Ιδού η Ρόδος, το Μάτι και το Μάουι

Είναι ση­μα­ντι­κό να δούμε δια­φο­ρές και ομοιό­τη­τες με τις πυρ­κα­γιές στο Μάτι και στην Ρόδο, για να κα­τα­λά­βου­με τι κά­νου­με εμείς λι­γό­τε­ρο καλά ή τι κά­νου­με κα­λύ­τε­ρα.

Πριν από λίγες μέρες, στις 10 Αυ­γού­στου 2023, μια από τέσ­σε­ρις πυρ­κα­γιές στο νησί Μάουι στο αρ­χι­πέ­λα­γος της Χα­βά­ης έκαψε ολο­σχε­ρώς την ιστο­ρι­κή πόλη της Λα­χάι­να και σκό­τω­σε του­λά­χι­στον 80 αν­θρώ­πους, αν και φο­βά­μαι ότι ο αριθ­μός μπο­ρεί να είναι με­γα­λύ­τε­ρος. Η κα­τα­στρο­φή αυτή είναι για μέρες τώρα η πρώτη εί­δη­ση στον Αμε­ρι­κα­νι­κό τύπο, και με­ρι­κοί πο­λι­τι­κοί απο­κα­λούν τις πυρ­κα­γιές την χει­ρό­τε­ρη φυ­σι­κή κα­τα­στρο­φή στην ιστο­ρία της Χα­βά­ης, μη εν­θυ­μού­με­νοι ίσως ότι 159 άν­θρω­ποι πέ­θα­ναν στο τσου­νά­μι της 1ης Απρι­λί­ου 1946, που προ­ξε­νή­θη­κε από σει­σμό στις Αλε­ού­τιες νή­σους στην Αλά­σκα. Είναι ση­μα­ντι­κό να δούμε δια­φο­ρές και ομοιό­τη­τες με τις πυρ­κα­γιές στο Μάτι και στην Ρόδο, για να κα­τα­λά­βου­με τι κά­νου­με εμείς λι­γό­τε­ρο καλά ή τι κά­νου­με κα­λύ­τε­ρα.

Γνω­ρί­ζω το Μάουι εξ ίσου καλά όπως την Ρόδο και το Μάτι, και έτσι τα συ­μπε­ρά­σμα­τα εξ απο­στά­σε­ως δεν είναι δύ­σκο­λα. Ας ξε­κι­νή­σου­με από την Ρόδο, ένα νησί με πε­ρί­που το ίδιο μήκος και πλά­τος με το Μάουι. Oπως και στο Μάουι, η οι­κο­νο­μία βα­σί­ζε­ται σχε­δόν απο­κλει­στι­κά στον του­ρι­σμό, με πε­ρί­που 2.7 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες το 2022, και το ανά­γλυ­φο είναι ποι­κι­λό­μορ­φο. Το Μάουι είναι ένα τυ­πι­κό τρο­πι­κό Πο­λυ­νη­σια­κό νησί, με βροχή ή ψι­χά­λι­σμα σχε­δόν κάθε με­ρι­κές μέρες, κάτω από τις πα­λαιό­τε­ρες κα­νο­νι­κές συν­θή­κες, δη­λα­δή πριν την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή.

Υπήρ­ξαν όμως με­γά­λες δια­φο­ρές στην δια­χεί­ρι­ση της κρί­σης. Στο Μάουι έγινε εκ­κέ­νω­ση και απο­μα­κρύν­θη­καν πε­ρί­που 11.000 του­ρί­στες, κυ­ρί­ως από δύο οι­κι­σμούς. Στην Ρόδο από δώ­δε­κα οι­κι­σμούς απο­μα­κρύν­θη­καν πάνω από 20.000 άν­θρω­ποι, ενώ με­ρι­κοί ανα­φέ­ρουν έως και 30.000. Στην Ρόδο πε­ρί­που 1.500 απε­γκλω­βί­στη­καν δια θα­λάσ­σης, ενώ στο Μάουι λι­γό­τε­ρο από εί­κο­σι. Στην Ρόδο δεν θρη­νή­σα­με θύ­μα­τα στις εκ­κε­νώ­σεις, αλλά θρη­νή­σα­με ένα εθε­λο­ντή πυ­ρο­σβέ­στη.

Οι πυρ­κα­γιές στο Μάουι έκαι­γαν για δύο μέρες, στην Ρόδο για πε­ρί­που οχτώ. Στο Μάουι δεν υπήρ­χε προει­δο­ποί­η­ση αντί­στοι­χη του 112, πολ­λοί κά­τοι­κοι ανέ­φε­ραν ότι δεν έλα­βαν μη­νύ­μα­τα πριν τους φτά­σει η πυρ­κα­γιά, ενώ άλλοι που τα έλα­βαν ισχυ­ρί­στη­καν ότι εξα­φα­νί­στη­καν από τα κι­νη­τά τους και δεν μπο­ρού­σαν να βρουν οδη­γί­ες. Με­ρι­κοί ανέ­φε­ραν ότι χρειά­στη­κε να αγο­ρά­σουν μα­ξι­λά­ρια και στρώ­μα­τα από μα­γα­ζιά για να κοι­μη­θούν σε σταθ­μούς συ­γκέ­ντρω­σης. Στην Ρόδο, οι Ρο­δί­τες, ο Ερυ­θρός Σταυ­ρός, και η Πο­λι­τι­κή Προ­στα­σία βο­ή­θη­σαν να πε­ριο­ρι­στεί στο μέ­γι­στο δυ­να­τό η τα­λαι­πω­ρία των επι­σκε­πτών. Ει­δι­κά οι προ­σπα­θείς των κα­τοί­κων χαί­ρουν ιδιαί­τε­ρης ανα­γνώ­ρι­σης. Δεν φαί­νε­ται, προς το παρόν, ότι στο Μάουι υπήρ­ξε η ίδια αντι­με­τώ­πι­ση.

Αλλά ας συ­γκρί­νου­με τι έγινε στην Λα­χάι­να με το τι έγινε στο Μάτι, πριν από πέντε χρό­νια. Οι φω­το­γρα­φί­ες της κα­τα­στρο­φής είναι δυ­στυ­χώς σχε­δόν όμοιες. Και στις δύο πε­ρι­πτώ­σεις, οι άνε­μοι ήταν κα­τιό­ντες από τα βουνά, με τα­χύ­τη­τες μέχρι πε­ρί­που 90χλμ/ώρα στο Μάτι και 110χλμ/ώρα στο Μάουι. Στο Μάτι, η πυρ­κα­γιά πήρε πε­ρί­που μισή ώρα για να επε­κτα­θεί από την Λε­ω­φό­ρο Μα­ρα­θώ­νος μέχρι την θά­λασ­σα, δεν υπήρ­ξε προει­δο­ποί­η­ση και σκο­τώ­θη­καν 104 άν­θρω­ποι. Στην Λα­χάι­να υπήρ­ξε κά­ποια προει­δο­ποί­η­ση, που όπως φαί­νε­ται δεν έφτα­σε έγκαι­ρα σε όλους, και η φωτιά πήρε λι­γό­τε­ρη ώρα να επε­κτα­θεί από την αντί­στοι­χη Λε­ω­φό­ρο Μα­ρα­θώ­νος μέχρι την θά­λασ­σα.

Στο Μάτι η πυρ­κα­γιά δι­ήρ­κε­σε πε­ρί­που δυο ώρες από το Νταού Πε­ντέ­λης έως την θά­λασ­σα, στο Μάουι πε­ρί­που δύο μέρες, επει­δή η αρ­χι­κή πυρ­κα­γιά σβή­στη­κε και ανα­ζω­πυ­ρώ­θη­κε. Στην Λα­χάι­να όλα τα σπί­τια ήταν ξύ­λι­να και πε­ρί­που 1.800 κά­η­καν τε­λεί­ως, ενώ στο Μάτι, λι­γό­τε­ρα από 300. Πολ­λοί κά­η­καν στα αυ­το­κί­νη­τα τους, στο μεν Μάτι με­ρι­κοί λόγω εσφαλ­μέ­νων οδη­γιών – ποιός θα ξε­χά­σει τους αν­θρώ­πους που πα­ρα­πέμ­φτη­καν στην Λε­ω­φό­ρο Πο­σει­δώ­νος από την Μα­ρα­θώ­νος δη­λα­δή οδη­γή­θη­καν στο κο­λα­στή­ριο – ενώ στην Λα­χάι­να άν­θρω­ποι κά­η­καν στα αυ­το­κί­νη­τα μάλ­λον λόγω αδι­καιο­λό­γη­των κα­θυ­στε­ρή­σε­ων στην εκ­κέ­νω­ση.

Πριν από πέντε χρό­νια, μετά από την φο­νι­κή πυρ­κα­γιά στο Μάτι, δέ­χθη­κα βί­αιες ad hominem επι­θέ­σεις μόνο και μόνο γιατί δια­τυ­πω­σα δη­μό­σια από την πρώτη μά­λι­στα ημέρα το απο­λύ­τως προ­φα­νές επι­στη­μο­νι­κά, ότι αν είχε δοθεί εντο­λή εκ­κέ­νω­σης θα είχαν σωθεί ζωές,

Οι αρ­χι­κές μου εκτι­μή­σεις επι­βε­βαιώ­θη­καν πλή­ρως με μο­ντέ­λα προ­σο­μοί­ω­σης της πυρ­κα­γιάς και της εκ­κέ­νω­σης από μια επι­στη­μο­νι­κή ομάδα από τις ΗΠΑ και την Ια­πω­νία. Η με­λέ­τη μας και το συ­μπέ­ρα­σμα μας για την ανά­γκη άμε­σης δη­μιουρ­γί­ας του 112 για εκ­κε­νώ­σεις, καθώς και οι συ­νε­χείς πα­ρο­τρύν­σεις μου στην κυ­βέρ­νη­ση που ξε­κί­νη­σαν το 2019 οδή­γη­σαν στην υλο­ποί­η­ση του 112, την άνοι­ξη του 2020. Όπως έχει απο­δει­χθεί στην πράξη -και απο­δει­κνύ­ε­ται διαρ­κώς- το 112 έχει σώσει εκα­το­ντά­δες ζωές με τις οδη­γί­ες εκ­κέ­νω­σης. Πα­ρό­λα αυτά οι προ­σπά­θειες κα­τα­συ­κο­φά­ντη­σης μου συ­νε­χί­ζο­νται ακόμη και τώρα με ανυ­πό­γρα­φες φυ­σι­κά αναρ­τή­σεις σε ιστο­σε­λί­δες που πα­ρα­ποιούν βά­ναυ­σα τις δη­λώ­σεις μου.

Αγνο­ούν βέ­βαια ότι αν οι νόμοι της φυ­σι­κής ανα­δει­κνύ­ουν αναμ­φι­σβή­τη­τα την εξή­γη­ση για την εξέ­λι­ξη ενός φυ­σι­κού φαι­νο­μέ­νου που, όμως, δεν βο­λεύ­ει τους επαγ­γελ­μα­τί­ες σκο­τα­δι­στές, δεν φταί­ει ο επι­στή­μο­νας που την εκ­φρά­ζει.

Το ζη­τού­με­νο είναι πως θα κα­τα­φέ­ρου­με να προ­σαρ­μο­στού­με στην νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής όπου με­γά­λες πυρ­κα­γιές θα καίνε ακόμη και τρο­πι­κά νησιά, και να διε­ρευ­νή­σου­με πως θα πε­ριο­ρί­σου­με τις αι­τί­ες τους, αλλά και τις εκτά­σεις που καί­γο­νται. Προ­φα­νώς χρειά­ζε­ται κα­λύ­τε­ρη δια­χεί­ρι­ση των δασών μας, προ­σαρ­μο­γή στην κλι­μα­τι­κή κρίση, επι­μο­νή στην εν­δυ­νά­μω­ση της διά­στα­σης της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής σε οποια­δή­πο­τε πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή αδειο­δό­τη­ση, μεί­ω­ση των εκ­πο­μπών σε εθνι­κό αλλά και προ­σω­πι­κό επί­πε­δο, πε­ριο­ρι­σμός της υπερ­κα­τα­νά­λω­σης και σπα­τά­λης, αλλά και προ­σε­κτι­κή ανά­λυ­ση των μα­θη­μά­των από το Μάουι και από άλλες κα­τα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές ανά τον κόσμο, ώστε να κα­τα­λά­βου­με τι μπο­ρού­με να κά­νου­με πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά, στα αχαρ­το­γρά­φη­τα νερά που έχου­με αρ­χί­σει ήδη να πλέ­ου­με..

Τις επό­με­νες ημέ­ρες, θα μά­θου­με πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα για τις ορ­γα­νω­μέ­νες ή μη απο­μα­κρύν­σεις κα­τοί­κων στην Λα­χάι­να. Το αρ­χι­κό συ­μπέ­ρα­σμα είναι ότι οι προει­δο­ποι­ή­σεις ήταν του­λά­χι­στον ελ­λεί­πεις και για αρ­κε­τούς ανύ­παρ­κτες, και για αυτόν τον λόγο θρη­νού­με θύ­μα­τα. Η σύ­γκρι­ση με την δια­χεί­ρι­ση που έγινε στην Ρόδο δεί­χνει ότι η Ελ­λη­νι­κή Πο­λι­τι­κή Προ­στα­σία έχει γυ­ρί­σει σε­λί­δα μετά το Μάτι, του­λά­χι­στον όσον αφορά τις εκ­κε­νώ­σεις. Ελ­πί­ζω να συ­νε­χί­σου­με έτσι, γιατί τότε ίσως κα­τα­φέ­ρου­με να αντι­κα­τα­στή­σου­με -ανα­φο­ρι­κά με το θέμα των εκ­κε­νώ­σε­ων- την ανοη­σία που άκου­γα πριν πέντε χρό­νια «εδώ δεν εί­μα­στε Αμε­ρι­κή» με το «σ’ αυτόν τον τομέα τα πάμε κα­λύ­τε­ρα και από την Αμε­ρι­κή».

Πηγή kathimerini.gr

Κώ­στας Συ­νο­λά­κης τα­κτι­κό μέλος της Ακα­δη­μί­ας Αθη­νών, τα­κτι­κό μέλος της Εθνι­κής Ακα­δη­μί­ας των ΗΠΑ, και κα­θη­γη­τής στο Πα­νε­πι­στή­μιο της Νό­τιας Κα­λι­φόρ­νιας.