Τι σημαίνει η εκλογή Τράμπ για τα ελληνοτουρκικά – Ο ρόλος του Πομπέο και η «δύσκολη» σχέση με την Άγκυρα

Η επα­νε­κλογή του Ντό­ναλντ Τραμπ ως 47ου προ­έ­δρου των ΗΠΑ, δημιουρ­γεί νέα δεδο­μένα σε παγκό­σμιο επίπεδο σε μια συγκυ­ρία όπου ο αντα­γω­νι­σμός για την δια­μόρ­φωση της Νέας Τάξης Πραγ­μά­των μετά τον Ψυχρό Πόλεμο έχει ενταθεί και αυτό επη­ρε­ά­ζει και τις περι­φε­ρεια­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις και αντα­γω­νι­σμούς.

Η αναμονή μέχρι τον Ιανουά­ριο οπότε και θα ανα­λά­βει επίσημα τα καθή­κο­ντά του ο Τραμπ, η επιλογή των προ­σώ­πων που θα στε­λε­χώ­σουν τα κρίσιμα Υπουρ­γεία Εξω­τε­ρι­κών και Άμυνας και την θέση του Συμ­βου­λίου Εθνικής Ασφά­λειας, αλλά και εν αναμονή των πρώτων δειγ­μά­των γραφής στην εξω­τε­ρική πολι­τική του, πέραν των προ­ε­κλο­γι­κών εξαγ­γε­λιών, δημιουρ­γεί ένα κλίμα αβε­βαιό­τη­τας, το οποίο γίνεται ακόμη μεγα­λύ­τερο με δεδο­μένο το απρό­βλε­πτο των κινή­σεων και απο­φά­σεων του νέου Αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου.

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση δεν αιφ­νι­διά­στηκε, καθώς σε ανώτερα επίπεδο θεω­ρείτο πολύ πιθανή η εκλογή του Τραμπ και στην ηγεσία του ΥΠΕΞ όπου η υφυ­πουρ­γός εξω­τε­ρι­κών Αλ. Παπα­δο­που­λου έχει βαθιά εμπει­ρία από τις εσω­τε­ρι­κές διερ­γα­σίες στις ΗΠΑ είχε προ­βλέ­ψει εδώ και ημέρες στους συνο­μι­λη­τές της την νίκη του συντη­ρη­τι­κού υπο­ψη­φίου. Εξάλλου μόνο τυχαία δεν ήταν και η επί­σκεψη στην Αθήνα και η συνά­ντηση του με τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη του τέως υπουρ­γού εξω­τε­ρι­κών στην κυβέρ­νηση Τραμπ, Μάικ Πομπέο, ο οποίος πιθα­νό­τατα θα ανα­λά­βει σημα­ντικό ρόλο στην νέα αμε­ρι­κα­νική κυβέρ­νηση.

Η εκλογή Τραμπ επη­ρε­ά­ζει την Ελλάδα σε τρία επίπεδα: μέσα από τις παγκό­σμιες δια­στά­σεις της νέας αμε­ρι­κα­νι­κής εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής έναντι της Ρωσίας και της Κίνας και στο πώς θα απο­τυ­πω­θεί ο συν­δυα­σμός της νέας αντί­λη­ψης εσω­στρέ­φειας με την δια­τή­ρηση του παγκό­σμιου ρόλου των ΗΠΑ. Σε επίπεδο συνο­λικά των σχέσεων των ΗΠΑ με την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ. Και φυσικά στην αμε­ρι­κα­νική πολι­τική στο πλέγμα Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και ελλη­νο­τουρ­κι­κών.

Η Αθήνα δεν είχε ιδιαί­τερα προ­βλή­ματα στην σχέση με την προη­γού­μενη κυβέρ­νηση Τραμπ, ο οποίος είχε συνα­ντη­θεί τόσο με τον πρώην πρω­θυ­πουργό Αλέξη Τσίπρα όσο και με τον Κυριάκο Μητσο­τάκη στον Λευκό Οίκο.

Στο τέλος της θητείας του μάλιστα και λίγο αφού είχε ανα­λά­βει τις τύχες της χώρας ο Μητσο­τά­κης, είχε πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η σημα­ντική επί­σκεψη Πομπέο στα Χανιά και στην Σούδα, η υπο­γραφή του πρω­το­κόλ­λου τρο­πο­ποί­η­σης της αμυ­ντι­κής διμε­ρούς συμ­φω­νίας (5 Οκτω­βρίου του 2019) και ο Στρα­τη­γι­κός Διά­λο­γος ΗΠΑ-Ελλάδας, που άνοιξαν τον δρόμο για την υπο­γραφή και της ανα­νε­ω­μέ­νης συμ­φω­νίας MDCA.

Στο πλαίσιο αυτό υπήρξε και η επι­στολή Πομπέο με τις εγγυ­ή­σεις ασφα­λείας των ΗΠΑ για την χώρα μας και την στήριξη στην ειρη­νική επίλυση των δια­φο­ρών.

Στο νέο περι­βάλ­λον που δια­μορ­φώ­νε­ται η Ελλάδα είναι προ­φα­νές ότι θα συντο­νί­σει τις κινή­σεις της στα μεγάλα ζητή­ματα των δια­τλα­ντι­κών σχέσεων με τους άλλους εταί­ρους ελπί­ζο­ντας ότι δεν θα οδη­γη­θούν οι σχέσεις αυτές σε κρίση, που θα απο­δυ­να­μώ­σουν την αμυ­ντική δέσμευση των ΗΠΑ έναντι της Ευρώπης, αν και πάντως θα υπάρχει τώρα ισχυρό κίνητρο για την στρα­τη­γική αυτο­νο­μία της Ευρώπης, σχέδιο το οποίο υπο­στη­ρί­ζει η Ελλάδα.

Ο Ντό­ναλντ Τραμπ στην προη­γού­μενη θητεία του ήταν αυτός που ενέ­κρινε την εμπλοκή των ΗΠΑ στις υπο­θέ­σεις της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου με την συμ­με­τοχή και του τότε ΥΠΕΞ Μάικ Πομπέο στο σχήμα της τρι­με­ρούς συνερ­γα­σίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (3+1) στην συνά­ντηση που έγινε στο Τελ Αβίβ (2019). Και ο βασικός πυλώνας στην πολι­τική του στην περιοχή ήταν η στήριξη στο Ισραήλ, που κάθε άλλο παρά φαί­νε­ται να έχει απο­δυ­να­μω­θεί από τον πόλεμο στην Γάζα.

Εξαι­ρε­τι­κής σημα­σίας είναι το ερώτημα της πολι­τι­κής που θα ακο­λου­θή­σει ο Τραμπ έναντι της Τουρ­κίας. Η δια­φη­μι­σμένη προ­σω­πική σχέση με τον Ερντο­γάν, είναι περισ­σό­τερο μύθος λόγω της ιδιο­μορ­φίας των δυο ηγετών, η οποία σχέση πάντως δεν απο­τυ­πώ­θηκε σε πολι­τική, στην προη­γού­μενη θητεία Τραμπ.

Ο Τραμπ απεί­λησε τον Ερντο­γάν ότι θα «βου­λιά­ξει την τουρ­κική οικο­νο­μία» υπο­χρε­ώ­νο­ντας μετά τα πρώτα πλήγ­ματα, τον Τούρκο πρόεδρο να απε­λευ­θε­ρώ­σει τον πάστορα Μπράν­σον, υπέ­γραψε το διά­ταγμα για την επιβολή κυρώ­σεων βάσει της νομο­θε­σίας CAATSA για απο­κλει­σμό της Τουρ­κίας από τα F-35. Κυρίως όμως έπληξε τα τουρ­κικά στρα­τη­γικά συμ­φέ­ρο­ντα, καθώς ενώ στην Άγκυρα ήλπιζαν ότι η πολι­τική του απο­μο­νω­τι­σμού και της από­συρ­σης από τα διεθνή περι­φε­ρειακά μέτωπα θα οδη­γούσε σε απο­χώ­ρηση και των αμε­ρι­κα­νι­κών δυνά­μεων από την Συρία, αντι­θέ­τως όχι μόνο δεν ήρε την υπο­στή­ριξή της η τότε αμε­ρι­κα­νική κυβέρ­νηση προς τους Κούρ­δους της Συρίας, αλλά αντι­θέ­τως με μια πραγ­μα­τικά ιταμή σε ύφος και περιε­χό­μενο επι­στολή του Τραμπ προς τον Ερντο­γάν, τον χαρα­κτή­ριζε «ηλίθιο» απα­γο­ρεύ­ο­ντάς του ουσια­στικά την στρα­τιω­τική επι­χεί­ρηση στην Βόρεια Συρία και καλώ­ντας τον να συνο­μι­λή­σει με τον αρχηγό του κουρ­δι­κού ενόπλου κινή­μα­τος, το οποίο η Άγκυρα θεωρεί δορυ­φόρο του PKK.

Οι σχέσεις Άγκυρας – Ουά­σιγ­κτον θα συνε­χί­σουν να είναι δύσκο­λες και το επόμενο διά­στημα, καθώς η πλήρης στήριξη του Τραμπ στο Ισραήλ και στον προ­σω­πικό φίλο του Νετα­νιά­χου, τον φέρει σε ευθεία αντι­πα­ρά­θεση με τον Τούρκο ηγέτη ο οποίος έχει κηρύξει «τζιχαντ» ενα­ντίον του Ισραήλ με αφορμή την Γάζα. Η Τουρκία επίσης δεν θα πρέπει να περι­μέ­νει απο­δέ­σμευση των Αμε­ρι­κα­νών από την Βόρεια Συρία και αυτό τρο­φο­δο­τεί και τις θεωρίες συνω­μο­σίας στο εσω­τε­ρικό που καλ­λιερ­γού­νται ακόμη και εντός του προ­ε­δρι­κού μεγάρου στην Άγκυρα ,ότι υπάρχει διεθνής συνω­μο­σία μεταξύ του Ισραήλ και συντη­ρη­τι­κών κύκλων της Ουά­σιγ­κτον για δημιουρ­γία και στήριξη αυτό­νο­μης κουρ­δι­κής οντό­τη­τας στην Βορειο­α­να­το­λική Συρία ως ανάχωμα στην ιρανική επιρροή στην περιοχή αλλά και ως βαλβίδα ελέγχου και της ίδιας της Τουρ­κίας.

Στο θέμα των F-35 πάντως, παρά το γεγονός ότι η νομο­θε­σία CAATSA είναι αυστηρή, η Άγκυρα ελπίζει ότι θα μπο­ρέ­σει να βρει ευήκοα ώτα στην νέα αμε­ρι­κα­νική κυβέρ­νηση για την υπόθεση των F-35 με το επι­χεί­ρημα φυσικά ότι θα πρό­κει­ται για μια σημα­ντική τονω­τική ένεση για την αμε­ρι­κα­νική πολε­μική βιο­μη­χα­νία.

Καθώς η εκλο­γική νίκη Τραμπ συμπί­πτει με την έναρξη του ελλη­νο­τουρ­κι­κού δια­λό­γου είναι δεδο­μένο ότι και η νέα αμε­ρι­κα­νική κυβέρ­νηση θα στη­ρί­ξει αυτή την δια­δι­κα­σία θεω­ρώ­ντας ότι είναι σημα­ντική κάθε κίνηση που εκτο­νώ­νει ή λύνει δια­φο­ρές μεταξύ δύο συμ­μά­χων και δεν απειλεί την στα­θε­ρό­τητα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα του ΝΑΤΟ στην κρίσιμη αυτή περιοχή.

Όμως απο­τε­λεί μεγάλο ερω­τη­μα­τικό εάν η ίδια η Τουρκία σε ένα μετα­βαλ­λό­μενο διεθνές περι­βάλ­λον όπου ακόμη δεν γνω­ρί­ζει πώς θα δια­μορ­φω­θεί και τι ρόλο η ίδια θα έχει σε αυτό, είναι έτοιμη για σοβαρές συναι­νέ­σεις που θα ξεμπλό­κα­ραν το αδιέ­ξοδο και θα έδιναν προ­ο­πτική στην δια­δι­κα­σία δια­λό­γου για την επίλυση της δια­φο­ράς της οριο­θέ­τη­σης της υφα­λο­κρη­πί­δας.

Σε αυτό το ευμε­τά­βλητο και απρό­βλε­πτο σκηνικό θα κινηθεί το επόμενο διά­στημα η ελλη­νική εξω­τε­ρική πολι­τική έχοντας βεβαίως ως πλε­ο­νέ­κτημα την βαθιά στρα­τη­γική σχέση που έχει κτισθεί με τις ΗΠΑ η οποία πλέον ξεπερ­νάει την στενή στρα­τιω­τική συνερ­γα­σίας και την ενί­σχυση του στρα­τιω­τι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος των ΗΠΑ στην χώρα μας…

Πηγή: protothema,gr