω της απροθυμίας των εταίρων της να εγκρίνουν δάνειο 30 εκατομμυρίων ευρώ που είχε ζητήσει η εταιρεία στο τέλος Μαρτίου. Ο οίκος αξιολόγησης Fitch προειδοποίησε ότι οι αυξήσεις στις τιμές καυσίμων ασκούν πρόσθετη πίεση στη ρευστότητα της εταιρείας, σημειώνοντας ότι έχει αντισταθμίσει μόλις το 10% περίπου της κατανάλωσης καυσίμων για το 2026, ποσοστό εξαιρετικά χαμηλό για τα δεδομένα του κλάδου. Τελικά, η κυβέρνηση της Λετονίας εξασφάλισε το δάνειο για τον αερομεταφορέα, αποτρέποντας προσωρινά το ενδεχόμενο κατάρρευσης.
Το ελληνικό «ατού» των στρατηγικών αποθεμάτων
Στον αντίποδα της ευρωπαϊκής εικόνας, οι δύο μεγάλες ελληνικές αεροπορικές εταιρείες, Aegean Airlines και SKY express, δηλώνουν ότι δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα καυσίμων. Στελέχη και των δύο εταιρειών ανέφεραν ότι «δεν υπάρχει καμία μεταβολή στο πρόγραμμά μας και καμία σκέψη για ακύρωση πτήσεων προς το παρόν» και ότι οι μόνες ακυρώσεις αφορούν πτήσεις προς χώρες της Μέσης Ανατολής, λόγω του πολέμου.
Το ελληνικό πλεονέκτημα, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, έγκειται στα σημαντικά στρατηγικά αποθέματα που τηρούνται τόσο εντός του αεροδρομίου όσο και στις μεγάλες μονάδες διύλισης της χώρας. Επιπλέον, η δυνατότητα παραγωγής αεροπορικών καυσίμων μέσω επεξεργασίας αργού πετρελαίου στα εγχώρια διυλιστήρια αποτελεί κρίσιμο πλεονέκτημα που δεν διαθέτουν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, προσφέροντας ένα επιπλέον στρώμα προστασίας από τις διαταραχές στις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, όπως επεσήμανε ο διευθύνων σύμβουλος του αεροδρομίου Ελευθέριος Βενιζέλος, σε ενδεχόμενο γενικευμένης έλλειψης στην Ευρώπη η εγχώρια αγορά δεν θα μπορούσε να παραμείνει ανεπηρέαστη, ανεξαρτήτως των διαθέσιμων αποθεμάτων. Το «προς το παρόν» των στελεχών της αγοράς αποτυπώνει ακριβώς αυτή την εύθραυστη ισορροπία, καθώς μία μεγαλύτερης διάρκειας κρίση θα ασκούσε πιέσεις στο σύνολο του ευρωπαϊκού δικτύου εφοδιασμού, παρασύροντας και τις ελληνικές εταιρείες.
Προσφορές και εκπτώσεις για την τόνωση της ζήτησης
Η εκτίναξη του κόστους καυσίμων αφήνει έμμεσο αποτύπωμα στην τιμή των εισιτηρίων, επιβραδύνοντας τον ρυθμό των κρατήσεων και δρώντας ανασταλτικά στον προγραμματισμό των καλοκαιρινών διακοπών. Η ταξιδιωτική αγορά, η οποία ξεκίνησε τη χρονιά με υψηλές προσδοκίες για αύξηση αφίξεων και εσόδων, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μειωμένες προκρατήσεις και αυξημένη αβεβαιότητα.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι ελληνικές αεροπορικές επιχειρούν να τονώσουν τη ζήτηση μέσα από επιθετική εμπορική πολιτική. Η SKY express διατήρησε σταθερές τις τιμές της και προσφέρει εκπτώσεις που αγγίζουν το 40%. Αντίστοιχα, η Aegean, η οποία στα μέσα Μαρτίου, λίγο μετά το ξέσπασμα του πολέμου, είχε προχωρήσει σε σταδιακή αύξηση τιμών έως 8%, απαντά πλέον με προσφορές έως 30% σε εισιτήρια για κρατήσεις έως τις 22 Οκτωβρίου.
Στελέχη της αγοράς προειδοποιούν ότι αν δεν υπάρξει η αναμενόμενη ανταπόκριση σε αυτές τις προωθητικές ενέργειες, το πρόβλημα στη ζήτηση ενόψει της καλοκαιρινής σεζόν θα γίνει ιδιαίτερα αισθητό, σε μια περίοδο που ο ελληνικός τουρισμός καλείται να αντιμετωπίσει την αναθεώρηση προς τα κάτω των αρχικών προσδοκιών για το 2026. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη επιβραδύνει τον ρυθμό των κρατήσεων, καθιστώντας την εμπορική πολιτική των αερομεταφορέων κρίσιμη μεταβλητή για τη διαμόρφωση της τουριστικής κίνησης τους επόμενους μήνες.
Πιερρακάκης από ΔΝΤ: Κίνδυνος για τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία
Το ευρύτερο πλαίσιο της κρίσης σκιαγράφησε από την έδρα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, ο οποίος, συνομιλώντας με τον διευθυντή Ευρώπης του ΔΝΤ, Άλφρεντ Κάμερ, προειδοποίησε ότι αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, η κατάσταση έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.
Ο Έλληνας υπουργός ανέφερε ότι κατά τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 η απώλεια προσφοράς ανερχόταν σε περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έναντι περίπου 13 εκατομμυρίων σήμερα, ενώ σημείωσε ότι οι απώλειες σε φυσικό αέριο σε ετήσιο επίπεδο εκτιμώνται περίπου στα 110 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, έναντι 75 το 2022. Τόνισε ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, υπογραμμίζοντας ότι το σημερινό κόστος παρεμβάσεων κινείται περίπου στο 0,2% του ΑΕΠ, έναντι 2,5% κατά την κρίση του 2022.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη εισάγει ακόμη το 57% της ενέργειάς της και ότι απαιτούνται επενδύσεις 580 δισεκατομμυρίων ευρώ σε δίκτυα, τα οποία έχουν ηλικία άνω των 40 ετών, καθώς και σε αποθήκευση και διασυνδέσεις. Ζήτησε την επιτάχυνση της Ενεργειακής Ένωσης, της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και την πλήρη αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς, επικαλούμενος εκτιμήσεις του ΔΝΤ για ώθηση στην ανάπτυξη κατά 5% έως 7%. Τέλος, αναφερόμενος στην ελληνική εμπειρία, τόνισε ότι «η πολιτική σταθερότητα είναι απαραίτητη, είναι το “οξυγόνο” στο δωμάτιο», προβάλλοντας τη δημοσιονομική εξυγίανση και τις μεταρρυθμίσεις ως το κλειδί για την αντιμετώπιση των κρίσεων.
