Mελέτη ΤτΕ: Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον τουρισμό

Σήμερα δημο­σιεύ­θηκε σε ηλε­κτρο­νική μορφή στον δικτυακό τόπο της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος η έκθεση με τίτλο «Ελλη­νι­κός του­ρι­σμός και κλι­μα­τική αλλαγή: πολι­τι­κές προ­σαρ­μο­γής και νέα στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης», σύμφωνα με ανα­κοί­νωση της ΤτΕ ΕΛΛ +1,75%.

Η έκδοση εντάσ­σε­ται στη δεύτερη φάση των εργα­σιών της Επι­τρο­πής Μελέτης Επι­πτώ­σεων Κλι­μα­τι­κής Αλλαγής (ΕΜΕΚΑ) της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, σκοπός της οποίας είναι να συμ­βά­λει στη δια­μόρ­φωση εθνικής στρα­τη­γι­κής για την προ­σαρ­μογή στην κλιµατική αλλαγή. Η έκθεση επι­κε­ντρώ­νε­ται αφενός στην απο­τύ­πωση των οικο­νο­μι­κών επι­πτώ­σεων της ανθρω­πο­γε­νούς κλιµατικής αλλαγής στον ελλη­νικό τουρισµό και αφε­τέ­ρου στη δια­τύ­πωση προ­τά­σεων για µέτρα πολι­τι­κής που θα αφορούν τον τοµέα αυτό και θα εντάσ­σο­νται σε µια γενι­κό­τερη στρα­τη­γική προσαρµογής της ελλη­νι­κής οικονοµίας στην κλιµατική αλλαγή.

Απο­τε­λεί προϊόν συνερ­γα­σίας επι­στη­μό­νων και εκπρο­σώ­πων φορέων του του­ρι­σμού σε συνέ­χεια της ημε­ρί­δας με τον ίδιο τίτλο που συν­διορ­γα­νώ­θηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, το Μαριολοπούλειο-Καναγκίνειο Ίδρυμα Επι­στη­μών Περι­βάλ­λο­ντος και το Κέντρον Ερεύνης Φυσικής της Ατμο­σφαί­ρας και Κλι­μα­το­λο­γίας της Ακα­δη­μίας Αθηνών τον Ιούλιο του 2013.

Στην έκθεση ανα­λύ­ε­ται πώς οι κλι­μα­τι­κές μετα­βο­λές μπορούν να επι­δρά­σουν στο του­ρι­στικό προϊόν της χώρας και προ­σεγ­γί­ζε­ται η σχέση της ανθρω­πο­γε­νούς κλι­μα­τι­κής αλλαγής με τη βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη και τη δια­χεί­ριση ολο­κλη­ρω­μέ­νης ποιό­τη­τας στον του­ρι­σμό. Επίσης επι­χει­ρεί­ται μια χρη­μα­το­οι­κο­νο­μική απο­τί­μηση των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στον του­ρι­σμό, μεταξύ άλλων με την εξέταση εναλ­λα­κτι­κών σενα­ρίων ως προς την άνοδο της στάθμης της θάλασ­σας. Τέλος, παρου­σιά­ζο­νται η στρα­τη­γική και το πλαίσιο δράσης για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, με ιδιαί­τερη έμφαση στην πολι­τική ανά­πτυ­ξης και τις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός κυρίως στα νησιά.

Πιο συγκε­κρι­μένα, με τη µέθοδο προσοµοίωσης κλίµατος γίνο­νται εκτιµήσεις της ανθρω­πο­γε­νούς παρέµβασης µε την προσοµοίωση στον ελλα­δικό χώρο των συν­θη­κών που αφορούν τις µελλοντικές περιό­δους 2021-2050 και 2071-2100 σε σύγκριση µε την περίοδο ανα­φο­ράς 1961-1990 βάσει συγκεκριµένου σενα­ρίου, ενώ παρέ­χο­νται λεπτοµερείς πλη­ρο­φο­ρίες ως προς τη «θερµική άνεση», καθώς και τις φυσικές και αισθη­τι­κές συν­θή­κες που είναι απα­ραί­τη­τες για τον προγραµµατισµό κυρίως των δια­κο­πών όσων ενδια­φέ­ρο­νται για τον ηλιο­τρο­πικό τουρισµό.

Εκτι­μά­ται ότι στο μέλλον η συχνό­τητα εµφάνισης απο­πνι­κτι­κών συν­θη­κών είναι πιθανόν να αυξηθεί κατά τους µήνες Ιούλιο, Αύγου­στο και Σεπτέµβριο σε ποσοστό της τάξης του 20%, ενώ ο ηλιο­τρο­πι­κός τουρισµός της Ελλάδος θα λαµβάνει χώρα σε περιό­δους εκτός της σηµερινής περιό­δου υψηλής ζήτησης, απο­κτώ­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά ανάλογα µε αυτά που επι­κρα­τούν σήµερα σε θερµότερες του­ρι­στι­κές περιο­χές του πλανήτη.

Οι εκτι­μή­σεις δεί­χνουν πως η κλιµατική αλλαγή δημιουρ­γεί νέες δυναµικές στον ελλη­νικό τουρισµό και πως είναι επι­τα­κτικά ανα­γκαία η λήψη µέτρων που θα κατα­στή­σουν τον τουρισµό φιλι­κό­τερο προς το φυσικό και το δοµηµένο περι­βάλ­λον, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προ­σφο­ράς. Προ­τεί­νο­νται οι ειδικές και εναλ­λα­κτι­κές µορφές τουρισµού, ο επαναπροσδιορισµός των µηνών µε ιδιαί­τερη ζήτηση του ηλιο­τρο­πι­κού τουρισµού, ο εµπλουτισµός του προ­ϊ­ό­ντος, η βελ­τί­ωση των παρεχόµενων υπη­ρε­σιών και η έµφαση περισ­σό­τερο στην εντα­τική παρά στην εκτα­τική ανά­πτυξη (π.χ. στην αύξηση της κατά κεφαλήν του­ρι­στι­κής δαπάνης παρά του συνο­λι­κού αριθµού των αφίξεων) µέσα και από την άµβλυνση του φαινοµένου της επο­χι­κό­τη­τας ώστε να ξεπε­ρα­στεί η παθο­γέ­νεια του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Παράλ­ληλα, η έκθεση επι­χει­ρεί µια χρηµατοοικονοµική αποτίµηση των επι­πτώ­σεων της κλιµατικής αλλαγής στον τουρισµό, εξε­τά­ζο­ντας εναλ­λα­κτικά σενάρια ως προς την άνοδο της στάθµης της θάλασ­σας. Πιο συγκεκριµένα, οι επι­πτώ­σεις δια­κρί­νο­νται σε άµεσες (π.χ. αύξηση της θερµοκρασίας) και έµµεσες (π.χ. φθορές παρά­κτιων του­ρι­στι­κών υποδοµών), ενώ τονί­ζε­ται ότι οι αρνη­τι­κές συνέ­πειες της κλιµατικής αλλαγής θα οδη­γή­σουν όχι µόνο σε µείωση του αριθµού των αφίξεων λόγω συν­θη­κών δυσφο­ρίας τους καλο­και­ρι­νούς µήνες, αλλά και σε αύξηση του λει­τουρ­γι­κού κόστους των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων λόγω µεγαλύτερων ενερ­γεια­κών αναγκών, νέων υποδοµών που θα πρέπει να δημιουρ­γη­θούν κ.λπ. Συγκε­κρι­μένα, οι οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις από την άνοδο της στάθµης της θάλασ­σας (ΑΣΘ) θα είναι ιδιαί­τερα σηµαντικές.

Ενδει­κτικά υπο­λο­γί­στηκε ότι οι επι­πτώ­σεις της ΑΣΘ κατά ένα µέτρο θα έχουν συνο­λικό κόστος, λόγω της απώ­λειας οικι­στι­κής και του­ρι­στι­κής γης, που θα ανέλθει στα 630 δισεκ. ευρώ έως το 2100 (εάν χρησιµοποιηθεί προ­ε­ξο­φλη­τικό επι­τό­κιο 3%, η παρούσα αξία το 2010 ανέρ­χε­ται σε 44 δισεκ. ευρώ, ποσό εξαι­ρε­τικά υψηλό!). Προ­τεί­νε­ται η λήψη µέτρων προσαρµογής που να κρί­νο­νται αποτελεσµατικά βάσει χρηµατοοικονοµικής ανά­λυ­σης κόστους-οφέλους και εξε­τά­ζο­νται τέσσερα βασικά µέτρα, δηλαδή η στα­θε­ρο­ποί­ηση παρα­λιών, η τεχνητή θρέψη παρα­λιών, η εγκα­τά­σταση προ­βό­λων και θωρά­κιση µε λιθορ­ριπή, φίλτρο και γεωύφασµα και η απο­στράγ­γιση παρα­λιών, ενώ προ­κρί­νε­ται ο συνδυασµός των δια­φό­ρων µέτρων ούτως ώστε να µεγιστοποιηθεί (βάσει µεθόδου Monte Carlo) ο λόγος οφέλους-κόστους, δεδοµένων και των ιδιαι­τε­ρο­τή­των της ελλη­νι­κής ακτογραµµής.

Πλαίσιο δράσης για την αντι­με­τώ­πιση των επι­πτώ­σεων

Στην ανάλυση της ΤτΕ ΕΛΛ +1,75% ανα­λύ­ο­νται η στρα­τη­γική και το πλαίσιο δράσης για την αντιµετώπιση των επι­πτώ­σεων της κλιµατικής αλλαγής, ενώ προ­κρί­νο­νται οι εξής έξι επι­χει­ρη­σια­κοί άξονες παρέµβασης: (1) η ενί­σχυση της επιχειρηµατικότητας, (2) η ανά­πτυξη και βελ­τί­ωση υποδοµών, (3) η βελ­τί­ωση των γνώσεων και δεξιο­τή­των του ανθρώ­πι­νου δυναµικού, (4) η άµβλυνση της επο­χι­κό­τη­τας και (5) η διάχυση των ευκαι­ριών ανά­πτυ­ξης του τουρισµού σε όλες τις περιο­χές της χώρας µε βάση τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά και τις δυνα­τό­τη­τές τους, καθώς και (6) η ανάληψη συγκροτηµένων δράσεων σε επίπεδο του­ρι­στι­κού προορισµού µε βάση την εµπειρία του εκά­στοτε τόπου.

Ειδι­κό­τερα για τα ελλη­νικά νησιά, οι σηµαντικότερες πολι­τι­κές και δράσεις αφορούν την ολοκληρωµένη δια­χεί­ριση παρά­κτιων περιο­χών µε αλλαγή του χωρικού σχεδιασµού και του θεσµικού πλαι­σίου της δόµησης.

Επι­πλέον, απαι­τού­νται δράσεις για την αποτελεσµατική χρήση των πόρων και την ενί­σχυση της παρα­γω­γής και χρήσης τοπικών εισροών χαµηλού περι­βαλ­λο­ντι­κού αποτυπώµατος που συµβάλλουν επι­πλέον στη δια­φο­ρο­ποί­ηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Τονί­ζε­ται επίσης ο ρόλος των τοπικών αυτο­διοι­κή­σεων σε επίπεδο κινή­τρων, ενη­μέ­ρω­σης και ενθάρ­ρυν­σης της κοι­νω­νι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας για την καλύ­τερη δια­χεί­ριση των επι­πτώ­σεων της κλιµατικής αλλαγής στον τουρισµό.

euro2day.gr