Στην Ολομέλεια του ΣτΕ και η υπόθεση Κόγγου – Γιαντσίδου για το κώλυμα εκλογιμότητας στις δημοτικές εκλογές της Ρόδου

• Δημο­σιεύ­θηκε χθες η απόφαση που ανοίγει τον δρόμο για συζή­τηση στην Ολο­μέ­λεια, με αντι­κεί­μενο την αναί­ρεση της κρί­σι­μης από­φα­σης του Διοι­κη­τι­κού Πρω­το­δι­κείου Ρόδου που έκρινε έκπτωτο τον εκλε­γέ­ντα δημο­τικό σύμ­βουλο Ανδρέα Κόγγο

Μία εξαι­ρε­τικά σημα­ντική δικα­στική εξέλιξη σημειώ­θηκε χθες, με την ανάρ­τηση της από­φα­σης του Γ΄ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, η οποία αφορά υπόθεση μεί­ζο­νος σημα­σίας για το εκλο­γικό δίκαιο και ειδι­κό­τερα για τα κωλύ­ματα εκλο­γι­μό­τη­τας σε επίπεδο τοπικής αυτο­διοί­κη­σης.

Η υπόθεση, με διά­δι­κους τον Ανδρέα Κόγγο και την Κρυ­στάλλω Γιαν­τσί­δου, παίρνει πλέον τον δρόμο προς την Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ, που θα κρίνει επί της ουσίας τα κρίσιμα νομικά ζητή­ματα.

Το ιστο­ρικό της υπό­θε­σης

Η διαφορά ξεκί­νησε μετά τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές της 8ης και 15ης Οκτω­βρίου 2023 στην εκλο­γική περι­φέ­ρεια Ιαλυσού του Δήμου Ρόδου. Ο Ανδρέας Κόγγος, υπο­ψή­φιος με τον συν­δυα­σμό «ΕΝΑ – Ενω­μέ­νοι Αλλά­ζουμε – Μαζί για τη Ρόδο», είχε ανα­κη­ρυ­χθεί τακτι­κός δημο­τι­κός σύμ­βου­λος. Ωστόσο, μετά από ένσταση που κατέ­θεσε η Κρυ­στάλλω Γιαν­τσί­δου, το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου (απόφαση 337/2024) δια­πί­στωσε την ύπαρξη κωλύ­μα­τος εκλο­γι­μό­τη­τας στο πρόσωπό του.

Συγκε­κρι­μένα, το δικα­στή­ριο έκρινε ότι ο Κόγγος συν­δε­ό­ταν με τον Δήμο Ρόδου μέσω σύμ­βα­σης που υπε­ρέ­βαινε το οικο­νο­μικό όριο που θέτει ο νόμος, γεγονός που συνιστά κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας βάσει του άρθρου 10 του ν. 4804/2021. Κατά συνέ­πεια, κηρύ­χθηκε έκπτω­τος και τη θέση του κατέ­λαβε ο Νικό­λαος Χατζη­κα­λη­μέ­ρης, επό­με­νος σε σταυ­ρούς προ­τί­μη­σης.

Ο Ανδρέας Κόγγος, εκπρο­σω­πού­με­νος από τον δικη­γόρο κ. Βασί­λειο Παπα­δη­μη­τρίου, άσκησε αίτηση αναί­ρε­σης ενώπιον του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας. Από την άλλη πλευρά, η Κρυ­στάλλω Γιαν­τσί­δου εκπρο­σω­πή­θηκε από τους δικη­γό­ρους κ.κ. Λάμπρο Πάσχο και Φίλιππο Σπυ­ρό­πουλο.

Το Γ΄ Τμήμα του ΣτΕ συνε­δρί­ασε στις 5 Δεκεμ­βρίου 2024, υπό την προ­ε­δρία του αντι­προ­έ­δρου Διομήδη Κυριλ­λό­που­λου. Στη δημόσια συνε­δρί­αση ανα­πτύ­χθη­καν οι ισχυ­ρι­σμοί των δια­δί­κων και τέθηκαν κρίσιμα ερω­τή­ματα γύρω από το εύρος εφαρ­μο­γής των κωλυ­μά­των εκλο­γι­μό­τη­τας.

Με την απόφαση 1086/2025, που δημο­σιεύ­θηκε χθες, το Τμήμα έκρινε ότι το ζήτημα είναι τόσο σοβαρό και ερμη­νευ­τικά κρίσιμο, ώστε πρέπει να παρα­πεμ­φθεί για ορι­στική κρίση στην Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας.

Η ουσία της δια­φο­ράς δεν περιο­ρί­ζε­ται σε μία προ­σω­πική αντι­δι­κία αλλά αγγίζει τον πυρήνα της εκλο­γι­κής νομι­μό­τη­τας στους ΟΤΑ.

Βασικό ερώτημα είναι εάν και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις η ύπαρξη σύμ­βα­σης με τον δήμο, αξίας άνω των 10.000 ευρώ, οδηγεί αυτο­δι­καίως σε κώλυμα εκλο­γι­μό­τη­τας. Το Διοι­κη­τικό Πρω­το­δι­κείο Ρόδου έκρινε ότι το κώλυμα υπήρχε, εφαρ­μό­ζο­ντας στενά το γράμμα του νόμου. Από την άλλη, η υπε­ρά­σπιση του Κόγγου υπο­στη­ρί­ζει ότι απαι­τεί­ται πιο περιο­ρι­στική ερμη­νεία, ώστε να προ­στα­τευ­θεί το συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένο δικαί­ωμα του εκλέ­γε­σθαι.

Επι­πλέον, τίθεται το ζήτημα της χρο­νι­κής προ­θε­σμίας εντός της οποίας μπορεί να αμφι­σβη­τη­θεί η νομι­μό­τητα μίας εκλογής για λόγους κωλύ­μα­τος εκλο­γι­μό­τη­τας, καθώς ο νομο­θέ­της έχει κατά καιρούς εισα­γά­γει εξαι­ρέ­σεις και ειδικές ρυθ­μί­σεις.

Η παρα­πο­μπή στην Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ υπο­γραμ­μί­ζει τη βαρύ­τητα της υπό­θε­σης. Το ανώτατο διοι­κη­τικό δικα­στή­ριο καλεί­ται να δώσει μία ερμη­νεία με δεσμευ­τικό χαρα­κτήρα, η οποία θα επη­ρε­ά­σει όλες τις αντί­στοι­χες υπο­θέ­σεις που εκκρε­μούν ή θα ανα­κύ­ψουν στο μέλλον.

Η απόφαση της Ολο­μέ­λειας θα απο­τε­λέ­σει ερμη­νευ­τικό οδηγό για τα κωλύ­ματα εκλο­γι­μό­τη­τας και θα καθο­ρί­σει το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι πολίτες θα μπορούν να θέτουν υπο­ψη­φιό­τητα στους δήμους. Δεν είναι τυχαίο ότι το ΣτΕ έχει επα­νει­λημ­μένα επι­ση­μά­νει την ανάγκη ισορ­ρο­πίας ανάμεσα στη δια­σφά­λιση της δια­φά­νειας του πολι­τι­κού βίου και στην προ­στα­σία του δικαιώ­μα­τος συμ­με­το­χής στα κοινά.

Η υπόθεση Κόγγου – Γιαν­τσί­δου ξεπερνά τα στενά όρια της Ρόδου και αποκτά πανελ­λα­δικό ενδια­φέ­ρον. Η απόφαση της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας θα δια­μορ­φώ­σει δεδι­κα­σμένο σε ζητή­ματα που αγγί­ζουν την ίδια τη λει­τουρ­γία της τοπικής δημο­κρα­τίας. Μέχρι τότε, η εκκρε­μό­τητα παρα­μέ­νει και η αυτο­διοι­κη­τική σκηνή ανα­μέ­νει με ενδια­φέ­ρον την τελική κρίση.