Πρ. Παυλόπουλος: Όταν η Τουρκία απειλεί τα νησιά της Ελλάδας, είναι προσβλητική για την ΕΕ η συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Άμυνα

«Όταν η Τουρκία απειλεί, ευθέως και δια­χρο­νι­κώς, τα νησιά της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο είναι από αδια­νό­ητη έως και προ­σβλη­τική για την ίδια την Ευρω­παϊκή Ένωση η συμ­με­τοχή της στην Ευρω­παϊκή Άμυνα», ανα­φέ­ρει μεταξύ άλλων σε ομιλία του στην Ύδρα ο Προ­κό­πιος Παυ­λό­που­λος, στο πλαίσιο των εκδη­λώ­σεων «ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΕΙΑ 2025» με θέμα «Το κατά το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρω­παϊκό Δίκαιο ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο».

Ανα­λυ­τικά η ομιλία του κ. Παυ­λό­που­λου:

Κατά την σημε­ρινή κορυ­φαία εκδή­λωση απο­τί­ουμε τον οφει­λό­μενο φόρο τιμής στον εμβλη­μα­τικό Ναύαρχο Παύλο Κου­ντου­ριώτη εδώ, στην Ύδρα, την γενέ­τειρά του αλλά και τον τόπο όπου έχει ταφεί και πορεύ­ε­ται προς την αιω­νιό­τητα που του ανα­λο­γεί. Ο Ναύ­αρ­χος Παύλος Κου­ντου­ριώ­της, όπως πλέον έχει κατα­στεί κοινή ιστο­ρική συνεί­δηση, προ­σέ­θεσε τις δικές του λαμπρές σελίδες στην Ιστορία μας κυρίως κατά την διάρ­κεια των Βαλ­κα­νι­κών Πολέμων και κατ’ εξοχήν ως Κυβερ­νή­της του Θωρη­κτού «Αβέρωφ», με νωπές πάντα τις μνήμες των ανε­πα­νά­λη­πτων επι­τευγ­μά­των προ­ε­χό­ντως των Ναυ­μα­χιών της Έλλης, την 3η Δεκεμ­βρίου 1912 και της Λήμνου, λίγο μετά, την 5η Ιανουα­ρίου του 1913.  Ναυ­μα­χιών οι οποίες επέ­φε­ραν, θριαμ­βευ­τι­κώς, τις βαριές ήττες του μεγάλου στόλου της τότε Οθω­μα­νι­κής Αυτο­κρα­το­ρίας και τον ανά­γκα­σαν να υπο­χω­ρή­σει ατάκτως στα Δαρ­δα­νέ­λια.

Α. Το έπος αυτό του Ναυάρ­χου Παύλου Κου­ντου­ριώτη απο­τε­λεί, δια­χρο­νι­κώς, και ένα κορυ­φαίο ιστο­ρικό δίδαγμα για εμάς, τους Έλληνες, ως προς το ποιο πρέπει να είναι, αδια­λεί­πτως, το Εθνικό Χρέος μας έναντι της Τουρ­κίας.  Μίας Τουρ­κίας η οποία παγίως, και ιδίως σήμερα, επι­βου­λεύ­ε­ται ευθέως την Πατρίδα μας, παρα­βιά­ζο­ντας προ­κλη­τι­κώς τόσο το Διεθνές Δίκαιο στο σύνολό του όσο και αυτό τούτο το Ευρω­παϊκό Δίκαιο, μολο­νότι βρί­σκε­ται σε εντα­ξια­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Ευρω­παϊκή Ένωση.  Και είναι αδια­νό­ητο, επέ­κεινα δε και απα­ρά­δε­κτο,  η Διεθνής Κοι­νό­τητα από την μία πλευρά και η Ευρω­παϊκή Ένωση από την άλλη να παρα­κο­λου­θούν με τέτοια απάθεια τις προ­κλή­σεις και την κατά­δηλη παρα­βα­τική συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας, ανε­χό­με­νες δίχως ίχνος σοβαρής αντί­δρα­σης μέσω των κατάλ­λη­λων κυρώ­σεων ακόμη και την επί πάνω από 50 χρόνια κατοχή του 1/3 του εδάφους της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, πλήρους Κράτους-Μέλους του ΟΗΕ και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης καθώς και του σκληρού πυρήνα της, της Ευρω­ζώ­νης.

Β. Θα μείνω στο σήμερα για να προ­σθέσω στα προ­ε­κτε­θέ­ντα κατά κύριο λόγο το εξής: «Συνεπής» στην πάγια τακτική της να προ­σθέ­τει ανύ­παρ­κτα ζητή­ματα προς δια­πραγ­μά­τευση με την Ελλάδα -και, συνα­κό­λουθα, να αμφι­σβη­τεί την αδια­πραγ­μά­τευτη Εθνική Θέση μας ότι μεταξύ μας υφί­στα­ται μία, και μόνη, διαφορά, εκείνη της οριο­θέ­τη­σης της Νησιω­τι­κής Υφα­λο­κρη­πί­δας και της αντί­στοι­χης Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ)- η Τουρκία εγείρει ιταμώς και ζήτημα ως προς το αν η Ελλάδα έχει δικαί­ωμα να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.  Και μάλιστα ανε­ξαρ­τή­τως του ποια είναι η έκτασή τους και αν κατοι­κού­νται ή όχι. Είναι δε άκρως χαρα­κτη­ρι­στικό της προ­κλη­τι­κό­τη­τάς της αυτής το ότι η Τουρκία εγείρει ένα τέτοιο ζήτημα φθά­νο­ντας στο σημείο -και πέραν της παρα­βί­α­σης του Διε­θνούς Δικαίου και του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου- είτε να δια­στρε­βλώ­νει πλήρως το νόημα συγκε­κρι­μέ­νων δια­τά­ξεων της Συν­θή­κης της Λωζάνης.  Είτε, ακόμη χει­ρό­τερα, να επι­κα­λεί­ται Διε­θνείς Συμ­βά­σεις στις οποίες δεν είναι καν συμ­βαλ­λό­μενο μέρος, όπως π.χ. την Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947 για τα Δωδε­κά­νησα που απο­τε­λεί για την Τουρκία «res inter alios acta».  Στις απα­ρά­δε­κτες, θεσμι­κώς και πολι­τι­κώς, αυτές προ­κλή­σεις της Τουρ­κίας η Ελλάδα ανυ­πο­χω­ρή­τως απαντά, πάντα με βάση τον συν­δυα­σμό του Διε­θνούς Δικαίου με το Ευρω­παϊκό Δίκαιο -και ενερ­γώ­ντας επι­πλέον και για λογα­ρια­σμό της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, αφού το έδαφος και τα σύνορα της Ελλάδας είναι έδαφος και σύνορα και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης- ότι έχει όχι μόνο θεμε­λιω­μένο δικαί­ωμα αλλά και εξίσου θεμε­λιω­μένη υπο­χρέ­ωση αμυ­ντι­κής θωρά­κι­σης όλων, ανε­ξαι­ρέ­τως και δίχως οια­δή­ποτε διά­κριση, των Νησιών της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Το δικαί­ωμα αυτό της Ελλάδας βρίσκει σταθερό έρεισμα και στις δια­τά­ξεις του πρω­το­γε­νούς Ευρω­παϊ­κού Δικαίου, δοθέ­ντος ότι συγκε­κρι­μέ­νοι κανόνες της Συν­θή­κης της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΣΕΕ)  και της Συν­θή­κης Λει­τουρ­γίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (ΣΛΕΕ) το εγγυώ­νται, ιδίως όταν εφαρ­μό­ζο­νται σε συν­δυα­σμό με αντί­στοι­χες ρυθ­μί­σεις του Διε­θνούς Δικαίου -εν προ­κει­μένω του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ και του Εθι­μι­κού Διε­θνούς Δικαίου- οι οποίες εν πάση περι­πτώ­σει απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο μέρος του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου.

Ι. Το νομικό καθε­στώς της Συν­θή­κης της Λωζάνης του 1923 και της μετέ­πειτα Συν­θή­κης του Μοντρέ του 1936, καθώς και της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων  του 1947

Κατ’ αρχάς επι­ση­μαί­νε­ται ότι το ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς συγκε­κρι­μένα Νησιά της στο Αιγαίο εδρά­ζε­ται, με την δέουσα και ευκρι­νέ­στατη νομική ασφά­λεια, στην Συνθήκη της Λωζάνης, του 1923, όπως αυτή τρο­πο­ποι­ή­θηκε μετα­γε­νε­στέ­ρως, το 1936, με την Συνθήκη του Μοντρέ.  Ενώ ως προς  άλλα Ελλη­νικά Νησιά στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο  -συγκεκριμένα δε ως προς τα Δωδεκάνησα- η Τουρκία κατ’ ουδένα τρόπο νομι­μο­ποιεί­ται να επι­κα­λεί­ται την Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947.

Α. Η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 και η τρο­πο­ποί­ησή της με την Συνθήκη του Μοντρέ του 1936

Η Συνθήκη της Λωζάνης του 1923 μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των δια­τά­ξεων του άρθρου 1 δίδει τον ορισμό των «Στενών».  Και στο πλαίσιο των δια­τά­ξεων του άρθρου 4 καθο­ρί­ζει τις νομικές δια­στά­σεις της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των Νησιών της περιο­χής, ορί­ζο­ντας και ότι: «Οὐδε­τε­ρο­ποιο­ῦνται αἱ κάτωθι ὁρι­ζό­με­ναι ζῶναι καὶ νῆσοι… 3. Ἐν τῷ Αἰγαίω, αἱ νῆσοι Σαμο­θράκη, Λῆμνος, Ἴμβρος, Τένεδος καὶ αἱ Λαγο­ῦσοι Νῆσοι (Μαυρυαί)».

1. Τα νομικά δεδο­μένα της Συν­θή­κης του Μοντρέ του 1936

Το καθε­στώς αυτό της Συν­θή­κης της Λωζάνης τρο­πο­ποι­ή­θηκε με την Συνθήκη του Μοντρέ, το 1936.  Η οποία από την μία πλευρά επα­να­λαμ­βά­νει στο προ­οί­μιό της, σχε­τι­κώς αορί­στως, τον ορισμό των «Στενών» και, από την άλλη πλευρά, δεν απα­ριθ­μεί πλέον ρητώς τα ως άνω πέντε Νησιά.  Ερμη­νεύ­ο­ντας την δια­τύ­πωση αυτή της Συν­θή­κης του Μοντρέ ως άρση του καθε­στώ­τος απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης η Τουρκία έσπευσε, αμέσως μετά την έναρξη της ισχύος της, να στρα­τιω­τι­κο­ποι­ή­σει τα τρία Νησιά που υπά­γο­νται στην κυριαρ­χία της, δηλαδή την Ίμβρο, την Τένεδο και τις Λαγού­σες.  Με δεδο­μένο ότι κατά την Συνθήκη της Λωζάνης   -και κατά ρητή μάλιστα δήλωση του τότε Mustafa Ismet Pasha και, μετά το 1934,  Ismet Inönü,  στο πλαίσιο της σχε­τι­κής Συν­διά­σκε­ψης της Λωζάνης-  ανα­φο­ρικά με την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ησή τους και τα πέντε προ­μνη­μο­νευό­μενα νησιά θεω­ρή­θη­καν ως «ενιαίο γεω­γρα­φικό σύνολο» για τους σκοπούς του νομικού προσ­διο­ρι­σμού της «Ζώνης των Στενών», δεν είναι νοητή η δια­φο­ρε­τική μετα­χεί­ρισή τους στο πεδίο εφαρ­μο­γής της Συν­θή­κης του Μοντρέ.

2. Η ανάγκη ενιαίας θεσμι­κής αντι­με­τώ­πι­σης του καθε­στώ­τος όλων των Νησιών που υπά­γο­νται στην «Ζώνη των Στενών»

Άρα -και ιδίως σύμφωνα με την κατά την αρχή της ανα­λο­γι­κής ισό­τη­τας ερμη­νεία των δια­τά­ξεων του Διε­θνούς Δικαίου εν γένει- δεν είναι νοητό και επι­τρε­πτό να γίνεται δεκτή, ύστερα από την Συνθήκη του Μοντρέ, ήτοι από το 1936,  μόνον η επα­να­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των τριών νησιών της Τουρ­κίας Ίμβρου, Τενέδου και Λαγου­σών, όχι όμως και εκείνη των Ελλη­νι­κών Νησιών της Σαμο­θρά­κης και της Λήμνου.  Πράγμα που σημαί­νει ότι ως εντασ­σό­μενα όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά αυτά στην νομική ενότητα «των Στενών», μετά την Συνθήκη του Μοντρέ επα­να­στρα­τιω­τι­κο­ποι­ή­θη­καν, και δη στο σύνολό τους. Επο­μέ­νως, αυτο­θρόως επα­να­στρα­τιω­τι­κο­ποι­ή­θη­καν τόσον η Λήμνος όσο και η Σαμο­θράκη.

Β. Η Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947

Προ­κα­ταρ­κτι­κώς διευ­κρι­νί­ζε­ται, ειδικώς ως προς το νομικό καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων, πως το καθε­στώς της τελικής παρα­χώ­ρη­σής τους στην Ελλάδα διέ­πε­ται από τις δια­τά­ξεις της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων (10 Φεβρουα­ρίου του 1947) μεταξύ των Συμ­μά­χων, νικητών του Β΄ Παγκό­σμιου Πολέμου, και της Ιταλίας.  Ιδιαί­τερη σημασία, εντός αυτού του θεσμι­κού πλαι­σίου, έχουν οι δια­τά­ξεις του άρθρου 14 της προ­α­να­φε­ρό­με­νης  Συν­θή­κης, σύμφωνα με τις οποίες: «1. Ἡ Ἰταλία ἐκχωρεῖ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐν πλήρει κυριαρ­χίᾳ τὰς νήσους τῆς Δωδε­κα­νή­σου τὰς κατω­τέρω ἀπα­ριθ­μου­μέ­νας, ἤτοι: Ἀστυ­πά­λαιαν, Ρόδον, Χάλκην, Κάρ­πα­θον, Κάσον, Τῆλον, Νίσυρον, Κάλυ­μνον, Λέρον, Πάτμον, Λιψόν, Σύμην, Κῶ καὶ Καστελ­λό­ρι­ζον ὡς καὶ τὰς παρα­κει­μέ­νας νησῖδας. 2. Αἱ ἀνωτέρω νῆσοι θὰ ἀπο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­θώσι καὶ θὰ παρα­μεί­νω­σιν ἀπο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­ναι.» Από τις δια­τά­ξεις αυτές, ερμη­νευό­με­νες στο πλαίσιο του συνόλου τόσο του Διε­θνούς  Δικαίου όσο και του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου, καθ’ ό μέτρο απο­τε­λούν πλέον και μέρος του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου -άρα και με βάση τις γενικές αρχές οι οποίες διέπουν την ερμη­νεία του Διε­θνούς Δικαίου και του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου- συνά­γο­νται και τα ακό­λουθα ως προς το ισχύον νομικό καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων σε ό,τι αφορά την αμυ­ντική τους θωρά­κιση.

1. Οι δια­τά­ξεις του άρθρου 14 παρ. 1 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947

Η δια­τύ­πωση των δια­τά­ξεων της παρα­γρά­φου 1 του άρθρου 14 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων είναι τόσο σαφής, ώστε δεν αφήνει περι­θώ­ριο αμφι­βο­λίας ως προς την ουσία και την έκταση της lato sensu Κυριαρ­χίας της Ελλάδας επί των Δωδε­κα­νή­σων και, επο­μέ­νως, κανένα περι­θώ­ριο αμφι­σβή­τη­σης, από οια­δή­ποτε πλευρά και αν προ­έρ­χε­ται.  Ειδι­κό­τερα:

α) Η Κυριαρ­χία αυτή είναι πλήρης, γεγονός το οποίο σημαί­νει ότι ουδένα περιο­ρι­σμό επι­δέ­χε­ται κατά την άσκησή της.  Το δε ειδι­κό­τερο περιε­χό­μενο της πλήρους κατά τ’ ανωτέρω  Κυριαρ­χίας προσ­διο­ρί­ζε­ται, ως προς τα Δωδε­κά­νησα, κατ’ εξοχήν με βάση τους κανόνες του εκά­στοτε ισχύ­ο­ντος Ελλη­νι­κού Συντάγ­μα­τος περί Κυριαρ­χίας, καθώς και με βάση τις περί Κυριαρ­χίας των Κρατών-Μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης δια­τά­ξεις, ιδίως δε τις δια­τά­ξεις του άρθρου 4 παρ. 2 της ΣΕΕ.  Οια­δή­ποτε, λοιπόν, αμφι­σβή­τηση της ερμη­νείας των δια­τά­ξεων της παρα­γρά­φου 1 του άρθρου 14 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων συνιστά, ταυ­το­χρό­νως,  παρα­βί­αση και του Διε­θνούς Δικαίου αλλά και του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου, για την άρση της οποίας η Ελλάδα νομι­μο­ποιεί­ται να προ­σφύ­γει, όποτε το κρίνει σκόπιμο, στα κατά περί­πτωση αρμόδια Διεθνή και Ευρω­παϊκά Fora.

β) Η κατά τα προ­α­να­φε­ρό­μενα πλήρης Κυριαρ­χία της Ελλάδας εκτεί­νε­ται όχι μόνο σε όλα τα Νησιά που ανα­φέ­ρο­νται ρητώς στις δια­τά­ξεις της παρα­γρά­φου 1 του άρθρου 14 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων αλλά, κατά την κατη­γο­ρη­μα­τική δια­τύ­πωση της παρα­γρά­φου αυτής, επι­προ­σθέ­τως και επί των «παρα­κει­μέ­νων νησίδων», στο σύνολό τους.  Επειδή δε οι δια­τά­ξεις αυτές ουδεμία διά­κριση καθιε­ρώ­νουν εν προ­κει­μένω, η δια­τύ­πωσή τους κατα­λαμ­βά­νει και τις κάθε είδους «παρα­κεί­με­νες νησίδες», ανε­ξαρ­τή­τως του μεγέ­θους τους ή άλλου χαρα­κτη­ρι­στι­κού τους (π.χ. αν κατοι­κού­νται ή μη).  Υπό το πρίσμα δε αυτό καθί­στα­ται προ­φα­νές πως και στην περιοχή των Δωδε­κα­νή­σων δεν είναι νοητές, από πλευράς Διε­θνούς Δικαίου αλλά και Ευρω­παϊ­κού Δικαίου, «γκρίζες ζώνες» ανα­φο­ρικά με την έκταση και το περιε­χό­μενο της Ελλη­νι­κής Κυριαρ­χίας στην ως άνω περιοχή.  Πολύ δε περισ­σό­τερο «γκρίζες ζώνες» όπως τις επι­κα­λεί­ται προ­κλη­τικά η Τουρκία αφού, καθώς θα επε­ξη­γη­θεί αμέσως στην συνέ­χεια, κατ’ ουδένα τρόπο νομι­μο­ποιεί­ται να επι­κα­λεί­ται την Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων.

2. Η in concreto εφαρ­μογή της αρχής του Διε­θνούς Δικαίου «res inter alios acta» έναντι της Τουρ­κίας

Ως προς την απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των Δωδε­κα­νή­σων, την οποία καθιέ­ρω­ναν οι δια­τά­ξεις του άρθρου 14 παρ. 2 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, με βάση τους κανόνες του Διε­θνούς Δικαίου ισχύουν τα εξής:

α) Τα περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των Δωδε­κα­νή­σων, κατά τις δια­τά­ξεις του άρθρου 14 παρ.  2 της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, πρέπει να ερμη­νεύ­ο­νται και υπό το φως της εκ μέρους της Ελλάδας άσκησης, έναντι της Τουρ­κίας, του δικαιώ­μα­τος στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης και νησιών Κράτους-Μέλους του ΟΗΕ που απει­λού­νται από άλλο Κράτος-Μέλος, όπως ανα­λύ­ε­ται εκτε­νέ­στερα κατω­τέρω.

β) Πέραν όμως της  επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας αυτής  η Τουρκία δεν έχει, εν πάση περι­πτώ­σει, δικαί­ωμα να επι­κα­λεί­ται την Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων. Και τούτο διότι:

β1) Οι δια­τά­ξεις των άρθρων 34, 35 και 36 της Συν­θή­κης της Βιέννης περί του Δικαίου των Διεθνών Συν­θη­κών (1969) ορίζουν, μεταξύ άλλων, και ότι: Κάθε Συνθήκη ισχύει –επέ­κεινα δε δημιουρ­γεί αντί­στοιχα δικαιώ­ματα και αντί­στοι­χες υποχρεώσεις- μόνο μεταξύ των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών.  Άρα έναντι τρίτων Κρατών η Συνθήκη συνιστά, από πλευράς κανο­νι­στι­κού περιε­χο­μέ­νου, «res inter alios acta». Εξ αυτού ακριβώς του λόγου μία Συνθήκη ισχύει και έναντι τρίτου Κράτους μόνον υπό την διπλή προ­ϋ­πό­θεση,  ότι από την μία πλευρά τούτο προ­βλέ­πε­ται σύμφωνα με την εκπε­φρα­σμένη πρόθεση των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών.  Και, από την άλλη πλευρά, το τρίτο Κράτος έχει απο­δε­χθεί την υπο­χρέ­ωση αυτή ρητώς και εγγρά­φως, επι­πλέον δε και ανε­πι­φυ­λά­κτως. Κατά νομική λογική ακο­λου­θία, μία Συνθήκη δημιουρ­γεί δικαί­ωμα για τρίτο Κράτος μόνον υπό την, επίσης διπλή, προ­ϋ­πό­θεση ότι από την μία πλευρά τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη επι­διώ­κουν δια της Συν­θή­κης και εκχώ­ρηση δικαιώ­μα­τος στο τρίτο Κράτος.  Και, από την άλλη πλευρά, το τελευ­ταίο συγκα­τα­τί­θε­ται προς τούτο ρητώς, εγγρά­φως και ανε­πι­φυ­λά­κτως.  Όπως είναι προ­φα­νές οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις αυτές τίθε­νται προ­κει­μέ­νου το κανο­νι­στικό πλαίσιο της κατά περί­πτωση Συν­θή­κης να καθί­στα­ται όσο το δυνατόν πιο συμπα­γές, με στόχο την δια­σφά­λιση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας της ισχύος της στην πράξη.  Κάτι το οποίο είναι τόσο περισ­σό­τερο ανα­γκαίο στην εποχή μας, όσο η κανο­νι­στική δυνα­μική του εν γένει Διε­θνούς Δικαίου βαίνει δυστυ­χώς φθί­νουσα.

β2) Η Τουρκία δεν είναι, υφ’ οιαν­δή­ποτε νομικώς παρα­δε­κτή ερμη­νεία και εκδοχή, συμ­βαλ­λό­μενο μέρος στην Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων.  Άρα η Συνθήκη αυτή, ως προς την οποία η Τουρκία είναι τρίτο Κράτος, δεν δημιουρ­γεί δικαιώ­ματα ή υπο­χρε­ώ­σεις υπέρ ή εις βάρος της αντι­στοί­χως.  Επι­προ­σθέ­τως, και σύμφωνα με τα εκτε­θέ­ντα αμέσως προη­γου­μέ­νως, ουδεμία διάταξη της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων -όπως άλλωστε απο­δει­κνύει η έως τώρα εφαρ­μογή της- τεκ­μη­ριώ­νει, έστω και καθ’ υπο­φο­ράν, ότι τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη επι­δί­ω­ξαν δι’ αυτής να εκχω­ρή­σουν οιο­δή­ποτε δικαί­ωμα στην Τουρκία, πολλώ δε μάλλον δικαί­ωμα σχετικό με το  στρα­τιω­τικό καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων. Πραγ­μα­τικά, όπως ανεν­δοιά­στως προ­κύ­πτει από τις περι­στά­σεις υπό τις οποίες είχε συνα­φθεί η Συνθήκη Ειρήνης των Παρι­σίων, το 1947, η απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­ηση των Δωδε­κα­νή­σων απο­φα­σί­σθηκε ύστερα από ρητή επιμονή και πρόταση της τότε Σοβιε­τι­κής Ένωσης προ­κει­μέ­νου αυτή να συναι­νέ­σει στην προς την Ελλάδα παρα­χώ­ρησή τους.   Και τούτο λόγω των επι­φυ­λά­ξεων της σοβιε­τι­κής πλευράς ως προς την χρη­σι­μο­ποί­ηση και αξιο­ποί­ηση των Δωδε­κα­νή­σων  για στρα­τιω­τι­κούς λόγους από Χώρες του δυτικού μπλοκ, όπως η Ελλάδα, και δη σε εποχή όπου τα πρώτα σημάδια του επερ­χό­με­νου Ψυχρού Πολέμου ήταν πια εμφανή.  Ουδεμία, δηλαδή, ιστο­ρι­κώς τεκ­μη­ριω­μένη σχέση είχε η πρό­βλεψη της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των Δωδε­κα­νή­σων με την Τουρκία και την ασφά­λειά της.

β3) Τα προ­πα­ρα­τε­θέ­ντα ενι­σχύ­ο­νται και από το ότι ουδέ­ποτε ζητή­θηκε οιασ­δή­ποτε μορφής συγκα­τά­θεση της Τουρ­κίας για εκχώ­ρηση τέτοιου δικαιώ­μα­τος και ουδέ­ποτε, κατά συνέ­πεια, υπήρξε εκ μέρους της τέτοια συγκα­τά­θεση.  Την ακρί­βεια του επι­χει­ρή­μα­τος τούτου τεκ­μη­ριώ­νει, και δη αμα­χή­τως, η ίδια η συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας.  Έτσι π.χ. το 1975 η Τουρκία είχε απευ­θυν­θεί –βλ. το τουρ­κικό Aide-Mémoire της 3ης Απρι­λίου 1975- στα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, καταγ­γέλ­λο­ντας δήθεν παρα­βιά­σεις της εκ μέρους της Ελλάδας στην ευρύ­τερη περιοχή των Δωδε­κα­νή­σων.  Η καταγ­γε­λία της αυτή κατέ­ληγε με το εξής: «Ενα­πό­κει­ται στις κυβερ­νή­σεις των συμ­βαλ­λο­μέ­νων χωρών… να απαι­τή­σουν από την Ελλη­νική Κυβέρ­νηση να συμ­μορ­φω­θεί στο πνεύμα και στο γράμμα» της ως άνω Συν­θή­κης.  Και μόνο από την δια­τύ­πωση αυτή προ­κύ­πτει, προ­δή­λως, πως ούτε η ίδια η Τουρκία ισχυ­ρί­σθηκε τότε ότι αντλεί οιο­δή­ποτε δικαί­ωμα,  προ­ερ­χό­μενο εκ της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, ως προς το στρα­τιω­τικό  καθε­στώς των Δωδε­κα­νή­σων, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας εμμέσως πλην σαφώς ότι θεωρεί εαυτή ως τρίτο κράτος εν προ­κει­μένω.  Η δε εκκω­φα­ντική σιωπή των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών σε αυτή την ένσταση της Τουρ­κίας βεβαιώ­νει του λόγου το ασφαλές.

ΙΙ. Η επί όλων, ανε­ξαι­ρέ­τως, των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο εφαρ­μογή της κατά το Διεθνές Δίκαιο αρχής «ό,τι απει­λεί­ται δεν απο­στρα­τιω­τι­κο­ποιεί­ται»

Ανε­ξάρ­τητα από τις κατά τα προ­μνη­μο­νευό­μενα ειδικές ρυθ­μί­σεις Διεθνών Συν­θη­κών -εδώ της Συν­θή­κης της Λωζάνης, του 1923 και της τρο­πο­ποι­η­τι­κής της Συν­θή­κης του Μοντρέ, του 1936 και της Συν­θή­κης Ειρήνης των Παρι­σίων, του 1947-  θεμε­λιώ­δους σημα­σίας ρυθ­μί­σεις του Διε­θνούς Δικαίου εν γένει κατο­χυ­ρώ­νουν, με κανο­νι­στική ενάρ­γεια και δίχως περι­θώ­ρια αμφι­σβή­τη­σης, το δικαί­ωμα της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.  Και δη ανε­ξάρ­τητα από οιεσ­δή­ποτε ειδι­κό­τε­ρες, έστω και κατ’ επίφαση αντί­θε­τες, προ­βλέ­ψεις επι­μέ­ρους Διεθνών Συν­θη­κών.  Πρό­κει­ται για όλες εκείνες τις ρυθ­μί­σεις του Διε­θνούς Δικαίου οι οποίες στην βάση του προ­τάγ­μα­τος της προ­στα­σίας της εδα­φι­κής Κυριαρ­χίας ενός Κράτους κατα­λή­γουν και στην θεσμική κατο­χύ­ρωση της αρχής «ό,τι απει­λεί­ται δεν απο­στρα­τιω­τι­κο­ποιεί­ται, ασχέτως ειδι­κό­τε­ρων ad hoc συμ­βα­τι­κών ρυθ­μί­σεων».  Αρχής η οποία οδηγεί, e contrario, στην ισο­δύ­ναμη κανο­νι­στι­κώς αρχή «ό,τι απει­λεί­ται μπορεί, εν πάση περι­πτώ­σει, να θωρα­κι­σθεί αμυ­ντι­κώς έναντι του ενδε­χο­μέ­νου πραγ­μα­το­ποί­η­σης της απειλής αυτής και για όσο χρονικό διά­στημα διαρκεί η απειλή».  Όπως συνά­γε­ται από τα εκτι­θέ­μενα στην συνέ­χεια, αυτές οι συμπλη­ρω­μα­τι­κές μεταξύ τους αρχές τεκ­μη­ριώ­νο­νται από νομικής σκοπιάς ασφαλώς με βάση τον συν­δυα­σμό αφενός της αρχής του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου,  κατά την οποία υφί­στα­ται ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα των Κρατών να προ­στα­τεύ­ουν,  με κάθε νόμιμο αμυ­ντικό μέσο, την  εδαφική Κυριαρ­χία τους.  Και, αφε­τέ­ρου, της εφαρ­μο­γής στην πράξη των δια­τά­ξεων των άρθρων 1 παρ. 1,  2  παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ.

Α. Η επί­κληση απο­κλει­στι­κώς και μόνο των δια­τά­ξεων του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ για την αμυ­ντική θωρά­κιση απει­λού­με­νου τμή­μα­τος του εδάφους ενός Κράτους, επί του οποίου εκτεί­νε­ται η Κυριαρ­χία του

Ευθύς εξ αρχής πρέπει να τονι­σθεί ότι υπο­στη­ρί­ζε­ται, και μάλιστα με πολλά επι­χει­ρή­ματα, η άποψη ότι το δικαί­ωμα της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα,  ανε­ξαι­ρέ­τως,  τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο μπορεί να στη­ρι­χθεί επαρκώς απο­κλει­στι­κώς στις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, υπό το ερμη­νευ­τικό φως της αρχής της «νόμιμης άμυνας» έναντι «επι­κεί­με­νης απειλής» και, a fortiori, «απειλής χρήσης βίας».

1. Το νομικό θεμέλιο των δια­τά­ξεων του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ

Κατά την άποψη αυτή πρό­κει­ται για δικαί­ωμα το οποίο έχει θεμε­λιω­θεί κανο­νι­στι­κώς υπέρ της Ελλάδας προ πολλών δεκα­ε­τιών, δεδο­μέ­νης της δια­χρο­νι­κής τουρ­κι­κής επι­θε­τι­κό­τη­τας και προ­κλη­τι­κό­τη­τας.  Ιδίως όμως έχει θεμε­λιω­θεί, με αμάχητα ιστο­ρικά και νομικά τεκ­μή­ρια όπως θα ανα­λυ­θεί εκτε­νέ­στερα και με πιο ολο­κλη­ρω­μένο τρόπο στην συνέ­χεια,  ύστερα από την τουρ­κική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο, το 1974, κατε­ξο­χήν δε μετά την, προ­φα­νώς κατ’ επίφαση, «σύναψη» τον Νοέμ­βριο του 2019 του λεγό­με­νου «τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου», μεταξύ της Τουρ­κίας και του τότε φερό­με­νου ως «πρω­θυ­πουρ­γού»  της Λιβύης. «Πρω­θυ­πουρ­γού» μέρους μόνο της Λιβύης και κατά γενική ομο­λο­γία μετα­βα­τι­κού, ο οποίος ουδεμία εξουσία διέθετε ως προς την υπο­γραφή γενικώς δεσμευ­τι­κών για το Κράτος αυτό διεθνών κει­μέ­νων.

α)  Και τούτο, διότι αυτή και μόνη η τουρ­κική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο -και για όσο χρονικό διά­στημα συνε­χί­ζε­ται -συνιστά, οπωσ­δή­ποτε, απρο­κά­λυ­πτη «επι­κεί­μενη απειλή» κατά της Ελλάδας ή και σαφή «απειλή χρήσης βίας» ενα­ντίον της.

α1) Ενώ η διαρκώς διευ­ρυ­νό­μενη τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα και επι­θε­τι­κό­τητα στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, κυρίως σε ό,τι αφορά την αμφι­σβή­τηση τόσο της stricto sensu Κυριαρ­χίας όσο και των Κυριαρ­χι­κών και άλλων Δικαιω­μά­των της Ελλάδας ως προς την Υφα­λο­κρη­πίδα και τις λοιπές Θαλάσ­σιες  Ζώνες- με σπου­δαιό­τε­ρης σημα­σίας την ΑΟΖ- διαιω­νί­ζει και επι­τεί­νει την «επι­κεί­μενη απειλή» εκ μέρους της.

α2) Ιδίως δε μετά την κατά τα ως άνω «σύναψη» του νομικώς ανυ­πό­στα­του «τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου» τον Νοέμ­βριο του 2019, η συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας έχει υπερβεί κάθε όριο προ­κλη­τι­κό­τη­τας και ωμής παρα­βί­α­σης του Διε­θνούς Δικαίου, και κυρίως του Δικαίου της Θάλασ­σας του ΟΗΕ κατά την Σύμβαση του Montego Bay του 1982.  Σύμβαση η οποία δεσμεύει, ως προς όλες τις δια­τά­ξεις της, και την Τουρκία, μολο­νότι δεν έχει προ­σχω­ρή­σει σε αυτή.  Και τούτο διότι η Σύμβαση αυτή, λόγω του μεγάλου αριθμού των Κρατών-Μελών του ΟΗΕ που έχουν προ­σχω­ρή­σει στις κανο­νι­στι­κές της ρυθ­μί­σεις -και η Ευρω­παϊκή Ένωση έχει προ­σχω­ρή­σει, ως αυτο­τε­λές νομικό πρόσωπο, ήδη από το 1998- παράγει, κατά την νομο­λο­γία του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου της Χάγης, γενικώς δεσμευ­τι­κούς εθι­μι­κούς κανόνες ή, κατά την ορθό­τερη άποψη, εξίσου δεσμευ­τι­κούς «γενικώς παρα­δε­δεγ­μέ­νους κανόνες του Διε­θνούς Δικαίου». Η ωμή παρα­βί­αση των κανόνων της Σύμ­βα­σης του Montego Bay του 1982 μέσω του «τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου» οφεί­λε­ται -πέραν βεβαίως της κατά τα ως άνω κατ’ επίφαση «σύναψής» της δια της ωμής παρα­βί­α­σης των περί Διεθνών Συν­θη­κών κανόνων του Διε­θνούς Δικαίου- πρω­τί­στως, και όπως θα επε­ξη­γη­θεί ανα­λυ­τι­κό­τερα πιο κάτω, στο ότι οι προ­βλέ­ψεις της αγνοούν επι­δει­κτι­κώς μεγά­λους γεω­γρα­φι­κούς όγκους στο Αιγαίο και ιδίως στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπως π.χ.  η Κρήτη, η Ρόδος κλπ.  Εξ ου και η Ελλάδα ευθύς εξ αρχής ξεκα­θά­ρισε ότι το «τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο» είναι παντε­λώς ανυ­πό­στατο και δεν παράγει, ούτε καθ’ υπο­φο­ράν, έννομα απο­τε­λέ­σματα.  Κάτι το οποίο δέχθηκε επα­νει­λημ­μέ­νως, με αφε­τη­ρία τα συμπε­ρά­σματα του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου της 12ης Δεκεμ­βρίου 2019, και η Ευρω­παϊκή Ένωση.

β) ‘Όπως τονί­σθηκε αμέσως προη­γου­μέ­νως, και με βάση τα προ­πα­ρα­τε­θέ­ντα, το δικαί­ωμα της Ελλάδας βρίσκει κανο­νι­στικό θεμέλιο στις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, οι οποίες καθιε­ρώ­νουν –και μάλιστα ως jus cogens- το δικαί­ωμα της «νόμιμης άμυνας» Κράτους-Μέλους του ΟΗΕ και σε περί­πτωση «επι­κεί­με­νης απειλής», πολλώ δε μάλλον σε περί­πτωση «απειλής χρήσης βίας».

β1) Παρά την δια­τύ­πωση των δια­τά­ξεων τούτων που, prima facie, φαί­νε­ται να θέτουν ως προ­ϋ­πό­θεση προ­σφυ­γής στην δια­δι­κα­σία της «νόμιμης άμυνας» την εκδη­λω­μένη ένοπλη επίθεση, η μεγάλη πλειο­ψη­φία των διε­θνο­λό­γων αλλά και η ίδια η διεθνής πρα­κτική δέχο­νται ότι για την άσκηση του δικαιώ­μα­τος τούτου αρκεί και η «επι­κεί­μενη απειλή».  A fortiori δε η «απειλή χρήσης βίας», η οποία συνιστά ευθεία παρα­βί­αση των δια­τά­ξεων του άρθρου 2 παρ. 4 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ.

β2) Έτσι π.χ. οι ΗΠΑ, μετά τις τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις της 11ης Σεπτεμ­βρίου 2001, προ­σέ­φυ­γαν στην άσκηση του δικαιώ­μα­τος «νόμιμης άμυνας» –και δη χωρίς χρονικό περιο­ρι­σμό, αφού η απειλή εμφα­νί­σθηκε ως επι­κεί­μενη επ’ αόριστον- υπό την μορφή  νόμιμης προ­λη­πτι­κής δράσης λόγω επι­κεί­με­νης απειλής και, κατ’ ακο­λου­θία, επι­κεί­με­νης επί­θε­σης. Την άποψη αυτή υιο­θέ­τησε πλήρως ο ίδιος ο Γενικός Γραμ­μα­τέας του ΟΗΕ, δηλώ­νο­ντας –την 21η Μαρτίου 2005- μεταξύ άλλων και ότι: «Επι­κεί­με­νες απειλές καλύ­πτο­νται πλήρως από το άρθρο 51, το οποίο δια­σφα­λί­ζει το φυσικό δικαί­ωμα των κυρί­αρ­χων κρατών να αμυν­θούν ενα­ντίον ένοπλης επί­θε­σης».

2. Το δικαί­ωμα της «νόμιμης άμυνας»

Ενόψει των προ­ε­κτε­θέ­ντων, δίχως αμφι­σβή­τηση η Ελλάδα νομι­μο­ποιεί­ται, όταν και εφόσον το κρίνει σκόπιμο για την άμυνά της, να κάνει χρήση και ως προς  όλα τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο του κατά τις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ δικαιώ­μα­τος προ­σφυ­γής σε μέσα «νόμιμης άμυνας» έναντι της Τουρ­κίας, άνευ μάλιστα χρο­νι­κού περιο­ρι­σμού.

α) Και τούτο διότι, ιδίως μετά το 1974 κατά τα προ­πα­ρα­τε­θέ­ντα, η «απειλή χρήσης βίας» εκ μέρους της Τουρ­κίας –άρα και η συνα­κό­λουθη «επι­κεί­μενη απειλή»- είναι αφενός κάτι παρα­πάνω από προ­φα­νής, με επα­νει­λημ­μέ­νες και δια­φό­ρων μορφών προ­κλή­σεις.  Και, αφε­τέ­ρου, διαρκής, όπως κατα­δει­κνύει ακόμη και η σημε­ρινή τουρ­κική συμπε­ρι­φορά στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ιδίως μετά την κατά τα ήδη διευ­κρι­νι­σθέ­ντα «σύναψη» του νομικώς ανυ­πό­στα­του «τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου». Συμπε­ρι­φορά, η οποία λόγω της αυθαί­ρε­της επι­χεί­ρη­σης της Τουρ­κίας να εφαρ­μό­σει στην πράξη το νομικώς ανυ­πό­στατο «τουρ­κο­λι­βυκό μνη­μό­νιο»  φέρει όλα τα χαρα­κτη­ρι­στικά και  της «απειλής χρήσης βίας», πάντοτε υπό την προ­ε­κτε­θείσα έννοια.

β) Πρό­σθετη από­δειξη αυτών, η οποία θα εξει­δι­κευ­θεί εκτε­νέ­στερα στην συνέ­χεια, συνιστά και το γεγονός του, εντελώς αντί­θε­του με κάθε έννοια του Διε­θνούς Δικαίου, «casus belli» της Τουρ­κίας ως προς την επέ­κταση της Αιγια­λί­τι­δας Ζώνης της Ελλάδας. Αυτό το «casus belli», πέραν του ότι απο­φα­σί­σθηκε -στις 8.6.1995, αμέσως μετά την θέση σε ισχύ της Σύμ­βα­σης του Montego Bay του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασ­σας του ΟΗΕ, το 1994- από την τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση κατά τρόπο αντί­θετο ακόμη και με αυτό τούτο το σύνταγμα της Τουρ­κίας, συνιστά έκτοτε διαρκή «απειλή χρήσης βίας» ενα­ντίον της Ελλάδας για τον εξής λόγο: Στην ουσία, η Τουρκία δηλώνει μέσω αυτού ότι απο­τε­λεί «αιτία πολέμου» η εκ μέρους της Ελλάδας άσκηση του ανα­φαί­ρε­του, κατά το Δίκαιο της Θάλασ­σας του ΟΗΕ- δηλαδή κατά την Σύμβαση του Montego Bay του 1982- και όχι μόνο, δικαιώ­μα­τός της να επε­κτεί­νει, σύμφωνα με τις κατά περί­πτωση δια­τά­ξεις του, την Αιγια­λί­τιδα Ζώνη της στα 12 ναυτικά μίλια.  Υπό τα δεδο­μένα αυτά ένα τέτοιο «casus belli» απο­τε­λεί επιτομή της «απειλής χρήσης βίας» κατά το Διεθνές Δίκαιο, ιδίως δε κατά τις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ.

γ) Τέλος, την προ­μνη­μο­νευό­μενη «επι­κεί­μενη απειλή» ή και «απειλή χρήσης βίας», εκ μέρους της Τουρ­κίας και ενα­ντίον της Ελλάδας, ολο­κλη­ρώ­νει ο σχη­μα­τι­σμός της λεγό­με­νης τουρ­κι­κής «Στρα­τιάς του Αιγαίου», τον Ιούλιο του 1975, και μάλιστα με πολυά­ριθ­μες αμφί­βιες δυνά­μεις. Όπως θα ανα­λυ­θεί με πρό­σθετη επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία στην συνέ­χεια, πρό­κει­ται για μετε­ξέ­λιξη και μετο­νο­μα­σία της 4ης Στρα­τιάς (4. Ordu) της Τουρ­κίας. Η οποία εδρεύει στην Σμύρνη και, στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, έχει οργα­νω­θεί προ­κει­μέ­νου να εκπαι­δεύει τον τουρ­κικό στρατό για ενδε­χό­μενη επίθεση ενα­ντίον των Ελλη­νι­κών Νησιών.  Διότι, και μάλιστα αυτο­νο­ή­τως, τι άλλο μπορεί να σημαί­νει ο σχη­μα­τι­σμός ενός στρα­τιω­τι­κού σώματος αυτής της μορφής παρά την προ­ε­τοι­μα­σία της Τουρ­κίας για απόβαση σε Ελλη­νικά Νησιά στην περιοχή αυτή, κατά παρα­βί­αση της ίδιας της stricto sensu Κυριαρ­χίας της;

Β. Η πιο ολο­κλη­ρω­μένη θεμε­λί­ωση του δικαιώ­μα­τος της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο στην βάση του συν­δυα­σμού αρχών του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου με τις δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ

Ορθό­τερη, ως νομικώς πλη­ρέ­στερη, εμφα­νί­ζε­ται όμως η άποψη εκείνη, η οποία στη­ρί­ζει την θεμε­λί­ωση του δικαιώ­μα­τος της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο στην βάση του συν­δυα­σμού συγκε­κρι­μέ­νων αρχών του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου με τις δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ.

1. Το εν προ­κει­μένω κανο­νι­στικό πλαίσιο που στοι­χειο­θε­τεί­ται  από τον συν­δυα­σμό αρχών του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου με τις δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κανο­νι­στι­κού Χάρτη του ΟΗΕ

Το ως άνω κανο­νι­στικό πλαίσιο, επί του οποίου εδρά­ζε­ται με ολο­κλη­ρω­μένο τρόπο το δικαί­ωμα της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, βασί­ζε­ται θεσμι­κώς στις ακό­λου­θες δύο κανο­νι­στι­κές συνι­στώ­σες:

α) Η πρώτη κανο­νι­στική συνι­στώσα συγκρο­τεί­ται θεσμι­κώς, σύμφωνα και με τα προ­ε­κτε­θέ­ντα, από την θεμε­λιώδη αρχή του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου κατά την οποία οι περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης κανόνες του Διε­θνούς Δικαίου δεν είναι επι­τρε­πτό να αναι­ρούν το ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα κάθε Κράτους να υπε­ρα­σπί­ζε­ται, ιδίως θωρα­κί­ζο­ντας αμυ­ντι­κώς τα απει­λού­μενα εδάφη του, την lato sensu Κυριαρ­χία του.  Ήτοι, τόσο την stricto sensu Κυριαρ­χία του όσο και τα κάθε μορφής Κυριαρ­χικά Δικαιώ­ματά του.

α1) Στην προ­κεί­μενη περί­πτωση αυτή η αμυ­ντική θωρά­κιση δεν θεω­ρεί­ται τόσο ως «προ­λη­πτική άμυνα», ούτε και ως «απο­τρε­πτική νόμιμη άμυνα», αλλά προ­ε­χό­ντως ως αυτο­τε­λές δικαί­ωμα που δια­σφα­λί­ζει στο απει­λού­μενο Κράτος την κατά το Διεθνές Δίκαιο νομική δυνα­τό­τητα  -με παράλ­ληλη αξιο­ποί­ησή της στην πράξη ανά πάσα στιγμή-  να προ­βαί­νει σε όλες τις προ­βλε­πό­με­νες και επι­τρε­πό­με­νες προ­πα­ρα­σκευα­στι­κές ενέρ­γειες για την απο­τε­λε­σμα­τική απο­τροπή μιας ενδε­χό­με­νης πραγ­μά­τω­σης της ενα­ντίον του απειλής από άλλο Κράτος.

α2) Περαι­τέρω,  η απειλή αυτή ενα­ντίον της εδα­φι­κής Κυριαρ­χίας ενός Κράτους από άλλο είναι ανα­γκαία αλλά και ικανή προ­ϋ­πό­θεση για να γίνει δεκτό, πάντοτε κατά το Διεθνές Εθιμικό Δίκαιο, ότι και αν υπάρ­χουν ειδι­κό­τε­ρες δια­τά­ξεις του Διε­θνούς Δικαίου που προ­βλέ­πουν καθε­στώς ενός είδους απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, η λόγω της in concreto απειλής δημιουρ­γού­μενη κατά­σταση έχει επι­φέ­ρει τέτοια μετα­βολή των συν­θη­κών και περι­στά­σεων, ώστε οι περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης δια­τά­ξεις έχουν απο­δυ­να­μω­θεί, de facto και de jure, κανο­νι­στι­κώς στην πράξη.  Και τούτο διότι προέχει η εφαρ­μογή του κατά το Διεθνές Δίκαιο κανόνα της υπε­ρά­σπι­σης της εδα­φι­κής Κυριαρ­χίας κάθε Κράτους, ως στοι­χειώ­δης προ­ϋ­πό­θεση της ειρη­νι­κής συνύ­παρ­ξης  των Κρατών-Μελών της Διε­θνούς Κοι­νό­τη­τας.

β) Η δεύτερη κανο­νι­στική συνι­στώσα συγκρο­τεί­ται θεσμι­κώς  -και πάλι σύμφωνα με τα ως άνω- από τις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κανο­νι­στι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, ερμη­νευό­με­νες και υπό το φως των δια­τά­ξεων των άρθρων 1 παρ. 1 και 2 παρ. 4 του ίδιου Χάρτη.  Και τούτο διότι,  όπως συνά­γε­ται από την γραμ­μα­τική και κυρίως από την τελε­ο­λο­γική και συστη­μα­τική ερμη­νεία τους, πρέπει να εκλαμ­βά­νο­νται, κατά την ερμη­νεία και την εφαρ­μογή τους, ως ενιαίο κανο­νι­στικό σύνολο.  Κατ’ ακρί­βεια:

β1) Πρώτον, οι ρυθ­μί­σεις του άρθρου 1 παρ. 1 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ περί των σκοπών του ΟΗΕ προ­βλέ­πουν τα εξής: «1.Να δια­τη­ρούν τη διεθνή ειρήνη και ασφά­λεια, και για να επι­τευ­χθεί αυτό: να παίρ­νουν απο­τε­λε­σμα­τικά συλ­λο­γικά μέτρα για να προ­λα­βαί­νουν και να απο­μα­κρύ­νουν κάθε απειλή της ειρήνης και για να κατα­στέλ­λουν κάθε επι­θε­τική ενέρ­γεια ή άλλης μορφής παρα­βί­αση της ειρήνης και να επι­τυ­χαί­νουν, με ειρη­νικά μέσα και σύμφωνα με τις αρχές της δικαιο­σύ­νης και του διε­θνούς δικαίου, διευ­θέ­τηση ή δια­κα­νο­νι­σμό διεθνών δια­φο­ρών ή κατα­στά­σεων που θα μπο­ρού­σαν να οδη­γή­σουν σε δια­τά­ραξη της ειρήνης.»

β2) Δεύ­τε­ρον, οι ρυθ­μί­σεις του άρθρου 2 παρ. 4 του Κανο­νι­στι­κού Χάρτη του ΟΗΕ περί του τρόπου επί­τευ­ξης των σκοπών του ΟΗΕ προ­βλέ­πουν τα εξής: «4. Όλα τα Μέλη στις διε­θνείς τους σχέσεις θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας, που εκδη­λώ­νε­ται ενα­ντίον της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας ή της πολι­τι­κής ανε­ξαρ­τη­σίας οποιου­δή­ποτε κράτους είτε με οποια­δή­ποτε άλλη ενέρ­γεια ασυμ­βί­βα­στη προς τους Σκοπούς των Ηνω­μέ­νων Εθνών.»

β3) Και, τρίτον, οι ρυθ­μί­σεις του άρθρου 51 του Κανο­νι­στι­κού Χάρτη του ΟΗΕ προ­βλέ­πουν τα εξής: «51. Καμιά διάταξη αυτού του Χάρτη δε θα εμπο­δί­ζει το φυσικό δικαί­ωμα της ατο­μι­κής ή συλ­λο­γι­κής νόμιμης άμυνας, σε περί­πτωση που ένα Μέλος των Ηνω­μέ­νων Εθνών δέχεται ένοπλη επίθεση, ως τη στιγμή που το Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας θα πάρει τα ανα­γκαία μέτρα για να δια­τη­ρή­σει τη διεθνή ειρήνη και ασφά­λεια.  Τα μέτρα που θα παίρ­νουν τα Μέλη των Ηνω­μέ­νων Εθνών κατά την άσκηση αυτού του δικαιώ­μα­τος της νόμιμης άμυνας θα ανα­κοι­νώ­νο­νται αμέσως στο Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας, και σε καμία περί­πτωση δε θα θίγουν την εξουσία και την υπο­χρέ­ωση που έχει το Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας, σύμφωνα μ’ αυτόν το Χάρτη, να ανα­λαμ­βά­νει οπο­τε­δή­ποτε τη δράση που κρίνει ανα­γκαία για τη δια­τή­ρηση ή για την απο­κα­τά­σταση της διε­θνούς ειρήνης και ασφά­λειας.»

2. Τα από πλευράς της Τουρ­κίας προ­κλη­τικά δείγ­ματα γραφής που τεκ­μη­ριώ­νουν πλήρως την συν­δρομή των προ­ϋ­πο­θέ­σεων «επι­κεί­με­νης απειλής» ή και «απειλής χρήσης βίας» εις βάρος της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας των Νησιών της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο

Συστη­μα­το­ποιώ­ντας και προ­ε­κτεί­νο­ντας τα όσα ήδη τεκ­μη­ριώ­θη­καν πρέπει να γίνει, περαι­τέρω, δεκτό  -στην βάση του συν­δυα­σμού των προ­μνη­μο­νευό­με­νων δύο κανο­νι­στι­κών συνι­στω­σών αφενός του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου και, αφε­τέ­ρου, των δια­τά­ξεων των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ-  ότι η Ελλάδα έχει το ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.  Και δη ανε­ξάρ­τητα από επι­μέ­ρους δια­τά­ξεις ειδικών Διεθνών Συν­θη­κών, δοθέ­ντος ότι η Τουρκία τα απειλεί απρο­κα­λύ­πτως, ακόμη και με προ­σφυγή στην «χρήση βίας».  Τα συγκε­κρι­μένα  και πιο προφανή παρα­δείγ­ματα μιας τέτοιας «επι­κεί­με­νης απειλής» ή και «απειλής χρήσης βίας» από την πλευρά της Τουρ­κίας ενα­ντίον των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο είναι, όπως τονί­σθηκε εν μέρει και προη­γου­μέ­νως για ορι­σμένα από αυτά -πλην όμως για λόγους συμπλή­ρω­σης της σχε­τι­κής επι­χει­ρη­μα­το­λο­γίας απαι­τεί­ται πλη­ρέ­στερη  τεκ­μη­ρί­ωσή τους- τα εξής:

α) Πρώτο παρά­δειγμα είναι, κατά τα ήδη επι­ση­μαν­θέ­ντα, εκείνο της συνε­χι­ζό­με­νης επί 50 ολό­κληρα χρόνια κατοχής του ενός τρίτου και πλέον του εδάφους της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, μετά την βάρβαρη εισβολή της Τουρ­κίας τον Ιούλιο του 1974. Και ναι μεν η Κυπριακή Δημο­κρα­τία είναι ανε­ξάρ­τητο Κράτος-Μέλος της Διε­θνούς Κοι­νό­τη­τας και, μετά την 1η Μαΐου του 2004,  πλήρες Κράτος-Μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και του στενού πυρήνα της, της Ευρω­ζώ­νης, γι’ αυτό δε και το Κυπριακό Ζήτημα θεω­ρεί­ται, και ορθώς, προ­ε­χό­ντως ως Διεθνές και Ευρω­παϊκό Ζήτημα.  Πλην όμως η μακραί­ωνη ιδιαί­τερη σχέση της Κύπρου με την Ελλάδα, η οποία την είχε κατα­στή­σει έκπαλαι ανα­πό­σπα­στο μέρος του κορμού του lato sensu Ελλη­νι­σμού, καθώς και οι συν­θή­κες υπό τις οποίες συντε­λέ­σθηκε το βάρβαρο έγκλημα της τουρ­κι­κής εισβο­λής, το 1974,  κατα­δει­κνύ­ουν δίχως αμφι­βο­λία ότι κατ’ ουσία  μέσω της κατοχής  στην Κύπρο η Τουρκία επι­βου­λεύ­ε­ται, ευθέως και διαρκώς, και την Ελλάδα. Οπότε η κατά­σταση της μακρο­χρό­νιας τουρ­κι­κής κατοχής στην Κύπρο έχει και χαρα­κτη­ρι­στικά μιας εις βάρος της Ελλάδας «επι­κεί­με­νης απειλής»  ή και  της «απειλής χρήσης βίας».

β) Δεύτερο παρά­δειγμα, το οποίο επι­βε­βαιώ­νει το προη­γού­μενο, είναι -όπως επίσης ήδη επισημάνθηκε- εκείνο της οργά­νω­σης της λεγό­με­νης τουρ­κι­κής «Στρα­τιάς του Αιγαίου». Η «Στρατιά του Αιγαίου» σχη­μα­τί­σθηκε τον Ιούλιο του 1975 –ήτοι ένα χρόνο μετά την τουρ­κική εισβολή στην Κύπρο και, αναμ­φι­βό­λως, σε συνέ­χεια αυτής- δια­θέ­το­ντας, μεταξύ άλλων, και πολυά­ριθ­μες αμφί­βιες δυνά­μεις. Κατ’ ουσία η «Στρατιά του Αιγαίου» συνιστά,  κατα­φα­νώς, μετε­ξέ­λιξη –με συνα­κό­λουθη μετονομασία- της 4ης Στρα­τιάς (4. Ordu) της Τουρ­κίας η οποία έχει την έδρα της στην Σμύρνη. Και στην πραγ­μα­τι­κό­τητα έχει οργα­νω­θεί προ­κει­μέ­νου να εκπαι­δεύει σημα­ντικό μέρος του τουρ­κι­κού στρατού ώστε να είναι έτοιμο, ανά πάσα στιγμή, για ενδε­χό­μενη αιφ­νί­δια επίθεση ενα­ντίον των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Η κατά τ’ ανωτέρω σκο­πι­μό­τητα της Τουρ­κίας καθί­στα­ται ολοένα και περισ­σό­τερο εμφανής, όταν αυτή ανα­πτύσ­σει την σουλ­τα­νι­κών φαντα­σιώ­σεων ρητο­ρική της περί «Γαλά­ζιας Πατρί­δας», και μάλιστα με την ιταμή απειλή «θα έρθουμε νύχτα». Για όλους αυτούς τους λόγους η δημιουρ­γία και συντή­ρηση της «Στρα­τιάς του Αιγαίου» από την Τουρκία λει­τουρ­γεί στην πράξη ως επιτομή της «απειλής χρήσης βίας» ενα­ντίον της Ελλάδας, και κατ’ ακρί­βεια ενα­ντίον των Νησιών της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

γ) Τρίτο παρά­δειγμα, προς την ίδια κατεύ­θυνση, είναι εκείνο του επίσης κατά τα προ­ε­κτε­θέ­ντα «casus belli»,  το οποίο επι­κα­λεί­ται η Τουρκία εις βάρος της Ελλάδας από το 1995. Πρό­κει­ται για την κατα­φώ­ρως  προ­βαλ­λό­μενη από την Τουρκία ευθεία απειλή πολέμου, σε περί­πτωση κατά την οποία η Ελλάδα ασκήσει το ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμά της να επε­κτεί­νει, υπό τους όρους και τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις του Δικαίου της Θάλασ­σας του ΟΗΕ -Σύμβαση του Montego Bay του 1982- την Αιγια­λί­τιδα  Ζώνη της έως τα 12 ν.μ. Το «casus belli» αυτό απο­φα­σί­σθηκε, με προ­φα­νώς μάλιστα παρά­νομο τρόπο, από την παντε­λώς αναρ­μό­δια εν προ­κει­μένω σύμφωνα με το Σύνταγμα της Τουρ­κίας τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση, την 8η Ιουνίου 1995, αμέσως μετά την έναρξη της ισχύος της Σύμ­βα­σης του Montego Bay, το 1994 (16 Νοεμ­βρίου). Στην οποία η Τουρκία δεν έχει έως τώρα προ­σχω­ρή­σει πλην όμως την επι­κα­λεί­ται, επι­λε­κτι­κώς και κατά βούληση, όπως προ­κύ­πτει και από την «σύναψη» του λεγό­με­νου «τουρ­κο­λυ­βι­κού μνη­μο­νίου». Βεβαίως, και κατά τα προ­πα­ρα­τε­θέ­ντα, η Σύμβαση του Montego Bay του 1982 δεσμεύει και την Τουρκία εκ του ότι παράγει erga omnes δεσμευ­τι­κούς «γενικώς παρα­δε­δεγ­μέ­νους κανόνες του Διε­θνούς Δικαίου».  Ουδείς λοιπόν μπορεί, υπό τα προ­ε­κτε­θέ­ντα δεδο­μένα, να θέτει υπό αμφι­σβή­τηση το ότι αυτό το «casus belli» της Τουρ­κίας συνιστά διαρκή και άκρως επι­κίν­δυνη «απειλή χρήσης βίας» ενα­ντίον της Ελλάδας, κατ’ ευθεία παρα­βί­αση του Διε­θνούς Δικαίου.

δ) Τέλος, το τέταρτο παρά­δειγμα είναι εκείνο του κατά τα όσα επα­νει­λημ­μέ­νως διευ­κρι­νί­σθη­καν «τουρ­κο­λυ­βι­κού μνη­μο­νίου», το οποίο έχει «συνα­φθεί» από τον Νοέμ­βριο του 2019 επίσης κατά πρόδηλη παρα­βί­αση, και δη του­λά­χι­στον διπλή, του Διε­θνούς Δικαίου. Και τούτο διότι από την μία πλευρά η «σύναψή» του έγινε μέσω συμ­φω­νίας της Τουρ­κίας με μία προ­σω­ρινή και πλήρως αμφι­σβη­τού­μενη –ακόμη και μέσα στην Λιβύη- κυβέρ­νηση. Και, από την άλλη πλευρά, οι προ­βλέ­ψεις του έρχο­νται σε κατά­δηλη αντί­θεση με καίριες και κρί­σι­μες δια­τά­ξεις της Σύμ­βα­σης του Montego Bay  του 1982. Διότι,  μεταξύ άλλων,  κατά την οριο­θέ­τηση ΑΟΖ  αγνοούν ως και τους μεγά­λους γεω­γρα­φι­κούς όγκους της Κρήτης και της Ρόδου. Άρα, το λεγό­μενο «τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο» δεν είναι απλώς παρά­νομο και άκυρο αλλά παντε­λώς ανυ­πό­στατο νομικώς, γεγονός το οποίο συνε­πά­γε­ται και ότι δεν παράγει, κατ’ ουδένα τρόπο, έννομα απο­τε­λέ­σματα. Αυτό δε έγινε δεκτό ρητώς και στα συμπε­ρά­σματα της Συνόδου του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου της 12ης Δεκεμ­βρίου 2019, αφού οι προ­βλέ­ψεις του «μνη­μο­νίου» τούτου πλήτ­τουν την Ελλάδα, ήτοι Κράτος-Μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, άρα και την ίδια  την Ευρω­παϊκή Ένωση. Υπό τις συν­θή­κες αυτές, και επειδή έκτοτε η Τουρκία παρα­βιά­ζει, συνεχώς και ασυ­στό­λως, το καθε­στώς των Θαλάσ­σιων Ζωνών  της Ελλάδας –άρα και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης- στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αυτό τούτο το λεγό­μενο «τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο»  συνιστά αδια­λεί­πτως όχι μόνον  «επι­κεί­μενη απειλή»  αλλά και «απειλή χρήσης βίας» εις βάρος της Ελλάδας. Όλα δε τ’ ανωτέρω συνη­γο­ρούν υπέρ του ότι η Ελλάδα έπρεπε, ήδη από το 2019, να έχει επε­κτεί­νει την Αιγια­λί­τιδα Ζώνη της στα 12 ν.μ. σε όλη την έκταση των Νησιών της στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αμφι­σβη­τώ­ντας και ακυ­ρώ­νο­ντας στην πράξη το νομικώς ανυ­πό­στατο «τουρ­κο­λυ­βικό μνη­μό­νιο».

ΙΙΙ. Το Διεθνές  Εθιμικό Δίκαιο και οι δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ ως μέρος του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου και οι εντεύ­θεν έννομες συνέ­πειες για την αμυ­ντική θωρά­κιση όλων, ανε­ξαι­ρέ­τως, των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο

Οι προ­μνη­μο­νευό­με­νες δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, πέραν της προ­ε­κτε­θεί­σας αυτο­τε­λούς κανο­νι­στι­κής τους ισχύος στο πλαίσιο του Διε­θνούς Δικαίου, παρά­γουν έννομα απο­τε­λέ­σματα και ως μέρος του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου.  Και τούτο διότι οι δια­τά­ξεις του άρθρου 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ παρα­πέ­μπουν ευθέως στις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, κατά την οργά­νωση και θέση σε εφαρ­μογή της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας» μεταξύ των Κρατών-Μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.  Όπως είναι προ­φα­νές, η όσμωση αυτή του Διε­θνούς Δικαίου και του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου στο πεδίο εφαρ­μο­γής των δια­τά­ξεων του άρθρου 51 –άρα και των άρθρων 1 παρ. 1 και 2 παρ. 4- του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ έχει σημα­ντι­κές έννομες συνέ­πειες ως προς την Ελλάδα. Και μάλιστα τόσο σε ό,τι αφορά την ενερ­γο­ποί­ηση της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας» προς απο­τροπή της «επι­κεί­με­νης απειλής» ή και της «απειλής χρήσης βίας» εκ μέρους της Τουρ­κίας.  Όσο και σε ό,τι αφορά την ίδια την αμυ­ντική θωρά­κιση των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο τα οποία, αυτο­νο­ή­τως, απο­τε­λούν μέρος και της lato sensu Ευρω­παϊ­κής Επι­κρά­τειας.  Συγκε­κρι­μένα:

Α. Οι ρήτρες «αμοι­βαίας άμυνας» και «αλλη­λεγ­γύης»

Την ρήτρα «αμοι­βαίας άμυνας» («mutual defence clause») στο πεδίο του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου δια­μορ­φώ­νουν ρυθ­μι­στι­κώς, κατά την ολο­κλη­ρω­μένη μορφή της που συμπε­ρι­λαμ­βά­νει -φυσικά συμπλη­ρω­μα­τι­κώς, και με υπο­δε­έ­στερη νομικώς σημασία στην προ­κεί­μενη περίπτωση- και την ρήτρα «αλλη­λεγ­γύης» («solidarity clause»), συγκε­κρι­μέ­νες δια­τά­ξεις:

1. Οι δια­τά­ξεις των άρθρων 42 παρ. 7 της ΣΕΕ και 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ

Πρό­κει­ται για τις δια­τά­ξεις:

α) Του άρθρου 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ, κατά τις οποίες: «Σε περί­πτωση κατά την οποία κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη οφεί­λουν να του παρά­σχουν βοήθεια και συν­δρομή με όλα τα μέσα που έχουν στην διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη των Ηνω­μέ­νων Εθνών».

β) Και του άρθρου 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ, κατά τις οποίες: «Η Ένωση και τα κράτη μέλη της ενερ­γούν από κοινού, με πνεύμα αλλη­λεγ­γύης, εάν ένα κράτος μέλος δεχθεί τρο­μο­κρα­τική επίθεση ή πληγεί από φυσική ή ανθρω­πο­γενή κατα­στροφή.  Η Ένωση κινη­το­ποιεί όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των στρα­τιω­τι­κών μέσων που θέτουν στη διάθεσή της τα κράτη μέλη, για: α) την πρόληψη τρο­μο­κρα­τι­κής απειλής στο έδαφος των κρατών μελών, την προ­στα­σία των δημο­κρα­τι­κών θεσμών και του άμαχου πλη­θυ­σμού από ενδε­χό­μενη τρο­μο­κρα­τική επίθεση, την παροχή συν­δρο­μής σε κράτος μέλος στο έδαφός του, μετά από αίτηση των πολι­τι­κών του αρχών, σε περί­πτωση τρο­μο­κρα­τι­κής επί­θε­σης, β) την παροχή συν­δρο­μής σε κράτος μέλος στο έδαφός του μετά από αίτηση των πολι­τι­κών του αρχών, σε περί­πτωση φυσικής ή ανθρω­πο­γε­νούς κατα­στρο­φής».

2. Η δεσμευ­τι­κό­τητα των ρητρών της «αμοι­βαίας άμυνας» και της «αλλη­λεγ­γύης»

Οι συν­δυα­στι­κώς -αλλά και συμπλη­ρω­μα­τι­κώς, όπως ήδη επισημάνθηκε- εφαρ­μο­ζό­με­νες ρήτρες «αμοι­βαίας άμυνας» και «αλλη­λεγ­γύης» είναι, από πλευράς κανο­νι­στι­κής ισχύος, πλήρεις leges perfectae, άρα δεσμευ­τι­κές στο ακέραιο.

α) Τούτο προ­κύ­πτει σαφώς και από την Γνώμη την οποία δια­τύ­πωσε -ύστερα από σχετικό αίτημα προς τούτο- η Νομική Υπη­ρε­σία του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου, το 2016.  Για την ακρί­βεια, την 12η Ιουλίου 2016 η Νομική Υπη­ρε­σία του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου απο­φάν­θηκε, με σειρά τεκ­μη­ριω­μέ­νων νομικών επι­χει­ρη­μά­των και συλ­λο­γι­σμών, ότι οι κατά τα ως άνω  ρήτρες παρά­γουν πλήρη έννομα απο­τε­λέ­σματα εφόσον συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις εφαρ­μο­γής τους σύμφωνα με τον συν­δυα­σμό των δια­τά­ξεων των άρθρων 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ και 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ, αντι­στοί­χως.

β)  Κατά την ίδια Γνώμη, η θέση σε εφαρ­μογή του μηχα­νι­σμού των ρητρών «αμοι­βαίας άμυνας» και «αλλη­λεγ­γύης» μπορεί να οδη­γή­σει και στην λήψη σειράς μέτρων, ιδίως δε διπλω­μα­τι­κών, διοι­κη­τι­κών, τεχνι­κών και -κατ’ εξοχήν μάλιστα- στρα­τιω­τι­κών, δια της ενερ­γο­ποί­η­σης των κατά περί­πτωση ένοπλων δυνά­μεων.  Πρέπει μάλιστα επι­προ­σθέ­τως να τονι­σθεί ότι η ενερ­γο­ποί­ηση αυτή μέσων και των ένοπλων δυνά­μεων προ­βλέ­πε­ται ρητώς από τις δια­τά­ξεις των άρθρων 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ και 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ.

β1) Και είναι άκρως ενδει­κτικό ότι στην σχε­τι­κώς πρό­σφατη Συνθήκη του Aachen, του 2019, μεταξύ Γαλλίας και Γερ­μα­νίας, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουά­ριο του 2020 -και ειδι­κό­τερα στο άρθρο 4 εδάφιο β΄ αυτής, που περι­λαμ­βά­νε­ται στο Κεφά­λαιο 2 «Ειρήνη, Ασφά­λεια και Ανά­πτυξη»- θεσπί­ζε­ται ρήτρα αμοι­βαίας αμυ­ντι­κής συν­δρο­μής, «συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της χρήσης στρα­τιω­τι­κής δύναμης», σε περί­πτωση ένοπλης επί­θε­σης στην επι­κρά­τεια ενός εκ των Μερών, υπό το πρίσμα, όπως ορί­ζε­ται επί λέξει στο πρώτο εδάφιο του ίδιου άρθρου, των υπο­χρε­ώ­σεων των δύο Κρατών όχι μόνο με βάση τις δια­τά­ξεις του άρθρου 5 της Συν­θή­κης του ΝΑΤΟ, αλλά και με βάση τις δια­τά­ξεις του άρθρου 42 παρ. 7 της ΣΕΕ.

β2) Ας σημειω­θεί επι­πλέον ότι η τότε Καγκε­λά­ριος Α. Merkel, στις δηλώ­σεις της κατά την υπο­γραφή της Συν­θή­κης αυτής, ανέφερε, όσον αφορά ειδικώς τις δια­τά­ξεις του 2ου Κεφα­λαίου για την αμυ­ντική συνερ­γα­σία Γαλλίας και Γερ­μα­νίας, ότι πρό­κει­ται για την «συνει­σφορά της Γερ­μα­νίας στην έλευση ενός Ευρω­παϊ­κού Στρατού». Τούτο αποκτά σήμερα τόσο μεγα­λύ­τερη σημασία, όσο έστω και με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση -και προ­δή­λως κυρίως λόγω του πολέμου στην Ουκρανία-  τίθεται σε εφαρ­μογή το σχέδιο για την οργά­νωση και λει­τουρ­γία, σε επι­χει­ρη­σιακό πλέον επίπεδο, της «Ευρω­παϊ­κής Άμυνας».  Όμως η ίδια η φύση της «Ευρω­παϊ­κής Άμυνας», σύμφωνα με τα όσα ήδη εκτέ­θη­καν, κατα­δει­κνύει πόσο εσφαλ­μένη εμφα­νί­ζε­ται η ενδε­χό­μενη, άμεση ή έστω και έμμεση, συμ­με­τοχή σε αυτή τρίτων κρατών όπως κατ’ εξοχήν η Τουρκία.  Και αυτό αφενός διότι η «Ευρω­παϊκή Άμυνα», εκ της φύσεώς της, δεν μπορεί να ανέ­χε­ται την καθ’ οιον­δή­ποτε τρόπο συμ­με­τοχή κρατών που έχουν υιο­θε­τή­σει στην πράξη, εδώ και χρόνια, μία παντε­λώς ανερ­μά­τι­στη και, επο­μέ­νως, παντε­λώς ανα­ξιό­πι­στη πολι­τική στην διεθνή σκηνή.  Και, αφε­τέ­ρου, διότι μία τέτοια συμ­με­τοχή της Τουρ­κίας είναι αδια­νό­ητη και λόγω του ότι από την μία πλευρά κατέχει παρα­νό­μως το ένα τρίτο του εδάφους της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, πλήρους Κράτους-Μέλους της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και του σκληρού πυρήνα της, της Ευρω­ζώ­νης.  Και, από την άλλη πλευρά, επι­βου­λεύ­ε­ται απρο­κα­λύ­πτως την Κυριαρ­χία και τα Κυριαρ­χικά Δικαιώ­ματα της Ελλάδας, όπως ανα­λύ­θηκε εκτενώς προη­γου­μέ­νως.

γ) Ουσια­στι­κώς η ρήτρα «αμοι­βαίας άμυνας» -όπως κατο­χυ­ρώ­νε­ται με τις δια­τά­ξεις του άρθρου 42 παρ. 7 της ΣΕΕ,  με την παρα­πο­μπή και στις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ- συνιστά εφαρ­μο­στέο δίκαιο και στις διμε­ρείς δια­κρα­τι­κές συμ­φω­νίες των Κρατών-Μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης οι οποίες, κατά βάθος, προ­λειαί­νουν το έδαφος της δια­μόρ­φω­σης μιας κοινής αμυ­ντι­κής πολι­τι­κής με κοινές στρα­τιω­τι­κές δυνά­μεις της ίδιας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Β. Η πρα­κτική εφαρ­μογή των δια­τά­ξεων των άρθρων 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ και 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ

Από πλευράς πρα­κτι­κής εφαρ­μο­γής των δια­τά­ξεων των άρθρων 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ και 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ ως προς τις ρήτρες «αμοι­βαίας άμυνας» και «αλλη­λεγ­γύης» υφί­στα­νται έως τώρα δύο, του­λά­χι­στον, άκρως χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα:

1. Το παρά­δειγμα των τρο­μο­κρα­τι­κών επι­θέ­σεων στην Γαλλία τον Νοέμ­βριο του 2015

Τον Νοέμ­βριο του 2015, μετά τις πολύ­νε­κρες τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις στο Παρίσι, η Γαλλία, δια του τότε Προ­έ­δρου της François Hollande, ζήτησε και πέτυχε την ενερ­γο­ποί­ηση της εφαρ­μο­γής της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας» του άρθρου 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ.

α) Είναι ανάγκη να σημειω­θεί ότι η Γαλλία στη­ρί­χθηκε, εν προ­κει­μένω, και στο προη­γού­μενο της εφαρ­μο­γής των δια­τά­ξεων του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ από τις ΗΠΑ, κατά το τρο­μο­κρα­τικό χτύπημα στους Δίδυ­μους Πύργους την  11η Σεπτεμ­βρίου 2001, όπως ήδη επι­ση­μάν­θηκε. Τονί­ζε­ται  επίσης ότι η Γαλλική Κυβέρ­νηση απο­φά­σισε, συνει­δητά, να επι­κα­λε­σθεί απο­κλει­στι­κώς την ρήτρα «αμοι­βαίας άμυνας» του άρθρου 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ και όχι την αντί­στοιχη ρήτρα του άρθρου 5 του Βορειο­α­τλα­ντι­κού Συμ­φώ­νου.

β) Μάλιστα ο τότε Υπουρ­γός Εθνικής Άμυνας της Γαλλίας Jean-Yves Le Drian ανέφερε, σε δήλωσή του, ότι «η Γαλλία δεν μπορεί να κάνει τα πάντα», επι­κα­λού­με­νος ευθέως, ως προς την παροχή στρα­τιω­τι­κής συν­δρο­μής των Κρατών-Μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, τις αυξη­μέ­νες επι­χει­ρη­σια­κές ανάγκες για την κατα­πο­λέ­μηση της ισλα­μι­κής τρο­μο­κρα­τίας στην Μέση Ανατολή και στην Αφρική.  Στο κάλεσμα αυτό αντα­πο­κρί­θη­καν τότε πολλά Κράτη-Μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

2. Το παρά­δειγμα της Συνόδου των Υπουρ­γών Άμυνας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης στις 16.6.2020

Ως προη­γού­μενο προς την ίδια κατεύ­θυνση μπορεί να θεω­ρη­θεί και η αναφορά στις προ­μνη­μο­νευό­με­νες ρήτρες κατά την διάρ­κεια της Συνόδου των Υπουρ­γών Εθνικής Άμυνας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, την 16η Ιουνίου 2020.  Και μάλιστα ακριβώς ενόψει των κρί­σι­μων δεδο­μέ­νων που είχε την εποχή εκείνη δημιουρ­γή­σει η τουρ­κική προ­κλη­τι­κό­τητα στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.  Ακρι­βέ­στερα, στο στοι­χείο 6 των συμπε­ρα­σμά­των η Σύνοδος αυτή: «Επα­να­λαμ­βά­νει την σημασία της αλλη­λο­βο­ή­θειας ή και αλλη­λεγ­γύης, σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις του άρθρου 42(7) της ΣΕΕ και του άρθρου 222 της ΣΛΕΕ.  Και συμ­φω­νεί να συνε­χι­σθεί η προ­σπά­θεια για μια κοινή κατα­νό­ηση του άρθρου 42(7) της ΣΕΕ καθώς και την συνα­γωγή των σχε­τι­κών διδαγ­μά­των, οικο­δο­μώ­ντας πολι­τι­κές, βασι­σμέ­νες σε συγκε­κρι­μένα σενάρια κατά τους προ­σε­χείς μήνες».

3. Συμπε­ρα­σμα­τι­κές παρα­τη­ρή­σεις

Υπό το φως των προη­γη­θει­σών δια­πι­στώ­σεων καθί­στα­ται προ­φα­νές και ότι:

α) Το δικαί­ωμα της Ελλάδας να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο βρίσκει έρεισμα και στο Ευρω­παϊκό Δίκαιο, μέσω του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου που περι­λαμ­βά­νει τις κρί­σι­μες ως προς τούτο δια­τά­ξεις του Διε­θνούς Δικαίου.

α1) Πραγ­μα­τικά,  η ευθεία αναφορά των δια­τά­ξεων του άρθρου 42 παρ. 7 εδ. α΄ στις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ συνε­πά­γε­ται και  ότι η Ελλάδα δικαιού­ται να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και με βάση το Ευρω­παϊκό Δίκαιο, υπό τους όρους και τις  προ­ϋ­πο­θέ­σεις της παγιω­μέ­νης πλέον ερμη­νείας των δια­τά­ξεων του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ.  Ήτοι όχι μόνον όταν υπάρχει ευθεία επίθεση ενα­ντίον των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αλλά και όταν υπάρχει «επι­κεί­μενη απειλή» ή, a fortiori, «απειλή χρήσης βίας».  Και η σημε­ρινή στάση της Τουρ­κίας, η οποία δια­κρί­νε­ται για την πρω­τό­γνωρη προ­κλη­τι­κό­τητά της όπως ήδη τεκ­μη­ριώ­θηκε ανα­λυ­τι­κώς, όχι μόνο φθάνει στα όρια της «επι­κεί­με­νης απειλής» αλλά και τα υπερ­βαί­νει κατά πολύ, του­λά­χι­στον στον βαθμό «απειλής χρήσης βίας», κατά τα προ­πα­ρα­τε­θέ­ντα εν εκτάσει.

α2) Την θέση αυτή επι­βε­βαί­ω­σαν, πανη­γυ­ρι­κώς, και τα συμπε­ρά­σματα της Ευρω­με­σο­γεια­κής Διά­σκε­ψης της 10ης Σεπτεμ­βρίου 2020 στο Αιάκειο της Κορ­σι­κής, καθ’ ό μέτρο δια­πί­στω­σαν ότι, υπό την τρέ­χουσα συγκυ­ρία, η Τουρκία προ­βαί­νει σε, κατά συρροήν μάλιστα, παρα­βιά­σεις της Κυριαρ­χίας και των Κυριαρ­χι­κών Δικαιω­μά­των της Ελλάδας και της Κύπρου.  Και τούτο διότι στην παρά­γραφο 6 των ως άνω συμπε­ρα­σμά­των ανα­φέ­ρε­ται, μεταξύ άλλων, ότι οι συμ­με­τέ­χο­ντες: «Εκφρά­ζουν την πλήρη στήριξη και αλλη­λεγ­γύη τους στην Ελλάδα και στην Κύπρο, για τις επα­νει­λημ­μέ­νες παρα­βιά­σεις κυριαρ­χίας και κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των όπως και για τις επι­θε­τι­κές ενέρ­γειες της Τουρ­κίας». Συνα­κό­λουθα, η Ελλάδα δικαιού­ται να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο τόσο με βάση το Διεθνές Δίκαιο όσο και με βάση το Ευρω­παϊκό Δίκαιο.

β) Επειδή οι δια­τά­ξεις του άρθρου 42 παρ. 7 της ΣΕΕ παρα­πέ­μπουν ευθέως στις δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ, ως προς την ενερ­γο­ποί­ηση του μηχα­νι­σμού της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας» -συνδυαστικώς δε και συμπλη­ρω­μα­τι­κώς και του μηχα­νι­σμού της ρήτρας «αλλη­λεγ­γύης»- καθί­στα­ται προ­φα­νές επι­προ­σθέ­τως και το εξής:

β1) Λόγω του ότι  η προ­κλη­τική συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας βρί­σκε­ται μέσα στα όρια -ή και υπερ­βαί­νει πλέον τα όρια- της «επι­κεί­με­νης απειλής», η Ελλάδα δικαιού­ται, ανά πάσα στιγμή και κατά την κρίση της, να ζητήσει από τα αρμόδια όργανα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης την ενερ­γο­ποί­ηση του μηχα­νι­σμού της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας», σε συν­δυα­σμό, όταν και εφόσον τούτο δικαιο­λο­γεί­ται από τις περι­στά­σεις, με την ενερ­γο­ποί­ηση του μηχα­νι­σμού της ρήτρας «αλλη­λεγ­γύης», κατά τις δια­τά­ξεις των άρθρων, αντι­στοί­χως, 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ και 222 παρ. 1 της ΣΛΕΕ.

β2) Το εν λόγω συμπέ­ρα­σμα, στο πλαίσιο εφαρ­μο­γής του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου, ενι­σχύ­ε­ται κατα­λυ­τι­κώς και από τις δηλώ­σεις των οργάνων της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης αλλά και μεμο­νω­μέ­νων Ευρω­παίων Αξιω­μα­τού­χων, οι οποίες με ολοένα και μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα ανα­φέ­ρο­νται, ευθέως, στην τουρ­κική αυθαι­ρε­σία εις βάρος της Ελλάδας.  Ιδίως δε ενι­σχύ­ε­ται από τα κατά τα ως άνω συμπε­ρά­σματα της Ευρω­με­σο­γεια­κής Διά­σκε­ψης της 10ης Σεπτεμ­βρίου 2020 στο Αιάκειο της Κορ­σι­κής.

Επί­λο­γος

Οι θέσεις που προη­γή­θη­καν οδηγούν ευχερώς στην συνα­γωγή και των ακό­λου­θων, κυρίως, κατα­λη­κτι­κών συμπε­ρα­σμά­των:

Α. Αδια­πραγ­μά­τευτη Εθνική Θέση μας είναι ότι μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας υφί­στα­ται μία, και μόνη, διαφορά: Εκείνη της οριο­θέ­τη­σης της Νησιω­τι­κής Υφα­λο­κρη­πί­δας και των αντί­στοι­χων Θαλάσ­σιων Ζωνών, με την προ­τε­ραιό­τητα να εντο­πί­ζε­ται στην οριο­θέ­τηση της ΑΟΖ.  Ουδένα δε ζήτημα υφί­στα­ται ως προς την αμυ­ντική θωρά­κιση όλων, ανε­ξαι­ρέ­τως, των Ελλη­νι­κών Νησιών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Επο­μέ­νως, η Ελλάδα έχει το ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα -αλλά και την υπο­χρέ­ωση, αφού τούτο αφορά την προ­στα­σία της Ελλη­νι­κής Επικράτειας- τόσο για δικό της λογα­ρια­σμό όσο και έναντι της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης ως πλήρες Κράτος-Μέλος της, να θωρα­κί­ζει αμυ­ντι­κώς όλα, ανε­ξαι­ρέ­τως, τα Νησιά της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, ανε­ξαρ­τή­τως της έκτασης του εδάφους τους και του αν κατοι­κού­νται ή όχι. Το δικαί­ωμα αυτό ερεί­δε­ται επί των αρχών του Διε­θνούς Εθι­μι­κού Δικαίου σε συν­δυα­σμό με τις δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1, 2 παρ. 4 και 51 του Κατα­στα­τι­κού χάρτη του ΟΗΕ, οι οποίες κατο­χυ­ρώ­νουν το δικαί­ωμα Κράτους-Μέλους του ΟΗΕ να αμυνθεί με κάθε νόμιμο μέσο όχι μόνο σε περί­πτωση ένοπλης επί­θε­σης ενα­ντίον του αλλά και σε περί­πτωση «απειλής χρήσης βίας» ή ακόμη και «επι­κεί­με­νης απειλής», όπως προ­κύ­πτει και από την πρα­κτική αυτού τούτου του ΟΗΕ.  Και είναι δεδο­μένο ότι η Τουρκία, ιδίως μετά την εισβολή στην Κύπρο το 1974, τον σχη­μα­τι­σμό της «Στρα­τιάς του Αιγαίου» και το εντελώς αυθαί­ρετο «casus belli» ως προς την επέ­κταση της Αιγια­λί­τι­δας Ζώνης μας, απειλεί δια­χρο­νι­κώς και ευθέως την Ελλάδα και με την χρήση βίας -όπως απο­δει­κνύει, επι­προ­σθέ­τως, και η στάση της μετά την «σύναψη» του λεγό­με­νου «τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νίου»- παρα­βιά­ζο­ντας ευθέως το Διεθνές Δίκαιο και, κατ’ εξοχήν, το Δίκαιο της Θάλασ­σας του ΟΗΕ κατά την Σύμβαση του Montego Bay  του 1982.  Σύμβαση η οποία δεσμεύει και την Τουρκία, μέσω «γενικώς παρα­δε­δεγ­μέ­νων κανόνων του Διε­θνούς Δικαίου». Πέραν τούτων, η Τουρκία ουδόλως και καθ’ οιον­δή­ποτε τρόπο νομι­μο­ποιεί­ται να επι­κα­λεί­ται την Σύμβαση Ειρήνης των Παρι­σίων του 1947, δια της οποίας παρα­χω­ρή­θη­καν τα Δωδε­κά­νησα στην Ελλάδα.  Και αυτό επειδή η Τουρκία δεν υπήρξε συμ­βαλ­λό­μενο μέρος στην ως άνω Συνθήκη, η οποία έχει συνα­φθεί μεταξύ των Συμ­μά­χων νικητών του Β΄ Παγκό­σμιου Πολέμου και της Ιταλίας.  A fortiori, η Τουρκία οφείλει να σέβεται, στο ακέραιο, την Συνθήκη αυτή η οποία συνιστά, έναντι αυτής, «res inter alios acta».

B. To ίδιο δικαί­ωμα -άρα και την ίδια υποχρέωση- αντλεί η Ελλάδα και με βάση το Ευρω­παϊκό Δίκαιο και το αντί­στοιχο Ευρω­παϊκό Κεκτη­μένο, σύμφωνα με τις ακό­λου­θες σκέψεις και υπό τα δεδο­μένα της διαρκώς εντει­νό­με­νης επι­θε­τι­κής συμπε­ρι­φο­ράς της Τουρ­κίας απέ­να­ντί της η οποία, ιδίως κατά τα συμπε­ρά­σματα της Ευρω­με­σο­γεια­κής Διά­σκε­ψης της 10ης Σεπτεμ­βρίου 2020 στο Αιάκειο της Κορ­σι­κής, παρα­βιά­ζει ευθέως την Κυριαρ­χία της και τα Κυριαρ­χικά Δικαιώ­ματά της: Οι δια­τά­ξεις του άρθρου 42 παρ. 7 εδ. α΄ της ΣΕΕ, οι οποίες κατο­χυ­ρώ­νουν τις θεσμι­κές εγγυ­ή­σεις ενερ­γο­ποί­η­σης της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας» όταν απει­λεί­ται Κράτος-Μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, παρα­πέ­μπουν ευθέως, ως προς τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ενερ­γο­ποί­η­σης της ρήτρας αυτής, στις προ­μνη­μο­νευό­με­νες δια­τά­ξεις του άρθρου 51 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ.  Κατά τούτο, οι ως άνω δια­τά­ξεις –όπως και οι συνα­φείς δια­τά­ξεις των άρθρων 1 παρ. 1 και 2 παρ. 4 του Κατα­στα­τι­κού Χάρτη του ΟΗΕ- απο­τε­λούν μέρος του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου.  Οπότε η Ελλάδα έχει το δικαί­ωμα αμυ­ντι­κής θωρά­κι­σης όλων, ανε­ξαι­ρέ­τως, των Νησιών της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο ενα­ντίον της τουρ­κι­κής απειλής ή και απειλής χρήσης βίας και με βάση το θεσμικό πλαίσιο του Ευρω­παϊ­κού Δικαίου και του αντί­στοι­χου Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου. Επι­πλέον, και ενόψει της κατά­φω­ρης τουρ­κι­κής προ­κλη­τι­κό­τη­τας και της εντεύ­θεν ευθείας απειλής ενα­ντίον της, η Ελλάδα δικαιού­ται, ανά πάσα στιγμή και κατά τις περι­στά­σεις, να ζητήσει, ως Κράτος-Μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, την ενερ­γο­ποί­ηση της ρήτρας «αμοι­βαίας άμυνας», κατά τις δια­τά­ξεις του άρθρου 42 παρ. 7 της ΣΕΕ. Προς την κατεύ­θυνση αυτή η Ελλάδα μπορεί να επι­κα­λε­σθεί και την πρα­κτική, η οποία έχει έως τώρα υιο­θε­τη­θεί στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης για την ενερ­γο­ποί­ηση της προ­μνη­μο­νευό­με­νης  ρήτρας.  Προ­σθέτω, κατα­λη­κτι­κώς, ότι όλη αυτή η προ­κλη­τι­κώς υπο­νο­μευ­τική συμπε­ρι­φορά της Τουρ­κίας ενα­ντίον της Ελλάδας επι­βάλ­λει και τούτο:  Είναι αδια­νό­ητο, ιδίως από πλευράς Ευρω­παϊ­κού Δικαίου, να τίθεται οιο­δή­ποτε ζήτημα άμεσης ή έστω και έμμεσης συμ­με­το­χής της Τουρ­κίας στην Ευρω­παϊκή Άμυνα όταν αυτή απειλεί, ακόμη και με χρήση βίας, την Ελλάδα, άρα την ίδια την Ευρω­παϊκή Ένωση.  Επο­μέ­νως, το veto  της Ελλάδας στο ενδε­χό­μενο μιας τέτοιας συμ­με­το­χής της Τουρ­κίας στην Ευρω­παϊκή Άμυνα είναι, αυτο­νο­ή­τως, δεδο­μένο, απε­ρί­φρα­στο και αδια­πραγ­μά­τευτο.»

Πηγή: skai.gr