Φθηνότερο το καλάθι του νοικοκυριού στην Ελλάδα αλλά με τον υψηλότερο ΦΠΑ στα τρόφιμα

Χαμη­λό­τε­ρες είναι οι τιμές του «τυπικού καλα­θιού του νοι­κο­κυ­ριού» στα ελλη­νικά σούπερ μάρκετ σε σχέση με Γαλλία, Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορ­το­γα­λία, Γερ­μα­νία, Ρου­μα­νία, όπως προ­κύ­πτει από την επα­να­λαμ­βα­νό­μενη έκθεση του Ινστι­τού­του Έρευνας Λια­νε­μπο­ρίου Κατα­να­λω­τι­κών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ).

Σημειώ­νε­ται ότι τα απο­τε­λέ­σματα προ­κύ­πτουν από οργα­νω­μένη έρευνα σύγκρι­σης τιμών (που βασί­ζο­νται σε στοι­χεία από πλατ­φόρ­μες σύγκρι­σης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμο­λη­ψίες από αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ) σε τυπικό καλάθι προ­ϊ­ό­ντων του νοι­κο­κυ­ριού του οργα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρίου τρο­φί­μων (σούπερ μάρκετ) στην Ελλάδα τον Δεκέμ­βριο 2024 και αντί­στοιχα στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασί­λειο, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορ­το­γα­λία, στη Γερ­μα­νία και στη Ρου­μα­νία.

Η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος δια­φέ­ρει σε κάθε χώρα. Για την παρούσα ανάλυση έγινε σύγκριση των τιμών σε συνο­λικά 41 κατη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων. Αυτές οι υπο­κα­τη­γο­ρίες προ­ϊ­ό­ντων εξε­τά­ζο­νται από ένα σημα­ντικό δείγμα άνω των 6.000 τιμών προ­ϊ­ό­ντων και 44 δια­φο­ρε­τι­κές αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ στις οκτώ χώρες συνο­λικά για να υπο­λο­γι­σθούν οι μέσες τιμές, με δειγ­μα­το­λη­ψίες από έγκυρα site σύγκρι­σης τιμών σε Ελλάδα και εξω­τε­ρικό, αλλά και από αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ. Τα στοι­χεία περι­λαμ­βά­νουν τελικές τιμές τόσο επω­νύ­μων προ­ϊ­ό­ντων, όσο και προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας σε κάθε χώρα. Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι οι τιμές αφορούν μόνο αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης.

Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλα­θιών δείχνει ότι τέσ­σε­ρις χώρες έχουν σημα­ντικά ακρι­βό­τερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 39% η Γερ­μα­νία, 27% η Γαλλία, 24% το Ηνωμένο Βασί­λειο, 11% η Ιταλία, ενώ ακρι­βό­τερο καλάθι κατά 7% έχει η Πορ­το­γα­λία, κατά 8% η Ισπανία και κατά 5% η Ρου­μα­νία.

Ο ΦΠΑ αλλάζει τα δεδο­μένα

Ωστόσο, όπως επι­ση­μαί­νει το ΙΕΛΚΑ, η εικόνα των απο­τε­λε­σμά­των αλλάζει σημα­ντικά όταν αφαι­ρέ­σουμε τον ανα­λο­γού­ντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντι­λη­πτές οι πραγ­μα­τι­κές τιμές των προ­ϊ­ό­ντων σου­περ­μάρ­κετ. Η σύγκριση των καλα­θιών σε αυτή την περί­πτωση δείχνει ότι οι και οι επτά χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα, η Γερ­μα­νία κατά 47%, η Γαλλία κατά 34%, το Ηνωμένο Βασί­λειο κατά 32%, η Ιταλία κατά 19%, η Ισπανία κατά 17% η Πορ­το­γα­λία κατά 10% και η Ρου­μα­νία κατά 10%.

Αυτό, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, είναι απο­τέ­λε­σμα της δια­φο­ράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρό­κει­ται για τον ΦΠΑ που ανα­φέ­ρε­ται σε τρόφιμα και ποτά). Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημα­ντικά υψη­λό­τε­ρος από το Ηνωμένο Βασί­λειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 2%), την Πορ­το­γα­λία (13% και 6%), την Ιταλία (5% και 4%), τη Γερ­μα­νία (7%) και τη Ρου­μα­νία (9%), αλλά και τις περισ­σό­τε­ρες χώρες της ΕΕ. Η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπά­γο­νται ακόμα και στον υψηλό συντε­λε­στή ΦΠΑ με 24%, στις υπό­λοι­πες χώρες υπά­γο­νται στον χαμηλό συντε­λε­στή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμη­λό­τε­ρος του ελλη­νι­κού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Ελά­χι­στα προ­ϊ­ό­ντα βρί­σκο­νται στον χαμηλό ΦΠΑ στην Ελλάδα και στο υψηλό στις άλλες χώρες (π.χ. μωρο­μά­ντηλα). Σημειώ­νε­ται ότι η επί­δραση ειδικών φόρων κατα­νά­λω­σης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυ­πο­λο­γι­στεί στα παρα­πάνω στοι­χεία.

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, το γενικό συμπέ­ρα­σμα που προ­κύ­πτει από την παρα­πάνω ανάλυση είναι ότι το οργα­νω­μένο ελλη­νικό λια­νε­μπό­ριο τρο­φί­μων (σούπερ μάρκετ) παρέχει στους Έλληνες κατα­να­λω­τές πρό­σβαση σε προ­ϊ­ό­ντα για το τυπικό του καλάθι με κατά μέσο όρο σε χαμη­λό­τερη τιμή.

Σημειώ­νε­ται ότι παρά­γο­ντες που θα πρέπει να λαμ­βά­νο­νται υπόψη όταν συγκρί­νο­νται τιμές ανάμεσα σε δια­φο­ρε­τι­κές χώρες είναι: Το ύψος των συντε­λε­στών ΦΠΑ σε κάθε χώρα, οι ειδικοί φόροι κατα­νά­λω­σης σε κάθε χώρα, το ύψος της φορο­λο­γίας σε κάθε χώρα, η αγρο­τική και βιο­μη­χα­νική παρα­γωγή σε κάθε χώρα, οι κατα­να­λω­τι­κές συνή­θειες σε κάθε χώρα (π.χ. η τάση για συσκευα­σμένα ή μη προ­ϊ­ό­ντα, τα προ­ϊ­ό­ντα ιδιω­τι­κής ετι­κέ­τας κ.λπ.), οι και­ρι­κές συν­θή­κες και οι φυσικές κατα­στρο­φές λόγω της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, το κόστος ενέρ­γειας, το κόστος καυ­σί­μων και γενικά μετα­φο­ρών, το μισθολογικό-εργασιακό κόστος, η από­σταση της χώρας από τα παρα­γω­γικά κέντρα της κεντρι­κής Ευρώπης και τα αντί­στοιχα κόστη, η πολυ­πλο­κό­τητα της γεω­γρα­φίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κ.λπ.), το μέγεθος της αγοράς, η αγο­ρα­στική δύναμη-δυνατότητα και αντί­στοι­χες οικο­νο­μίες κλί­μα­κας στις προ­μή­θειες των προ­ϊ­ό­ντων Η ανα­λο­γία ανάμεσα στο οργα­νω­μένο λια­νε­μπό­ριο και τα μικρά εξει­δι­κευ­μένα σημεία πώλησης, το ισο­ζύ­γιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρα­σκευής τους, τα διάφορα κόστη παρα­γω­γής (ενέρ­γεια, πρώτες ύλες, μισθο­λο­γικό κόστος, χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικό κόστος, γρα­φειο­κρα­τία), η παρα­γω­γι­κό­τητα της βιο­μη­χα­νίας και του λια­νε­μπο­ρίου σε κάθε χώρα και η επο­χι­κό­τητα της ζήτησης και της προ­σφο­ράς (π.χ. λόγω του­ρι­σμού ή και­ρι­κών συν­θη­κών).

Τα δεδο­μένα τιμών υπο­λο­γί­ζο­νται από γνωστά παρα­τη­ρη­τή­ρια τιμών των χωρών που εξε­τά­στη­καν και συμπλη­ρώ­νο­νται με τιμο­λη­ψίες και για την Ελλάδα στα πρω­το­γενή δεδο­μένα από τιμο­λη­ψίες σε μεγάλες αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ. Τα κρι­τή­ρια επι­λο­γής των κατη­γο­ριών στο καλάθι είναι ένας συν­δυα­σμός επι­λο­γής των μεγα­λύ­τε­ρων σε πωλή­σεις αγαθών, αντί­στοι­χων χρη­σι­μο­ποιού­με­νων καλα­θιών για εκτί­μηση στο εξω­τε­ρικό, καθώς και κοινής δια­θε­σι­μό­τη­τας κατη­γο­ριών προ­ϊ­ό­ντων στις αγορές στις χώρες που εξε­τά­ζο­νται.

Τα στοι­χεία προ­έρ­χο­νται από τις παρα­κάτω αλυ­σί­δες σούπερ μάρκετ: Ελλάδα (Σκλα­βε­νί­της, ΑΒ, My Market, Μασού­της, Market In), Ηνωμένο Βασί­λειο (Morrisons, ASDA, Sainsbury’s, Coop, Ocado, TESCO), Ισπανία (Carrefour, Marcadona, Caprabo, Condis, Dia, Eroski, SoySuper. Alcampo), Ιταλία (CosiComodo, emiDrive, Pim Spesa, Agora, Everli, HeyConad, easyCoop), Πορ­το­γα­λία (Continente, Minipreco, Auchan, Spar), Γαλλία (Monoprix Plus, Carrefour, Super U, Auchan, Aldi), Γερ­μα­νία (Edeka, Rewe, Kaufland, Lekkerland, Bela, Norma), Ρου­μα­νία (Carrefour, Auchan, Mega Image).

Πηγή: flash.gr