Ο Τουρισμός ως Παράγοντας Ακρίβειας: Τι αποκαλύπτει μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος

Τα ταξι­διω­τικά προ­ϊ­ό­ντα – εστίαση, διαμονή, αερο­με­τα­φο­ρές, πακέτα δια­κο­πών – εξηγούν σχεδόν το μισό της ανόδου στις υπη­ρε­σίες. Η πρώτη πλήρης επι­στη­μο­νική χαρ­το­γρά­φηση του φαι­νο­μέ­νου από την Τράπεζα της Ελλάδος.

Η συζή­τηση για την ακρί­βεια στην Ελλάδα τα τελευ­ταία χρόνια κυριαρ­χεί­ται από ανα­φο­ρές στην ενέρ­γεια, τα τρόφιμα και τις διε­θνείς αλυ­σί­δες αξίας. Λιγό­τερο συχνά όμως ακούμε για τον κεντρικό ρόλο που παίζει ο Του­ρι­σμός, όχι ως μοχλός ανά­πτυ­ξης, αλλά ως μηχα­νι­σμός μετά­δο­σης πλη­θω­ρι­στι­κών πιέσεων στην ελλη­νική οικο­νο­μία.

Αυτήν ακριβώς τη “γκρίζα ζώνη” έρχεται να φωτίσει η εκτενής μελέτη της Ευαγ­γε­λίας Κασι­μάτη, οικο­νο­μι­κής ανα­λύ­τριας της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, στο Οικο­νο­μικό Δελτίο Δεκεμ­βρίου 2025. Η μελέτη συγκε­ντρώ­νει στοι­χεία σχεδόν μιας δεκα­ε­τίας (2016-2025) και αναλύει πώς ειδικά ο κλάδος των ταξι­διω­τι­κών υπη­ρε­σιών δια­μορ­φώ­νει τον Εναρ­μο­νι­σμένο Δείκτη Τιμών Κατα­να­λωτή (ΕνΔΤΚ) της χώρας.

Τα απο­τε­λέ­σματα είναι απο­κα­λυ­πτικά: Ο Του­ρι­σμός απο­τε­λεί έναν από τους ισχυ­ρό­τε­ρους παρά­γο­ντες ακρί­βειας στην Ελλάδα.

Η Ευαγ­γε­λία Κασι­μάτη, με συστη­μα­τική ακα­δη­μαϊκή και ερευ­νη­τική παρου­σία στα οικο­νο­μικά του του­ρι­σμού, έχει υπο­γρά­ψει σημα­ντι­κές μελέτες για την Τράπεζα της Ελλάδος, τον ρόλο του κλάδου στην ανά­πτυξη, τη συμπε­ρι­φορά των τιμών και την ανάλυση της μετα­παν­δη­μι­κής περιό­δου. Η νέα της εργασία ξεχω­ρί­ζει γιατί:

Αξιο­ποιεί πλήρη σειρά μηνιαίων δεδο­μέ­νων 2016–2025

Συγκρί­νει Ελλάδα–Ευρω­ζώνη–μεσο­γεια­κούς αντα­γω­νι­στές

Ανα­δει­κνύει τις δια­φο­ρές μεταξύ ΔΤΚ και ΕνΔΤΚ, βασικό για την κατα­νό­ηση της ακρί­βειας

Συνδέει την του­ρι­στική ζήτηση με τις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών

Ερμη­νεύει τη δομή της ακρί­βειας μετά την παν­δη­μία

Η μελέτη έχει όλα τα χαρα­κτη­ρι­στικά ενός κειμένου-αναφοράς: μεθο­δο­λο­γία, στα­τι­στική τεκ­μη­ρί­ωση, επι­σκό­πηση διε­θνούς βιβλιο­γρα­φίας και εφαρ­μογή σε πραγ­μα­τικά ελλη­νικά δεδο­μένα.

Το βάρος του του­ρι­σμού στον δείκτη τιμών

Το πρώτο εντυ­πω­σιακό εύρημα αφορά το πόσο «βαριά» είναι τα του­ρι­στικά προ­ϊ­ό­ντα στον ΕνΔΤΚ. Οι υπο­κα­τη­γο­ρίες εστί­α­σης, δια­μο­νής, αερο­με­τα­φο­ρών και πακέτων δια­κο­πών συγκε­ντρώ­νουν συνο­λικό βάρος 225,78‰ – δηλαδή σχεδόν το μισό της συνι­στώ­σας υπη­ρε­σιών.

Αυτό σημαί­νει ότι:

όταν ανε­βαί­νουν οι τιμές σε ξενο­δο­χεία, εστια­τό­ρια και πτήσεις

ο συνο­λι­κός πλη­θω­ρι­σμός ανε­βαί­νει αυτό­ματα, ακόμα κι αν οι τιμές στα τρόφιμα ή την ενέρ­γεια μένουν στα­θε­ρές.

Και στην Ελλάδα οι τιμές αυτές όχι μόνο ανε­βαί­νουν – είναι και εξαι­ρε­τικά ευμε­τά­βλη­τες λόγω επο­χι­κό­τη­τας και ζήτησης από το εξω­τε­ρικό.

Βασικά σημεία

Οι ταξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σίες είναι σχεδόν το 50% του βάρους των υπη­ρε­σιών.

Η Ελλάδα έχει από τα μεγα­λύ­τερα βάρη του­ρι­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων στην Ευρω­ζώνη.

Η επο­χι­κό­τητα δημιουρ­γεί δια­κυ­μάν­σεις που σπανίως εμφα­νί­ζο­νται σε άλλες αγορές.

Η μελέτη δείχνει πως αυτή η υπε­ρε­ξάρ­τηση από τον του­ρι­σμό καθιστά το ελλη­νικό καλάθι του ΕνΔΤΚ εξαι­ρε­τικά ευαί­σθητο σε εξω­τε­ρι­κούς κρα­δα­σμούς – πτήσεις, καύσιμα, διεθνή ζήτηση.

ΔΤΚ vs ΕνΔΤΚ: γιατί φαί­νε­ται μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια

Ένα από τα πιο κρίσιμα – και συχνά παρα­γνω­ρι­σμένα – σημεία της μελέτης είναι η διαφορά μεταξύ εθνικού ΔΤΚ και ΕνΔΤΚ. Ο ΔΤΚ κατα­γρά­φει τις δαπάνες των Ελλήνων. Ο ΕνΔΤΚ όμως συμπε­ρι­λαμ­βά­νει και τις δαπάνες των ξένων επι­σκε­πτών.

Άρα, όταν αυξά­νουν οι του­ρί­στες τις δαπάνες τους:

Τι σημαί­νει αυτό στην πράξη

Ένας Γερ­μα­νός που πλη­ρώ­νει 350€ τη βραδιά στη Σαντο­ρίνη ανε­βά­ζει τον ΕνΔΤΚ, όχι τον ΔΤΚ.

Ο ΕνΔΤΚ «πιάνει» το κλίμα της αγοράς μέσα στην του­ρι­στική περίοδο – άρα και τις υψηλές τιμές.

Έτσι, η Ελλάδα εμφα­νί­ζε­ται πιο ακριβή σε ευρω­παϊ­κές συγκρί­σεις.

Για μια χώρα που δέχεται πάνω από 30 εκατ. επι­σκέ­πτες τον χρόνο, η επί­δραση αυτής της δια­φο­ράς είναι καθο­ρι­στική στη συνο­λική εικόνα της ακρί­βειας.

Η ιστο­ρική πορεία των τιμών: μια δεκα­ε­τία δια­κυ­μάν­σεων

Η μελέτη καλύ­πτει την περίοδο 2016–2025 και απο­τυ­πώ­νει τρεις δια­κρι­τές εποχές για τις ταξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σίες.

2016–2019: σταθερή ανά­πτυξη, ομαλές αυξή­σεις

Εστίαση & ξενο­δο­χεία: +2% έως +3% κάθε χρόνο

Αερο­με­τα­φο­ρές: υψηλή εποχική μετα­βλη­τό­τητα (έως +30% καλο­καίρι)

Πακέτα δια­κο­πών: αρνη­τι­κές μετα­βο­λές λόγω αντα­γω­νι­σμού

Η τιμο­λό­γηση λει­τουρ­γούσε προ­βλέ­ψιμα, με ελεγ­χό­με­νες αυξή­σεις.

Κύριες εξε­λί­ξεις:

Ξενο­δο­χεία & εστίαση: πτώση 3%

Αερο­πο­ρικά: έως -25%

Πακέτα: αρνη­τική μετα­βολή

Για πρώτη φορά, ο Του­ρι­σμός τραβάει τον πλη­θω­ρι­σμό προς τα κάτω.

2022–2023: Η μεγάλη ανα­τί­μηση της μετα­παν­δη­μι­κής εποχής

Με το άνοιγμα των συνόρων, η τιμο­λό­γηση εκτο­ξεύ­τηκε σε επίπεδα που δεν είχαν παρα­τη­ρη­θεί ποτέ ξανά:

Αερο­με­τα­φο­ρές: +70% τον Αύγου­στο 2022

Ξενο­δο­χεία – εστίαση: +14% μέσα στη χρονιά

Πακέτα: πάνω από +12%

Αυτή ήταν η τέλεια καται­γίδα: υψηλή διεθνής ζήτηση, ακριβά καύσιμα, μειω­μένη προ­σφορά, ελλεί­ψεις σε προ­σω­πικό.

2024–2025: Υπο­χώ­ρηση της γενικής ακρί­βειας – επιμονή στις του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες

Παρότι ο γενικός πλη­θω­ρι­σμός απο­κλι­μα­κώ­νε­ται, οι ταξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σίες μένουν επίμονα ακριβές:

Ξενο­δο­χεία–εστίαση: 6%–7%

Αερο­με­τα­φο­ρές: από -5% τον χειμώνα έως +30% το καλο­καίρι

Πακέτα: 7%–9%

Η έρευνα επι­ση­μαί­νει ότι αυτή η επιμονή δείχνει δομικά χαρα­κτη­ρι­στικά, όχι συγκυ­ριακά.

Ελλάδα & Ευρω­ζώνη: μια χώρα πιο εκτε­θει­μένη στην ακρί­βεια του του­ρι­σμού

Από τον πίνακα της μελέτης  η Ελλάδα είναι:

3η χώρα σε βαρύ­τητα του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών

Από τις πιο ευά­λω­τες στη δια­κύ­μανση των τιμών

Μεταξύ των οικο­νο­μιών όπου οι ξένες δαπάνες επη­ρε­ά­ζουν περισ­σό­τερο τον δείκτη

Αντί­στοιχα χαρα­κτη­ρι­στικά εμφα­νί­ζουν:

Κύπρος

Μάλτα

Πορ­το­γα­λία

Κροατία

Όλες του­ρι­στι­κές οικο­νο­μίες με υψηλό βαθμό επο­χι­κό­τη­τας.

Πώς ο Του­ρι­σμός τρο­φο­δο­τεί την ακρί­βεια: Οι τρεις βασικοί μηχα­νι­σμοί

Η μελέτη εντο­πί­ζει μια τριάδα δυνά­μεων που εξηγούν το φαι­νό­μενο:

Επο­χι­κό­τητα και περιο­ρι­σμένη προ­σφορά

Οι υψηλές τιμές του καλο­και­ριού ανε­βά­ζουν τους μέσους όρους.

Διεθνής ζήτηση με υψηλή ικα­νό­τητα πλη­ρω­μής

Οι του­ρί­στες πλη­ρώ­νουν περισ­σό­τερο → αυξά­νουν τις τιμές και για τους μόνι­μους.

Μετά­δοση των διεθνών αυξή­σεων κόστους

Ενέρ­γεια

Τρόφιμα

Καύσιμα

Αερο­με­τα­φο­ρές

Όλα αυτά μετα­φέ­ρο­νται σχεδόν «αυτό­ματα» στον του­ρι­στικό λογα­ρια­σμό της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Το νέο “προφίλ” της ελλη­νι­κής ακρί­βειας

Η έρευνα της κας.Κασι­μάτη απο­κα­λύ­πτει ότι:

Ο του­ρι­σμός είναι δομικός μηχα­νι­σμός πλη­θω­ρι­σμού στην Ελλάδα

Το βάρος του στις ταξι­διω­τι­κές υπη­ρε­σίες είναι δυσα­νά­λογα μεγάλο

Η τιμο­λο­γιακή συμπε­ρι­φορά μετά την παν­δη­μία δείχνει στοι­χεία μονι­μό­τη­τας

Η Ελλάδα επη­ρε­ά­ζε­ται από παγκό­σμιες μετα­βο­λές ενέρ­γειας και αερο­με­τα­φο­ρών

Ο ΕνΔΤΚ “υπερ-αντιδρά” επειδή συμπε­ρι­λαμ­βά­νει τους ξένους επι­σκέ­πτες

Η βασική φράση της μελέτης, όπως προ­κύ­πτει από το συμπέ­ρα­σμα: «Ο Του­ρι­σμός απο­τε­λεί τον βασικό δίαυλο μέσω του οποίου διε­θνείς και εγχώ­ριοι κρα­δα­σμοί μετα­φέ­ρο­νται στον ελλη­νικό πλη­θω­ρι­σμό».

Σε μια εποχή που ο διά­λο­γος για την ακρί­βεια κυριαρ­χεί στη δημόσια συζή­τηση, η μελέτη της κας. Κασι­μάτη προ­σφέ­ρει μια νέα, τεκ­μη­ριω­μένη οπτική: ότι ο του­ρι­σμός, η “βαριά βιο­μη­χα­νία” της χώρας, δεν επη­ρε­ά­ζει μόνο τα έσοδα και την ανά­πτυξη, αλλά μετα­βά­λει δομικά και τις τιμές που πλη­ρώ­νουν οι Έλληνες στην καθη­με­ρι­νό­τητα.

Η πρό­κληση για την οικο­νο­μική πολι­τική είναι διπλή: να δια­τη­ρή­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του Του­ρι­σμού, χωρίς να ενι­σχύει τα κύματα ακρί­βειας που παράγει η επι­τυ­χία του.

Πηγή: money-tourism.gr