Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας: Οι δείκτες της αν-ισότητας των φύλων στην Ελλάδα

Το θέμα της ισό­τη­τας των φύλων και του «χάσμα­τος» που συνε­χί­ζει επίμονα να δια­τη­ρεί­ται ακόμα και το 2023 ανάμεσά τους, απο­τε­λεί σπάνια αντι­κεί­μενο σοβαρής συζή­τη­σης στη δημόσια σφαίρα. Στε­ρε­ό­τυπα, τρόποι συμπε­ρι­φο­ράς και νομο­θε­σίες φαντά­ζουν «φυσικές», είτε γιατί «έτσι μεγα­λώ­σαμε», είτε επειδή δεν μας ενοχλεί καθώς θεω­ρούμε ότι δεν μας επη­ρε­ά­ζουν προ­σω­πικά. Οι ανι­σό­τη­τες όμως καρα­δο­κούν, αν και όχι με τον ίδιο τρόπο πάντοτε.

Τελευ­ταίοι στην Ευρώπη

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Ευρω­παϊ­κού Ινστι­τού­του για την Ισότητα των Φύλων, το οποίο εκδίδει ετησίως (ανά δύο έτη παλαιό­τερα) δείκτη σύγκρι­σης των δια­φο­ρε­τι­κών χωρών της Ευρώπης σε πολλά πεδία ενδια­φέ­ρο­ντος για την ισότητα των φύλων, η Ελλάδα από το 2013 βρί­σκε­ται στην τελευ­ταία θέση του γενικού δείκτη. Η ελλη­νική περί­πτωση βέβαια είναι λίγο περί­πλοκη, μιας και δεν είμαστε τελευ­ταίοι στους επι­μέ­ρους δείκτες, όμως η γενι­κό­τερη κακή απόδοση «συσ­σω­ρεύ­ε­ται» και μας φέρνει τόσο χαμηλά.

Ειδι­κό­τερα, σε σχέση με τους τομείς της εργα­σίας, οικο­νο­μίας, εκπαί­δευ­σης και υγείας, η διαφορά μας από τον ευρω­παϊκό μέσο όρο δεν είναι ιδιαί­τερα μεγάλη, ενώ εκεί που εντο­πί­ζε­ται η μεγα­λύ­τερη διαφορά είναι στον τομέα της εξου­σίας, όπου η Ελλάδα έχει τη μισή βαθ­μο­λο­γία σχεδόν από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η ελλη­νική περί­πτωση δεν είναι μία στα­διακή όξυνση των ανι­σο­τή­των, αλλά μάλλον μία όπου η πρόοδος είναι αρκετά βρα­δυ­κί­νητη σε σχέση με τις άλλες χώρες.

Ζήτημα αντι­προ­σώ­πευ­σης και εξου­σίας

Παρότι οι γυναί­κες απο­τε­λούν λίγο παρα­πάνω από τον μισό πλη­θυ­σμό της Ελλάδας, η εκπρο­σώ­πηση και η εξουσία που δια­θέ­τουν στην πολι­τική σκηνή είναι σαφώς μικρό­τερη από αυτή των ανδρών. Η αιτιο­λό­γηση αυτού του προ­βλή­μα­τος, σύμφωνα με την Αρετή Γεωρ­γιλή, συνι­δρύ­τρια του ελλη­νι­κού μη κερ­δο­σκο­πι­κού οργα­νι­σμού Lean In Hellas, έγκει­ται στις πατριαρ­χι­κές αντι­λή­ψεις που παρα­μέ­νουν στην κοι­νω­νία και απο­θαρ­ρύ­νουν τις γυναί­κες από την είσοδό τους στο πολι­τικό ρίνγκ.

«Στην Ελλάδα, οι γυναί­κες που βάζουν υπο­ψη­φιό­τητα στην πολι­τική είναι πολύ λίγες. Είναι πολλοί οι υπο­ψή­φιοι συν­δυα­σμοί που ακόμα και τώρα υπο­στη­ρί­ζουν ότι “πρέπει να σκεφτώ και ποια γυναίκα να βάλω στο κόμμα”. Οι ίδιες δεν βάζουν αυθόρ­μητα υπο­ψη­φιό­τητα κι αν βάλουν, δεν θα έβγαι­ναν σε εκλογές χωρίς την ύπαρξη της ποσό­στω­σης», εξηγεί η κ. Γεωρ­γιλή και συμπλη­ρώ­νει: «Φοβού­νται. Τις εμπο­δί­ζουν τα στε­ρε­ό­τυπα που τις θέλουν στο σπίτι. Εχουν την αντί­ληψη ότι δεν μπορούν να τα κατα­φέ­ρουν στην πολι­τική, είναι ανδρική υπόθεση. Και επίσης υπάρχει έλλειψη πρό­σβα­σης στα ανδρικά δίκτυα και στη γνώση».

Αν και ο αριθμός των γυναι­κών στη Βουλή έχει αυξηθεί σε σχέση με παλαιό­τε­ρες εποχές, απο­μέ­νει μάλλον πολύς καιρός ακόμα για να προ­σεγ­γί­σουμε μεγα­λύ­τερα επίπεδα ισό­τη­τας και να φτά­σουμε τους μέσους όρους της Δυτικής Ευρώπης.

Πέρα όμως από την εκπρο­σώ­πηση στη Βουλή, ακόμα προ­βλη­μα­τι­κό­τερη είναι η κατά­κτηση υπουρ­γι­κών θέσεων σε μία κυβέρ­νηση. Η Ελλάδα έχει δια­χρο­νικά σημα­ντικό πρό­βλημα σε αυτό το πεδίο, με λιγο­στές μόνο γυναί­κες να ανα­λαμ­βά­νουν κάποιο υπουρ­γείο σε σχέση με τους άνδρες.

Οι γυναί­κες στην εκπαί­δευση

Στον τομέα της εκπαί­δευ­σης, είναι γεγονός ότι στην τρι­το­βάθ­μια εκπαί­δευση εισέρ­χο­νται περισ­σό­τε­ρες γυναί­κες παρά άνδρες, κάτι που δεν απο­τε­λεί όμως ελλη­νική ιδιαι­τε­ρό­τητα αλλά διεθνές φαι­νό­μενο.

Επι­πλέον, είναι ακόμα έντονο το στε­ρε­ό­τυπο που θέλει τις γυναί­κες να ακο­λου­θούν τις ανθρω­πι­στι­κές επι­στή­μες και τους άνδρες τις θετικές/τεχνο­λο­γι­κές επι­στή­μες. Σύμφωνα με τα στα­τι­στικά στοι­χεία, το 40% των απο­φοί­των STEM (Φυσικές Επι­στή­μες, Τεχνο­λο­γία, την Επι­στήμη των Μηχα­νι­κών και Μαθη­μα­τικά) είναι γυναί­κες.

«Δια­χω­ρίζω την τεχνο­λο­γία από τις υπό­λοι­πες επι­στή­μες. Ναι, στις υπό­λοι­πες επι­στή­μες έχουμε περισ­σό­τε­ρες γυναί­κες οι οποίες ανε­βά­ζουν το ποσοστό, αλλά στην τεχνο­λο­γία ειδι­κό­τερα, δηλαδή σε ιδιό­τη­τες όπως developers, μηχα­νι­κοί πλη­ρο­φο­ρι­κής κ.α., είμαστε ακόμα πολύ πίσω», λέει η κ. Γεωρ­γιλή.

Όσο για την κοι­νό­τητα νεοφυών επι­χει­ρή­σεων, «δεν έχουμε πολλές γυναί­κες που να έχουν ιδρύσει δική τους εται­ρεία ή να είναι σε μέλη διοι­κη­τι­κών συμ­βου­λίων start up εται­ρειών, όμως είναι περισ­σό­τε­ρες από ότι τα προη­γού­μενα χρόνια».

Προ­βλη­μα­τική αλλά βελ­τιω­μένη η θέση μας

Κάνο­ντας μια συνο­λική απο­τί­μηση των δεικτών ισό­τη­τας η κ. Γεωρ­γιλή τονίζει πως «δεν είναι δυνατόν οι δείκτες μας να είναι οι χει­ρό­τε­ροι, κοντά στους δείκτες χωρών όπου δεν υπάρχει καμία σχετική πολι­τική» και επι­ση­μαί­νει πως ορι­σμένα στοι­χεία δεν μετρού­νται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες, ενώ κάποια δεδο­μένα πάνε πίσω στο 2015. Για την πρόεδρο του οργα­νι­σμού Lean In Hellas είναι «σαφές ότι η κατά­σταση στη χώρα μας είναι προ­βλη­μα­τική, μπορώ όμως να πω μετά βεβαιό­τη­τάς από την εμπει­ρία μου και μόνο ότι η θέση μας έχει βελ­τιω­θεί σημα­ντικά».

Οι Ελλη­νί­δες μετά την παν­δη­μία

Σύμφωνα με την κυρία Γεωρ­γιλή, πρό­σφα­τες έρευνες του Lean In Hellas δεί­χνουν πώς η κοι­νω­νία των πολιτών είναι πιο ενεργή, οι πολι­τι­κές είναι περισ­σό­τε­ρες από ό,τι ήταν πριν από δύο χρόνια, ενώ υπάρχει σχετική πολι­τική ισότητα στις επι­χει­ρή­σεις χωρίς να βρί­σκε­ται ακόμα στο επι­θυ­μητό επίπεδο. Σε έρευνα που διε­νερ­γή­θηκε πριν από δύο χρόνια, το ποσοστό συμ­με­το­χής των γυναι­κών σε διοι­κη­τικά συμ­βού­λια στη χώρα μας ήταν μόνο 7%. Από τότε, σύμφωνα με την ίδια, συγκε­κρι­μέ­νες εται­ρείες είναι πλέον υπο­χρε­ω­μέ­νες να έχουν συγκε­κρι­μένη ποσό­στωση στα διοι­κη­τικά τους συμ­βού­λια και έτσι το ποσοστό αυτό ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια. Οι δια­φο­ρές ωστόσο στις αμοιβές (pay gap) ήταν αρκετά υψηλές (14-15%), κάτι που συμ­φω­νεί και με έρευνες άλλων οργα­νώ­σεων.

«Από δική μας έρευνα επίσης, φαί­νε­ται ότι μία στις τέσ­σε­ρις γυναί­κες σκέ­φτε­ται να εγκα­τα­λεί­ψει την εργασία της μετά την παν­δη­μία, μια κατά­σταση που έχει ανα­τρέ­ψει σε μεγάλο βαθμό την μέχρι τότε πρόοδο στα θέματα ισό­τη­τας» προ­σθέ­τει η κυρια Γεωρ­γιλή, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι το γεγονός αυτό αφορά και στην παγκό­σμια κοι­νό­τητα, όπως έχει επι­ση­μαν­θεί από τον ΟΗΕ.

Τέλος, η πρό­ε­δρος του Lean In Hellas θίγει το θέμα των ωρών απα­σχό­λη­σης και όχι μόνο εργα­σίας. «Εννο­ούμε τον χρόνο τον οποίο άνδρες και γυναί­κες διο­χε­τεύ­ουν μέσα στην εβδο­μάδα σε υπο­χρε­ώ­σεις όπως η φρο­ντίδα των γονέων προς τα παιδιά. Σύμφωνα με την έρευνά μας, οι γυναί­κες απα­σχο­λού­νται 20 ώρες περισ­σό­τερο την εβδο­μάδα από τους άνδρες».

Πηγή kathimerini.gr