Απειλεί και την Ελλάδα το φάντασμα του υπερτουρισμού – Σαντορίνη, Μύκονος τα μεγαλύτερα προβλήματα

Ανα­τέ­μνο­ντας το παγκό­σμιο φαι­νό­μενο του υπερ­του­ρι­σμού γίνεται εύκολα δια­κριτό ότι η νέα ατραπός για τον του­ρι­σμό είναι στρω­μένη με αγκάθια.

Το άνοιγμα των αγορών της Ασίας, με επιτομή τις αγορές της Ινδίας και της Κίνας, δείχνει ότι η κορω­νίδα του προ­βλή­μα­τος είναι μπροστά μας και οσο­νούπω η δια­δι­κα­σία της όσμωσης θα το φέρει εντο­νό­τερα στην πόρτα μας.

Τούτο ανα­ντίρ­ρητα δημιουρ­γεί κίνδυνο για την ατμο­μη­χανή της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, τον του­ρι­σμό.

Είναι κοινός τόπος ότι ο υπερ­του­ρι­σμός, συνιστά σήμερα μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες προ­κλή­σεις του κλάδου, καθώς οι συνέ­πειές του (υπερ­δό­μηση, υπερ­φόρ­τωση/ελλεί­ψεις υπο­δο­μών, επι­βά­ρυνση του περι­βάλ­λο­ντος) δύνα­νται να αλλοιώ­σουν την ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών, με αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα τόσο για το του­ρι­στικό προϊόν καθαυτό, όσο και για τη φήμη της χώρας.

Ως εκ τούτου, όπως επι­ση­μαί­νουν μετ’ επι­τά­σεως παρά­γο­ντες της του­ρι­στι­κής αγοράς, η αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών δεν θα πρέπει πλέον να απο­τε­λεί πρω­ταρ­χικό στόχο, όσο η κατα­νομή τους σε περισ­σό­τε­ρες περι­φέ­ρειες της χώρας, καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Ελλη­νι­κοί προ­ο­ρι­σμοί όπως η Αθήνα, η Μύκονος και η Σαντο­ρίνη (κυρίως λόγω κρουα­ζιέ­ρας), αλλά και τα Χανιά (Ιούλιο-Αύγουστο στην πόλη λόγω έλλει­ψης parking) φλερ­τά­ρουν με τον υπερ­του­ρι­σμό κυρίως κατά την περίοδο υψηλής ζήτησης, με απο­τέ­λε­σμα να προ­κα­λού­νται προ­βλή­ματα που επη­ρε­ά­ζουν τόσο τους ταξι­διώ­τες, όσο και τους μόνι­μους κατοί­κους των κορε­σμέ­νων περιο­χών.

Ενδει­κτικό της κατά­στα­σης είναι το γεγονός ότι το 2023 η ελλη­νική πρω­τεύ­ουσα συμπε­ριε­λή­φθη στις πόλεις που «βού­λια­ξαν» από τον υπερ­του­ρι­σμό.

«Ο υπερ­του­ρι­σμός και οι ιδιαί­τερα αυξη­μέ­νες ροές σε συγκε­κρι­μέ­νες περιό­δους συνι­στούν μία από τις σημα­ντικότερες προκλήσεις, καθώς οι συνέπειες, με την υπερδόμηση, την υπερφόρτωση και τις ελλείψεις υποδομών, την επιβάρυνση του περιβάλλοντος κ.λπ., μπορεί να αλλοιώσουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπη­ρε­σιών, με αντίστροφα από τα επι­θυ­μητά αποτελέσματα για το του­ρι­στικό προϊόν και τη φήμη της χώρας», είχει ανα­φέ­ρει σε παλαιό­τερη έκθεσή της η Alpha Bank.

Στην ίδια κατεύ­θυνση, σύμφωνα με παλαιό­τερη μελέτη του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ) για τον Ιούλιο, αν και η γενική φήμη της Ελλάδας στο διαδίκτυο υπερέβη την αντί­στοιχη της Ισπα­νίας και της Πορ­το­γα­λίας, «υποχώρησε ελαφρώς, εξαιτίας της ταξι­διω­τικής εμπειρίας, ακο­λουθώντας την πτωτική τάση που καταγράφηκε σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο – φαινόμενο που παρα­τη­ρείται συχνά στην αιχμή της του­ρι­στικής περιόδου, εν μέσω και της έντονης επο­χι­κό­τη­τας».

 

Τα προ­βλή­ματα

Η επάρ­κεια των υπο­δο­μών και δη των δικτύων ύδρευ­σης, με απο­τέ­λε­σμα την πίεση των φυσικών πόρων, η δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των και η συνο­λική επι­βά­ρυνση των προ­ο­ρι­σμών (φέρουσα ικα­νό­τητα) απο­τε­λούν μερικά από τα πιο βασικά προ­βλή­ματα του υπερ­του­ρι­σμού.

Ουκ ολίγες φορές, οι υπο­δο­μές απορ­ριμ­μά­των στις Κυκλά­δες έχουν φτάσει στα όριά τους κατά την περίοδο υψηλής ζήτησης λόγω του τερά­στιου όγκου των του­ρι­στι­κών ροών.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι αρκετά νησιά έρχο­νται αντι­μέ­τωπα το καλο­καίρι με ιδιαίτερα αυξημένες ποσό­τη­τες απορ­ριμμάτων -με μεσο­σταθ­μική αύξηση πάνω από το 100%- λόγω της υπέρμετρης αύξησης της του­ρι­στικής κίνησης κατά τους μήνες αιχμής.

Μεταξύ άλλων, οι μόνιμοι κάτοι­κοι των προ­ο­ρι­σμών δυσφο­ρούν λόγω θορύβου και κυκλο­φο­ρια­κού φορτίου με απο­τέ­λε­σμα να θεωρούν ότι υπο­βαθ­μί­ζε­ται η ποιό­τητα της ζωής τους.

Οι αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις του υπερ­του­ρι­σμού «ακου­μπάνε» και τον κλάδο των ακι­νή­των, καθώς οι τιμές πώλησης και ενοι­κί­α­σης των ακι­νή­των που είναι «δια­θέ­σιμα» για τους μόνι­μους κατοί­κους των περιο­χών αυξά­νο­νται, με απο­τέ­λε­σμα η εύρεση στέγης να ανα­δει­κνύ­ε­ται σε μείζον ζήτημα.

Μάλιστα, ακόμη και οι ίδιοι οι του­ρί­στες πλεί­στες φορές δεν αισθά­νο­νται ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από το ταξίδι τους και τις υπη­ρε­σίες που έχουν δεχθεί στους προ­ο­ρι­σμούς που πλήτ­το­νται από τον υπερ­του­ρι­σμό.

Ενδει­κτικό της σημα­σίας ανά­σχε­σης του φαι­νο­μέ­νου του υπερ­του­ρι­σμού και των ορίων μεταξύ βιώ­σι­μης και άναρχης ανά­πτυ­ξης είναι το γεγονός ότι η φέρουσα ικα­νό­τητα των προ­ο­ρι­σμών, δηλαδή τα μέγιστα ανεκτά όρια επι­βα­ρύν­σεων και μετα­βο­λών ενός τόπου ώστε να μη δια­τα­ράσ­σε­ται η ισορ­ρο­πία ανάμεσα στο φυσικό περι­βάλ­λον, στην οικο­νο­μία και στην τοπική κοι­νω­νία, έχει απα­σχο­λή­σει και το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας.

Σε «βραχνά» για τους ντό­πιους, αλλά και για τους του­ρί­στες εξε­λίσ­σε­ται πλεί­στες φορές η ταυ­τό­χρονη προ­σέγ­γιση κρουα­ζιε­ρό­πλοιων σε προ­ο­ρι­σμούς που δεν δύνα­νται να υπο­στη­ρί­ξουν την έλευση χιλιά­δων του­ρι­στών μία δεδο­μένη χρονική στιγμή.

Εξ ου και οι φορείς του κλάδου ανα­δει­κνύ­ουν όλο και πιο έντονα την ανάγκη εφαρ­μο­γής του berth allocation system, ενός συστή­μα­τος ελέγχου των αφίξεων και των ανα­χω­ρή­σεων των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων.

Στόχος είναι η ορθο­λο­γι­κό­τερη κατα­νομή αφίξεων και ανα­χω­ρή­σεων τόσο εντός της ημέρας όσο και εντός της εβδο­μά­δας, με έγκαιρο προ­γραμ­μα­τι­σμό και συγκε­κρι­μένα κρι­τή­ρια, ώστε να απο­φεύ­γο­νται φαι­νό­μενα συνω­στι­σμού, να ελα­χι­στο­ποιού­νται τυχόν κίν­δυ­νοι και συνο­λικά να βελ­τιώ­νε­ται η εμπει­ρία των του­ρι­στών στους προ­ο­ρι­σμούς.

«Είναι ανα­γκαία η εγκα­τά­σταση του berth allocation system για την καλύ­τερη ανα­διορ­γά­νωση των λιμένων. Έτσι θα επι­τευ­χθεί η διάχυση των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων σε όλη τη σεζόν και η οργά­νωση τω δρα­στη­ριο­τή­των θα είναι πολύ καλύ­τερη και θα πραγ­μα­το­ποιεί­ται με γνώμονα την εμπει­ρία του επιβάτη», ανα­φέ­ρουν πηγές του κλάδου της κρουα­ζιέ­ρας.

Μέτρα

Με στόχο, πάντως, τον περιο­ρι­σμό των επι­πτώ­σεων του υπερ­του­ρι­σμού, ορι­σμέ­νες πόλεις ανά τον κόσμο έχουν λάβει δρα­στικά μέτρα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της εισα­γω­γής νέων ή ανα­θε­ω­ρη­μέ­νων φορο­λο­γι­κών ρυθ­μί­σεων, προ­στί­μων που συν­δέ­ο­νται με νέους τοπι­κούς νόμους και «απο­μά­κρυν­σης», εστιά­ζο­ντας στην προ­σέλ­κυση λιγό­τε­ρων του­ρι­στών.

Όπως σημειώ­νουν, δε, επι­χει­ρη­μα­τίες του κλάδου, η ανάγκη για την ανά­πτυξη ενός νέου του­ρι­στι­κού μοντέ­λου βασι­σμέ­νου στη βιω­σι­μό­τητα είναι πλέον επι­τα­κτική. «Χρειά­ζε­ται ένα πλάνο για την απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση του υπερ­του­ρι­σμού.

Οι του­ρί­στες έχουν πάντα τη δυνα­τό­τητα να επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας εκτός περιό­δου υψηλής ζήτησης και να κατα­βάλ­λουν προ­σπά­θειες για να περιο­ρί­σουν τις σπα­τά­λες που θα επι­βα­ρύ­νουν τον προ­ο­ρι­σμό».

Μάλιστα, όπως ανα­φέ­ρουν, η προ­ώ­θηση ταξι­διών εκτός αιχμής, καθώς και η προβολή άλλων προ­ο­ρι­σμών ενδια­φέ­ρο­ντος, ο έλεγχος του αριθμού των επι­σκε­πτών, οι επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές ώστε να μπορούν να «σηκώ­σουν» το βάρος του αυξη­μέ­νου αριθμού ταξι­διω­τών, αλλά και η χρήση της τεχνο­λο­γίας για τη δια­χεί­ριση του του­ρι­σμού απο­τε­λούν κάποιες από τις πλέον ενδε­δειγ­μέ­νες λύσεις για τον περιο­ρι­σμό του φαι­νο­μέ­νου του υπερ­του­ρι­σμού.

Πηγή tourismtoday.gr

Του Χάρη Ντι­γρι­ντάκη