Γυναικοκτονίες – Εγκύκλιος του Αρείου Πάγου προς αστυνομία: Υποχρέωση η παροχή συνδρομής στα θύματα

Ένα σαφές μήνυμα προς τις αστυ­νο­μι­κές αρχές  δια των εισαγ­γε­λιών της χώρας στέλνει η Εισαγ­γε­λία του Αρείου Πάγου με εγκύ­κλιο της, οπου ανα­φέ­ρει ότι πρέπει να ενερ­γούν ακόμα και χωρίς αίτημα του θύματος ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής. Η εγκύ­κλιος που υπο­γρά­φε­ται από την αντει­σαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου Μαρία Γκανέ με αφορμή τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου για την ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία, που τίθεται σε εφαρ­μογή από την 01-05-2024, αλλά προ­φα­νώς έρχεται να κατα­στή­σει σαφή της θέση του Ανω­τά­του Δικα­στή­ριου λίγες ημέρες μετά τα όσα παρα­κο­λού­θησε εμβρό­ντητη η κοινή γνώμη να γίνο­νται στο ΑΤ Αγ. Αναρ­γύ­ρων και τα όποια οδή­γη­σαν στη γυναι­κο­κτο­νία της 28χρονης Κυρια­κής Γρίβα.

Μάλιστα η εντολή προς τις αστυ­νο­μι­κές δυνά­μεις είναι ξεκά­θαρη, αφού όπως λέει, είναι υπο­χρέ­ωση της αστυ­νο­μίας να παρέχει συν­δρομή στα θύματα”.

“Είναι επι­βε­βλη­μένο και χρήσιμο: α) να επι­ση­μαί­νετε στις αστυ­νο­μι­κές αρχές που λαμ­βά­νουν γνώση υπο­θέ­σεων ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας ότι η κοι­νω­νική συμπα­ρά­σταση με την προ­βλε­πό­μενη διεύ­ρυνση των φορέων του δημο­σίου τομέα που θα παρέ­χουν συν­δρομή στα θύματα-ηθική συμπα­ρά­σταση και υλική συνδρομή- απο­τε­λεί υπο­χρέ­ω­σής τους, ενώ δεν απαι­τεί­ται πλέον σχετικό αίτημα των θυμάτων και θα πρέπει να ενερ­γούν ‘αμελλητί’, ώστε να τους παρα­σχε­θεί, αμέσως η απα­ραί­τητη κατά περί­πτωση, αρωγή β) να παρέ­χετε σαφείς και ανα­λυ­τι­κές οδηγίες στις αστυ­νο­μι­κές αρχές, όταν επι­λαμ­βά­νο­νται αξιό­ποι­νων συμπε­ρι­φο­ρών που εμπί­πτουν στις δια­τά­ξεις προ­στα­σίας των θυμάτων ενδο­οι­κο­γε­νειακή βίας, να λαμ­βά­νουν πάντοτε μέτρα ασφα­λούς μετα­φο­ράς και παρα­μο­νής των θυμάτων σε ενδε­δειγ­μέ­νους χώρους χωρίς την ταυ­τό­χρονη παρου­σία των δραστών”.

Δίκη κατά προ­τε­ραιό­τητα

Η εγκύ­κλιος εφιστά την προσοχή προς τους Εισαγ­γε­λείς Εφετών και Πρω­το­δι­κών της χώρας ως προς τη δια­πί­στωση, ακόμα και στο πρώιμο στάδιο της ακρό­α­σης του θύματος, της διά­πρα­ξης ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας και της ενη­μέ­ρω­σης των αρμό­διων κρα­τι­κών φορέων. Ιδιαί­τερη δε μνεία κάνει και στην τήρηση της αυτό­φω­ρης δια­δι­κα­σίας των πλημ­με­λη­μά­των της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας και την παρα­πο­μπή των κατη­γο­ρου­μέ­νων αμέσως στο αρμόδιο δικα­στή­ριο. Στο πλαίσιο αυτό δίνεται η οδηγία να εκδι­κά­ζο­νται κατ’ απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα οι σχε­τι­κές υπο­θέ­σεις, με σύντομο προσ­διο­ρι­σμό και αριθ­μη­τική πρόταξη στο πινάκιο δικα­σί­μου.

Νομο­θε­τή­ματα

Η εγκύ­κλιος αρχικά περι­λαμ­βά­νει ανα­δρομή στα νομο­θε­τή­ματα που έχουν μέχρι σήμερα θεσπι­στεί στην ευρω­παϊκή και διεθνή έννομη τάξη, στο πλαίσιο κατα­πο­λέ­μη­σης του φαι­νο­μέ­νου της ανι­σό­τη­τας των δύο φύλων, της προ­στα­σίας των γυναι­κών και της ενδο­οι­κο­γε­ναι­κής βίας που σήμερα έχει λάβει ανη­συ­χη­τι­κές δια­στά­σεις.

Όπως επι­ση­μαί­νει η εγκύ­κλιος “Από τον συν­δυα­σμό των δια­τά­ξεων των άρθρων 2 παρ. 1 Συντ, 7 παρ. 2 Συντ., 21 παρ. 1 Συντ. συνά­γε­ται ότι η Πολι­τεία είναι επι­φορ­τι­σμένη με τη λήψη όλων των ανα­γκαίων μέτρων προ­στα­σίας της οικο­γέ­νειας μέσω παρεμ­βά­σεων στο θεσμικό πλαίσιο και άλλων ανα­γκαίων παροχών υλικής μορφής, ώστε κανένα άτομο να μην αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως αντι­κεί­μενο προ­ο­ρι­σμένο να ικα­νο­ποιεί διά­φο­ρους σκοπούς”.

Η εγκύ­κλιος σημειώ­νει ότι τα μέτρα που λαμ­βά­νο­νται προς το σκοπό προ­στα­σίας των γυναι­κών συνη­γο­ρούν στη δυσά­ρε­στη παρα­δοχή της ύπαρξης ανι­σο­τή­των μεταξύ των δύο φύλων. Η κρι­σι­μό­τητα του φαι­νο­μέ­νου της κακο­ποί­η­σης εντός της οικο­γέ­νειας ώθησε το νομο­θέτη στη θέσπιση του Ν. 3.500/2006. Ακο­λού­θη­σαν οι προ­σθή­κες του Ν. 4531/2008 και η ανα­νέ­ωση του Ποι­νι­κού Κώδικα με το Ν. 4610/2019 και τις ειδικές νομο­θε­τι­κές τυπο­ποι­ή­σεις των άρθρων 312, 330, 333 ΠΚ.

Η εγκύ­κλιος της Εισαγ­γε­λίας του Αρείου Πάγου, πέραν της έξαρσης του φαι­νο­μέ­νου κακο­ποί­η­σης των γυναι­κών, συντρό­φων και συζύγων εστιά­ζει περαι­τέρω και στις επι­πτώ­σεις της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας στα παιδιά. Χαρα­κτη­ρι­στικά υπο­γραμ­μί­ζει “Είναι ανη­συ­χη­τικό ότι η έκθεση σε ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία στην παιδική ηλικία μπορεί να αυξήσει την πιθα­νό­τητα τα άτομα να γίνουν θύτες στην ανήλικη ζωή, διαιω­νί­ζο­ντας τον κύκλο της κακο­ποί­η­σης μέσα στις οικο­γέ­νειες”.

Για την προ­στα­σία των ανη­λί­κων ιδιαί­τε­ρης επι­σή­μαν­σης και αξιο­λό­γη­σης τυγ­χά­νουν:

Α) η δια­κε­κρι­μένη περί­πτωση τέλεσης ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής σωμα­τι­κής βλάβης και ενώπιον ανη­λί­κου, που επι­σύ­ρει ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον δύο ετών, αν δε φέρει τα χαρα­κτη­ρι­στικά επι­κίν­δυ­νης σωμα­τι­κής βλάβης ενώπιον ανη­λί­κου με ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον τριών ετών – άρθρο 6 παρ. 2 και 3 Ν. 3500/2006 όπως δια­μορ­φώ­θηκε με το άρθρο 120 του Ν. 5090/2024.

Β) η επέ­κταση της αντι­κει­με­νι­κής υπό­στα­σης της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής παρά­νο­μης βίας και απειλής των παρα­γρά­φων 1 και 2 του άρθρου 7 του Ν. 3500/2006 και της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής προ­σβο­λής της γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας της παρα­γρά­φου 2 του άρθρου 9 του Ν. 3500/2006 στις περι­πτώ­σεις που οι αντί­στοι­χες αξιό­ποι­νες πράξεις τελού­νται ενώπιον ανη­λί­κου – άρθρα 121 και 122 Ν. 5090/2024.

Προς την κατεύ­θυνση της προ­στα­σίας των ανή­λι­κων θυμάτων νομο­θε­τή­θηκε ιδιαί­τερη υπο­χρέ­ωση ορι­σμέ­νων κατη­γο­ριών επαγ­γελ­μα­τιών, όπως παι­δα­γω­γών, εκπαι­δευ­τι­κών, ψυχο­λό­γων, κοι­νω­νι­κών λει­τουρ­γών, κα, όταν υπο­πέ­σει στην αντί­ληψή τους κατά την εκτέ­λεση των καθη­κό­ντων τους ύπαρξη περι­στα­τι­κού ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, να ενη­με­ρώ­νουν αμελ­λητί τις Αρχές. Η ανωτέρω ειδική υπο­χρέ­ωση επε­κτεί­νε­ται και στους ιατρούς που δια­πι­στώ­νουν κατά την ιατρική εξέταση σοβαρά ευρή­ματα που συνη­γο­ρούν στην διά­πραξη ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας σε βάρος ανη­λί­κου.