Εκδικάζεται σήμερα στο ΣτΕ η προσφυγή κατά της τουριστικής ανάπτυξης της μαρίνας Ρόδου

Στο Ε’ Τμημα η νομική διαμάχη για τη μαρίνα Ρόδου • Στο επί­κε­ντρο το κατά πόσο η χωρο­θέ­τηση και οι όροι δόμησης παρα­βιά­ζουν το Σύνταγμα, την περι­βαλ­λο­ντική νομο­θε­σία και τον χαρα­κτήρα του έργου ως λιμε­νι­κής υπο­δο­μής • Στο στό­χα­στρο η μετα­τροπή του λιμε­νι­κού έργου σε τουριστικό-οικιστικό υπερ­συ­γκρό­τημα

Σήμερα, 11 Ιουνίου 2025, ανα­μέ­νε­ται να εκδι­κα­στεί από το Ε’ Τμήμα του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας η μεί­ζο­νος σημα­σίας προ­σφυγή ιδιωτών κατά των κοινών υπουρ­γι­κών απο­φά­σεων που ενέ­κρι­ναν την εκ βάθρων τρο­πο­ποί­ηση του ανα­πτυ­ξια­κού σχε­δια­σμού της μαρίνας Ρόδου.

Στην καρδιά της υπό­θε­σης βρί­σκο­νται ερω­τή­ματα για τη νομι­μό­τητα, τη συνταγ­μα­τι­κό­τητα και τη βιω­σι­μό­τητα ενός έργου που υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι μετα­σχη­μα­τί­ζει μία δημόσια λιμε­νική υποδομή σε υπερ­σύγ­χρονο του­ρι­στικό και οικι­στικό πόλο με ιδιω­τική εκμε­τάλ­λευση.

Ποιοι προ­σέ­φυ­γαν και γιατί

Η αρχική προ­σφυγή υπο­βλή­θηκε από έντεκα πολίτες και το σωμα­τείο «Σύλ­λο­γος Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Νήσου Ρόδου». Κατά την πορεία της δια­δι­κα­σίας, τέσ­σε­ρις από τους αιτού­ντες –μεταξύ αυτών και το σωμα­τείο– παραι­τή­θη­καν, περιο­ρί­ζο­ντας τον αριθμό των προ­σφευ­γό­ντων. Ωστόσο, οι υπό­λοι­ποι ιδιώτες συνε­χί­ζουν τη νομική μάχη κατά του χαρα­κτήρα του έργου, που –όπως ισχυ­ρί­ζο­νται– παρα­βιά­ζει συνταγ­μα­τι­κές και περι­βαλ­λο­ντι­κές δια­τά­ξεις και μετα­τρέ­πει ένα κοι­νό­χρη­στο λιμε­νικό έργο σε συγκρό­τημα εντα­τι­κής του­ρι­στι­κής και ιδιω­τι­κής ανά­πτυ­ξης.

Οι αιτού­ντες ζητούν την ακύρωση δύο κοινών υπουρ­γι­κών απο­φά­σεων:

• 24100/22.12.2022: Ανα­νε­ώ­νει και τρο­πο­ποιεί τους περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους λει­τουρ­γίας της μαρίνας Ρόδου.

• 24245/28.12.2023: Τρο­πο­ποιεί ριζικά τη χωρο­θέ­τηση, προ­σθέ­το­ντας εγκα­τα­στά­σεις κατοι­κιών, εμπο­ρι­κών χώρων και ξενο­δο­χείων μεγάλης κλί­μα­κας.

Οι απο­φά­σεις εκδό­θη­καν από τους υπουρ­γούς Περι­βάλ­λο­ντος και Του­ρι­σμού, με βάση ειση­γή­σεις υπη­ρε­σιών και γνω­μο­δο­τή­σεις της Επι­τρο­πής Του­ρι­στι­κών Λιμένων και του Δημο­τι­κού Συμ­βου­λίου Ρόδου.

Η «Μαρίνες Ρόδου ΑΕ», μισθώ­τρια και δια­χει­ρί­στρια του έργου, άσκησε παρέμ­βαση υπέρ των προ­σβαλ­λό­με­νων πράξεων.

Οι λόγοι ακύ­ρω­σης που προ­βάλ­λο­νται

Η αίτηση επι­κα­λεί­ται, μεταξύ άλλων, τους εξής λόγους:

• Παρά­λειψη Στρα­τη­γι­κής Περι­βαλ­λο­ντι­κής Εκτί­μη­σης (ΣΠΕ), κατά παρά­βαση της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ και της ΚΥΑ 107017/2006. Παρότι η τρο­πο­ποί­ηση εισάγει εντελώς νέο ανα­πτυ­ξιακό σχέδιο, η Διοί­κηση δεν διε­νήρ­γησε καμία στρα­τη­γική αξιο­λό­γηση.

• Ασυμ­βα­τό­τητα με το Περι­φε­ρειακό Πλαίσιο Χωρικού Σχε­δια­σμού Νοτίου Αιγαίου, καθώς δημιουρ­γεί­ται υπερ­συ­γκέ­ντρωση εντα­τι­κής του­ρι­στι­κής δόμησης εντός του αστικού ιστού της Ρόδου, χωρίς σχετική πρό­βλεψη.

• Παρα­βί­αση των άρθρων 24 παρ. 2 και 43 παρ. 2 του Συντάγ­μα­τος, καθώς οι τρο­πο­ποι­ή­σεις πολε­ο­δο­μι­κού χαρα­κτήρα δεν έγιναν με Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα, όπως απαι­τεί­ται, αλλά με απλές ΚΥΑ.

• Κατάρ­γηση του κοι­νό­χρη­στου χαρα­κτήρα της μαρίνας, όπως προ­στα­τεύ­ε­ται από τα άρθρα 1 παρ. 7 και 22 παρ. 1 του Ν. 2971/2001, λόγω μετα­τρο­πής της σε οικι­στικό και του­ρι­στικό χώρο περιο­ρι­σμέ­νης πρό­σβα­σης.

• Υπέρ­βαση όρων δόμησης και ύψους, με τον συντε­λε­στή δόμησης να φτάνει το 0,74 και το ύψος τα 28 μ., όταν στη γει­το­νική περιοχή ισχύει μέγιστο ύψος 8 μ.

• Ελλιπής τεκ­μη­ρί­ωση και απουσία αντι­σταθ­μι­στι­κών μέτρων, που καθι­στούν την περι­βαλ­λο­ντική μελέτη ανε­παρκή και την απόφαση πλημ­με­λώς αιτιο­λο­γη­μένη.

Οι αιτού­ντες επι­ση­μαί­νουν ότι η τρο­πο­ποί­ηση δεν αφορά απλή λει­τουρ­γική εξέλιξη αλλά ριζική αλλαγή χαρα­κτήρα: από λιμε­νική υποδομή σε ιδιω­τικό του­ρι­στικό θέρετρο υψηλής πυκνό­τη­τας, σε αντί­θεση με το κοι­νό­χρη­στο πνεύμα του Ν. 2971/2001 για τους του­ρι­στι­κούς λιμένες.

Το περιε­χό­μενο της εισή­γη­σης

Σύμφωνα με την εισή­γηση της κ. Χρι­στιά­νας Μπολόφη που περι­λαμ­βά­νε­ται στην έκθεση του άρθρου 22 ΠΔ 18/1989, κατα­γρά­φο­νται με ακρί­βεια οι βασικές αιτιά­σεις των προ­σφευ­γό­ντων και οι νομικές απο­χρώ­σεις που καλεί­ται να εξε­τά­σει το δικα­στή­ριο.

Η ειση­γή­τρια παρου­σιά­ζει τις ενστά­σεις σχετικά με:

• Τη μη διε­νέρ­γεια Στρα­τη­γι­κής Περι­βαλ­λο­ντι­κής Εκτί­μη­σης (ΣΠΕ) κατά παρά­βαση της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ, παρά τις ριζικές τρο­πο­ποι­ή­σεις στο σχέδιο.

• Την παρα­βί­αση χωρο­τα­ξι­κών πλαι­σίων και του Περι­φε­ρεια­κού Σχε­δια­σμού Ν. Αιγαίου μέσω έγκρι­σης υπε­ρε­ντα­τι­κής του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης στο κέντρο της Ρόδου.

• Την αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα της δια­δι­κα­σίας, καθώς πολε­ο­δο­μι­κές τρο­πο­ποι­ή­σεις δεν επι­τρέ­πε­ται να γίνο­νται με ΚΥΑ, αλλά μόνο με Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα βάσει του άρθρου 43 παρ. 2 Συντ.

• Την κατάρ­γηση του κοι­νό­χρη­στου χαρα­κτήρα της μαρίνας και την ουσια­στική ιδιω­τι­κο­ποί­ησή της.

• Την υπέρ­βαση των ορίων δόμησης και ύψους και τη νομι­μο­ποι­η­τική ασάφεια ως προς το αν οι χώροι στάθ­μευ­σης υπο­λο­γί­ζο­νται ως υπέρ­γειοι ή υπό­γειοι.

• Την ελλιπή αιτιο­λό­γηση και απουσία αντι­σταθ­μι­στι­κών μέτρων, όπως προ­βλέ­πει η αρχή του περι­βαλ­λο­ντι­κού ισο­ζυ­γίου.

Η εισή­γηση εντο­πί­ζει επίσης πιθανή ακυ­ρό­τητα λόγω μη εμπρό­θε­σμης άσκησης της προ­σφυ­γής ως προς τη μία από τις δύο υπουρ­γι­κές απο­φά­σεις (του 2022), στοι­χείο που μπορεί να επη­ρε­ά­σει τη συνο­λική εκτί­μηση του ΣτΕ επί της υπό­θε­σης.

Οι παρά­γο­ντες της δίκης

Τον χει­ρι­σμό της υπό­θε­σης από πλευράς ιδιωτών – προ­σφευ­γό­ντων τον έχει ανα­λά­βει η δικη­γό­ρος παρ’ Αρείω Πάγω κ. Ματίνα Αση­μα­κο­πού­λου, ενώ οι «Μαρίνες Ρόδου ΑΕ» εκπρο­σω­πού­νται ενώπιον του Ανώ­τα­του Ακυ­ρω­τι­κού από την καθη­γή­τρια Νομικής ΕΚΠΑ κ. Γλυ­κε­ρία Σιούτη, δικη­γόρο παρ’ Αρείω Πάγω και τον επί­κουρο καθη­γητή Νομικής ΔΠΘ κ. Μιχαήλ Παπα­γε­ωρ­γίου, δικη­γόρο παρ’ Αρείω Πάγω.

Το ΝΣΚ εκπρο­σω­πεί­ται από τους νομι­κούς συμ­βού­λους του κράτους με την αντί­στοιχη υποβολή απόψεων από τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία.

Το δια­κύ­βευμα για Ρόδο και δικαιο­σύνη

Η αυριανή συζή­τηση αφορά ένα έργο που δεν είναι μόνο τεχνικά σύνθετο αλλά και πολι­τικά και κοι­νω­νικά φορ­τι­σμένο. Από τη μία πλευρά, οι φορείς του έργου το παρου­σιά­ζουν ως «ναυαρ­χίδα» για την ανα­βάθ­μιση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος της Ρόδου και την ενί­σχυση της τοπικής οικο­νο­μίας. Από την άλλη, κάτοι­κοι και περι­βαλ­λο­ντι­κοί φορείς κάνουν λόγο για εκποί­ηση δημό­σιου χώρου, υπο­βάθ­μιση των φυσικών πόρων, ασύμ­βατη χωρο­θέ­τηση και απουσία δια­βού­λευ­σης.

Το ΣτΕ καλεί­ται να κρίνει εάν το έργο προ­ω­θή­θηκε νόμιμα και αν οι αλλαγές μπορούν να σταθούν νομικά και συνταγ­μα­τικά. Σε περί­πτωση ακύ­ρω­σης των πράξεων, το έργο κιν­δυ­νεύει να ανα­τρα­πεί ή να χρεια­στεί ριζική ανα­προ­σαρ­μογή.