Το διακύβευμα της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας στο πλαίσιο της ήπιας ισχύος

Εισα­γω­γι­κές σκέψεις

Είναι γεγονός πως το ζήτημα της ανθρώ­πι­νης ασφά­λειας , απο­τε­λεί την πρώτη προ­τε­ραιό­τητα κάθε ευνο­μού­με­νου κράτους που φρο­ντί­ζει να δίνει λύσεις για την επι­κρά­τεια δια­σφα­λί­ζο­ντας την ασφά­λεια κάθε μορφή ζωής. Η έννοια της ασφά­λειας ενός πλη­θυ­σμού, στη­ρί­ζε­ται στις αρχές των οικου­με­νι­κών ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και πρε­σβεύει την ισότιμη αντι­με­τώ­πιση κάθε μορφή απειλής και απο­κλει­σμούς. Αυτό απαιτεί το πλαίσιο ενός κοι­νω­νι­κού συμ­βο­λαίου μεταξύ των κατοί­κων – και του κράτους με σκοπό την παροχή της ασφά­λειας, της ευη­με­ρίας και της ανθε­κτι­κό­τη­τας. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας ότι τα βαθύ­τερα αίτια και οι εκφάν­σεις των προ­κλή­σεων αλλά και των κιν­δύ­νων δια­φέ­ρουν σημα­ντικά από χώρα σε χώρα και από περιοχή σε περιοχή, η ανθρώ­πινη ασφά­λεια προωθεί απα­ντή­σεις που βασί­ζο­νται στην περι­φε­ρειακή και τοπική πραγ­μα­τι­κό­τητα και συμ­βάλ­λει στην προ­σαρ­μογή των διεθνών και εθνικών ατζε­ντών σε αυτά τα επίπεδα.

 

Οι προ­κλή­σεις και οι τομείς με τους οποίους μπο­ρούμε να ασχο­λη­θούμε είναι πολλοί ως προς τα ζητή­ματα ασφά­λειας, ανθε­κτι­κό­τη­τας και ανά­πτυ­ξης, όμως το άρθρο επι­κε­ντρώ­νε­ται σε ζητή­ματα που αφορούν φυσικές κατα­στρο­φές, όπως είναι οι μεγάλες πυρ­κα­γιές που πλήτ­τουν φέτος τη χώρα μας. Παρα­κο­λου­θώ­ντας κανείς το χάρτη εξά­πλω­σης των πυρ­κα­γιών αυτό το καλο­καίρι, όπου πάνω από 500.000 στρέμ­ματα έχουν καεί έως σήμερα , δια­πι­στώ­νει πως θα μπο­ρούσε να είναι μια «ενορ­χη­στρω­μένη» υβρι­δική απειλή για την Ελλάδα. Είναι εύκολο να βγά­λουμε συμπε­ρά­σματα, χωρίς ίχνος συνω­μο­σιο­λο­γίας, όμως η πολι­τική δεο­ντο­λο­γία δεν επι­τρέ­πει αυθαί­ρε­τες δημό­σιες δια­τυ­πώ­σεις, αν δεν υπάρ­ξουν πει­στικά ευρή­ματα που να απο­δει­κνύ­ουν αυτές τις ερμη­νείες. Τα μέτωπα είναι πάρα πολλά και διε­σπαρ­μένα κατά μήκος όλης της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας και η επόμενη μέρα θα είναι πάρα πολύ δύσκολη για τη χώρα μας. Τα ερω­τη­μα­τικά ακόμα περισ­σό­τερα που ζητούν απα­ντή­σεις…

 

Καθώς το ζητού­μενο όλων είναι η ασφά­λεια, ορμώ­μενη από τη θέση του ΟΗΕ σχετικά με τη δια­σφά­λιση της μέσα από την περι­φε­ρειακή και τοπική πραγ­μα­τι­κό­τητα, δράτ­το­μαι της ευκαι­ρίας να ανα­πτύξω κάποιες σκέψεις ως προς την αντι­με­τώ­πιση των ζητη­μά­των που άπτο­νται της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας και συναρ­τώ­νται με το μοντέλο δια­κυ­βέρ­νη­σης ενός κράτους. Πολι­τι­κές που συναρ­τώ­νται με την άσκηση ήπιας μορφής ισχύος και αφορούν στην ασφά­λεια και στην ανθε­κτι­κό­τητα της χώρας, μπορούν να είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές αν απο­κε­ντρω­θούν και εμπλα­κούν πολλοί περισ­σό­τε­ροι δρώντες σε αυτή τη δια­δι­κα­σία στο πλαίσιο μιας πολυ­ε­πί­πε­δης δια­κυ­βέρ­νη­σης. Πλείστα τα παρα­δείγ­ματα σε ευρω­παϊκό επίπεδο τέτοιων ενερ­γειών που εντο­πί­ζο­νται σε χώρες που έχουν μεγάλο βαθμό απο­κέ­ντρω­σης με εκχώ­ρηση αρμο­διο­τή­των και στα άλλα επίπεδα διοί­κη­σης, όπως είναι οι περι­φέ­ρειες και οι δήμοι αλλά και η οργα­νω­μένη κοι­νω­νία των πολιτών.

 

Για μια απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση του μηχα­νι­σμού της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας ως προς την ασφά­λεια των πολιτών σε κατα­στά­σεις επι­κίν­δυ­νες όπως είναι οι πυρ­κα­γιές, ξεκι­νώ­ντας με τις δηλώ­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού, πως πρώ­τι­στο μέλημα του κρα­τι­κού μηχα­νι­σμού είναι η προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης ζωής με κάθε τρόπο, η περιου­σία των πολιτών και των κρί­σι­μων υπο­δο­μών, όπως συνέβη π.χ. με την απο­τε­λε­σμα­τική εκκέ­νωση του νοσο­κο­μείου της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, χωρίς καμία αρνη­τική εξέλιξη σε επίπεδο ασφά­λειας των ασθενών και εργα­ζο­μέ­νων, απα­ραί­τη­τες προ­ϋ­πο­θέ­σεις είναι:

 

– Στρα­τη­γική και επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα με πρώ­τι­στο στόχο την ασφά­λεια των πλη­θυ­σμών μέσα από επι­χει­ρή­σεις κατά­σβε­σης που διε­νερ­γού­νται συνεχώς, με τα εξο­πλι­στικά μέσα που δια­θέ­τει ο χώρα μας αλλά και με την αρωγή άλλων κρατών μελών της ΕΕ που συν­δρά­μουν στο έργο της πυρό­σβε­σης. Το κράτος πρέπει να αντι­με­τω­πί­σει τις παθο­γέ­νειες που αντι­με­τω­πί­ζει στα αυτούς τους τομείς, αφενός σε

επίπεδο στε­λέ­χω­σης με εκπαι­δευ­μένο προ­σω­πικό, αλλά και σύγ­χρονο επι­χει­ρη­σιακό εξο­πλι­σμό. Γνω­ρί­ζο­ντας ο πρω­θυ­πουρ­γός αυτές τις ανάγκες, έχει εντάξει στον άξονα «Ισχυρή Ελλάδα» του Π.Δ. 2023-2027 της Κυβέρ­νη­σης, νέο πυρο­σβε­στικό πυρο­σβε­στικό σώμα – εκσυγχρονισμό- νέο στόλο και ψηφιο­ποί­ηση των υπη­ρε­σιών δια­θέ­το­ντας ένα μεγάλο ποσό για την ενδυ­νά­μωση του μηχα­νι­σμού Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας. Η ανα­διορ­γά­νωση και εκσυγ­χρο­νι­σμός της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας θα γίνει με την ορθή δια­χεί­ριση των δια­θέ­σι­μων πόρων που προ­έρ­χο­νται από ιδίους πόρους αλλά και πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης (από τον Απρίλιο του 2023 είναι εγκε­κρι­μένο το ποσό των 190 εκ. ευρώ που πρέπει να υλο­ποι­η­θεί έως το τέλος του 2025).

 

– Πολι­τι­κός Διά­λο­γος Συνεν­νό­η­σης μεταξύ των πολι­τι­κών αρχηγών του ελλη­νι­κού κοι­νο­βου­λίου για συντο­νι­σμένη στάση και δράση απέ­να­ντι σε κάθε μορφή απειλής για τη χώρα μας, από όπου κι αν προ­έρ­χε­ται και δια­κι­νεί­ται. Ορθά λοιπόν ο πρω­θυ­πουρ­γός, Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, ζήτησε να γίνει συζή­τηση στη Βουλή, σε επίπεδο των αρχηγών των κομ­μά­των προ­κει­μέ­νου να συζη­τή­σουν, και γιατί όχι, να συνεν­νοη­θούν σε ζητή­ματα που αφορούν κάθε μορφή απειλής και δια­σφά­λι­σης της ασφά­λειας των πλη­θυ­σμού, είτε από φυσική, είτε από ανθρώ­πινη απειλή. Η κοινή γνώμη στις δύσκο­λες στιγμές έχει ανάγκη από εθνική συνεν­νό­ηση και όχι από στείρες αντε­γκλή­σεις και πολι­τι­κές κακο­φω­νίες στο βωμό της ψηφο­θη­ρίας.

 

– Η συν­δρομή της Ένωσης και κρατών μελών της για την παροχή αρωγής στην Ελλάδα, σε μια τόσο δύσκολη συγκυ­ρία, απο­τε­λεί μια εκ των ων ουκ άνευ, παρέμ­βαση. Ενερ­γο­ποί­ηση της ρήτρας αλλη­λεγ­γύης (άρθρο 222 της ΣΛΕΕ), που προ­βλέ­πει την υπο­χρέ­ωση των κρατών μελών να ενερ­γούν από κοινού εάν ένα εξ αυτών δεχθεί τρο­μο­κρα­τική επίθεση ή πληγεί από φυσική ή ανθρω­πο­γενή κατα­στροφή, προ­κει­μέ­νου να υπάρξει ακόμα μεγα­λύ­τερη και πιο συντο­νι­σμένη αρωγή από τους εταί­ρους μας. της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, τόσο με τους μηχα­νι­σμούς και τα μέσα που δια­θέ­τει για το σκοπό αυτό. Σημειω­τέων, ο Ευρω­παϊ­κός Μηχα­νι­σμός Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας έχει ήδη ενερ­γο­ποι­η­θεί και συμ­βάλ­λει στην αντι­με­τώ­πιση των πυρ­κα­γιών στη χώρα μας.

 

– Δημόσια λογο­δο­σία για λάθη και παρα­λεί­ψεις αλλά και επι­χει­ρη­σια­κές αδυ­να­μίες ( έλλειψη επαρ­κούς επι­χει­ρη­σια­κού στόλου κατά­σβε­σης, ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού, κα), στο πλαίσιο της δια­λε­κτι­κής σχέσης που έχει ανα­πτύ­ξει ο πρω­θυ­πουρ­γός με τον ελλη­νικό λαό τα τέσσερα χρόνια δια­κυ­βέρ­νη­σης του και βασί­ζε­ται στην αλήθεια, την εντι­μό­τητα και το σεβασμό. Στο πνεύμα της ενό­τη­τας και της ανά­λη­ψης της συλ­λο­γι­κής ευθύνης, στη δημόσια λογο­δο­σία πρέπει να συμ­με­τέ­χουν με εντι­μό­τητα και τα κόμματα της αντιπολίτευσης- που έχουν κυβερ­νή­σει τη χώρα από τη μετα­πο­λί­τευση έως σήμερα, ανα­λαμ­βά­νο­ντας το μερίδιο ευθύνης που τους ανα­λο­γεί ως προς τη θωρά­κιση και την επι­χει­ρη­σιακή/αμυ­ντική ετοι­μό­τητα της χώρας, το μοντέλο δια­κυ­βέρ­νη­σης αλλά και τις παρεμ­βά­σεις του θεσμι­κού πλαι­σίου τόσο για τα ζητή­ματα αυτά, όσο και για την επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα του μηχα­νι­σμού πολι­τι­κής προ­στα­σίας.

 

Η κυβέρ­νηση του Κυριά­κου Μητσο­τάκη υιο­θε­τώ­ντας το δόγμα «Πρόληψη, Προ­ε­τοι­μα­σία/Ετοι­μό­τητα, Άμεση Επέμ­βαση», με το Νόμο Ν. 4662/2020, απο­τυ­πώ­νει δέσμη μέτρων για τον Εθνικό Μηχα­νι­σμό Δια­χεί­ρι­σης Κρίσεων και Αντι­με­τώ­πι­σης Κιν­δύ­νων, την Ανα­διάρ­θρωση της ΓΓΠΠ, την Ανα­βάθ­μιση Εθε­λο­ντι­σμού Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, και την Ανα­διορ­γά­νωση του Πυρο­σβε­στι­κού Σώματος και άλλες δια­τά­ξεις . Με τη δημιουρ­γία του Εθνικού Μηχα­νι­σμού καλύ­πτε­ται ολό­κλη­ρος ο κύκλος δια­χεί­ρι­σης κατα­στρο­φών και το σύνολο των συντρε­χου­σών επι­χει­ρη­σια­κών και διοι­κη­τι­κών δομών και λει­τουρ­γιών της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας. Ένα θεσμικό πλαίσιο, που σαφώς ενέχει δυνα­τό­τη­τες για μια ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές πολι­τι­κές ως προς την Πολι­τική Προ­στα­σία και την ασφά­λεια, τόσο σε επίπεδο στε­λέ­χω­σης, εκπαί­δευ­σης, εξο­πλι­στι­κής επάρ­κειας με σύγ­χρονα, και κυρίως στο πεδίο των αρμο­διο­τή­των μεταξύ των εμπλε­κο­μέ­νων φορέων και στα τρία επίπεδα δια­κυ­βέρ­νη­σης,

καθώς η δομή του Εθνικού Μηχα­νι­σμού, διαρ­θρώ­νε­ται ακτι­νωτά ως προς τη λει­τουρ­γία των συναρ­μό­διων φορέων που τελούν υπό την επο­πτεία του Γενικού Γραμ­μα­τέα Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, όπου εμπλέ­κο­νται οι Περι­φέ­ρειες και οι Δήμοι.

 

Ο ρόλος των αιρετών περι­φε­ρειών ως προς τα θέματα ασφά­λειας

 

Η ανάγκη για μια πολυ­ε­πί­πεδη δια­κυ­βέρ­νηση στα ευρω­παϊκά πρότυπα με την ενδυ­νά­μωση των περι­φε­ρειών αλλά και των δήμων, απο­τε­λεί ένα ζητού­μενο για την εύρυθμη και ρυθ­μι­στική δια­κυ­βέρ­νηση της χώρας μας. Εν προ­κει­μένω, ζητού­μενο είναι η διά­κριση των ρόλων σε εθνικό, περι­φε­ρειακό και τοπικό επίπεδο, προ­κει­μέ­νου το μεγα­λύ­τερο βάρος της επι­χει­ρη­σια­κής ετοι­μό­τη­τας της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας να το ανα­λά­βουν οι περι­φέ­ρειες της χώρας, όπου με τους κατάλ­λη­λους πόρους (εθνι­κούς και ευρω­παϊ­κούς) να οργα­νώ­σουν, στε­λε­χώ­σουν και εξο­πλί­σουν καλύ­τερα τον τομέα της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας (ΠΠ)- θα προ­σθέσω και της Ασφά­λειας του πολίτη, καθώς το πεδίο άσκησης των δράσεων της ΠΠ λόγω της μικρό­τε­ρης κλί­μα­κας και της μεγα­λύ­τε­ρης συνοχής θα είναι καλύ­τερα οργα­νω­μένη και πιο απο­τε­λε­σμα­τική ως προς τη δράση του.

 

Μια γενναία και λελο­γι­σμένη απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των ως προς την επι­χει­ρη­σιακή λει­τουρ­γία της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, με εκχώ­ρηση επι­τε­λι­κού ρόλου στις αιρετές περι­φέ­ρειες, απο­τε­λεί μια πρω­το­βου­λία που συνάδει με τον άξονα «Δίκαιη Ελλάδα» του Πολυ­ε­τούς Προ­γράμ­μα­τος (Π.Δ.) 2023-2027 της Κυβέρ­νη­σης και προάγει αφενός το ρόλο των ελλη­νι­κών περι­φε­ρειών, που δυστυ­χώς, η κάθε προ­σπά­θεια απο­κέ­ντρω­σης μέσω του προ­γράμ­μα­τος «Καλ­λι­κράτη» (2010) και θεσμι­κών βελ­τιώ­σεων του «Κλει­σθένη» (2018), εν τέλει οι αιρετές ελλη­νι­κές περι­φέ­ρειες παρέ­μει­ναν ελλιπής και απο­ψι­λω­μένε ως προς τη δια­κυ­βέρ­νη­σης τους.

 

Οι περι­φέ­ρειες πρέπει να έχει τον επι­τε­λικό σχε­δια­σμό, προ­γραμ­μα­τι­σμό – συντο­νι­σμό καθώς και την επι­χει­ρη­σιακή ετοι­μό­τητα με τους ανά­λο­γους πόρους και το απαι­τού­μενο έμψυχο δυνα­μικό ως προς τη δια­χεί­ριση των φυσικών κατα­στρο­φών. Κάθε Περι­φέ­ρεια πρέπει να έχει στην έδρα της τον δικό της απαι­τού­μενο επι­χει­ρη­σιακό εξο­πλι­σμό για την κάλυψη των αναγκών της. Πόσο δε μάλλον για τις νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες που οι ανάγκες είναι αντι­στρό­φως ανά­λο­γες του γεω­γρα­φι­κού μεγέ­θους των νησιών. Η αξιο­ποί­ηση των Νέων Τεχνο­λο­γιών πρέπει να απο­τε­λεί ένα μεγάλο τμήμα σε αυτό το σχε­δια­σμό με την αξιο­ποί­ηση προηγ­μέ­νων συστη­μά­των ψηφια­κής παρα­κο­λού­θη­σης και δια­χεί­ρι­σης των φυσικού και δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος: α) δημιουρ­γία επί­γειων παρα­τη­ρη­τη­ρίων ( με έμψυχο δυνα­μικό, θερ­μι­κές κάμερες, κα.,). β) με εναέρια μέσα (π.χ. με drones,) και γ) με δορυ­φόρο (υπάρ­χουν πλέον πλείστα δορυ­φο­ρικά προ­γράμ­ματα που μπορούν να αξιο­ποι­η­θούν για την συστη­μα­τική παρα­κο­λού­θηση της γης).

 

Οι δήμοι, θα έχουν την ευθύνη της εκπό­νη­σης ευέ­λι­κτων Τοπικών Σχεδίων, τόσο σε επίπεδο πρό­λη­ψης σε συνερ­γα­σία με την οικεία περι­φέ­ρεια, αλλά και επι­χει­ρη­σια­κής ετοι­μό­τη­τας ανα­φο­ρικά με την ασφά­λεια των πλη­θυ­σμών. Επίσης, οι δράσεις ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης και εκπαί­δευ­σης θα ανήκουν στη δικαιο­δο­σία των δήμων που σε συνερ­γα­σία με τις δημο­τι­κές ενό­τη­τες κάθε οικείου δήμου οι δράσεις θα φθάνουν εγγύ­τερα στον κάθε πολίτη.

 

Ανα­λυ­τι­κό­τερα, για τα θέματα αυτά έχουν κατα­τε­θεί από τη γρά­φουσα σε σχετικό κείμενο με τίτλο «Οι νέες προ­κλή­σεις εν μέσω κλι­μα­τι­κής κρίσης… Μια δέσμη προ­τά­σεων για την αντι­με­τώ­πιση τους» (05.08.2023)

 

 

Αντί επι­λό­γου

Στις περιό­δους κρίσεις λαμ­βά­νο­νται οι απο­φά­σεις και σε περιό­δους νηνε­μίας οργα­νώ­νε­ται και υλο­ποιού­νται. Έχουν ωρι­μά­σει οι συν­θή­κες, και παράλ­ληλα έχουν αυξηθεί οι προ­κλή­σεις που

αντι­με­τω­πί­ζει ένα σύγ­χρονο κράτος. Με αφορμή τη δύσκολη περίοδο που δια­νύ­ουμε ως χώρα και με την ζοφερή προ­ο­πτική τόσο λόγω της κλι­μα­τι­κής κρίσης, όσο και των ασύμ­με­τρων απειλών, απαι­τεί­ται ένας δομικός εκσυγ­χρο­νι­σμός της δημό­σιας διοί­κη­σης και ο απο­γα­λα­κτι­σμός των περι­φε­ρειών και δήμων από το κεντρικό κράτος, με τη βελ­τί­ωση και τον εξορ­θο­λο­γι­σμό του Καλ­λι­κράτη και Κλει­σθένη. Δια­κριτά πλαίσια δια­κυ­βέρ­νη­σης, δια­κρι­τοί ρόλοι και αρμο­διό­τη­τες, ορθά κατα­νε­μη­μέ­νοι πόροι, δια­φά­νεια και λογο­δο­σία, συνερ­γα­σίες και έξυπνες πολι­τι­κές στο πλαίσιο μιας ρυθ­μι­στι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Τα οφέλη της απο­κέ­ντρω­σης μεταξύ άλλων, συναρ­τώ­νται σε μια ολο­κλη­ρω­μένη περι­φε­ρειακή και τοπική ανά­πτυξη, τον εξορ­θο­λο­γι­σμό της δημό­σιας διοί­κη­σης, τη διευ­κό­λυνση της προ­σαρ­μο­γής των υπη­ρε­σιών δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος στις τοπικές ανάγκες, τη δημιουρ­γία ισχυρών μηχα­νι­σμών λογο­δο­σίας, τη δια­λε­κτική σχέση πολίτη-διακυβέρνησης με την ενερ­γο­ποί­ηση κι άλλων δρώντων, όπως εν προ­κει­μένω συμ­βαί­νει στην Πολι­τική Προ­στα­σία, με το Μητρώο εθε­λο­ντι­κών συλ­λό­γων Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας.

Σαφώς, προ­α­παι­τού­μενο για μια επιτυχή απο­κέ­ντρωση είναι και η αντί­στοιχη μετα­φορά κεντρι­κών πόρων, ή η δυνα­τό­τητα για τη δημιουρ­γία περι­φε­ρεια­κού μηχα­νι­σμού συλ­λο­γής πόρων, καθώς και η αλλαγή του θεσμι­κού πλαι­σίου μέσα από δημόσια δια­βού­λευση και την επε­ξερ­γα­σία θέσεων των αρμό­διων οργάνων ( ΚΕΔΕ, ΕνΠΕ), συναφών μελετών, αλλά και καλών πρα­κτι­κών σε ευρω­παϊκό επίπεδο.

Εμείς, δεν ανα­κα­λύ­πτουμε τον τροχό, απλά θέτουμε το σύστημα δια­κυ­βέρ­νη­σης σε τροχιά ανά­πτυ­ξης και αντι­με­τώ­πι­σης των νέων προ­κλή­σεων.

Ρόδος, 30.08.2023

 

Δρ Ελευ­θε­ρία Φτα­κλάκη,

 

-Διεθνολόγος/Πολι­τι­κός Επιστήμων- Διδά­κτωρ ευρω­παϊ­κών σπουδών και διεθνών σχέσεων- μετα­δι­δα­κτο­ρική ερευ­νή­τρια. Διδά­σκουσα στο τμ. Κοι­νω­νιο­λο­γίας του Πανε­πι­στη­μίου Αιγαίου, με γνω­στικά αντι­κεί­μενα τις ευρω­παϊ­κές σπουδές (ευρω­παϊ­κοί θεσμοί, εξω­τε­ρική δράση της ΕΕ, πολι­τι­κές διεύ­ρυν­σης με έμφαση τα Δυτικά Βαλ­κά­νια -JMM), μετα­να­στευ­τική πολι­τική, διε­θνείς οργα­νι­σμοί και διεθνής πολι­τική.

 

-Πολιτικός ( πολι­τευ­τής της ΝΔ στα Δωδε­κά­νησα).