Οι «Κόρες της Καλύμνου» που καθαρίζουν τους ελληνικούς βυθούς

‘Ενα πλα­στικό ποτήρι σφη­νω­μένο στα βράχια, μια σακούλα τυλιγ­μένη γύρω από ένα κοράλλι, ένας αχινός που προ­σπα­θεί να επι­βιώ­σει κάτω από ένα στρώμα σκου­πι­διών. Αυτές τις εικόνες βλέπουν οι δύτριες του Συλ­λό­γου Γυναι­κών Αυτο­δυ­τών Καλύ­μνου «Η Κόρη της Καλύ­μνου» κάθε φορά που βουτούν. Και έχουν απο­φα­σί­σει πως δεν μπορούν να τις αγνοούν. Δεν είναι επαγ­γελ­μα­τίες δύτριες ούτε περι­βαλ­λο­ντι­κοί επι­στή­μο­νες. Είναι καθη­με­ρι­νές γυναί­κες –μητέρες, εργα­ζό­με­νες, φίλες– που κάποτε ξεκί­νη­σαν την κατά­δυση ως χόμπι. Σύντομα, όμως, η αγάπη τους για τον βυθό μετα­τρά­πηκε σε απο­στολή.

«Μη σε απα­σχο­λεί, όταν θα βουτάμε θα κάνει η μία babysitting στα μωρά της άλλης»

Ολα ξεκί­νη­σαν πριν από περίπου 15 χρόνια, όταν η Αννα Τσουλφά είχε μια ιδέα που έμελλε να αλλάξει τον τρόπο που οι γυναί­κες της Καλύ­μνου συν­δέ­ο­νταν με τη θάλασσα. «Σκέ­φτο­μαι να φτιάξω έναν σύλλογο με κατα­δύ­τριες, μόνο γυναί­κες», είπε μια μέρα στις φίλες της. Η πρότασή της προ­κά­λεσε αμέσως ενδια­φέ­ρον, αλλά και αμφι­βο­λίες. Η Ειρήνη Τρι­κοιλή θυμάται την πρώτη της αντί­δραση: «Μόλις είχα γεν­νή­σει το δεύτερο παιδί μου και σκε­φτό­μουν πως δεν θα έχω χρόνο. Τότε η Αννα μου είπε: “Μη σε απα­σχο­λεί, όταν θα βουτάμε θα κάνει η μία babysitting στα μωρά της άλλης”». Και έτσι έγινε.

Δύτριες της ομάδας, με τα «καλα­δού­ρια» τους, όπως τα ονο­μά­ζουν

Με τη βοήθεια του εκπαι­δευτή Μιχάλη Κου­μπά­ρου, που βρί­σκε­ται δίπλα τους μέχρι και σήμερα, 20 περίπου γυναί­κες πήραν μέσα σε λίγο διά­στημα το πρώτο τους αστέρι και ξεκί­νη­σαν το ταξίδι τους στον βυθό. Η θάλασσα άλλωστε ήταν ήδη κομμάτι της ζωής τους, αφού οι περισ­σό­τε­ρες είχαν ναυ­τι­κούς (πατε­ρά­δες, αδερ­φούς, συζύ­γους) στην οικο­γέ­νεια. Η Ειρήνη σχο­λιά­ζει ότι «η θάλασσα για εμάς τους Καλύ­μνιους είναι προ­έ­κταση της στεριάς».

Η ομάδα εν δράσει σε παραλία της Καλύ­μνου

«Οταν πέρασα στο πανε­πι­στή­μιο, βρέθηκα στο Μεσο­λόγγι. Τον πρώτο καιρό δεν κατα­λά­βαινα γιατί ένιωθα τόσο άσχημα, σαν να μου έλειπε κάτι. Κάποια στιγμή πήγαμε εκδρομή στη θάλασσα, είχε μόλις ένα δύο μποφόρ. Μόλις έφτασα, ένιωσα σαν να λύθηκε ένας κόμπος μέσα μου. Κατά­λαβα τι μου έλειπε: η αγριάδα της Καλύ­μνου, η θάλασσα που μεγά­λωσα μαζί της. Τότε ήξερα πως κάποια στιγμή θα γυρίσω. Δεν μπο­ρούσα να ζήσω αλλού». Για τις γυναί­κες της Καλύ­μνου, η θάλασσα δεν είναι απλώς ένα όμορφο τοπίο. Είναι τρόπος ζωής. Και όταν με την παρό­τρυνση της Αννας άρχισαν να κατα­δύ­ο­νται, δεν μπο­ρού­σαν να αγνο­ή­σουν πόσο βρώμικη ήταν.

«Δεν είναι ένα πρό­βλημα της Καλύ­μνου, είναι παντού»

«Πηγαί­ναμε σε παρα­λίες που θεω­ρού­σαμε καθαρές, και ο βυθός ήταν γεμάτος σκου­πί­δια», λέει η Ειρήνη. «Ψυγεία, πλυ­ντή­ρια, ντου­λά­πες, μηχα­νά­κια, ποδή­λατα. Πράγ­ματα που δεν μπο­ρού­σαμε να φαντα­στούμε ότι κάποιος θα πετούσε στη θάλασσα αντί να τα πάει για ανα­κύ­κλωση». Ετσι, το 2012 πήραν την απόφαση να αρχί­σουν να βγάζουν ό,τι μπο­ρού­σαν από τον βυθό, με τις δικές τους δυνά­μεις. «Φτιά­ξαμε μια κατα­σκευή με καλάθια, τα “καλα­δού­ρια” όπως τα ονο­μά­ζουμε εμείς, και ξεκι­νή­σαμε να συλ­λέ­γουμε τα μικρό­τερα σκου­πί­δια», θυμάται η Αννα. «Σιγά σιγά, όμως, οι επι­χει­ρή­σεις μας έγιναν πιο μεγάλες. Και τότε αρχί­σαμε να κατα­λα­βαί­νουμε το πραγ­μα­τικό μέγεθος του προ­βλή­μα­τος».

Στη Νίσυρο ανέ­συ­ραν πολλά λάστιχα οχη­μά­των

Δεν ήταν μόνο μερικά πετα­μένα αντι­κεί­μενα. Ο βυθός σε πολλά σημεία είχε μετα­τρα­πεί σε σκου­πι­δό­τοπο. «Μπορεί να βγάζαμε μερικά σακιά σκου­πί­δια κάθε φορά, αλλά η εικόνα ήταν πάντα η ίδια. Σαν να μην είχε αλλάξει τίποτα», λέει η Αννα. «Και τότε κατα­λά­βαμε ότι αυτό δεν είναι απλώς ένα πρό­βλημα της Καλύ­μνου. Είναι παντού». Πριν και μετά το καλο­καίρι, όταν οι περισ­σό­τε­ρες από τις δύτριες δεν εργά­ζο­νται στον του­ρι­σμό, πέφτουν ξανά στο νερό, βου­τώ­ντας όσο πιο βαθιά μπορούν. Ποτέ μόνες τους και ποτέ λιγό­τε­ρες από οκτώ, η καθεμία με το «ζευγάρι» της.

Ο κάθε βυθός μπορεί να κρύβει τόνους σκου­πι­διών

Η φήμη τους εξα­πλώ­θηκε γρήγορα. Ο δήμαρ­χος της Αστυ­πά­λαιας τις κάλεσε να καθα­ρί­σουν τις θάλασ­σες του νησιού. Σύντομα, ακο­λού­θη­σαν η Νίσυρος, η Κως και η Χάλκη. Η ομάδα, που κάποτε απο­τε­λού­νταν από 22 γυναί­κες, πλέον είχε φτάσει τις 40 και δεχόταν συνεχώς νέες προ­σκλή­σεις. «Οταν μας κάλεσαν για πρώτη φορά εκτός Καλύ­μνου, νιώσαμε τερά­στια ευθύνη», λέει η Αννα. «Δεν ήμασταν επαγ­γελ­μα­τίες, δεν είχαμε καν χρη­μα­το­δό­τηση. Μόνο την αγάπη μας για τη θάλασσα και την ανάγκη να τη δούμε καθαρή». Οι απο­στο­λές τους δεν ήταν εύκολες. Χρειά­ζο­νταν σκάφη για τη μετα­φορά των σκου­πι­διών, συνερ­γα­σία με τοπικές αρχές και, το σημα­ντι­κό­τερο, δέσμευση από τις κοι­νό­τη­τες να δια­χει­ρί­ζο­νται σωστά τα απορ­ρίμ­ματά τους.

Πάντα φεύγουν από τον βυθό όλες μαζί, και ποτέ δεν βουτάνε λιγό­τε­ρες από οχτώ

Η Αννα θυμάται χαρα­κτη­ρι­στικά τη δράση τους στη Νίσυρο. «Εκεί βγάλαμε πάρα πολλά λάστιχα οχη­μά­των. Από ένα σημείο και μετά εμείς δεν μπο­ρού­σαμε μόνες μας. Ηρθε γερανός μέσα στη θάλασσα για να τα σηκώσει». Η Ειρήνη συμπλη­ρώ­νει πως μέχρι και λεκάνη τουα­λέ­τας έχουμε βγάλει από τον βυθό, όπως και ολό­κληρο κάδο απορ­ριμ­μά­των. «Εχουμε ανα­σύ­ρει και τρεις ή τέσ­σε­ρις τόνους σκου­πι­διών σε συνερ­γα­σία με άλλους συλ­λό­γους. Και το πιο τρο­μα­κτικό; Ξέρουμε ότι πάντα θα υπάρχει κι άλλο». Το χει­ρό­τερο, όπως ανα­φέ­ρουν οι δύο γυναί­κες, είναι τα πλα­στικά που στο άγγιγμά τους δια­λύ­ο­νται σε μικρο­σκο­πικά κομ­μά­τια. «Τα πλα­στικά μάς έχουν πνίξει», λέει η Ειρήνη. «Προ­σπα­θείς να πιάσεις ένα και δια­λύ­ε­ται σε χιλιά­δες μικρό­τερα κομ­μά­τια. Εχω δει αχινούς να είναι σκε­πα­σμέ­νοι από σκου­πί­δια. Και έχω βρεθεί μπροστά σε χίλιες κον­σέρ­βες μαζε­μέ­νες στο ίδιο σημείο».

«Μια δική μας βουτιά δεν είναι αρκετή για να σώσει τον πλανήτη. Χρεια­ζό­μα­στε και τη βοήθεια των παρα­θε­ρι­στών. Κυρίως αυτών»

Αυτό που τις σοκάρει περισ­σό­τερο, όμως, δεν είναι μόνο αυτά που βρί­σκουν, αλλά το πώς βρέ­θη­καν εκεί. «Ο,τι αφή­νουμε στην παραλία, κατα­λή­γει στη θάλασσα. Ενα πλα­στικό ποτήρι που κάποιος ξέχασε στην άμμο, μια σακούλα που παρέ­συρε ο αέρας, ένα σκου­ρια­σμένο κουτάκι ανα­ψυ­κτι­κού», επι­ση­μαί­νει η Αννα. «Και μια δική μας βουτιά δεν είναι αρκετή για να σώσει τον πλανήτη. Χρεια­ζό­μα­στε και τη βοήθεια των παρα­θε­ρι­στών. Κυρίως αυτών».

Πηγή: kathimerini.gr