Μητσοτάκης στη Milliyet: Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν – Ανοιχτοί δίαυλοι ακόμη και σε περιόδους έντασης

«Αντί να βλέ­πουμε ένα γρίφο που δεν λύνεται, θα πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε στην ενί­σχυση μιας θετικής ατζέ­ντας» – «Είμαι απο­γοη­τευ­μέ­νος» για τη μετα­τροπή της Μονής της Χώρας σε τζαμί – «Υπερ­βο­λική συζή­τηση για μια πρω­το­βου­λία που είναι αμιγώς περι­βαλ­λο­ντική», είπε για τα θαλάσ­σια πάρκα και τις αντι­δρά­σεις της Αγκυρας.

Οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας πρέπει να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί ακόμη και σε περιό­δους έντασης, ανα­φέ­ρει, μεταξύ άλλων σε συνέ­ντευξή του στον διευ­θυ­ντή της τουρ­κι­κής εφη­με­ρί­δας Milliyet, Özay Şendir, ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, μια ημέρα πριν από την επί­σκεψή του στην Αγκυρα και τη συνά­ντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν.

Εχουμε ευθύνη ως ηγέτες στην ίδια περιοχή να είμαστε δυνά­μεις περι­φε­ρεια­κής στα­θε­ρό­τη­τας, και όχι αντι­πα­ρά­θε­σης, σημειώ­νει ακόμη ο πρω­θυ­πουρ­γός, προ­σθέ­το­ντας πως «αντί να βλέ­πουμε ένα γρίφο που δεν λύνεται, θα πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε στην ενί­σχυση μιας θετικής ατζέ­ντας και να επι­διώ­ξουμε τη συνερ­γα­σία μεταξύ των δύο χωρών και των λαών μας».

«Πιστεύω ότι θα πρέπει να μιλάμε περισ­σό­τερο μεταξύ μας, αντί να μιλάμε ο ένας για τον άλλον. Η Ελλάδα πάντα έλυνε τις δια­φο­ρές μέσω του καλή τη πίστει δια­λό­γου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τις σχέσεις καλής γει­το­νίας. Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν. Και θα ήθελα να επα­να­λάβω ότι είμαστε γεί­το­νες, όχι εχθροί», ανα­φέ­ρει ακόμη.

Ο κ. Μητσο­τά­κης ανα­φέ­ρε­ται επίσης και στις τουρ­κι­κές αντι­δρά­σεις σχετικά με τον σχε­δια­σμό της Αθήνας για δημιουρ­γία θαλάσ­σιων πάρκων σε Αιγαίο και Ιόνιο, σημειώ­νο­ντας χαρα­κτη­ρι­στικά ότι «έχει γίνει υπερ­βο­λική συζή­τηση για μια πρω­το­βου­λία που είναι αμιγώς περι­βαλ­λο­ντική».

Επι­πλέον, ο πρω­θυ­πουρ­γός δηλώνει «απο­γοη­τευ­μέ­νος από την πρό­σφατη απόφαση των τουρ­κι­κών αρχών να λει­τουρ­γή­σει η βυζα­ντινή Μονή της Χώρας ως τζαμί, καθώς και από την παλαιό­τερη σχετική απόφαση για την Αγία Σοφία», υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι «οι ελλη­νι­κές αρχές έδει­χναν πάντοτε σεβασμό και ευαι­σθη­σία στη δια­τή­ρηση και την απο­κα­τά­σταση των μνη­μείων της Οθω­μα­νι­κής περιό­δου».

Ολό­κληρη η συνέ­ντευξη του πρω­θυ­πουρ­γού:

*Özay Şendir:* Μετά την επί­σκεψη του Προ­έ­δρου Erdoğan στην Αθήνα στις 7 Δεκεμ­βρίου, θα αντα­πο­δώ­σετε επι­σκε­πτό­με­νος την Τουρκία. Ποιες είναι οι προσ­δο­κίες σας από αυτή την επί­σκεψη; Ως Erdoğan και Μητσο­τά­κης, ευελ­πι­στείτε να πετύ­χετε αυτό που πέτυχαν ο Atatürk και ο Βενι­ζέ­λος στις σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Είμαι πραγ­μα­τικά χαρού­με­νος που θα έχω την ευκαι­ρία να αντα­πο­δώσω την επί­σκεψη του Προ­έ­δρου Erdoğan στην Αθήνα, τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο. Έχουμε συμ­φω­νή­σει να πραγ­μα­το­ποιούμε τακτι­κές συνα­ντή­σεις, κατά τις οποίες εξε­τά­ζουμε την πρόοδο του διαρ­κούς δια­λό­γου μας.

Επο­μέ­νως, η επί­σκεψή μου θα απο­τε­λέ­σει ευκαι­ρία να κάνουμε μία απο­τί­μηση της προόδου που έχουμε σημειώ­σει στις σχέσεις μας τους τελευ­ταί­ους μήνες και επίσης να επα­να­λά­βουμε τη δέσμευσή μας για τη βελ­τί­ωση των σχέσεων.

Οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις είναι περί­πλο­κες και φορ­τι­σμέ­νες με ιστορία και συναι­σθή­ματα. Αυτό δεν θα αλλάξει ποτέ. Αυτό που μπο­ρούμε να αλλά­ξουμε είναι την οπτική μας: αντί να βλέ­πουμε ένα γρίφο που δεν λύνεται, θα πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε στην ενί­σχυση μιας θετικής ατζέ­ντας και να επι­διώ­ξουμε τη συνερ­γα­σία μεταξύ των δύο χωρών και των λαών μας.

Οφεί­λουμε στον ελλη­νικό και τον τουρ­κικό λαό και στις επό­με­νες γενιές να συνε­χί­σουμε σε μια εποι­κο­δο­μη­τική πορεία. Και έχουμε ευθύνη ως ηγέτες στην ίδια περιοχή να είμαστε δυνά­μεις περι­φε­ρεια­κής στα­θε­ρό­τη­τας, και όχι αντι­πα­ρά­θε­σης.

Αυτός δεν είναι ο εύκολος δρόμος. Είναι ένας δύσκο­λος δρόμος και θα υπάρ­ξουν εμπόδια. Αλλά δεν βλέπω τον λόγο για τον οποίο δεν θα πρέπει να προ­σπα­θή­σουμε, όταν προη­γού­με­νοι ηγέτες των χωρών μας το πέτυχαν, υπό πολύ πιο δύσκο­λες συν­θή­κες. Η βελ­τί­ωση των σχέσεων θα είναι προς όφελος και των δύο λαών και της περιο­χής.

*Özay Şendir:* Δια­νύ­ουμε μια περίοδο κατά την οποία ο εθνι­κι­σμός αυξά­νε­ται σε όλο τον κόσμο αλλά και στην Ευρώπη. Θα μπο­ρούσε η προ­ε­κλο­γική περί­ο­δος πριν τις εκλογές για το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, που θα διε­ξα­χθούν τον Ιούνιο, να βλάψει την περίοδο χωρίς εντά­σεις μεταξύ της Άγκυρας και της Αθήνας; Με το να υπο­στη­ρί­ζετε την πλήρη συμ­φι­λί­ωση με την Τουρκία, μπορεί εσείς και το κόμμα σας να χάσετε ψήφους;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Ποτέ δεν δια­μορ­φώνω τις πολι­τι­κές μου με βάση τις δημο­σκο­πή­σεις και έχω απο­δεί­ξει ότι έχω πάρει δύσκο­λες απο­φά­σεις όταν έπρεπε, επειδή έπρεπε να κάνω το σωστό. Εμείς, ως ηγέτες, έχουμε την υπο­χρέ­ωση να παρου­σιά­ζουμε στους πολίτες τα οφέλη του καλή τη πίστει δια­λό­γου και των σχέσεων καλής γει­το­νίας. Είναι η μοίρα της Ελλάδας και της Τουρ­κίας, βάσει της γεω­γρα­φίας, να ζουν δίπλα-δίπλα. Δεν είναι κατα­δι­κα­σμέ­νες να ζουν σε συν­θή­κες μόνιμης έντασης.

Οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας μεταξύ των δύο χωρών πρέπει να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί ακόμη και σε περιό­δους έντασης. Ήμουν πάντα συνεπής σε αυτό και έχω προ­σω­πικά υπο­στη­ρί­ξει αυτή την προ­σέγ­γιση από την αρχή της πρώτης μου θητείας. Θα συνε­χίσω να το πράττω.

Πιστεύω ότι θα πρέπει να μιλάμε περισ­σό­τερο μεταξύ μας, αντί να μιλάμε ο ένας για τον άλλον. Η Ελλάδα πάντα έλυνε τις δια­φο­ρές μέσω του καλή τη πίστει δια­λό­γου και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τις σχέσεις καλής γει­το­νίας. Η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν. Και θα ήθελα να επα­να­λάβω ότι είμαστε γεί­το­νες, όχι εχθροί.

*Özay Şendir:* Τι πρέπει να γίνει για να δια­τη­ρη­θεί η περί­ο­δος χωρίς εντά­σεις μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας; Τι είδους ευθύνη θα ανα­λά­βετε από την πλευρά σας;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Το λιγό­τερο που οφεί­λουμε στον ελλη­νικό και τον τουρ­κικό λαό είναι μια περί­ο­δος χωρίς εντά­σεις. Ιδιαί­τερα σε καιρούς παγκό­σμιας αβε­βαιό­τη­τας, πολ­λα­πλών κρίσεων και ανα­τα­ρα­χών στην ευρύ­τερη περιοχή.

Ακόμα και αν δεν κατα­φέ­ρουμε να προ­χω­ρή­σουμε με την οριο­θέ­τηση των θαλάσ­σιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, μπο­ρούμε να δια­φω­νούμε με πολι­τι­σμένο τρόπο.

Ταυ­τό­χρονα, μπο­ρούμε να ενερ­γο­ποι­ή­σουμε πολ­λα­πλές δυνα­τό­τη­τες μέσω της προ­ώ­θη­σης των δεσμών μεταξύ των δύο λαών. Ελπίζω ότι θα δια­τη­ρή­σουμε τη θετική ατμό­σφαιρα στις σχέσεις μας και θα ενι­σχύ­σουμε τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις προς όφελος των δύο λαών.

Υπάρ­χουν ζητή­ματα, τόσο διμερή όσο και διεθνή, στα οποία συμ­φω­νούμε και άλλα όπου δια­φω­νούμε. Ακόμα και οι φίλοι δεν συμ­φω­νούν πάντα. Αλλά αυτό δεν θα πρέπει να απο­τε­λεί εμπόδιο στο να επι­διώ­κουμε πάντα συνερ­γα­σία και συνέρ­γειες.

*Özay Şendir:* Αγαπητέ κ. Πρω­θυ­πουργέ, υπάρ­χουν κάποιοι που πιστεύ­ουν ότι «οι σχέσεις Τουρκίας-Ελλάδας δεν θα βελ­τιω­θούν ποτέ» και πιστεύ­ουν ότι θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για σύγκρουση ή πόλεμο ανά πάσα στιγμή. Υπάρχει ένας μηχα­νι­σμός δια­λό­γου που θα λει­τουρ­γή­σει σωστά μεταξύ των δύο χωρών σε περί­πτωση έντασης; Τι θα θέλατε να πείτε σε εκεί­νους που είναι απαι­σιό­δο­ξοι, θεω­ρώ­ντας ότι οι σχέσεις αυτές δεν θα βελ­τιω­θούν ποτέ;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Δεν είμαι απαι­σιό­δο­ξος. Η Ιστορία δεν κυλάει προς τα εμπρός με απαι­σιο­δο­ξία. Είμαι ένθερ­μος υπο­στη­ρι­κτής του πραγ­μα­τι­σμού και της δύναμης της βού­λη­σης μιας ισχυρής και απο­φα­σι­στι­κής ηγεσίας.

Ο πραγ­μα­τι­σμός υπα­γο­ρεύει ότι είναι φυσικό οι γεί­το­νες να συνερ­γά­ζο­νται και, παρά τις δια­φω­νίες, να κατα­βά­λουν ειλι­κρι­νείς προ­σπά­θειες για να τις ξεπε­ρά­σουν. Η Ελλάδα και η Τουρκία αντι­με­τω­πί­ζουν κοινές προ­κλή­σεις. Η μετα­νά­στευση, η κλι­μα­τική αλλαγή, οι φυσικές κατα­στρο­φές απαι­τούν περισ­σό­τερο από ποτέ αμοι­βαία κατα­νό­ηση και συνερ­γα­σία.

Οι μηχα­νι­σμοί δια­λό­γου έχουν ήδη δημιουρ­γη­θεί, καθώς στην πρώτη μου συνά­ντηση με τον Πρόεδρο Erdoğan μετά την επα­νε­κλογή και των δυο μας, στο Βίλ­νιους, τον Ιούλιο του 2023, συμ­φω­νή­σαμε να επα­να­προσ­διο­ρί­σουμε το πλαίσιο των σχέσεών μας και να καθιε­ρώ­σουμε πολυ­ε­πί­πε­δους διαύ­λους επι­κοι­νω­νίας. Μέσω αυτών των διαύλων απο­τρέ­πουμε τις εντά­σεις σε υψη­λό­τερο επίπεδο.

Όλοι οι δίαυλοι επι­κοι­νω­νίας πρέπει να παρα­μεί­νουν ανοι­χτοί, με ειλι­κρινή τρόπο. Ο οδικός χάρτης υπάρχει και τον ακο­λου­θούμε. Το γεγονός ότι με τον Πρόεδρο Erdoğan υπο­γρά­ψαμε τη «Δια­κή­ρυξη των Αθηνών Περί Σχέσεων Φιλίας και Καλής Γει­το­νίας» τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο ήταν ένα σημα­ντικό βήμα προς τα εμπρός για τις σχέσεις μας.

*Özay Şendir:* Εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες Τούρκοι πολίτες επι­σκέ­πτο­νται κάθε χρόνο την ηπει­ρω­τική χώρα και τα νησιά της Ελλάδας ως του­ρί­στες. Κατά πόσο το γεγονός ότι δεν υπάρ­χουν προ­βλή­ματα μεταξύ των δύο λαών καθιστά μια πλήρη συμ­φι­λί­ωση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας ευκο­λό­τερη; Θα λάβετε υπόψη σας το αίτημα των Τούρκων πολιτών να επε­κτα­θεί η χορή­γηση θεώ­ρη­σης εισόδου κατά την άφιξη (visa at the gate); Συνά­ντησα τον κ. Μπου­τάρη σε ένα δείπνο όταν ήταν Δήμαρ­χος Θεσ­σα­λο­νί­κης. Είχε πει ότι ήθελε η Αθήνα να εισα­γά­γει τη χορή­γηση θεώ­ρη­σης εισόδου για Τούρ­κους πολίτες κατά την άφιξή τους στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Μπο­ρούμε να περι­μέ­νουμε τέτοια βήματα σύντομα;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Θα πρέπει να τονίσω ότι το πρό­γραμμα επι­τό­πιας θεώ­ρη­σης (visa at the gate) για 10 ελλη­νικά νησιά συνιστά εξαί­ρεση από τους κανόνες που ισχύουν για τη ζώνη Σένγκεν -μία εξαί­ρεση που η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση δια­πραγ­μα­τεύ­τηκε με επι­τυ­χία με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή. Η φιλο­σο­φία του προ­γράμ­μα­τος είναι σύντο­μες επι­σκέ­ψεις στα ελλη­νικά νησιά που έχουν ακτο­πλοϊκή σύνδεση με τις τουρ­κι­κές ακτές. Καθώς απο­τε­λεί εξαί­ρεση από τους κανόνες, είναι καθο­ρι­σμένη με σαφή­νεια, σε συμ­φω­νία με την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, και δεν μπορεί να επε­κτα­θεί.

Με χαρο­ποιεί ιδιαί­τερα η επι­τυ­χία αυτού του προ­γράμ­μα­τος. Είναι αμοι­βαία επω­φε­λές για τους Τούρ­κους πολίτες που θέλουν να απο­λαύ­σουν τις ομορ­φιές των ελλη­νι­κών νησιών και για τον τοπικό πλη­θυ­σμό. Το πρό­γραμμα αυτό απο­τε­λεί πρότυπο για τις επαφές μεταξύ των δύο λαών, για τη διπλω­μα­τία και την αμοι­βαία επωφελή συνερ­γα­σία.

*Özay Şendir:* Το ζήτημα το οποίο συζη­τή­θηκε περισ­σό­τερο την τελευ­ταία εβδο­μάδα ήταν το σχέδιο της Ελλάδας για τα Θαλάσ­σια Πάρκα. Υπάρ­χουν άνθρω­ποι στην Τουρκία που είναι επι­φυ­λα­κτι­κοί για το σχέδιο αυτό, και το τουρ­κικό Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών επίσης προέβη σε δήλωση σχετικά με το θέμα. Ποιος είναι ο κύριος σκοπός της Ελλάδας όσον αφορά αυτό το σχέδιο; Τι θα θέλατε να πείτε ως απά­ντηση σε εκεί­νους που πιστεύ­ουν ότι το έργο αυτό είναι μια προ­σπά­θεια να απο­κλει­στεί η Τουρκία από το Αιγαίο;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Πιστεύω ότι έχει γίνει υπερ­βο­λική συζή­τηση για μια πρω­το­βου­λία που είναι αμιγώς περι­βαλ­λο­ντική. Είναι καθήκον μας να προ­στα­τεύ­σουμε το μονα­δικό θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον μας και η δημιουρ­γία του Εθνικού Θαλάσ­σιου Πάρκου στο Αιγαίο και του Εθνικού Θαλάσ­σιου Πάρκου στο Ιόνιο Πέλαγος απο­τε­λεί μέρος ενός κατα­λό­γου 21 δεσμεύ­σεων, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό ύψους 780 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ, που ανα­κοί­νωσε η Ελλάδα κατά τη διάρ­κεια της διά­σκε­ψης «Our Ocean Conference», που φιλο­ξε­νή­θηκε στην Αθήνα στις 15-17 Απρι­λίου. Πρό­κει­ται για πρω­το­βου­λία που ερεί­δε­ται στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασ­σας.

Οι χώρες μας αντι­με­τω­πί­ζουν κοινές προ­κλή­σεις, όπως η κλι­μα­τική αλλαγή και αυτό θα πρέπει να απο­τε­λεί πεδίο συνερ­γα­σίας. Η Ελλάδα θέλει να έχει καλές σχέσεις με την Τουρκία. Έχει υπάρξει ουσια­στική βελ­τί­ωση στις σχέσεις μας κατά τη διάρ­κεια των τελευ­ταίων μηνών, μια πορεία την οποία είμαι πρό­θυ­μος να συνε­χίσω και να προ­χω­ρήσω ακόμα παρα­πέρα.

*Özay Şendir:* Πιστεύ­ετε ότι η επα­να­προ­σέγ­γιση μεταξύ της Τουρ­κίας και της Ελλάδας είναι κάτι που επι­θυ­μεί πραγ­μα­τικά η Δύση και η Ευρω­παϊκή Ένωση; Η ένταση στις σχέσεις μας παρου­σιά­ζει επίσης οφέλη, όπως πωλή­σεις όπλων και στρα­τιω­τι­κές βάσεις, σε ορι­σμέ­νες χώρες. Θα ήθελα τις παρα­τη­ρή­σεις σας για το ζήτημα αυτό και την απά­ντησή σας στο αν θα ήταν ευκο­λό­τερο για εμάς να κατα­λή­ξουμε σε μια συναί­νεση χωρίς να επη­ρε­α­ζό­μα­στε από κανέναν.

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Οι σχέσεις μεταξύ της Τουρ­κίας και της Ελλάδας έχουν τη δική τους ιστορία. Είναι μια εξίσωση με δύο παίκτες. Ωστόσο, καμία χώρα στον σύγ­χρονο κόσμο δεν ευη­με­ρεί ή εξε­λίσ­σε­ται απο­μο­νω­μένη από τον υπό­λοιπο κόσμο, ή εκτός του ευρύ­τε­ρου περι­φε­ρεια­κού και διε­θνούς πλαι­σίου. Δρούμε και αλλη­λε­πι­δρούμε με άλλους παίκτες, επη­ρε­α­ζό­μα­στε από αυτά που συμ­βαί­νουν στον κόσμο. Δείτε για παρά­δειγμα τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία, η οποία άλλαξε εντελώς το γεω­πο­λι­τικό τοπίο και τη διεθνή τάξη που βασί­ζε­ται σε κανόνες.

Αυτές οι αλλη­λε­πι­δρά­σεις και οι σχέσεις δεν πρέπει να θεω­ρού­νται παίγνιο μηδε­νι­κού αθροί­σμα­τος. Για παρά­δειγμα, η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά είναι επίσης μια χώρα με στρα­τη­γική θέση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα είναι μέλος του ΝΑΤΟ, χώρα της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου και κράτος-μέλος της ΕΕ. Η Ευρώπη είναι το σπίτι μας, δεν είναι ένα τρίτο μέρος. Η Ελλάδα ήταν πάντα ένθερ­μος υπο­στη­ρι­κτής της εντα­ξια­κής προ­ο­πτι­κής της Τουρ­κίας στην ΕΕ, εντός του πλαι­σίου του ευρω­παϊ­κού κεκτη­μέ­νου.

Και πιστεύω ειλι­κρινά ότι η βελ­τί­ωση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων θα ωφε­λή­σει επίσης τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας και τα βήματα προς μια θετική ατζέντα μεταξύ της Ευρώπης και της Τουρ­κίας. Το ίδιο ισχύει για τις συνο­μι­λίες για το Κυπριακό. Ευελ­πι­στώ ότι η βελ­τί­ωση των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων θα οδη­γή­σει στην επα­νέ­ναρξη των συνο­μι­λιών για το Κυπριακό, το οποίο επίσης είναι θέμα της ΕΕ. Όσον αφορά την Κύπρο, θέλω να είμαι ξεκά­θα­ρος: μία λύση πρέπει να βασί­ζε­ται στις απο­φά­σεις του Συμ­βου­λίου Ασφα­λείας του ΟΗΕ.

*Özay Şendir:* Εγώ, προ­σω­πικά, έχω ένα όνειρο για μια σχέση Τουρκίας-Ελλάδας βάσει της οποίας οι δύο χώρες θα συνερ­γά­ζο­νται για τους ενερ­γεια­κούς πόρους στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, θα μοι­ρά­ζο­νται τον πλούτο και θα φιλο­ξε­νούν από κοινού διε­θνείς διορ­γα­νώ­σεις. Πώς φαντά­ζε­στε τη σχέση Τουρκίας-Ελλάδας σε δέκα χρόνια από τώρα;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Θα ήθελα να δω δύο γει­το­νι­κές χώρες να συνερ­γά­ζο­νται στο εμπόριο, στην οικο­νο­μία, να ξεκι­νούν κοινά εγχει­ρή­ματα, να εργά­ζο­νται από κοινού απέ­να­ντι σε μεγάλες προ­κλή­σεις της εποχής μας. Και ευελ­πι­στώ ότι οι δεσμοί μεταξύ των δύο λαών θα έχουν γίνει ισχυ­ρό­τε­ροι και δεν θα εξαρ­τώ­νται από τις κυβερ­νή­σεις στις δύο πλευρές του Αιγαίου. Ελπίζω ότι θα έχουμε διευ­θε­τή­σει τη διαφορά μας, την οριο­θέ­τηση των θαλασ­σίων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, που θα απε­λευ­θε­ρώ­σει μια νέα δυνα­μική στις σχέσεις μας και στην ειρήνη και την ασφά­λεια στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Αλλά ακόμα και αν δεν φτά­σουμε μέχρις εκεί, εύχομαι σε δέκα χρόνια από τώρα να έχουμε εδραιώ­σει ένα νέο κεφά­λαιο στις σχέσεις μας που θα έχει διάρ­κεια: ένα κεφά­λαιο που θα βασί­ζε­ται στην ειλι­κρί­νεια, στον αμοι­βαίο σεβασμό και στην κατα­νό­ηση, χωρίς εντά­σεις και κρίσεις.

*Özay Şendir:* Θα ήθελα να σας κάνω μια ιδιαί­τερη ερώτηση, που συζή­τησα επίσης με τον Διευ­θυ­ντή της «Καθη­με­ρι­νής», τον Αλέξη Παπα­χελά. Παλαιό­τερα έβρισκα σαγα­νάκι παντού στην Αθήνα, αλλά τώρα όταν θέλω σαγα­νάκι, μπορώ να το βρω με μοτσα­ρέλα. Όταν ζητάω τουρ­κικό ή ελλη­νικό καφέ, συνήθως μου απα­ντούν: εσπρέσο. Ρωτάω γιατί πιστεύω ότι η Αθήνα πρέπει να προ­στα­τεύ­σει την κουλ­τούρα του φαγητού και των ποτών της, στον βαθμό που το κάνει η Βαρ­κε­λώνη και η Ρώμη. Σας προ­βλη­μα­τί­ζει αυτή η παγκο­σμιο­ποί­ηση όσον αφορά στα τρόφιμα;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Το νόστιμο φαγητό και η οικειό­τητα με γεύσεις και αρώματα συνδέει σε πολύ μεγάλο βαθμό τους Έλληνες και τους Τούρ­κους.

Δεν γνωρίζω πού πήγατε στην Αθήνα, αλλά μπορώ να σας δια­βε­βαιώσω ότι μπο­ρείτε ακόμα να βρείτε σαγα­νάκι με ελλη­νικό τυρί. Η Αθήνα είναι μία πόλη όπου η ιστορία συνυ­πάρ­χει με το μοντέρνο. Μπο­ρείτε να το νιώσετε και να το γευ­τείτε αυτό σε κάθε σημείο της πόλης. Το ίδιο ισχύει για την Τουρκία.

Ως λάτρης του φαγητού, μπορώ να σας πω από προ­σω­πική εμπει­ρία ότι η Αθήνα έχει μια πολύ ζωντανή γαστρο­νο­μική σκηνή που πει­ρα­μα­τί­ζε­ται και εξε­ρευνά νέες δυνα­τό­τη­τες, πηγαί­νει την παρα­δο­σιακή ελλη­νική κουζίνα παρα­πέρα. Οι πόλεις είναι ζωντα­νοί οργα­νι­σμοί, αλλά­ζουν και εξε­λίσ­σο­νται. Η σύγ­χρονη Αθήνα δεν είναι μόνο μία μητρό­πολη με ένδοξο αρχαίο παρελ­θόν, αλλά και μία δυνα­μική πόλη που γεφυ­ρώ­νει το παρελ­θόν με το μέλλον.

*Özay Şendir:* Ο Ergin Ataman και ο Fatih Terim είναι Τούρκοι στον χώρο του αθλη­τι­σμού που τώρα εργά­ζο­νται στην Ελλάδα. Η Ήβη Αδάμου και η Δέσποινα Βανδή είναι καλ­λι­τέ­χνι­δες που εμφα­νί­ζο­νται στα πιο σημα­ντικά κέντρα της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης. Στις συνα­ντή­σεις που πραγ­μα­το­ποιούμε στο ελλη­νο­τουρ­κικό δημο­σιο­γρα­φικό και ακα­δη­μαϊκό φόρουμ, συμ­φω­νούμε πάντα ότι οι πολίτες των δύο χωρών πρέπει να έχουν περισ­σό­τε­ρες επαφές. Τι πιστεύ­ετε για τους Τούρ­κους που εργά­ζο­νται ή επεν­δύ­ουν στην Ελλάδα; Θα ήσασταν ευχα­ρι­στη­μέ­νος αν η ελλη­νική επι­χει­ρη­μα­τική κοι­νό­τητα έκανε επεν­δύ­σεις στην Τουρκία; Όσον αφορά τη συμ­φι­λί­ωση, πώς βλέπετε την ιδέα της επί­τευ­ξης οικο­νο­μι­κών σχέσεων που δεν θα θέλαμε να χαθούν;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Καταρ­χάς, είμαι πραγ­μα­τικά ικα­νο­ποι­η­μέ­νος με το γεγονός ότι το διμερές μας εμπόριο έφτασε το 2022 σε επίπεδο ρεκόρ, στα 5,4 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ, και οι προ­ο­πτι­κές είναι ακόμα πιο θετικές. Προ­τε­ραιό­τητά μου είναι η ενί­σχυση των άμεσων επεν­δύ­σεων στις κατα­σκευές και τις υπο­δο­μές, στην ψηφιο­ποί­ηση και στα αγρο­τικά προ­ϊ­ό­ντα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πιστεύω ότι η απόφασή μας, με τον Πρόεδρο Erdoğan, να δημιουρ­γή­σουμε ένα Ελλη­νο­τουρ­κικό Επι­χει­ρη­μα­τικό Συμ­βού­λιο ως εργα­λείο για να φέρουμε κοντά τις επι­χει­ρη­μα­τι­κές μας κοι­νό­τη­τες μπορεί να απε­λευ­θε­ρώ­σει τις προ­ο­πτι­κές των διμερών οικο­νο­μι­κών μας σχέσεων στο σύνολό τους.

Εμείς ενθαρ­ρύ­νουμε πάντα τις συνερ­γα­σίες στον ιδιω­τικό τομέα. Οι ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις έχουν την τεχνο­γνω­σία και την εμπει­ρία σε σημα­ντι­κούς τομείς όπως οι κατα­σκευές και οι υπο­δο­μές. Σε αυτό το πνεύμα, ενθαρ­ρύνω τα κοινά, ελλη­νο­τουρ­κικά επι­χει­ρη­μα­τικά εγχει­ρή­ματα.

*Özay Şendir:* Ακούω πάντα σχόλια ικα­νο­ποί­η­σης από τους Τούρ­κους πολίτες που έρχο­νται στη χώρα σας για δια­κο­πές. Το μόνο παρά­πονο που έχω ακούσει είναι για τη δια­τή­ρηση πολι­τι­στι­κών μνη­μείων της Οθω­μα­νι­κής περιό­δου στην Ελλάδα. Έχετε κάποιον οδικό χάρτη για το ζήτημα αυτό;

*Κυριά­κος Μητσο­τά­κης:* Η Ελλάδα έχει μια μακρά ιστορία και μια πλούσια πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά να δια­τη­ρή­σει και να προ­στα­τεύ­σει, από τους προϊ­στο­ρι­κούς χρόνους και την αρχαιό­τητα μέχρι το Βυζά­ντιο και τη σύγ­χρονη εποχή. Οι ελλη­νι­κές αρχές έδει­χναν πάντοτε σεβασμό και ευαι­σθη­σία στη δια­τή­ρηση και την απο­κα­τά­σταση των μνη­μείων της Οθω­μα­νι­κής περιό­δου. Τα τελευ­ταία 15 χρόνια περίπου 125 έργα απο­κα­τά­στα­σης και συντή­ρη­σης Οθω­μα­νι­κών μνη­μείων, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 90 εκα­τομ­μυ­ρίων ευρώ, είτε μπήκαν σε στάδιο υλο­ποί­η­σης είτε έχουν ολο­κλη­ρω­θεί. Επι­πλέον, η απο­κα­τά­σταση σημα­ντι­κών Οθω­μα­νι­κών μνη­μείων υψηλού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, όπως το Τέμενος Βαγια­ζήτ ή το Χαμζά Μπέη στη Θεσ­σα­λο­νίκη και άλλα, έχει εντα­χθεί στο Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας (RRF) για χρη­μα­το­δό­τηση. Στο ίδιο πνεύμα, και στο πνεύμα του σεβα­σμού στα ιστο­ρικά πολι­τι­στικά μνημεία με έντονο συμ­βο­λι­σμό, θεωρώ αυτο­νό­ητο ότι την ίδια ευαι­σθη­σία πρέπει να επι­δει­κνύει η τουρ­κική πλευρά για τη δια­τή­ρηση μνη­μείων στην επι­κρά­τειά της, τα οποία ανήκουν είτε στην αρχαία ελλη­νική είτε στη βυζα­ντινή περίοδο. Είμαι πολύ απο­γοη­τευ­μέ­νος από την πρό­σφατη απόφαση των τουρ­κι­κών αρχών να λει­τουρ­γή­σει η βυζα­ντινή Μονή της Χώρας ως τζαμί, καθώς και από την παλαιό­τερη σχετική απόφαση για την Αγία Σοφία. Οι απο­φά­σεις αυτές έρχο­νται σε αντί­θεση με τον οικου­με­νικό χαρα­κτήρα των μνη­μείων και την κοινή μας προ­σπά­θεια να καλ­λιερ­γη­θεί αμοι­βαία κατα­νό­ηση. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να εργα­στούμε προς την κατεύ­θυνση να χτί­ζουμε διαρκώς περισ­σό­τε­ρες γέφυρες μεταξύ των λαών μας.

Πηγή kathimerini.gr