Οι αλλαγές στα αυθαίρετα και τα εκτός σχεδίου που φέρνει ο νέος νόμος του ΥΠΕΝ

Άμεσες κατε­δα­φί­σεις, πρό­στιμα και συστη­μα­τι­κούς ελέγ­χους για την αυθαί­ρετη δόμηση προ­βλέ­πει το νομο­σχέ­διο του ΥΠΕΝ με τίτλο «Ρυθ­μί­σεις για την αντι­με­τώ­πιση των πολυ­ε­πί­πε­δων επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής στους τομείς: α) της δια­χεί­ρι­σης υδάτων, β) της δια­χεί­ρι­σης και προ­στα­σίας των δασών, γ) της αστικής ανθε­κτι­κό­τη­τας και πολι­τι­κής, δ) της κατα­πο­λέ­μη­σης της αυθαί­ρε­της δόμησης, ε) της ενερ­γεια­κής ασφά­λειας» που τέθηκε το Σάββατο βράδυ σε δημόσια δια­βού­λευση. Από την άλλη, από το νομο­σχέ­διο απου­σιά­ζει η πολυ­συ­ζη­τη­μένη μετα­βα­τική ρύθμιση για την εκτός σχεδίου δόμηση. Η περιο­ρι­στική ρύθμιση που προ­ω­θούσε μέχρι πρό­τι­νος το ΥΠΕΝ και θα ίσχυε μέχρι την θεσμο­θέ­τηση των Τοπικών και Ειδικών Πολε­ο­δο­μι­κών Σχεδίων και του χαρα­κτη­ρι­σμού του συνόλου του Οδικού Δικτύου της χώρας, περιείχε ρυθ­μί­σεις για την κατ’ εξαί­ρεση δόμηση σε περί­κλει­στα «τυφλά» οικό­πεδα. Ωστόσο, οι προ­ω­θού­με­νες αλλαγές μπήκαν στον «πάγο» ύστερα από την πρό­σφατη απόφαση ακύ­ρω­σης οικο­δο­μι­κής άδειας σε εκτός σχεδίου οικό­πεδο στη Ρόδο από το ΣτΕ το οποίο ήταν άρτιο και οικο­δο­μή­σιμο αλλά δεν είχε «πρόσωπο» σε κοι­νό­χρη­στο χώρο νομίμως υφι­στά­μενο.

Νέα μέτρα για τα αυθαί­ρετα: Κατε­δα­φί­σεις, πρό­στιμα και ηλε­κτρο­νι­κές καταγ­γε­λίες

Το νέο σχέδιο νόμου φέρνει σαρω­τι­κές αλλαγές στην αυθαί­ρετη δόμηση αρχής γενο­μέ­νης από τα αυθαί­ρετα που χτί­στη­καν το 2024 και προ­χω­ρώ­ντας χρονικά προς τα πίσω. Στόχος είναι να κατε­δα­φί­ζε­ται κατ’ απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα το σύνολο των νέων χωρίς άδεια αυθαι­ρέ­των κατα­σκευών που κατα­σκευά­στη­καν μετά την 1η Ιανουα­ρίου 2024. Εν συνε­χεία θα κατε­δα­φί­ζε­ται αριθμός αυθαι­ρέ­των κατ’ ελά­χι­στον ίσος με αριθμό των ορι­στι­κών πρω­το­κόλ­λων κατε­δά­φι­σης του 2022 κατά 50% με κρι­τή­ρια χρο­νι­κής προ­τε­ραιό­τη­τας και κατά 50% με κρι­τή­ρια περι­βαλ­λο­ντικά και χωρο­τα­ξικά, ενώ θα μπορούν προ­τε­ραιο­ποιού­νται περι­πτώ­σεις αυθαί­ρε­των κατα­σκευών, οι οποίες κρί­νε­ται ότι συνε­πά­γο­νται σημα­ντική περι­βαλ­λο­ντική ζημία.

Ο εντο­πι­σμός των νέων αυθαι­ρέ­των θα γίνεται με βάση αερο­φω­το­γρα­φίες οι οποίες λαμ­βά­νο­νται από δορυ­φόρο και σε συσχε­τι­σμό με το σύστημα «e- άδειες» ώστε να εντο­πί­ζο­νται αμέσως οι νέες οικο­δο­μές που έχουν ανε­γερ­θεί χωρίς άδεια. Επι­κου­ρικά στον εντο­πι­σμό των αυθαι­ρέ­των θα λει­τουρ­γή­σουν και οι ηλε­κτρο­νι­κές καταγ­γε­λίες από πολίτες όπου με παρά­βολο των 300 ευρώ, σε τυπο­ποι­η­μένο έγγραφο συμπλή­ρω­σης συγκε­κρι­μέ­νων στοι­χείων από τον ενδια­φε­ρό­μενο πολίτη ή μέσω εξου­σιο­δο­τη­μέ­νου δικη­γό­ρου ή μηχα­νι­κού θα γίνο­νται οι καταγ­γε­λίες αυθαι­ρέ­των στη νέα πλατ­φόρμα του Ενιαίου Ηλε­κτρο­νι­κού Συστή­μα­τος Καταγ­γε­λιών (ΕΗΣΥΚΑ).

Σε περί­πτωση εντο­πι­σμού ύστερα από έλεγχο των κλι­μα­κίων ελέγχου αυθαι­ρέ­του κτί­σμα­τος ή κατα­σκευής ο φερό­με­νος ιδιο­κτή­της οφείλει να υπο­βά­λει στην ηλε­κτρο­νική διεύ­θυνση της Γενικής Διεύ­θυν­σης Σώματος Επι­θε­ω­ρη­τών και Ελεγ­κτών, εντός απο­κλει­στι­κής προ­θε­σμίας δέκα ημερών από την τοι­χο­κόλ­ληση της έκθεσης αυτο­ψίας, στοι­χεία από τα οποία απο­δει­κνύ­ε­ται η νομι­μό­τητα του κτί­σμα­τος, της κατα­σκευής ή της αλλαγής χρήσης, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της άδειας νομι­μο­ποί­η­σης. Εάν παρέλ­θει άπρακτη η συγκε­κρι­μένη προ­θε­σμία προ­θε­σμία ή τα στοι­χεία δεν απο­δει­κνύ­ουν τη νομι­μό­τητα της κατα­σκευής, εκδί­δε­ται από τον Προϊ­στά­μενο της Γενικής Διεύ­θυν­σης Σώματος Επι­θε­ω­ρη­τών και Ελεγ­κτών, μέσα σε προ­θε­σμία τριών εργά­σι­μων ημερών, πρω­τό­κολλο κατε­δά­φι­σης, το οποίο απο­στέλ­λε­ται στην αρμόδια υπη­ρε­σία του Υπουρ­γείου Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών και του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και τοι­χο­κολ­λά­ται στο ακίνητο, από την αρμόδια αστυ­νο­μική αρχή.

Κατόπιν, η αρμόδια υπη­ρε­σία του Υπουρ­γείου Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών και του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος κατε­δα­φί­ζει το αυθαί­ρετο (το αργό­τερο εντός ενός μηνός) και συντάσ­σει πρα­κτικό κατε­δά­φι­σης.

Σύμφωνα με όσα προ­βλέ­πο­νται, η κατε­δά­φιση αυθαι­ρέ­των θα διε­νερ­γεί­ται από την αρμόδια υπη­ρε­σία του Υπουρ­γείου Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών ή του Υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, ύστερα από απόφαση του Προϊ­στα­μέ­νου της Γενικής Διεύ­θυν­σης του Σώματος Επι­θε­ω­ρη­τών και Ελεγ­κτών που εκδί­δε­ται μετά την ορι­στική απόφαση του Συμ­βου­λίου Πολε­ο­δο­μι­κών Θεμάτων και Αμφι­σβη­τή­σεων ή του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Πολε­ο­δο­μι­κών Θεμάτων και Αμφι­σβη­τή­σεων, επί της ενδι­κο­φα­νούς προ­σφυ­γής ή της άπρα­κτης παρόδου άσκησής της, αντί­στοιχα ή από την έκδοση του πρω­το­κόλ­λου κατε­δά­φι­σης. Ο μηχα­νι­σμός κατε­δα­φί­σεων των αρμό­διων υπουρ­γείων θα υπο­στη­ρι­χθεί από μακρο­χρό­νιες συμ­βά­σεις με τεχνι­κές εται­ρείες ενώ οι ιδιο­κτή­τες θα έχουν δικαί­ωμα ενστά­σεων και προ­σφυ­γών, οι οποίες, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, θα ολο­κλη­ρώ­νο­νται σύντομα.

Εκτός από την κατε­δά­φιση της αυθαί­ρε­της κατα­σκευής ο ιδιο­κτή­της θα βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πος και με πρό­στιμα ανέ­γερ­σης και μη έγκαι­ρης κατε­δά­φι­σης, τα οποία θα υπο­λο­γί­ζο­νται βάσει της αξίας του αυθαι­ρέ­του επί το συντε­λε­στή περι­βαλ­λο­ντι­κής επι­βά­ρυν­σης.

Το ελά­χι­στο ύψος του προ­στί­μου ανέ­γερ­σης ξεκινά από 250 έως 1.500 ευρώ ανάλογα με την περί­πτωση ενώ σε περί­πτωση οικειο­θε­λούς κατε­δά­φι­σης θα δια­γρά­φε­ται το 50% του προ­στί­μου ανέ­γερ­σης ενώ θα παύει και η ποινική δίωξη.

Όσον αφορά στις ποι­νι­κές κυρώ­σεις ιδιο­κτή­τες ή εντο­λείς κατα­σκευής ή εγκα­τά­στα­σης αυθαι­ρέ­των κατα­σκευών ή αλλαγών χρήσεως αντί­στοιχα και οι εργο­λά­βοι κατα­σκευής τους τιμω­ρού­νται με ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον δύο ετών και χρη­μα­τική ποινή από 5.000 ευρώ έως 50.000 ευρώ. Με την ίδια ποινή τιμω­ρού­νται και οι μηχα­νι­κοί που εκπό­νη­σαν τις μελέτες ή έχουν την επί­βλεψη του έργου, αν δια­πι­στω­θεί ότι οι μελέτες δεν εκπο­νή­θη­καν σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις που διέπουν την εκπό­νησή τους ή σύμφωνα με τα εγκε­κρι­μένα στοι­χεία του τοπο­γρα­φι­κού δια­γράμ­μα­τος και του δια­γράμ­μα­τος κάλυψης ή αν δια­πι­στω­θεί ότι οι εργα­σίες δόμησης δεν εκτε­λέ­στη­καν σύμφωνα με τις μελέτες που υπο­βλή­θη­καν ή σύμφωνα με τα εγκε­κρι­μένα στοι­χεία του τοπο­γρα­φι­κού δια­γράμ­μα­τος και του δια­γράμ­μα­τος κάλυψης.

Ταυ­τό­χρονα, σε περι­πτώ­σεις εντο­πι­σμού αυθαι­ρέ­των κτι­σμά­των και κατα­σκευών και αυθαι­ρέ­των αλλαγών χρήσεως, αν πρό­κει­ται για χώρο στον οποίο ασκεί­ται οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα επι­βάλ­λε­ται προ­σω­ρινή αφαί­ρεση της άδειας ή της έγκρι­σης λει­τουρ­γίας ή εκδί­δε­ται απόφαση προ­σω­ρι­νής δια­κο­πής της λει­τουρ­γίας για τις περι­πτώ­σεις άσκησης οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας με γνω­στο­ποί­ηση.

Πηγή insider.gr