«Domino effect» στον τουρισμό από τις εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή

«Φρένο» στην ισχυρή του­ρι­στική ανά­πτυξη των προη­γού­με­νων ετών αλλά και στην αισιο­δο­ξία των φορέων του κλάδου, τραβούν οι συνε­χι­ζό­με­νες εχθρο­πρα­ξίες Ισραήλ – Ιράν, με τις εκτι­μή­σεις να επι­ση­μαί­νουν ότι το μέγεθος της ζημιάς θα προσ­διο­ρι­στεί προ­σε­χώς και θα είναι άμεσα εξαρ­τώ­μενο από την εξέλιξη της έντασης. Οι μέχρι στιγμής ενδεί­ξεις πάντως μαρ­τυ­ρούν ότι το 2025 θα απο­τε­λέ­σει μια χρονιά ήπιας ανά­πτυ­ξης, η οποία δεν ανα­μέ­νε­ται να ξεπε­ρά­σει το 3%, μετά από μια χρονιά όπου ο κλάδος ξεπέ­ρασε κάθε προσ­δο­κία με 40 και πλέον εκατ. αφίξεις, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της κρουα­ζιέ­ρας.

Οι άμεσες απώ­λειες

Να θυμί­σουμε ότι για την τρέ­χουσα χρονιά οι αρχικές προ­βλέ­ψεις έκαναν λόγο για αύξηση κατά 1 δισ. ευρώ των του­ρι­στι­κών εσόδων σε σχέση με πέρυσι. Ωστόσο οι απώ­λειες εξαι­τίας της ακύ­ρω­σης των πτήσεων από το Ισραήλ είναι ήδη μετρή­σι­μες, καθώς η έκρυθμη κατά­σταση στη Μέση Ανατολή έχει οδη­γή­σει 7 συνο­λικά εται­ρείες που πετούν στη χώρα – Aegean, El Al, Israir, Arkia, Blue Bird, Wizz Air και Air Haifa – να ανα­στεί­λουν μέχρι νεο­τέ­ρας τις πτήσεις τους. Η ανα­στολή αφορά πτήσεις τόσο προς το Ισραήλ όσο και προς άλλες χώρες των οποίων ο ενα­έ­ριος χώρος επη­ρε­ά­ζε­ται. Για παρά­δειγμα πέρα από το Ισραήλ επη­ρε­ά­ζο­νται οι πτήσεις από Αθήνα για Ιορ­δα­νία, Βηρυτό Αμάν και Ερμπίλ καθώς και οι διε­θνείς πτήσεις προς Ιράν.

Αντι­στοί­χως σε ακυ­ρώ­σεις των προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων απο­δρά­σεων έως και την πρώτη εβδο­μάδα του Ιουλίου έχουν προ­χω­ρή­σει και τα μεγάλα ταξι­διω­τικά γραφεία του Ισραήλ με τις σχε­τι­κές ημε­ρο­μη­νίες να ανα­μέ­νε­ται να μετα­κυ­λη­θούν σε περί­πτωση κλι­μά­κω­σης της έντασης. Όσο για τα ελλη­νικά ξενο­δο­χεία, οι προ­κα­τα­βο­λές που έχουν κατα­βλη­θεί προ­βλέ­πε­ται να συμ­ψη­φι­στούν με ταξίδια που θα επα­να­προ­γραμ­μα­τι­στούν είτε φέτος είτε όταν αυτό κατα­στεί εφικτό.

Η σημασία της αγοράς και η έκταση της ζημιάς

Παρότι ο αριθμός των επι­βα­τών που επη­ρε­ά­ζε­ται δεν έχει γίνει γνωστός μέχρι στιγμής, με βάση τα στοι­χεία του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ), οι προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νες αερο­πο­ρι­κές θέσεις σε πτήσεις από το Ισραήλ ξεπερ­νού­σαν φέτος το 1 εκα­τομ­μύ­ριο για το διά­στημα μεταξύ Μαρτίου-Οκτωβρίου, έναντι των 755 χιλιά­δων του 2024. Αριθμός που σημα­το­δο­τεί μια αύξηση της τάξης του 35%-40%, ακόμα κι αν δεν καλύ­πτο­νταν όλες.

Σε κάθε περί­πτωση το 2024, οι επι­σκέ­ψεις μόνο από το Ισραήλ έφτασαν τις 621.000, με μερίδιο 1,7% επί του συνόλου ενώ οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις ανήλθαν στα 3,93 εκα­τομ­μύ­ρια και οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις δια­μορ­φώ­θη­καν στα 419 εκατ. ευρώ. Η μέση δαπάνη δε των Ισραη­λι­νών κινεί­ται σε υψηλά επίπεδα, ξεπερ­νώ­ντας τα 650 ευρώ και τον μέσο όρο της μέσης δαπάνης των επι­σκε­πτών στο σύνολο της χώρας.

Αυτός είναι και ο λόγος που παρά­γο­ντες της αγοράς εκτι­μούν ότι οι εχθρο­πρα­ξίες μπορεί να κοστί­σουν έως και 150 εκατ. ευρώ στον ελλη­νικό του­ρι­σμό, αν ισχύσει το αισιό­δοξο σενάριο κι οδη­γη­θούμε σε απο­κλι­μά­κωση της έντασης σύντομα. Αν ωστόσο κατα­γρα­φεί γενι­κό­τερη κλι­μά­κωση ή οι εχθρο­πρα­ξίες συνε­χι­στούν όλο το καλο­καίρι τα δια­φυ­γό­ντα ταξι­διω­τικά έσοδα θα μπο­ρού­σαν να διπλα­σια­στούν εξαι­τίας της ανά­σχε­σης των κρα­τή­σεων.

Σε κάθε περί­πτωση όπως ανα­φέ­ρουν παρά­γο­ντες της αγοράς, ακόμα κι αν υπάρξει θετική εξέλιξη, τα ταξίδια από τις συγκε­κρι­μέ­νες αγορές δεν ανα­μέ­νε­ται να επα­νεκ­κι­νή­σουν πριν τις 15 με 20 Ιουλίου, επη­ρε­ά­ζο­ντας μεγάλο μέρος της υψηλής σεζόν.

Το domino effect

Πέρα από τις άμεσες απώ­λειες βέβαια, η εξέλιξη των εχθρο­πρα­ξιών θα κρίνει το κατά πόσο οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις θα επε­κτα­θούν και σε άλλες αγορές τρο­φο­δό­τες του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. Επί­δραση που ενδέ­χε­ται να γίνει εντο­νό­τερη με την εμπλοκή άλλων χωρών στη σύρραξη, καθώς ήδη αυξάνει ο βαθμός οικο­νο­μι­κής αβε­βαιό­τη­τας και το σενάριο δυσμε­νών επι­πτώ­σεων στη δαπάνη των κατα­να­λω­τών θα γίνει υπαρκτό.

Καθο­ρι­στικό ρόλο σε αυτό θα παίξουν η ενέρ­γεια και οι μετα­φο­ρές. Στην πρώτη περί­πτωση ενδε­χό­με­νες αυξή­σεις στο πετρέ­λαιο θα δημιουρ­γή­σουν πιέσεις στις τιμές των ναύλων αλλά και στους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος, επη­ρε­ά­ζο­ντας τη δια­θέ­σιμη δαπάνη των κατα­να­λω­τών.

Ενδει­κτική είναι η αγωνία που επι­κρα­τεί για το άνοιγ­μα­των αγορών μετά και το χθε­σι­νο­βρα­δινό χτύπημα των ΗΠΑ στις πυρη­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις του Ιράν. Οι πρώτες εκτι­μή­σεις ανα­φέ­ρουν ότι οι τιμές του «μαύρου χρυσού» θα σημειώ­σουν άνοδο. Η πορεία τους βέβαια, όπως και η πορεία των χρη­μα­τι­στη­ρίων, θα εξαρ­τη­θεί σε μεγάλο βαθμό από την αντί­δραση του Ιράν επί του πεδίου και από το αν θα θελήσει να απα­ντή­σει στην αμε­ρι­κα­νική επίθεση, ή θα οδη­γη­θεί σε ειρη­νευ­τική συμ­φω­νία.

Μέχρι στιγμής το Ιράν προει­δο­ποί­ησε ότι οι αμε­ρι­κα­νι­κές επι­θέ­σεις στις τρεις ιρα­νι­κές πυρη­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις θα προ­κα­λέ­σουν «αιώνιες συνέ­πειες» και δήλωσε ότι «δια­τη­ρεί όλες τις επι­λο­γές» για να απα­ντή­σει. Ωστόσο δεν απήθυνε συγκε­κρι­μέ­νες απειλές για επι­κεί­μενα χτυ­πή­ματα σε αμε­ρι­κα­νι­κές βάσεις ή για το κλεί­σιμο των στενών του Ορμούζ.

Ενδε­χό­μενο που αν ισχύσει θα μπο­ρούσε να προ­κα­λέ­σει έμφραγμα στην τρο­φο­δο­σία της παγκό­σμιας αγοράς με πετρέ­λαιο καθώς από τα στενά του Ορμούζ δε, ένα από τα βασικά θαλάσ­σια περά­σματα στη Μέση Ανατολή, διέρ­χε­ται το 25% του παγκό­σμιου εμπο­ρίου πετρε­λαίου. Να θυμί­σουμε ότι στο πρό­σφατο παρελ­θόν, οι επι­θέ­σεις των Χούθι είχαν ως απο­τέ­λε­σμα πλοία να αλλά­ξουν δια­δρο­μές, κάνο­ντας τον περί­πλου της Αφρικής. Γεγονός που επέφερε σημα­ντι­κές μειώ­σεις στις προ­σεγ­γί­σεις Πειραιά και εκτί­ναξε τα κόστη στις μετα­φο­ρές διεθνώς, επι­δρώ­ντας και στις τιμές των αγαθών.

Συμπλη­ρω­μα­τικά, η ανά­φλεξη στη Μέση Ανατολή είναι εξόχως πιθανόν να επη­ρε­ά­σει επι­σκέ­πτες της χώρας μας και από μακρι­νούς προ­ο­ρι­σμούς, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Αυστρα­λία, ακόμη και η Κίνα ή η Νότια Κορέα. Παρότι η χώρα μας βρί­σκε­ται σε από­σταση ασφα­λείας από τις δύο χώρες, αυτό μπορεί να μην γίνεται άμεσα αντι­λη­πτό από τους υπε­ρα­τλα­ντι­κούς επι­σκέ­πτες καθώς κοι­τά­ζουν τον χάρτη, οδη­γώ­ντας τους εντέλει να προ­γραμ­μα­τί­σουν ταξίδια στην άλλη πλευρά της Μεσο­γείου.

Πηγή: insider.gr