Το “ψηφιακό μάτι” της ΡΑΑΕΥ για τα απόβλητα κάνει πρεμιέρα στο τέλος του έτους

Ένα ολο­κλη­ρω­μένο ψηφιακό μοντέλο για την παρα­κο­λού­θηση της δια­χεί­ρι­σης των στερεών αστικών απο­βλή­των στην Ελλάδα, σε πραγ­μα­τικό χρόνο, ανα­πτύσ­σει η Ρυθ­μι­στική Αρχή Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), με στόχο την ενί­σχυση της δια­φά­νειας και τον ουσια­στι­κό­τερο έλεγχο του κλάδου. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του energygame.gr η πρώτη έκδοση της πλατ­φόρ­μας ανα­μέ­νε­ται να είναι έτοιμη έως το τέλος του 2025, σημα­το­δο­τώ­ντας το πρώτο βήμα για τη στα­διακή εγκα­θί­δρυση ενός ψηφια­κού μηχα­νι­σμού επο­πτείας σε εθνικό επίπεδο.

Το ψηφιακό μοντέλο σχε­διά­ζε­ται ως ένα δυνα­μικό εργα­λείο που θα καλύ­πτει ολό­κληρη την αλυσίδα της δια­χεί­ρι­σης των απο­βλή­των – από τη συλλογή και μετα­φορά έως την επε­ξερ­γα­σία και την τελική διάθεση. Θα λει­τουρ­γεί συμπλη­ρω­μα­τικά προς το Ηλε­κτρο­νικό Μητρώο Απο­βλή­των (ΗΜΑ), αλλά με πιο διευ­ρυ­μένο και επι­χει­ρη­σιακό χαρα­κτήρα, επι­τρέ­πο­ντας την αξιο­λό­γηση των επι­δό­σεων των Φορέων Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των (Φο.Δ.Σ.Α.) με μετρή­σι­μους δείκτες. Η πλατ­φόρμα ανα­μέ­νε­ται να ενσω­μα­τώ­νει δείκτες που θα υπο­λο­γί­ζο­νται με βάση διεθνή πρότυπα, ενώ θα παρέχει τη δυνα­τό­τητα συλ­λο­γής και ανά­λυ­σης δεδο­μέ­νων σε πραγ­μα­τικό χρόνο.

Η πρω­το­βου­λία αυτή αποκτά ιδιαί­τερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η σημε­ρινή εικόνα της Ελλάδας στον τομέα της δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των. Σύμφωνα με την έκθεση της ΡΑΑΕΥ, η χώρα μας παρα­μέ­νει πολύ πίσω σε σχέση με τους ευρω­παϊ­κούς στόχους του 2025 για την ανα­κύ­κλωση και τη μείωση της ταφής. Συγκε­κρι­μένα, η Ελλάδα κατα­γρά­φει ένα από τα υψη­λό­τερα ποσοστά ταφής στην Ευρω­παϊκή Ένωση – 78% κατά βάρος των αστικών απο­βλή­των οδη­γού­νται σε χώρους υγειο­νο­μι­κής ταφής, όταν ο στόχος που έχει τεθεί για το 2035 είναι να μην ξεπερνά το 10%, σύμφωνα με την τεχνική επι­σκό­πηση του Κλάδου Απο­βλή­των της ΡΑΑΕΥ με τίτλο «Εισα­γωγή στη Δια­χεί­ριση Στερεών Απο­βλή­των στην Ευρω­παϊκή Ένωση».

Η από­σταση των 68 ποσο­στιαίων μονάδων από τον ευρω­παϊκό στόχο δεν είναι απλώς αριθ­μη­τική. Αντι­κα­το­πτρί­ζει μια βαθιά και συστη­μική υστέ­ρηση στον σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή εναλ­λα­κτι­κών μεθόδων δια­χεί­ρι­σης, από την ανα­κύ­κλωση και την κομπο­στο­ποί­ηση έως την ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση των απο­βλή­των. Η υγειο­νο­μική ταφή εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί την εύκολη, γρήγορη και συχνά μονα­δική λύση που εφαρ­μό­ζε­ται στη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των περιο­χών της χώρας. Παρά τις ευρω­παϊ­κές οδηγίες που εδώ και δεκα­ε­τίες ενθαρ­ρύ­νουν τη στροφή προς πρα­κτι­κές κυκλι­κής οικο­νο­μίας, οι πολι­τι­κές δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των στην Ελλάδα παρα­μέ­νουν επι­κε­ντρω­μέ­νες σε πρα­κτι­κές του παρελ­θό­ντος.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι η υγειο­νο­μική ταφή θεω­ρεί­ται, βάσει της ιεραρ­χίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, η λιγό­τερο επι­θυ­μητή μέθοδος δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των. Το γεγονός ότι εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί τον κανόνα στην Ελλάδα – σε πλήρη αντί­θεση με κράτη-μέλη που έχουν ήδη σχεδόν μηδε­νί­σει τα ποσοστά ταφής, όπως το Βέλγιο, η Ολλαν­δία και η Φιν­λαν­δία – φανε­ρώ­νει τη δομική υστέ­ρηση του συστή­μα­τος. Η Φιν­λαν­δία, για παρά­δειγμα, κατέ­γραψε μόλις 0,40% ταφής το 2021, ενώ η Ελλάδα πάνω από 75%. Στην πράξη, η Ελλάδα θάβει σχεδόν όλα της τα σκου­πί­δια, τη στιγμή που οι πιο προηγ­μέ­νες χώρες της Ε.Ε. έχουν μετα­τρέ­ψει τα από­βλητα σε πρώτη ύλη. Επι­πλέον, το υψηλό ποσοστό ταφής συν­δέ­ε­ται άρρηκτα με τις περιο­ρι­σμέ­νες δυνα­τό­τη­τες δια­λο­γής στην πηγή, τον ανε­παρκή εξο­πλι­σμό στους δήμους, τις ελλεί­ψεις σε Μονάδες Επε­ξερ­γα­σίας Απο­βλή­των (ΜΕΑ) και τις καθυ­στε­ρή­σεις στη λει­τουρ­γία Χώρων Υγειο­νο­μι­κής Ταφής Υπο­λειμ­μά­των (ΧΥΤΥ). Ακόμα και οι υφι­στά­με­νες υπο­δο­μές παρου­σιά­ζουν σημα­ντικά προ­βλή­ματα κορε­σμού, νομι­μό­τη­τας ή και κοι­νω­νι­κής απο­δο­χής, γεγονός που συχνά οδηγεί είτε σε παρα­τε­τα­μέ­νες μετα­φο­ρές απορ­ριμ­μά­των σε άλλες περιο­χές είτε – σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις – σε φαι­νό­μενα ανε­ξέ­λεγ­κτης διά­θε­σης.

Το πρό­βλημα επι­τεί­νε­ται από την έλλειψη ενός αξιό­πι­στου και λει­τουρ­γι­κού πλαι­σίου παρα­κο­λού­θη­σης και ελέγχου. Η κατα­γραφή των ροών απο­βλή­των παρα­μέ­νει ελλιπής, οι στα­τι­στι­κές ασυ­νε­πείς, ενώ σε πολλές περι­πτώ­σεις οι πραγ­μα­τι­κές ποσό­τη­τες που οδη­γού­νται σε ταφή δεν μπορούν να επι­βε­βαιω­θούν επα­κρι­βώς, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για τη δυνα­τό­τητα λήψης απο­τε­λε­σμα­τι­κών απο­φά­σεων πολι­τι­κής. Η δημιουρ­γία ενός εθνικού ψηφια­κού μηχα­νι­σμού παρα­κο­λού­θη­σης, όπως αυτός που σχε­διά­ζει τώρα η ΡΑΑΕΥ, επι­χει­ρεί να αντι­με­τω­πί­σει αυτήν ακριβώς τη θεσμική και επι­χει­ρη­σιακή αδυ­να­μία.

Όπως είχε γράψει το energygame.gr, το ΥΠΕΝ εξε­τά­ζει τη δημιουρ­γία ενός εθνικού δικτύου έξι μονάδων θερ­μι­κής επε­ξερ­γα­σίας απορ­ριμ­μά­των, με στόχο την ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση περίπου 1,3 εκα­τομ­μυ­ρίων τόνων απορ­ριμ­μα­το­γε­νούς καυ­σί­μου (RDF/SRF) ετησίως. Το σχέδιο προ­βλέ­πει την κατα­σκευή και λει­τουρ­γία των εγκα­τα­στά­σεων μέσω Συμπρά­ξεων Δημό­σιου και Ιδιω­τι­κού Τομέα, με διάρ­κεια παρα­χώ­ρη­σης 25 ετών και εγγύηση τρο­φο­δο­σίας από το Δημόσιο. Οι μονάδες ανα­μέ­νε­ται να χωρο­θε­τη­θούν σε στρα­τη­γικά σημεία της επι­κρά­τειας, με στόχο τη γεω­γρα­φική κάλυψη και την εγγύ­τητα στις πηγές παρα­γω­γής υπο­λειμ­μα­τι­κών ρευ­μά­των, που σήμερα οδη­γού­νται σχεδόν απο­κλει­στικά σε ΧΥΤΑ. Οι περιο­χές που εξε­τά­ζο­νται, περι­λαμ­βά­νουν την Αττική, τη Θεσ­σα­λο­νίκη, τη Θεσ­σα­λία, τη Δυτική Ελλάδα, την Κρήτη και την Ανα­το­λική Μακε­δο­νία και Θράκη. Το έργο εκτι­μά­ται ότι θα τεθεί σύντομα σε δημόσια δια­βού­λευση, με στόχο την επι­τά­χυνση της υλο­ποί­η­σης έως το 2030.

Πηγή: powergame.gr