Μην πετάτε πλαστικά στο περιβάλλον – Στοιχεία-σοκ για τα θαλάσσια οικοσυστήματα

Συντα­ρα­κτικά όσο και απο­γοη­τευ­τικά είναι τα στοι­χεία των ερευνών για τα επίπεδα της θαλάσ­σιας ρύπαν­σης και… ειδικά τις συγκε­ντρώ­σεις πλα­στι­κού, τόσο στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες όσο και στους ωκε­α­νούς του κόσμου.

—Μικρο­πλα­στικά πνίγουν το Αιγαίο Πέλαγος

Μακρο­χρό­νια έρευνα του Ινστι­τού­του Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας “Αρχι­πέ­λα­γος” σε παρα­λίες που βρέ­χο­νται από το Αιγαίο Πέλαγος έδειξαν πως οι ελλη­νι­κές ακτές έχουν κατα­κλυ­στεί από πλα­στι­κές ίνες που μετα­φέ­ρο­νται με τα θαλάσ­σια ρεύματα ακόμα και σε “παρ­θέ­νες” περιο­χές στις οποίες δεν ανα­πτύσ­σε­ται ανθρώ­πινη δρα­στη­ριό­τητα.

Τα ευρή­ματα ήταν αντί­στοιχα όταν εξε­τά­στη­καν δείγ­ματα θαλάσ­σιας άμμου και ιζή­μα­τος πυθμένα, αλλά και εντό­σθια ψαριών.

Όπως δήλωσε στην “Καθη­με­ρινή” η Ανα­στα­σία Μήλιου, διευ­θύ­ντρια Έρευνας και Θαλάσ­σιας Προ­στα­σίας του «Αρχι­πε­λά­γους», “σχεδόν σε όλα τα δείγ­ματα θαλάσ­σιων ιζη­μά­των και στο­μα­χι­κών περιε­χο­μέ­νων ψαριών και ασπόν­δυ­λων οργα­νι­σμών, που εξε­τά­σαμε, βρέ­θη­καν ποσό­τη­τες μικρο­σκο­πι­κών πλα­στι­κών ινών”.

“Σε ψάρια με μήκος μόλις 10-13 εκα­το­στά βρέ­θη­καν του­λά­χι­στον 70 ίνες! Τα ψάρια πολύ εύκολα μπορούν να κατα­πιούν τις μικρο­σκο­πι­κές ίνες πλα­στι­κού. Μάλιστα, ανάλογα με το πότε εντός του 24ώρου τα ψάρια συλ­λέ­γουν την τροφή τους, ανά­λο­γες ήταν και οι ίνες που είχαν κατα­πιεί: τα είδη που τρώνε την ημέρα είχαν φάει κυρίως δια­φα­νείς ίνες, ενώ εκείνα που βγαί­νουν τη νύχτα είχαν κατα­πιεί περισ­σό­τερα έγχρωμα κομ­μα­τά­κια πλα­στι­κού! Κατά­ποση πλα­στι­κών ινών από τα ψάρια σημαί­νει βεβαί­ω­ςει­σα­γωγή τοξινών στην τροφική αλυσίδα. Αυτό δεν σημαί­νει πως το ψάρι δεν παρα­μέ­νει μια από τις πιο υγιει­νές τροφές (εξάλλου τα εντό­σθια αφαι­ρού­νται κατά το μαγεί­ρεμα), αλλά υπο­γραμ­μί­ζει την έκταση της περι­βαλ­λο­ντι­κής ρύπαν­σης” πρό­σθεσε.

Μάλιστα, το «Αρχι­πέ­λα­γος» πραγ­μα­το­ποιεί πει­ρά­ματα μέτρη­σης του χρόνου διά­σπα­σης πλα­στι­κών ειδών, σε πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες, εντός θαλασ­σι­νού νερού, κάτω από τον ήλιο κ.λπ.

Όσο για τις αιτίες της κατα­στρο­φής των θαλασ­σίων οικο­συ­στη­μά­των της πατρί­δας μας, αυτές είναι η ευρεία χρήση και ανε­ξέ­λεγ­κτη απόρ­ριψη πλα­στι­κών στο περι­βάλ­λον, η μικρή διάδοση της ανα­κύ­κλω­σης, η χρήση της πλα­στι­κής σακού­λας (ακόμα και οι βιο­δια­σπώ­με­νες είναι πολύ επι­κίν­δυ­νες καθώς δια­σπώ­νται ταχύ­τατα σε μικρο­ΐ­νες πλα­στι­κού), αλλά και οι παρά­νο­μες χωμα­τε­ρές που λει­τουρ­γούν ακόμα σε πολλά νησιά και περιο­χές της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας όπου τα υγρά απο­στράγ­γι­σης κατα­λή­γουν στη θάλασσα.

—Αόρατος εχθρός των θαλασ­σίων οικο­συ­στη­μά­των

Μια νέα ισπα­νική μελέτη έρχεται να δείξει ότι το πρό­βλημα με τα πλα­στικά στις θάλασ­σες έχει μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις από αυτές που ανα­μέ­ναμε.

Σύμφωνα με τη μελέτη τα πλα­στικά που υπάρ­χουν στους ωκε­α­νούς σε ποσοστό 99% δεν έχουν εντο­πι­στεί, αφού από τη μια παρά­γο­νται περί τους 300 εκατ. τόνους πλα­στι­κού ετησίως, ενώ στους ωκε­α­νούς δεν έχουν εντο­πι­στεί παρά 40.000 τόνοι.

Ερευ­νη­τές της απο­στο­λής Μαλα­σπίνα του Ισπα­νι­κού Εθνικού Συμ­βου­λίου Ερευνών, με επι­κε­φα­λής τον οικο­λόγο Άνδρες Κοθάρ της Σχολής Επι­στη­μών της Θάλασ­σας του Πανε­πι­στη­μίου του Καντίθ και τον ωκε­α­νο­γράφο Κάρλος Ντουάρτε, που έκαναν τη σχετική δημο­σί­ευση στο περιο­δικό της Εθνικής Ακα­δη­μίας Επι­στη­μών των ΗΠΑ (PNAS), γύρισαν με τέσσερα ερευ­νη­τικά πλοία όλο τον κόσμο συλ­λέ­γο­ντας και ανα­λύ­ο­ντας σχεδόν 200.000 δείγ­ματα νερού από βάθη έως 6.000 μέτρων, μεταξύ άλλων μελε­τώ­ντας την κατά τόπους συγκέ­ντρωση πλα­στι­κών.

Αυτό που δια­πί­στω­σαν, είναι ότι, ενώ μετά την εμφά­νιση των πλα­στι­κών στη δεκα­ε­τία του ’50, θα έπρεπε να υπάρ­χουν πια πολλά εκα­τομ­μύ­ρια τόνοι πλα­στι­κών σκου­πι­διών στους ωκε­α­νούς, τελικά δεν συμ­βαί­νει κάτι τέτοιο. Επειδή κάθε μεγάλο κομμάτι πλα­στι­κού μπορεί σιγά σιγά να δια­σπα­στεί από τα κύματα και την ηλιακή ακτι­νο­βο­λία σε ολοένα μικρό­τερα κομ­μά­τια, οι ερευ­νη­τές περί­με­ναν να βρουν στα δείγ­ματα του νερού πολυά­ριθμα τέτοια πλα­στικά ίχνη δια­μέ­τρου μικρό­τε­ρης των πέντε χιλιο­στών, χωρίς ωστόσο να τα κατα­φέ­ρουν.

Μια πιθα­νό­τητα είναι να δια­σπώ­νται αυτά τα πλα­στικά σε τόσο μικρά κομ­μα­τά­κια που να μην είναι πλέον ανι­χνεύ­σιμα και των οποίων η περι­βαλ­λο­ντική επί­πτωση είναι άγνωστη.

Μία άλλη πιθα­νό­τητα είναι να μετα­φέ­ρο­νται σε χαμη­λό­τερα βάθη και να επι­κά­θο­νται τελικά στους βυθούς, οπότε πάλι δεν μπορούν να εντο­πι­στούν.

Οι επι­στή­μο­νες δεν απο­κλεί­ουν τα μικρά ψάρια να τρώνε ένα του­λά­χι­στον μέρος από τα μικρο-πλαστικά, προτού αυτά φθάσουν στον βυθό. Επειδή τα μεγα­λύ­τερα ψάρια, όπως ο τόνος και ο ξιφίας, τρώνε αυτά τα μικρό­τερα ψάρια, υπάρχει πιθα­νό­τητα οι τοξίνες από τα πλα­στικά να μολύ­νουν τους θαλάσ­σιους οργα­νι­σμούς και τελικά εμάς που τους τρώμε. Οι επι­στή­μο­νες, όπως παρα­δέ­χο­νται, αγνοούν προς το παρόν πόσα πλα­στικά τρώνε τα ψάρια και ποιες είναι οι μακρο­πρό­θε­σμες συνέ­πειες.

Η απο­στολή Μαλα­σπίνα, που άρχισε το 2010, ανα­κά­λυψε ότι πέντε είναι οι κυριό­τε­ρες περιο­χές μεγάλων συγκε­ντρώ­σεων πλα­στι­κών σκου­πι­διών: στον Βόρειο Ειρη­νικό, στον Βόρειο Ατλα­ντικό, στον Νότιο Ειρη­νικό, στον Νότιο Ατλα­ντικό και στον Ινδικό Ωκεανό.

Τα συχνό­τερα είδη πλα­στι­κών στους ωκε­α­νούς είναι το πολυαι­θυ­λέ­νιο και το πολυ­προ­πυ­λέ­νιο, πολυ­μερή χημικά που χρη­σι­μο­ποιού­νται στην παρα­γωγή πλα­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων καθη­με­ρι­νής χρήσης.

Αφού η αλλαγή παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου και η περι­βαλ­λο­ντική ευαι­σθη­το­ποί­ηση θα αργή­σουν να δώσουν καρπούς ίσως λύση στο πρό­βλημα των πλα­στι­κών δώσουν λύσεις όπως αυτή που ανα­πτύσ­σει ένα και­νο­τό­μος 19χρονος φοι­τη­τής που θέλει να καθα­ρί­σει τους ωκε­α­νούς του κόσμου από τα σκου­πί­δια.