Μαρία Καραμαλέγκου: «Αναγνωρίστηκε η πραγματικότητα της βίας των ανηλίκων και η ανάγκη λήψη μέτρων από τον πρωθυπουργό και την κυβέρνηση»

• «Το KIDS WALLET είναι ου­σια­στι­κά μια πα­ρό­τρυν­ση – επι­σή­μαν­ση προς τους γο­νείς να θέ­σουν όρια, να εφαρ­μο­σθεί οριο­θέ­τη­ση στη δια­παι­δα­γώ­γη­ση των παι­διών τους»

Με αφορ­μή τα νέα μέτρα για την κα­τα­πο­λέ­μη­ση της παι­δι­κής και εφη­βι­κής βίας που πα­ρου­σί­α­σε ο Πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, η ει­δι­κή παι­δα­γω­γός, σχο­λι­κή ψυ­χο­λό­γος, σύμ­βου­λος επαγ­γελ­μα­τι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού και ιδιο­κτή­τρια του Κέ­ντρου Ει­δι­κών Θε­ρα­πειών Case Study, Μαρία Ι. Κα­ρα­μα­λέ­γκου (MEd, MSc), μιλά στη «δη­μο­κρα­τι­κή», ανα­λύ­ο­ντας σε βάθος τις κυ­βερ­νη­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες και θέ­το­ντας το πρό­βλη­μα της βίας ανη­λί­κων σε ένα ευ­ρύ­τε­ρο, κοι­νω­νι­κό και ψυ­χο­λο­γι­κό πλαί­σιο.
«Το πρό­βλη­μα είναι σύν­θε­το και βαί­νει προς μια κα­τεύ­θυν­ση με­γα­λύ­τε­ρης όξυν­σης», το­νί­ζει από την αρχή η κα Κα­ρα­μα­λέ­γκου, σχο­λιά­ζο­ντας την προ­σπά­θεια της κυ­βέρ­νη­σης να θε­σπί­σει μια σειρά από πο­λι­τι­κές για τον πε­ριο­ρι­σμό των πε­ρι­στα­τι­κών βίας με­τα­ξύ ανη­λί­κων.
Η ίδια ση­μειώ­νει πως οφεί­λου­με επι­τέ­λους να ανα­γνω­ρί­σου­με την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, η οποία λει­τουρ­γεί ως έδα­φος πάνω στο οποίο ανα­πτύσ­σε­ται η επι­θε­τι­κή συ­μπε­ρι­φο­ρά των παι­διών. Όταν ένα παιδί με­γα­λώ­νει μέσα σε ένα πε­ρι­βάλ­λον χωρίς στα­θε­ρό­τη­τα, χωρίς συ­ναι­σθη­μα­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη και με λε­κτι­κή ή σω­μα­τι­κή κα­κο­ποί­η­ση, τότε μα­θαί­νει πως η επι­βο­λή και ο φόβος είναι ο φυ­σιο­λο­γι­κός τρό­πος επι­κοι­νω­νί­ας.
Πα­ράλ­λη­λα, υπο­γραμ­μί­ζει την τε­ρά­στια επί­δρα­ση του εθι­σμού των νέων στο δια­δί­κτυο, που όχι μόνο εντεί­νει την απο­μό­νω­ση και την έλ­λει­ψη ορίων, αλλά πολ­λές φορές λει­τουρ­γεί και ως ερ­γα­λείο ενί­σχυ­σης του μι­μη­τι­σμού βί­αιων συ­μπε­ρι­φο­ρών, μέσω βί­ντεο, αναρ­τή­σε­ων και δια­δι­κτυα­κών «προ­κλή­σε­ων».
Το KIDS WALLET και η ση­μα­σία της  γο­νεϊ­κής οριο­θέ­τη­σης
Ανά­με­σα στα μέτρα που πα­ρου­σιά­στη­καν, η κ. Κα­ρα­μα­λέ­γκου ξε­χω­ρί­ζει το KIDS WALLET, μια πρό­τα­ση που έχει ως στόχο να πε­ριο­ρί­σει την αλό­γι­στη χρήση των social media, ει­δι­κά του Instagram, από παι­διά και εφή­βους. Για την ίδια, το συ­γκε­κρι­μέ­νο μέτρο απο­τε­λεί πε­ρισ­σό­τε­ρο ένα κα­μπα­νά­κι προς τους γο­νείς παρά μια τε­χνο­λο­γι­κή λύση.
«Ανα­γνω­ρί­στη­κε η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας μέσα στην οποία με­γα­λώ­νουν πολλά παι­διά, ενώ επι­ση­μάν­θη­κε το δρα­μα­τι­κό φαι­νό­με­νο του εθι­σμού των νέων στο δια­δί­κτυο. Δη­λώ­θη­κε επί­σης η πρό­θε­ση για μια βιω­μα­τι­κή προ­σέγ­γι­ση στα προ­βλή­μα­τα των παι­διών και των εφή­βων. Το KIDS WALLET είναι ου­σια­στι­κά μια πα­ρό­τρυν­ση – επι­σή­μαν­ση προς τους γο­νείς να θέ­σουν όρια, να εφαρ­μο­σθεί οριο­θέ­τη­ση στη δια­παι­δα­γώ­γη­ση των παι­διών τους. Κάτι το οποίο απο­τε­λεί ένα από τα ση­μα­ντι­κό­τε­ρα γο­νι­κά κα­θή­κο­ντα».
Η οριο­θέ­τη­ση, εξη­γεί, δεν ση­μαί­νει τι­μω­ρία ή αυ­ταρ­χι­σμό. Αντι­θέ­τως, δη­μιουρ­γεί ένα ασφα­λές πλαί­σιο για το παιδί.
«Η οριο­θέ­τη­ση δεν έχει τι­μω­ρη­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Αντί­θε­τα, τα παι­διά νιώ­θουν ασφά­λεια, αι­σθα­νό­με­να ότι με­γα­λώ­νουν σε ένα πλαί­σιο με σα­φείς κα­νό­νες και με φυ­σι­κές και λο­γι­κές συ­νέ­πειες.»
Ιδιαί­τε­ρη ανα­φο­ρά κάνει η κα Κα­ρα­μα­λέ­γκου σε μια από τις πιο εν­δια­φέ­ρου­σες προ­τά­σεις της επι­τρο­πής: την αξιο­ποί­η­ση της απο­βο­λής όχι ως ποινή, αλλά ως ευ­και­ρία κοι­νω­νι­κής εν­σω­μά­τω­σης. Προ­τεί­νε­ται, αντί οι μα­θη­τές να μέ­νουν σπίτι όταν απο­βάλ­λο­νται, να συμ­με­τέ­χουν σε κοι­νω­νι­κή ερ­γα­σία μέσα στο σχο­λείο, όπως να βοη­θούν μι­κρό­τε­ρα παι­διά. Στις πιο σο­βα­ρές πε­ρι­πτώ­σεις, να πα­ρα­πέ­μπο­νται σε ει­δι­κά κέ­ντρα.
«Όταν τα παι­διά παίρ­νουν απο­βο­λή από το σχο­λείο, αντί να μέ­νουν σπίτι, να συμ­με­τέ­χουν σε κοι­νω­νι­κή ερ­γα­σία στο σχο­λείο – σε πρά­ξεις όπως βο­ή­θεια των μι­κρό­τε­ρων παι­διών – ενώ στις πιο σο­βα­ρές πε­ρι­πτώ­σεις τα παι­διά να πη­γαί­νουν σε ει­δι­κά κέ­ντρα.»
«Αυτό, πραγ­μα­τι­κά, αν και εφό­σον βρε­θούν οι κα­τάλ­λη­λοι τρό­ποι εφαρ­μο­γής του, θα ήταν ιδιαί­τε­ρα ωφέ­λι­μο για τους εφή­βους. Οι οποί­οι, το να πά­ρουν απο­βο­λή από το σχο­λείο, συχνά το επι­διώ­κουν ώστε να πάνε για καφέ ή βόλ­τες – γε­γο­νός που κα­τα­δει­κνύ­ει ότι η απο­βο­λή, όπως δί­νε­ται και όπως εφαρ­μό­ζε­ται, δεν έχει καμία απο­τε­λε­σμα­τι­κή συμ­μόρ­φω­ση για τον έφηβο.»
Τα τε­χνι­κά γυ­μνά­σια και η ανά­γκη για κοι­νω­νι­κή μέ­ρι­μνα
Η ίδρυ­ση 10 νέων τε­χνι­κών γυ­μνα­σί­ων, σύμ­φω­να με τις εξαγ­γε­λί­ες, στο­χεύ­ει στην ενί­σχυ­ση των εκ­παι­δευ­τι­κών ευ­και­ριών για παι­διά που προ­έρ­χο­νται από κοι­νω­νι­κά ευά­λω­τες ομά­δες. Η κ. Κα­ρα­μα­λέ­γκου βλέ­πει θε­τι­κά την πρω­το­βου­λία, αλλά με σαφή προει­δο­ποί­η­ση:
«Η δη­μιουρ­γία 10 τε­χνι­κών γυ­μνα­σί­ων, μέσω των οποί­ων επι­διώ­κε­ται το να δοθεί ευ­και­ρία και σε παι­διά με δύ­σκο­λο κοι­νω­νι­κό υπό­βα­θρο, είναι επί­σης μια θε­τι­κή πρω­το­βου­λία – καθώς η ίδρυ­ση σχο­λεί­ων είναι πάντα Θείο Δώρο. Χωρίς, όμως, να αρκεί από μόνη της ώστε να κρα­τη­θούν τα παι­διά μα­κριά από τους δρό­μους».
«Η παι­δι­κή φτώ­χεια και ο κοι­νω­νι­κός απο­κλει­σμός θέ­λουν επι­πλέ­ον μέτρα στή­ρι­ξης, όπως χρειά­ζο­νται και προ­γράμ­μα­τα επα­νεκ­παί­δευ­σης και επαγ­γελ­μα­τι­κής κα­τάρ­τι­σης – δο­μη­μέ­να και απο­τε­λε­σμα­τι­κά».
Στο πιο σκλη­ρό αλλά ου­σια­στι­κό ση­μείο της πα­ρέμ­βα­σής της, η κ. Κα­ρα­μα­λέ­γκου ανα­φέ­ρε­ται στη συ­ναι­σθη­μα­τι­κή κα­κο­ποί­η­ση, που συχνά πα­ρα­βλέ­πε­ται από την κοι­νω­νία, αλλά αφή­νει βαθιά τραύ­μα­τα στο παιδί.
«Αυτό που είναι υψί­στης προ­τε­ραιό­τη­τας είναι να εντα­χθούν οι γο­νείς σε προ­γράμ­μα­τα θε­τι­κής ανα­τρο­φής, καθώς τα παι­διά υπό­κει­νται σε συ­ναι­σθη­μα­τι­κή κα­κο­ποί­η­ση από τους γο­νείς τους, χωρίς οι ίδιοι οι γο­νείς να συ­νει­δη­το­ποιούν το γε­γο­νός αυτό.»
Κα­τα­γρά­φει με σα­φή­νεια τις τρεις βα­σι­κές μορ­φές συ­ναι­σθη­μα­τι­κής κα­κο­ποί­η­σης:

Απόρ­ρι­ψη

«Συ­μπε­ρι­φο­ρές που φα­νε­ρώ­νουν τη μη απο­δο­χή του παι­διού, όπως η άρ­νη­ση του γονέα να δεί­ξει αφο­σί­ω­ση. Το παιδί αντι­με­τω­πί­ζε­ται σαν να μην υπάρ­χει, θε­ω­ρεί­ται ανά­ξιο ή κα­τώ­τε­ρο, οι πρά­ξεις και οι σκέ­ψεις του υπο­τι­μώ­νται».

Τα­πεί­νω­ση

«Πε­ρι­λαμ­βά­νει συ­μπε­ρι­φο­ρές που προ­σβάλ­λουν και εξευ­τε­λί­ζουν το παιδί. Με τον τρόπο αυτό θί­γε­ται η ακε­ραιό­τη­τα, η προ­σω­πι­κή αξία και η αυ­το­ε­κτί­μη­ση του παι­διού (π.χ. φωνές και προ­σβο­λές σε δη­μό­σιο χώρο, ανα­φο­ρές σε φυ­σι­κές αδυ­να­μί­ες/ανα­πη­ρί­ες του παι­διού, κ.ά.)».

Εκ­φο­βι­σμός

«Το παιδί δέ­χε­ται απει­λές για σο­βα­ρές τι­μω­ρί­ες και/ή κυ­ριαρ­χεί ένα κλίμα φόβου. Το παιδί τρο­μο­κρα­τεί­ται και κυ­ριαρ­χεί η απει­λή – που ενί­ο­τε πραγ­μα­το­ποιεί­ται – ότι θα το­πο­θε­τη­θεί σε ακα­τάλ­λη­λο και/ή επι­κίν­δυ­νο πε­ρι­βάλ­λον (π.χ. η απει­λή ότι θα το εγκα­τα­λεί­ψουν, ο φόβος ότι θα το αφή­σουν σε κά­ποιο ίδρυ­μα κ.ά.)».