Ο βαρύς λογαριασμός του σούπερ μάρκετ

Οι τιμές των τρο­φί­μων αυξή­θη­καν με διπλά­σιο ρυθμό σε σχέση με το μέσο εισό­δημα από το 2021 μέχρι σήμερα

Με διπλά­σιο ρυθμό συγκρι­τικά με την πορεία του μέσου εισο­δή­μα­τος «τρέχουν» από το 2021 μέχρι σήμερα οι τιμές των τρο­φί­μων, ανα­γκά­ζο­ντας τα νοι­κο­κυ­ριά είτε να μειώ­σουν κατα­να­λώ­σεις βασικών ειδών είτε να αυξή­σουν το ποσοστό του εισο­δή­μα­τός τους που δια­θέ­τουν για τα είδη δια­τρο­φής, κόβο­ντας όμως από αλλού.

Οι τιμές των τρο­φί­μων έχουν ακρι­βύ­νει κατά του­λά­χι­στον 30% από τις αρχές της πλη­θω­ρι­στι­κής κρίσης και αυτό υπο­χρε­ώ­νει το μέσο νοι­κο­κυ­ριό να απα­ντή­σει σε ένα σκληρό δίλημμα: ή να δια­θέ­σει πάνω από το 20% του μηνιαίου εισο­δή­μα­τος μόνο για τις δια­τρο­φι­κές δαπάνες ή να προ­χω­ρή­σει σε περι­κο­πές κατα­να­λώ­σεων σε είδη τα οποία κατα­τάσ­σο­νται στα απο­λύ­τως απα­ραί­τητα. Το πώς λει­τούρ­γη­σαν τα νοι­κο­κυ­ριά κατά τη διάρ­κεια του 2023 θα απο­τυ­πω­θεί τον Σεπτέμ­βριο στην ετήσια έρευνα των οικο­γε­νεια­κών προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών. Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι θα κατα­γρα­φεί νέα μείωση στην κατα­νά­λωση –όπως συνέβη και με την περυ­σινή έρευνα–, αλλά και αύξηση της ανα­λο­γίας της δαπάνης για τα τρόφιμα ως προς το συνο­λικό εισό­δημα, ειδικά στα νοι­κο­κυ­ριά με χαμηλά και μεσαία εισο­δή­ματα.

Η δυσα­ρέ­σκεια για τις τιμές των τρο­φί­μων δεν οφεί­λε­ται μόνο στις ανα­τι­μή­σεις. Εχει να κάνει με το γεγονός ότι αυτές οι ανα­τι­μή­σεις ήταν μεγα­λύ­τε­ρες ανα­λο­γικά με την πορεία του μέσου εισο­δή­μα­τος. Τα στοι­χεία είναι απο­κα­λυ­πτικά: από το 2021 μέχρι το τέλος του 2023 ο μέσος μισθός στην Ελλάδα (και μάλιστα ο μέσος μεικτός μισθός, διότι ο καθαρός έχει ακόμη μικρό­τερη αύξηση λόγω κρα­τή­σεων για φόρους και ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές) έχει αυξηθεί κατά 12% (από τα 1.117 ευρώ το 2021 στα 1.251 ευρώ το 2023 με βάση τα επίσημα στοι­χεία του συστή­μα­τος «Εργάνη»). Στο ίδιο διά­στημα, ο δείκτης των τρο­φί­μων έχει αυξηθεί από τις 102 μονάδες στις 127,9 μονάδες, σύμφωνα με τα στοι­χεία του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου τιμών της Eurostat.

Πρό­κει­ται για μετα­βολή της τάξης του 25%. Ηδη με βάση τα στοι­χεία του Απρι­λίου της Eurostat, ο δείκτης των τρο­φί­μων έχει αναρ­ρι­χη­θεί στις 132 μονάδες, ανε­βά­ζο­ντας το ποσοστό της ανα­τί­μη­σης στο 30%.

Ακρι­βό­τερα κατά του­λά­χι­στον 30% τα τρόφιμα από τις αρχές της πλη­θω­ρι­στι­κής κρίσης.

Ακόμη κι αν ο μέσος μισθός έχει ήδη σπάσει το φράγμα των 1.300 ευρώ (αυτό προς το παρόν απο­τε­λεί εκτί­μηση, καθώς απαι­τού­νται τα απο­λο­γι­στικά στοι­χεία του συστή­μα­τος «Εργάνη» για τον αριθμό των απα­σχο­λου­μέ­νων, αλλά και τη μηνιαία μισθο­λο­γική δαπάνη) και πάλι ο ρυθμός αύξησης των τρο­φί­μων είναι σχεδόν διπλά­σιος σε σχέση με τον αντί­στοιχο των εισο­δη­μά­των (περίπου 16% έναντι 30% για τα τρόφιμα). Αυτός είναι και ο ουσια­στι­κός λόγος για τον οποίο γίνεται ολοένα και πιο «αφόρητο» το βάρος του λογα­ρια­σμού του σούπερ μάρκετ.

Οσο παρα­μέ­νει θετικός ο ρυθμός μετα­βο­λής των τιμών των τρο­φί­μων τόσο περισ­σό­τερο επι­δει­νώ­νε­ται η κατά­σταση, ειδικά γι’ αυτούς που έχουν χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα από το μέσο. Η μείωση του ρυθμού αύξησης των τιμών –κάτι που απο­τυ­πώ­θηκε στα τελευ­ταία στοι­χεία της Eurostat– είναι θετικό στοι­χείο, αλλά το ζήτημα είναι το κατά πόσο συμ­βα­δί­ζει ο ρυθμός αύξησης των μισθών.

Το πρό­βλημα γίνεται σαφώς μεγα­λύ­τερο για τους έχοντες τα χαμη­λό­τερα εισο­δή­ματα. Αυτό συμ­βαί­νει διότι χρειά­ζε­ται να δια­θέ­σουν μεγα­λύ­τερο κομμάτι του εισο­δή­μα­τός τους για να καλύ­ψουν την ανάγκη σίτισης. Αν το 2021 ένα νοι­κο­κυ­ριό είχε χαμηλό εισό­δημα 750 ευρώ, έπρεπε να δια­θέ­σει το 20% του εισο­δή­μα­τος μόνο για τρόφιμα. Με αύξηση της δαπάνης των τρο­φί­μων κατά 25% στο διά­στημα 2021-2023 και με αντί­στοιχη της τάξης του 12%, η ανα­λο­γία ανε­βαί­νει περίπου στο 23%.

Σε έναν βαθμό, σε αυτή την εισο­δη­μα­τική κατη­γο­ρία το πρό­βλημα περιο­ρί­ζε­ται λόγω της αύξησης του κατώ­τα­του μισθού, που είναι μεγα­λύ­τερη από την αντί­στοιχη του μέσου μισθού, όμως και αυτό δεν ισχύει για όλους. Από την άλλη, για τους έχοντες μεγάλα εισο­δή­ματα (π.χ. 3.500 ευρώ) η ανα­λο­γία της δαπάνης των τρο­φί­μων στο εισό­δημα ήταν γύρω στο 11% το 2021 και τώρα έχει αυξηθεί στο 12%.

Οι εναλ­λα­κτι­κές που έχουν τα νοι­κο­κυ­ριά σε τέτοιες συν­θή­κες είναι δύο. Πρώτον, να υπο­στούν την αύξηση και να κρα­τή­σουν αμε­τά­βλητη την κατα­νά­λωση, κόβο­ντας από αλλού και δεύ­τε­ρον να περιο­ρί­σουν την κατα­νά­λωση και των τρο­φί­μων. Η περυ­σινή έρευνα οικο­γε­νεια­κών προ­ϋ­πο­λο­γι­σμών έδειξε ότι αυτό συνέβη σε βασικές κατη­γο­ρίες τρο­φί­μων και μένει να φανεί αν έχει συμβεί το ίδιο και κατά τη διάρ­κεια του 2023.

Πηγή kathimerini.gr