Εργατικό δυναμικό: Στερεύει η Ελλάδα από εργατικά χέρια;

Στα νησιά του Αιγαίου τα ξενο­δο­χεία άνοιξαν φέτος με λιγό­τερο προ­σω­πικό απ’ όσο χρειά­ζο­νταν. Στα εργο­τά­ξια της Αττικής οι εργο­λά­βοι ανε­βά­ζουν τα ημε­ρο­μί­σθια χωρίς να βρί­σκουν εργάτες και στις αγρο­τι­κές περιο­χές οι παρα­γω­γοί περι­μέ­νουν εργάτες που δεν φτάνουν ποτέ. Το παρά­δοξο της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας του 2025 είναι οτι η ανεργία υπο­χω­ρεί στο χαμη­λό­τερο επίπεδο από το 2009, ενώ οι ελλεί­ψεις εργα­τι­κού δυνα­μι­κού διευ­ρύ­νο­νται, αγγί­ζο­ντας πολλούς από τους κλάδους που στη­ρί­ζουν την ανά­πτυξη και τα δημόσια έσοδα της χώρας.

Η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή σημειώ­νει ότι, παρά την απο­κλι­μά­κωση των κενών θέσεων σε κάποιους τομείς, η αγορά εργα­σίας παρα­μέ­νει «σφιχτή» ειδικά στον του­ρι­σμό και την οικο­δομή. Ο ΟΟΣΑ προ­σθέ­τει μία ακόμη διά­σταση, καθώς στο δεύτερο τρίμηνο του έτους, το κόστος εργα­σίας στην Ελλάδα αυξή­θηκε κατά 8,7% σε ετήσια βάση, αντα­να­κλώ­ντας τόσο τις αυξή­σεις μισθών όσο και τη δυσκο­λία κάλυψης θέσεων. Σε αυτή την εικόνα, η Τράπεζα της Ελλάδος κατα­γρά­φει ότι οι «εμφα­νι­ζό­με­νες ελλεί­ψεις» απο­τε­λούν πλέον έναν από τους βασι­κούς περιο­ρι­στι­κούς παρά­γο­ντες της οικο­νο­μίας.

Κενές θέσεις στον του­ρι­σμό

Ο του­ρι­σμός είναι ίσως το πιο χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Για τη σεζόν του 2025 εκτι­μή­σεις ανα­φέ­ρουν 80.000 κενές θέσεις σε ξενο­δο­χεία και εστίαση. Μάγει­ρες, σερ­βι­τό­ρους, καμα­ριέ­ρες, τεχνι­κούς υπο­στή­ρι­ξης, ακόμη και ναυα­γο­σώ­στες. Πολλές επι­χει­ρή­σεις στρά­φη­καν σε εργα­ζο­μέ­νους από το εξω­τε­ρικό, άλλες βελ­τί­ω­σαν παροχές δια­μο­νής και σίτισης, ενώ αρκετές ανα­γκά­στη­καν να λει­τουρ­γή­σουν με μειω­μένο προ­σω­πικό.

Για τη σεζόν του 2025 εκτι­μή­σεις ανα­φέ­ρουν 80.000 κενές θέσεις σε ξενο­δο­χεία και εστίαση

Τα πραγ­μα­τικά κενά ενδέ­χε­ται να είναι μεγα­λύ­τερα και στην πραγ­μα­τι­κό­τητα να προ­κα­λούν επι­πτώ­σεις στην ποιό­τητα των υπη­ρε­σιών και στην αξία της του­ρι­στι­κής εμπει­ρίας. Κάθε κενή  θέση δεν είναι απλώς απώλεια παρα­γω­γής, είναι και απώλεια φορο­λο­γη­τέου εισο­δή­μα­τος, ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών και, τελικά, ενός τμή­μα­τος της φορο­λο­γι­κής βάσης της του­ρι­στι­κής οικο­νο­μίας.

Έργα που «κολλάνε»

Έρευνες κατα­γρά­φουν αύξηση στην απα­σχό­ληση του κλάδου άνω του 5% στο πρώτο τρίμηνο του 2025, αλλά ταυ­τό­χρονα και σοβαρές ελλεί­ψεις σε  εργάτες. Σε μεγάλο τμήμα της αγοράς, ειδικά σε έργα σε του­ρι­στι­κές περιο­χές, τα ημε­ρο­μί­σθια για ανει­δί­κευ­τους εργάτες έχουν φτάσει σε επίπεδα που μέχρι πριν λίγα χρόνια τα έπαιρ­ναν έμπει­ροι τεχνί­τες.

Με δεδο­μένο ότι η κατα­σκευα­στική δρα­στη­ριό­τητα είναι από τους κεντρι­κούς πυλώνες της ανά­πτυ­ξης, οι ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού στον κλάδο δεν περιο­ρί­ζουν μόνο το ΑΕΠ, αλλά και τα φορο­λο­γικά έσοδα που σχε­τί­ζο­νται με εισό­δημα, ΦΠΑ και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές.

Αγρο­τική παρα­γωγή

Στην αγρο­τική οικο­νο­μία και τη μετα­ποί­ηση, το πρό­βλημα ίσως ειναι βαθύ­τερο. Δεδο­μένα από μελέτες μετα­νά­στευ­σης εργατων δεί­χνουν ότι η Ελλάδα χρειά­ζε­ται περίπου 360.000 ξένους εργα­ζό­με­νους για να καλύψει θέσεις σε γεωργία, του­ρι­σμό και κατα­σκευές, αλλά έχει εξα­σφα­λί­σει περίπου το ένα τέταρτο. Αυτό μετα­φρά­ζε­ται σε πίεση για την ολο­κλή­ρωση συγκο­μι­δών, στη δυσκο­λία συγκρά­τη­σης των τιμών τρο­φί­μων και τελικά σε κίνδυνο απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης κρί­σι­μων τμη­μά­των της παρα­γω­γι­κής αλυ­σί­δας.

Η εικόνα δεν περιο­ρί­ζε­ται στα παρα­δο­σιακά επαγ­γέλ­ματα. Η ζήτηση για ψηφια­κές και πρά­σι­νες δεξιό­τη­τες αυξά­νε­ται με ταχύ­τερο ρυθμό από την προ­σφορά. Οι ελλεί­ψεις σε ειδι­κό­τη­τες τεχνο­λο­γίας, ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης και δια­χεί­ρι­σης δεδο­μέ­νων είναι δομικό προ­βλημα.

Η Ελλάδα τοπο­θε­τεί­ται ανάμεσα στις χώρες που πρέπει να επεν­δύ­σουν περισ­σό­τερο σε επα­να­κα­τάρ­τιση, ώστε η περιο­ρι­σμένη προ­σφο­ράς να μην απο­τε­λέ­σει φρένο στις επεν­δύ­σεις των επό­με­νων ετών.

Το φορο­λο­γικό προ­βλημα

Όσο περισ­σό­τερο δια­πι­στώ­νε­ται ότι η οικο­νο­μία ανα­πτύσ­σε­ται με ελλεί­ψεις στο εργα­τικό δυνα­μικό, τόσο πιο ορατό γίνεται ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο ανα­πτυ­ξιακό είναι και φορο­λο­γικό.

Η φορο­λο­γη­τέα βάση της εργα­σίας διευ­ρύ­νε­ται όταν δημιουρ­γού­νται νέες θέσεις, οι εργα­ζό­με­νοι αμεί­βο­νται καλύ­τερα και οι εργα­σια­κές σχέσεις είναι καθαρές και δηλω­μέ­νες.

Σε κλάδους με χιλιά­δες κενές θέσεις, όπως ο του­ρι­σμός και οι κατα­σκευές, το Δημόσιο χάνει έσοδα από μισθωτή εργασία και εισφο­ρές. Σε κλάδους με υπο­δη­λω­μένη ή περι­στα­σιακή απα­σχό­ληση, όπως η αγρο­τική γη, το έλλειμμα είναι διπλό με χαμη­λό­τερη παρα­γω­γι­κό­τητα και χαμη­λό­τερα φορο­λο­γικά έσοδα.

Η Τράπεζα της Ελλάδος, στις ανα­λύ­σεις της, τονίζει ότι η καλή πορεία των φορο­λο­γι­κών εσόδων το 2024–2025 στη­ρί­χθηκε σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση της απα­σχό­λη­σης και στη βελ­τί­ωση των εισο­δη­μά­των. Αν ο αριθμός των εργα­ζο­μέ­νων στα­θε­ρο­ποι­η­θεί χαμη­λό­τερα από τις ανάγκες της οικο­νο­μίας, τα σενάρια αυτά γίνο­νται πιο εύθραυ­στα.

Τροποι αντί­δρα­σης

Οι συμ­φω­νίες με τρίτες χώρες για εποχική ή εξει­δι­κευ­μένη εργασία και οι καμπά­νιες επα­να­πα­τρι­σμού Ελλήνων του εξω­τε­ρι­κού, με βασικό κίνητρο τη μείωση του φόρου εισο­δή­μα­τος κατά 50% για επτά έτη, δεί­χνουν τον βαθμό στον οποίο το κράτος αντι­με­τω­πί­ζει πλέον την ανάγκη κάλυψης των κενών θέσεων ως στρα­τη­γική στό­χευση.

Η εικόνα της ελλη­νι­κής αγοράς εργα­σίας το 2025 δεν είναι μονο­διά­στατη. Υπάρχει πρόοδος, μείωση ανερ­γίας, αύξηση μισθών, καλύ­τερη εποχική κάλυψη, αλλά υπάρχει και η οικο­νο­μία που δεν μπορεί να ανα­πτυ­χθεί απε­ριό­ρι­στα χωρίς ανθρώ­πους.

Αυτό το όριο δεν είναι απλώς ανα­πτυ­ξιακό. Είναι και δημο­σιο­νο­μικό, καθώς η στα­θε­ρό­τητα των εσόδων εξαρ­τά­ται από την εργασία όσο και από την κατα­νά­λωση και την παρα­γωγή. Η επόμενη διετία θα δείξει αν η Ελλάδα θα κατα­φέ­ρει να διευ­ρύ­νει το εργα­τικό της δυνα­μικό, είτε μέσω προ­σέλ­κυ­σης είτε μέσω κατάρ­τι­σης, ώστε οι κλάδοι που σήμερα «στε­νά­ζουν» να μπο­ρέ­σουν να στη­ρί­ξουν την ανά­πτυξη της οικο­νο­μίας.

Πηγή: ot.gr