Κώστας Σπανός: «Το εμπόριο μπορεί να αρρωσταίνει βαριά, όμως δεν πεθαίνει!»

Πώς εξε­λίσ­σε­ται η κίνηση στην αγορά της Ρόδου καθώς η του­ρι­στική σεζόν πάει πάρα πολύ καλά και οι αφίξεις παρου­σιά­ζουν αύξηση;

Η σεζόν του 2024, σε επίπεδο αφίξεων, ξεκί­νησε και συνε­χί­ζει δυνα­μικά.

Τα στοι­χεία του αερο­δρο­μίου και του λιμα­νιού το μαρ­τυ­ρούν.

Η δυνα­μική όμως αυτή αύξηση, δεν έχει αντί­στοιχο αντί­κτυπο και δεν απο­τυ­πώ­νε­ται στα ταμειακά απο­τε­λέ­σματα των τοπικών επι­χει­ρή­σεων.

Η αγορά και η οικο­νο­μία κινεί­ται, αλίμονο αν δεν υπήρχε κίνηση μέσα στο ζενίθ της σαιζόν, αυτό όμως που παρα­τη­ρούμε είναι μία ανα­ντι­στοι­χία και υπο­α­πό­δοση της αγοράς σε σχέση με τις αφίξεις.

Στα ποιο­τικά στοι­χεία των πωλή­σεων, απο­τυ­πώ­νε­ται μεσο­σταθ­μική καθή­λωση των τζίρων στα περσινά επίπεδα, με παράλ­ληλη μείωση του όγκου των πωλη­θέ­ντων τεμα­χίων.

Οι όποιες αυξη­μέ­νες προσ­δο­κίες για επι­πλέον έσοδα λόγω της αύξησης του εισερ­χό­με­νου του­ρι­σμού μέχρι στιγμής έχουν δια­ψευ­στεί.

Αν σε κάποιες οι τζίροι είναι βελ­τιω­μέ­νοι αυτές είναι η εξαί­ρεση και όχι ο κανόνας, καθώς η αγορά πάντα κινεί­ται με δια­φο­ρε­τι­κές ταχύ­τη­τες ανάλογα με τον κλάδο και το είδος.

Εκτι­μάτε πως έχει βελ­τιω­θεί προς το καλύ­τερο η κατα­να­λω­τική διάθεση των του­ρι­στών, δηλαδή έχουν διάθεση να δαπα­νή­σουν περισ­σό­τερα χρήματα στη Ρόδο;

Πολλές φορές ακού­γε­ται ή έκφραση ότι η αγορά είναι θέμα ψυχο­λο­γίας και διά­θε­σης, αλλά επί της ουσίας η αγορά είναι θέμα δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος και προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού.

Οι κύριες αγορές απ΄ όπου αντλούμε τους επι­σκέ­πτες μας έχουν πληγεί και αυτές από την ακρί­βεια και τον πλη­θω­ρι­σμό οπότε οι προ­ϋ­πο­λο­γι­σμοί τους είναι συγκε­κρι­μέ­νοι και συγκρα­τη­μέ­νοι.

Οπότε η διάθεση είναι μεν πρόθυμη ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός όμως αδύ­να­μος.

Χρήματα που επίσης θα λείψουν από την αγορά, είναι το ποσοστό αύξησης του κόστους του του­ρι­στι­κού πακέτου, καθώς και τα επι­πλέον 50-60 εκα­τομ­μύ­ρια του μη αντα­πο­δο­τι­κού για τον τόπο τέλους ανθε­κτι­κό­τη­τας. Δεν είμαστε οι μόνοι που παρα­τη­ρούμε τέτοια φαι­νό­μενα.

Υπάρ­χουν δηλώ­σεις και από άλλους φορείς και κλάδους της οικο­νο­μίας που μιλούν για μείωση της κατά κεφαλήν δαπάνης, μείωση του χρόνου παρα­μο­νής και φρένο στα χρήματα που ξοδεύ­ουν.

Ποια είναι η εικόνα ανά του­ρι­στική περιοχή της Ρόδου που σχη­μα­τί­ζετε δηλαδή αν υπάρχει αύξηση της κίνησης σε Μεσαιω­νική Πόλη, Λίνδο, Κάμειρο και άλλα σημεία του νησιού μας;

Η μείωση του μέσου χρόνου παρα­μο­νής ωθεί τον επι­σκέ­πτη να επι­κε­ντρω­θεί στα κύρια σημεία ενδια­φέ­ρο­ντος.

Επι­λέ­γει λοιπόν να επι­σκε­φθεί τη Μεσαιω­νική Πόλη, τη Λίνδο, την Κοιλάδα των Πετα­λου­δών, τις Επτά Πηγές, τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους αλλά και νησιά όπως η Σύμη και η Χάλκη καθώς πολλά πρα­κτο­ρεία προ­σφέ­ρουν εκδρο­μές σε αυτούς τους προ­ο­ρι­σμούς.

Εκεί παρα­τη­ρεί­ται και η μεγα­λύ­τερη αύξηση επι­σκε­ψι­μό­τη­τας αλλά ακόμη και υπό αυτές τις συν­θή­κες το φαι­νό­μενο της εξαι­ρε­τικά συγκρα­τη­μέ­νης δαπάνης που περι­γρά­ψαμε παρα­πάνω παρα­μέ­νει έντονο.

Με αφορμή τις ανα­κοι­νώ­σεις για τις εργα­σίες για την βελ­τί­ωση της Νέας Αγοράς ποια είναι η άποψή σας για τη χρήση του ιστο­ρι­κού κτηρίου ώστε να απο­τε­λεί και πάλι τοπό­σημο για τη Ρόδο;

Οποια­δή­ποτε παρέμ­βαση που σαν σκοπό έχει την δια­τή­ρηση, την συντή­ρηση και ανά­δειξη των τοπό­ση­μων της πόλης μας είναι μια θετική είδηση.

Πόσω μάλλον αυτή που αφορά στην πολύ­παθη νέα αγορά.

Σε όσους είχαμε προ­λά­βει την Νέα Αγορά σε πλήρη λει­τουρ­γία, ως κεντρική αγορά, η σημε­ρινή της εικόνα προ­κα­λεί μόνο θλίψη και ντροπή για την εγκα­τά­λειψη του χώρου και την δια­χρο­νική απο­τυ­χία δια­τή­ρη­σής της σε αξιο­πρε­πές επίπεδο.

Οι μόνοι που δεν εγκα­τέ­λει­ψαν είναι οι συνε­πείς στις υπο­χρε­ώ­σεις τους κατα­στη­μα­τάρ­χες που δεν απο­χώ­ρη­σαν μετα­τρέ­πο­ντας την αγορά σε χώρο φάντα­σμα, αλλά κόπια­σαν, μόχθη­σαν, έτρεξαν, πίεσαν, συνερ­γά­στη­καν, διεκ­δί­κη­σαν και τελικά βρέ­θη­καν λύσεις για την Νέα Αγορά.

Αξίζουν συγ­χα­ρη­τή­ρια στον πρόεδρο και το ΔΣ του συλ­λό­γου κατα­στη­μα­ταρ­χών Νέας Αγοράς αλλά και σε όλους που συνέ­βα­λαν στο να φτά­σουμε στην εγκα­τά­σταση του εργο­λά­βου.

Τέτοιες ενέρ­γειες και δράσεις είχαν και θα έχουν την στήριξή μας.

Ας ελπί­σουμε ότι δεν θα υπάρ­ξουν απρό­ο­πτα, όλα θα πάνε σύμφωνα με τα χρο­νο­δια­γράμ­ματα και με την ολο­κλή­ρωση του έργου να απο­τε­λέ­σει και πάλι ένα στολίδι για τον τόπο μας.

Ιδανικά η Νέα Αγορά θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει και πάλι ένα χώρο συνά­ντη­σης της τοπικής παρα­γω­γής, του εμπο­ρίου και της γαστρο­νο­μίας, όπως ήταν και παλιά δημιουρ­γώ­ντας ένα οικο­σύ­στημα εκπρο­σώ­πη­σης της τοπικής παρά­δο­σης της αυθε­ντι­κό­τη­τας και της δημιουρ­γίας.

Έχει περάσει μεν ο θόρυβος για την επέ­κταση του έργου της νέας μαρίνας αλλά ποια είναι η δική σας άποψη για το θέμα; Δεν έχει ανάγκη η Ρόδος από μια μαρίνα με σύγ­χρο­νες προ­δια­γρα­φές που θα καλύ­πτει τις απαι­τή­σεις της νέας εποχής;

Το ό,τι η Ρόδος χρειά­ζε­ται μαρίνα με σύγ­χρο­νες προ­δια­γρα­φές που θα καλύ­πτει τις απαι­τή­σεις της νέας εποχής νομίζω ότι δεν υπάρχει κάποιος που να δια­φω­νεί με αυτό. Ο τρόπος όμως με τον οποίο προ­σπα­θεί να το κάνει σύμφωνα με το νέο, νομο­θε­τικά ψηφι­σμένο, πλαίσιο είναι αυτό που προ­βλη­μα­τί­ζει.

Ο διπλα­σια­σμός του συντε­λε­στή δόμησης κάνει το έργο να εστιά­ζει περισ­σό­τερο στο κομμάτι του Real Estate, από αυτό της εξυ­πη­ρέ­τη­σης των σκαφών και εγείρει πολλά ερω­τή­ματα και προ­βλη­μα­τι­σμούς σε σχέση με τις χρήσεις, τις θέσεις στάθ­μευ­σης, την σχέση της με την γύρω περιοχή.

Ακόμη και από εμπο­ρι­κής πλευράς ο προ­βλη­μα­τι­σμός αφορά τον αντί­κτυπο και τις επι­πτώ­σεις ενός τόσο μεγάλου σε έκταση εμπο­ρι­κού κέντρου στο εμπο­ρικό οικο­σύ­στημα της πόλης.

Όλα όμως είναι στην αρχή τους. Έχουν γίνει κάποιες προ­σφυ­γές, δεν έχουν ακόμη εκδοθεί οι οικο­δο­μι­κές άδειες, δεν έχουμε δει κάν την τελική μορφή εκτός από μία μακέτα προϊόν φωτο­ρε­α­λι­σμού.

Η προ­σω­πική μου άποψη είναι ότι η Ρόδος δεν έχει ανάγκη από φαρα­ω­νικά έργα. Αυτό που χρειά­ζε­ται είναι έργα ενταγ­μένα στον συνο­λικό σχε­δια­σμό του τόπου, που θα εξυ­πη­ρε­τούν τις σύγ­χρο­νες, με πρό­βλεψη για τις μελ­λο­ντι­κές, ανάγκες, ήπια ανά­πτυξη με στό­χευση στην αυθε­ντι­κό­τητα της εμπει­ρίας και πρω­ταρ­χική στό­χευση την βιω­σι­μό­τητα, το ευ ζην, προσ­δί­δο­ντας στον τόπο μονα­δι­κό­τητα και όχι ακόμη ένα από τα ίδια.

Σε ό,τι αφορά στις εκπτώ­σεις, ποια είναι η εικόνα που έχετε για την κίνηση;

Οι θερινές εκπτώ­σεις ξεκί­νη­σαν αρκετά συγκρα­τη­μένα, με την κίνηση να αυξά­νε­ται όσο πηγαί­νουμε προς το ζενίθ της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Το εμπο­ρικό κέντρο της πόλης έχει υψηλή επι­σκε­ψι­μό­τητα, όμως τα σωρευ­μένα προ­βλή­ματά του, κυκλο­φο­ριακή συμ­φό­ρηση, μεγάλος φόρτος από ενοι­κια­ζό­μενα αυτο­κί­νητα τους καλο­και­ρι­νούς μήνες, τα βαρέα οχήματα, τα παρά­νομα παρ­κα­ρι­σμένα, τις λίγες για τον αριθμό των οχη­μά­των θέσεις στάθ­μευ­σης, την κατά­ληψη των θεσμο­θε­τη­μέ­νων θέσεων φορ­το­εκ­φόρ­τω­σης από ΙΧ, τις κατα­λή­ψεις θέσεων στάθ­μευ­σης από ταμπέ­λες και γλά­στρες, τις ακα­τά­στα­τες ώρες δια­νο­μών, εμπο­ρευ­μά­των και τρο­φο­δο­σίας, την κατά­σταση των δρόμων, την υπερ­βο­λική ανά­πτυξη τρα­πε­ζο­κα­θι­σμά­των στους πεζο­δρό­μους, τα φαι­νό­μενα άγρας πελατών, και επαι­τείας, και άλλα δεινά, δεν συντε­λούν στο να είναι η εμπει­ρία αγοράς στο κέντρο η καλύ­τερη δυνατή, με απο­τέ­λε­σμα τα στάσιμα ταμειακά απο­τε­λέ­σματα.

Θα πρέπει να τονί­σουμε ότι στην φετινή σαιζόν ανάσα στην αγορά έχουν προ­σφέ­ρει οι επι­σκέ­πτες από την Τουρκία, με υψηλό κατα­να­λω­τικό προφίλ, που χάρις στην 7ήμερη visa, επι­σκέ­πτο­νται κατά χιλιά­δες τα νησιά.

Ο Αύγου­στος είναι ο καθο­ρι­στι­κός μήνας, και από τα στοι­χεία που έχουμε την κούρσα των εκπτω­τι­κών πωλή­σεων οδηγούν για ακόμη μία φορά οι πολυ­ε­θνι­κές και οι μεγάλες αλυ­σί­δες. Η εκπτω­τική περί­ο­δος όμως είναι μακρά και ναι μεν δίνει την δυνα­τό­τητα στους κατα­να­λω­τές να ψωνί­σουν όταν τα οικο­νο­μικά τους το επι­τρέ­πουν αλλά ταυ­τό­χρονα ευνοεί και την ανα­βλη­τι­κό­τητα στις αγορές.

Μία τόσο εκτε­τα­μένη περί­ο­δος εξυ­πη­ρε­τεί καλύ­τερα τα συμ­φέ­ρο­ντα των μεγάλων πολυ­ε­θνι­κών αλυ­σί­δων καθώς με τους πόρους που δια­θέ­τουν και με τις στρα­τη­γι­κές που ακο­λου­θούν, κατα­φέρ­νουν να δημιουρ­γούν κίνηση στα κατα­στή­ματά τους, φυσικά και δια­δι­κτυακά, απο­κτώ­ντας πλε­ο­νέ­κτημα έναντι των φυσικών τοπικών επι­χει­ρή­σεων, χωρίς ο κατα­να­λω­τής να απο­λαμ­βά­νει κάποια εξαι­ρε­τικά οφέλη σε επίπεδο τιμής και ποιό­τη­τας.

Γι’ αυτό πάγιο αίτημα του εμπο­ρι­κού συλ­λό­γου, τώρα που και οι προ­σφο­ρές, ελέω υπουρ­γείου έχουν απε­λευ­θε­ρω­θεί καθ’ όλη την διάρ­κεια του χρόνου, είναι η σύμ­πτυξη της εκπτω­τι­κής περιό­δου σε διά­στημα κάτω των 30 ημερών αλλά και η επα­να­φορά της επι­λο­γής του χρόνου διε­νέρ­γειας των εκπτώ­σεων τοπικά, καθώς οι αγορές ανά την χώρα παρου­σιά­ζουν ιδιαι­τε­ρό­τη­τες, δεν απευ­θύ­νο­νται σε ομοιο­γε­νές κατα­να­λω­τικό κοινό, δεν κινού­νται με τους ίδιους ρυθμούς, ούτε έχουν τις ίδιες απαι­τή­σεις και κανείς δεν γνω­ρί­ζει καλύ­τερα την αγορά και τις ανάγκες της από τους τοπι­κούς φορείς.

Μεγάλος βραχνάς για κατοι­κίες και επι­χει­ρή­σεις είναι οι τιμές του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος. Πόσο όμως στη­ρί­ζει η κυβέρ­νηση τις επι­χει­ρή­σεις;

Το κόστος της ενέρ­γειας πράγ­ματι είναι μία μεγάλη επι­βά­ρυνση και πλέον ένας μεγάλος γρίφος για τις επι­χει­ρή­σεις.

Μάλιστα πολύ πρό­σφατα οι επι­χει­ρή­σεις κλή­θη­καν να πλη­ρώ­σουν έκτα­κτους λογα­ρια­σμούς ρεύ­μα­τος, με την αιτιο­λο­γία «Διαφορά κρα­τι­κής Επι­δό­τη­σης» διότι οι επι­δο­τή­σεις που δόθηκαν στις παροχές εως 35KVA δηλαδή τα επαγ­γελ­μα­τικά τιμο­λό­για Γ21 δεν είχαν την έγκριση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Παρά τις δια­μαρ­τυ­ρίες μας, όχι μόνο δικές μας αλλά και πολλών άλλων φορέων του εμπο­ρίου από όλη την Ελλάδα, και κάποιες δηλώ­σεις του αρμό­διου υπουρ­γού για την μη πληρωμή του, μέχρι στιγμής δεν έχουμε δει κάτι επί του πρα­κτέου. Οι επι­χει­ρή­σεις συνε­χί­ζουν να «τσου­ρου­φλί­ζο­νται» από τις υψηλές τιμές της ενέρ­γειας, χωρίς κάποια αντί­στοιχη στήριξη όπως στα νοι­κο­κυ­ριά, ροκα­νί­ζο­ντας κέρδη, αυξά­νο­ντας κόστη, χάνο­ντας σε αντα­γω­νι­στι­κό­τατα.

Θα πρέπει πραγ­μα­τικά να βρεθεί μια λύση, είτε με την θέσπιση ειδικών τιμο­λο­γίων, είτε με την δημιουρ­γία μηχα­νι­σμού στή­ρι­ξης, είτε με την διόρ­θωση στο σύστημα υπο­λο­γι­σμού των τιμών, είτε με κάποιον άλλο τρόπο που θα εξορ­θο­λο­γή­σει και θα εξι­σορ­ρο­πή­σει όλες αυτές τις υπερ­βο­λι­κές μετα­βο­λές στο κόστος της ενέρ­γειας.

Ποιο είναι το όραμά σας για την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα της Ρόδου, δηλαδή τι χρειά­ζε­ται για να επα­νέλ­θουν εκείνες οι παλιές καλές ημέρες που το εμπόριο του νησιού μας άνθιζε και ήταν παρά­δειγμα για την υπό­λοιπη Ελλάδα;

Η αγορά της Ρόδου έχει προ­ο­πτι­κές εξέ­λι­ξης, ανα­βάθ­μι­σης και φυσικά ανά­πτυ­ξης. Όχι μόνο η αγορά του κέντρου, αγορά δεν είναι μόνο η Μεσαιω­νική Πόλη ή το εμπο­ρικό τρίγωνο του κέντρου, αλλά και οι περι­φε­ρεια­κές που βρί­σκο­νται στις γει­το­νιές.

Πολλές φορές τις ξεχνάμε, τις παρα­βλέ­πουμε αλλά συμ­βάλ­λουν και αυτές με τον δικό τους ρόλο και μέγεθος ειδικά με την ανά­πτυξη των κατοι­κιών βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης.

Είμαστε ο 7ος δημο­φι­λέ­στε­ρος προ­ο­ρι­σμός στην Μεσό­γειο, ο κορυ­φαίος σε αφίξεις στο νοτια­να­το­λικό Αιγαίο, με ισχυρό brand name, και δυνα­μική για περαι­τέρω ενί­σχυση.

Έχουμε αντέξει πολ­λα­πλές κρίσεις, ειδικά από το 2008. Πολλές από αυτές τις μετα­τρέ­ψαμε σε ευκαι­ρίες, μέσω μετα­σχη­μα­τι­σμών, αλλαγών, προ­σαρ­μο­γών και παρά τις απώ­λειες η αγορά ξανα­βρήκε τον βημα­τι­σμό της και ανέ­καμψε.

Χρεια­ζό­μα­στε όμως, όχι βοήθεια, δεν είμαστε επαίτες, αλλά αντα­πο­δο­τική στήριξη και εμπι­στο­σύνη σε ανα­πτυ­ξιακά μέτρα όπως η επα­να­φορά των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ, αλλά και η σωστή λει­τουρ­γία και απο­πλη­ρωμή του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου.

Μέτρα που θα ελα­φρύ­νουν το αυξη­μένο κόστος της νησιω­τι­κό­τη­τας και που η αγορά θα αντα­πο­δώ­σει στην κοι­νω­νία και το κράτος με αυξη­μένα έσοδα και αυξή­σεις απο­δο­χών.

Στα επόμενα χρόνια θα χρεια­στεί να αλλά­ξουν πολλά, να διορ­θώ­σουμε πολλά, να μετα­σχη­μα­τι­στούμε ψηφιακά, να προ­σαρ­μο­στούμε ξανά σε μία δια­δι­κα­σία που απο­τε­λεί μέρος μιας διαρ­κούς προ­σπά­θειας υπερ­κέ­ρα­σης προ­κλή­σεων γιατί το εμπόριο δεν ήταν ποτέ μία εύκολη επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα.

Παρά τις δυσκο­λίες, τις αντι­ξο­ό­τη­τες και τις προ­κλή­σεις η αισιο­δο­ξία παρα­μέ­νει γιατί όπως έλεγαν και οι παλιοί το εμπόριο μπορεί να αρρω­σταί­νει βαριά, όμως δεν πεθαί­νει και πάντα ανα­κάμ­πτει, με αδιά­ψευ­στο μάρτυρα για αυτό την πράξη.