400 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα το 2023 – Ρόδος και Κως στις περιοχές με τα περισσότερα θανάσιμα ατυχήματα

Για τέταρτη χρονιά, ο οργα­νι­σμός Safe Water Sports ετοί­μασε την ετήσια έκθεση που περι­λαμ­βά­νει τα στοι­χεία ανα­φο­ρικά με τα θανά­σιμα ατυ­χή­ματα στο υδάτινο περι­βάλ­λον της Ελλάδας, όπως αυτά κατα­γρά­φο­νται από το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Ατυ­χη­μά­των του, καθώς και τη συγκρι­τική επε­ξερ­γα­σία αυτών σε σχέση με την προη­γού­μενη περίοδο (2019-2022).

Σύμφωνα με την έκθεση που παρου­σιά­ζει σήμερα η «Κ», το 2023, 407 άνθρω­ποι έχασαν τη ζωή τους κολυ­μπώ­ντας ή συμ­με­τέ­χο­ντας σε υδάτινα σπορ και άλλες υδά­τι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες ανα­ψυ­χής.

Από αυτούς, οι 400 έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα, ποσοστό αυξη­μένο κατά 4% σε σχέση με το 2022 (όπου έχασαν τη ζωή τους στη θάλασσα 379 άτομα), ενώ οι υπό­λοι­ποι 7 στα εσω­τε­ρικά ύδατα της χώρας (λίμνες, ποτάμια, πισίνες). Με βάση την ανάλυση των στοι­χείων, το 71% (288) των θυμάτων ήταν άνδρες.

Σημειώ­νε­ται ότι την τελευ­ταία πεντα­ε­τία (2019-2023) κατά μέσο όρο 360 άνθρω­ποι χάνουν κάθε χρόνο τη ζωή τους στο υδάτινο περι­βάλ­λον της Ελλάδας συμ­με­τέ­χο­ντας σε δρα­στη­ριό­τη­τες ανα­ψυ­χής.

Σημα­ντική αύξηση της τάξης του 8% σε σύγκριση με το 2022 σημειώ­νε­ται στους θανά­τους που προ­ήλ­θαν από ανε­παρκή/κακή κολύμ­βηση. Πρό­κει­ται για 373 από τα 400 συνο­λικά θανά­σιμα ατυ­χή­ματα του 2023.

Από τους 400 θανά­τους οι 260 οφεί­λο­νται σε πνιγμό (65%), οι 25 σε παθο­λο­γικά αίτια (6%), ένας σε θανά­σιμο ατύχημα με θαλάσ­σιο μέσο ανα­ψυ­χής (ΘΜΑ), ενώ για τους 114 (29%) δεν έχουν προσ­διο­ρι­στεί ακόμα τα αίτια (δεν έχει ολο­κλη­ρω­θεί η ιατρο­δι­κα­στική έκθεση).

Σύμφωνα με τον μέσο όρο της τελευ­ταίας τετρα­ε­τίας (2019-2022), το 58% των θανάτων οφεί­λο­νται σε πνιγμό, το 10% σε παθο­λο­γικά αίτια και το 32% σε μη προσ­διο­ρι­σμένα ακόμα αίτια.

Η ανθρω­πο­γε­ω­γρα­φία των θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των στη θάλασσα

Το πιο κρίσιμο στοι­χείο της έρευνας είναι πως από τα 400 θανά­σιμα ατυ­χή­ματα, η πλειο­νό­τητα αυτών (331) αφο­ρού­σαν άτομα άνω των 60 ετών (83%). Ακο­λου­θούν 59 άτομα ηλικίας από 18-59 ετών, 5 παιδιά ηλικίας 0-17 και 5 αγνώ­στου ηλικίας.

Ενώ η θάλασσα απο­τε­λεί το φυσικό περι­βάλ­λον της χώρας μας, τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι οι Ελληνες, αν και μειο­ψη­φία σε σχέση με τους ξένους επι­σκέ­πτες (περισ­σό­τε­ροι από 34 εκατ.) είναι αυτοί που κάθε χρόνο χάνουν στη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία τη ζωή τους εξαι­τίας θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των στο υδάτινο περι­βάλ­λον. Το 2023 έχασαν τη ζωή τους στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες, 272 Ελληνες (68%) 124 αλλο­δα­ποί ενώ 4 θύματα δεν έχουν ταυ­το­ποι­η­θεί.

Η ναυα­γο­σω­στική κάλυψη που πρέπει να φθάσει στο 100%

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι πως το χρονικό διά­στημα μεταξύ 12:00-13:00 είναι αυτό κατά το οποίο κατα­γρά­φο­νται τα περισ­σό­τερα περι­στα­τικά θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των (14% ). Το δεύτερο κατά σειρά μεγάλο ποσοστό θανάτων(11%), κατα­γρά­φε­ται μεταξύ 10:00-11:00, 11:00-12:00 και 13:00-14:00.

Τέλος, το τρίτο κατά σειρά μεγάλο ποσοστό θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των κατα­γρά­φε­ται τις ώρες που δεν υπάρχει ναυα­γο­σω­στική κάλυψη, δηλαδή 08:00-10:00 και από τις 20:00-24:00 με 8% αντί­στοιχα.

Αξίζει να τονι­στεί πως η ναυα­γο­σω­στική κάλυψη των παρα­λιών διαρκεί πλέον 8 ώρες –από τις 10:00 μέχρι τις 18:00.

Το 56% των θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των (207) κατα­γρά­φη­καν σε παρα­λίες όπου δεν προ­βλε­πό­ταν ναυα­γο­σω­στική κάλυψη.

Τα στοι­χεία του Παρα­τη­ρη­τη­ρίου Ατυ­χη­μά­των ελή­φθη­σαν υπόψη στο νέο ΠΔ 71/2020 που αφορά στη ναυα­γο­σω­στική κάλυψη των παρα­λιών, το οποίο εγκρί­θηκε το 2020 και τέθηκε σε ισχύ το 2021, με απο­τέ­λε­σμα να διευ­ρυν­θεί το ωράριο της ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης των παρα­λιών κατά μία ώρα (από 10:30-17:30, 7ωρο, σε 10:00-18:00, 8ωρο), με παράλ­ληλη πρό­βλεψη οι κατά τόπους αρμό­διες αρχές να έχουν τη δυνα­τό­τητα περαι­τέρω επέ­κτα­σης του ωραρίου.

Υπάρ­χουν μάλιστα δήμοι που εφάρ­μο­σαν αυτή την επέ­κταση του ωραρίου.

Ο Δήμος Θερ­μαϊ­κού είχε τα περισ­σό­τερα θανά­σιμα ατυ­χή­ματα και ακο­λου­θούν οι Δήμοι Θάσου, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Ρόδου, Κω και Χαλ­κι­δέων.

Το 2023, 580 παρα­λίες είχαν υπο­χρέ­ωση ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης. Οι συνο­λι­κές υπο­χρε­ω­τι­κές θέσεις των ναυα­γο­σω­στών (κάποιες παρα­λίες έχουν περισ­σό­τε­ρες από μία θέσεις) ήταν 876. Με βάση τα στοι­χεία του τέλους της καλο­και­ρι­νής περιό­δου, οι παρα­λίες στις οποίες τοπο­θε­τή­θη­καν ναυα­γο­σώ­στες ήταν 528, ήτοι 91% και οι θέσεις ναυα­γο­σω­στών 792, ήτοι 94%.

Το 56% των θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των (207) κατα­γρά­φη­καν σε παρα­λίες όπου δεν προ­βλε­πό­ταν ναυα­γο­σω­στική κάλυψη, το 32% (121) σε φυλασ­σό­με­νες παρα­λίες εντός του ωραρίου της ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης και τέλος το 12% (45) σε φυλασ­σό­με­νες παρα­λίες εκτός του ωραρίου ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης. Αρα το 68% των θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των συνέ­βη­σαν σε παρα­λίες μη φυλασ­σό­με­νες από ναυα­γο­σώ­στη.

Το γεγονός αυτό κατα­δει­κνύει τη μεγάλη σημασία της ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης των παρα­λιών, προ­κει­μέ­νου να μειω­θούν οι πνιγμοί.

Βέβαια, όπως σημειώ­νε­ται στην έκθεση, η ακτο­γραμμή της Ελλάδας έχει μήκος 13.676 χλμ. Οι παρα­λίες και οι τοπο­θε­σίες στις οποίες κάποιος μπορεί να απο­λαύ­σει την κολύμ­βηση και τις δρα­στη­ριό­τη­τες ανα­ψυ­χής είναι ανα­ρίθ­μη­τες.

Το Παρα­τη­ρη­τή­ριο ατυ­χη­μά­των έχει δημιουρ­γή­σει το Μητρώο Παρα­λιών, στο οποίο είναι κατα­γε­γραμ­μέ­νες περισ­σό­τε­ρες από 3.400 παρα­λίες. Στη συντρι­πτική τους πλειο­νό­τητα είναι δημο­φι­λείς παρα­λίες (οργα­νω­μέ­νες και μη). Για να θεω­ρη­θεί ότι ένα περι­στα­τικό (ατύχημα ή τραυ­μα­τι­σμός) έχει συμβεί σε μια συγκε­κρι­μένη παραλία του Μητρώου Παρα­λιών, πρέπει να έχει γίνει σε από­σταση μικρό­τερη από 1 χλμ. από την ακτή. Σε από­σταση μεγα­λύ­τερη από 1 χλμ. από την ακτή, θεω­ρεί­ται ότι συνέβη στην ανοιχτή θάλασσα και δεν συσχε­τί­ζε­ται με κάποια παραλία του Μητρώου. Ομοια, αν συμβεί πλησίον της ακτο­γραμ­μής, σε τοπο­θε­σία όμως η οποία δεν βρί­σκε­ται κατα­γε­γραμ­μένη ως παραλία του Μητρώου και πάλι το συμβάν δε συσχε­τί­ζε­ται με παραλία του Μητρώου.

Η μελέτη των στοι­χείων δείχνει ότι το 88% των θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των γίνεται σε από­σταση μικρό­τερη του 1 χλμ. από την ακτή και σε παραλία του Μητρώου. Αν, επο­μέ­νως, μπο­ρού­σαμε με κάποιον τρόπο να φυλά­ξουμε και να επι­τη­ρή­σουμε καλύ­τερα τις 3.400 περίπου παρα­λίες του Μητρώου, θα μπο­ρού­σαμε να μειώ­σουμε σημα­ντικά τις ανθρώ­πι­νες απώ­λειες.

Ατυ­χή­ματα με χρήση θαλάσ­σιου μέσου ή παι­χνι­διού

Οσον αφορά στα θανά­σιμα ατυ­χή­ματα τα οποία σχε­τί­ζο­νται με χρήση κάποιου μέσου, το 2023 σημειώ­θηκε ένας θάνατος με χρήση windsurf/ιστιο­σα­νί­δας στα ανοιχτά της θάλασ­σας. Επίσης το 2023 κατα­γρά­φηκε 1 θανά­σι­μος τραυ­μα­τι­σμός από ταχύ­πλοο. Το γεγονός αυτό τονίζει με έμφαση την ιδιαί­τερη προσοχή που πρέπει να επι­δει­κνύ­ουν οι χει­ρι­στές ταχυ­πλόων καθώς οι κίν­δυ­νοι για τους λουό­με­νους αλλά και τους ίδιους τους επι­βαί­νο­ντες είναι μεγάλοι. Κατα­γρά­φη­καν επίσης 8 τραυ­μα­τι­σμοί σε δρα­στη­ριό­τη­τες που συμ­με­τείχε ταχύ­πλοο.

Μια πρώτη ανάλυση των ευρη­μά­των

Σύμφωνα με τον ιδρυτή του Safe Water Sports, Πανα­γιώτη Πασχα­λάκη, η μικρή άνοδος των θανά­σι­μων ατυ­χη­μά­των σε σύγκριση με το 2022 οφεί­λε­ται σε δύο βασικά στοι­χεία: στη δια­χρο­νική έλλειψη κολυμ­βη­τι­κής κουλ­τού­ρας και εκπαί­δευ­σης η οποία έχει τερά­στιες επι­πτώ­σεις στα άτομα άνω των 60 ετών αλλά και στις μη ελεγ­χό­με­νες δρα­στη­ριό­τη­τες –όπως η κολύμ­βηση– σε μη επι­τη­ρού­μενο κομμάτι της τερά­στιας ελλη­νι­κής ακτο­γραμ­μής.

Στα άτομα άνω των 60 ετών, ο πνιγμός συμ­βαί­νει μέσα σε ελά­χι­στα δευ­τε­ρό­λε­πτα.

«Δεδο­μέ­νου ότι αυτή η ακτο­γραμμή είναι αδύ­να­τον και άτοπο να επι­τη­ρη­θεί στο σύνολό της, αυτό που πρέπει να αλλάξει άμεσα είναι η κουλ­τούρα των πολιτών στα ζητή­ματα ασφά­λειας στη θάλασσα. Το να πηδάμε από ψηλούς βράχους στα ανοιχτά σε τοπο­θε­σία που είμαστε μόνοι μας ή σε απο­μα­κρυ­σμένο σημείο, είναι μια πολύ κακή επιλογή» σημειώ­νει μιλώ­ντας στην «Κ» ο κ. Πασχα­λά­κης και προ­σθέ­τει: «Επίσης, οι μεγα­λύ­τε­ροι άνθρω­ποι πρέπει να είναι ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί. Στα άτομα άνω των 60 ετών, ο πνιγμός συμ­βαί­νει μέσα σε ελά­χι­στα δευ­τε­ρό­λε­πτα».

Οσον αφορά στο θέμα της ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης, ο κ. Πασχα­λά­κης επι­ση­μαί­νει ότι: «Το 2015 η κάλυψη έφτανε στο 50% και οι δήμοι δεν συμ­μορ­φώ­νο­νταν εύκολα με τους κανο­νι­σμούς. Σήμερα, έχουμε φτάσει στο 92%. Παρ’ όλα αυτά, οποια­δή­ποτε κάλυψη κάτω από το 100% δεν θα έπρεπε να είναι απο­δε­κτή σε ένα τόσο σημα­ντικό ζήτημα. Είναι θετικό πάντως που βλέ­πουμε δήμους οι οποίοι προ­χώ­ρη­σαν στην επέ­κταση του ωραρίου της ναυα­γο­σω­στι­κής κάλυψης. Μακάρι να το πράξουν κι άλλοι».

Ο ιδρυτής του Safe Water Sports ανα­φέ­ρε­ται και σε θετικές εξε­λί­ξεις, όπως τη δημιουρ­γία της και­νο­τό­μου εφαρ­μο­γής LifeguardRescue app, η οποία κατα­γρά­φει σε πραγ­μα­τικό χρόνο τις δια­σώ­σεις και την παροχή πρώτων βοη­θειών στις παρα­λίες από τους ναυα­γο­σώ­στες.

Για το 2023, η εφαρ­μογή λει­τούρ­γησε σε παρα­λίες 60 δήμων, όπου πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν 4.758 συμ­βά­ντα διά­σω­σης από τη λιμε­νική Αρχή. Εξ αυτών οι 1.005 δια­σώ­σεις πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν με κολύμ­βηση, jet ski ή ταχύ­πλοο, ενώ τα υπό­λοιπα 3.753 συμ­βά­ντα αφο­ρού­σαν πρώτες βοή­θειες, αλλά χωρίς διάσωση, δηλαδή με απι­νί­δωση, κάρπα ή λοιπό φαρ­μα­κευ­τικό εξο­πλι­σμό.

Πηγή kathimerini.gr

Δήμητρα Τρια­ντα­φύλ­λου