ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Ελένη Σολταρίδου: «Ο γονέας δεν μπορεί να συμβουλεύσει σωστά αν δεν μάθει να διαχειρίζεται τον εαυτό του κι αν δεν ακούει το παιδί του»

Μαίρη Φώτη 8 λεπτά ανάγνωση
ελενη σολταριδου
Ο γονέας δεν μπορεί να συμβουλεύσει σωστά αν δεν μάθει να διαχειρίζεται τον εαυτό του κι αν δεν ακούει το παιδί του

ΕΛΕΝΗ ΣΟΛΤΑΡΙΔΟΥ

Η κακο­ποί­ηση στην παιδική ηλικία απο­τε­λεί ένα -δυστυχώς- πολύ συχνό φαι­νό­μενο σε διά­φο­ρες μορφές της όπως είναι η σωμα­τική, η ψυχο­λο­γική ή συναι­σθη­μα­τική κακο­ποί­ηση, η σεξουα­λική ή ακόμα και η παρα­μέ­ληση ενός παιδιού.

Σύμφωνα με επι­στη­μο­νι­κές μελέτες, έχει δια­πι­στω­θεί ότι, το 25% των ενη­λί­κων έχουν δηλώσει ότι έχουν κακο­ποι­η­θεί ως παιδιά, ωστόσο στην Ελλάδα, δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να κατα­γρά­φουν με ακρί­βεια την έκταση του φαι­νο­μέ­νου της παι­δι­κής κακο­ποί­η­σης το οποίο μάς απα­σχο­λεί όλο και περισ­σό­τερο, εξαι­τίας των περι­στα­τι­κών που έρχο­νται στο φως της δημο­σιό­τη­τας.

Για το φαι­νό­μενο της παι­δι­κής κακο­ποί­η­σης, μιλά σήμερα στη «δημο­κρα­τική» η γνωστή ψυχο­λό­γος M.Sc. Ελένη Σολ­τα­ρί­δου η οποία δίνει ουσια­στι­κές συμ­βου­λές για το πώς μπορούν οι γονείς να εκπαι­δεύ­σουν τα παιδιά τους ώστε αυτά να αντι­λαμ­βά­νο­νται την κακο­ποί­ηση αλλά και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις μπορεί ένας γονέας να βοη­θή­σει το παιδί του, αφού όπως τονίζει ο γονέας δεν μπορεί να συμ­βου­λεύ­σει σωστά αν δεν μάθει να δια­χει­ρί­ζε­ται τον εαυτό του κι αν δεν ακούει το παιδί του.

Κυρία Σολ­τα­ρί­δου, υπάρχει τρόπος να εκπαι­δευ­τούν τα παιδιά ώστε να αντι­λαμ­βά­νο­νται την κακο­ποί­ηση;

Νομίζω ότι αρχικά ο στόχος μας θα πρέπει να είναι να δεί­ξουμε στα παιδιά μας τι είναι κακο­ποί­ηση, να τα βοη­θή­σουμε να κατα­λά­βουν τι είναι για να μπο­ρέ­σουν στα­διακά να βάζουν όρια και να λένε όχι.. γιατί η κακο­ποί­ηση δεν είναι μόνο σεξουα­λική… Σύμφωνα με τον Παγκό­σμιο Οργα­νι­σμό Υγείας «Η κακο­ποί­ηση ή κακο­με­τα­χεί­ριση του παιδιού περι­λαμ­βά­νει όλες τις μορφές σωμα­τι­κής ή συναι­σθη­μα­τι­κής κακής μετα­χεί­ρι­σης, σεξουα­λι­κής παρα­βί­α­σης, παρα­μέ­λη­σης ή παρα­με­λη­μέ­νης θερα­πευ­τι­κής αντι­με­τώ­πι­σης ή εκμε­τάλ­λευ­σης για εμπο­ρι­κούς σκοπούς, η οποία κατα­λή­γει σε συγκε­κρι­μένη ή εν δυνάμει βλάβη που αφορά τη ζωή και την ανά­πτυξη του παιδιού, στο πλαίσιο μιας σχέσης ευθύνης, εμπι­στο­σύ­νης και δύναμης» (W.H.O., 2006). Οπότε με βάση αυτό θα πρέπει τόσο οι γονείς όσο και τα παιδιά να αντι­λη­φθούν το εύρος της έννοιας “κακο­ποί­ηση”, για να μπορούν να προ­στα­τευ­θούν. Εξάλλου ποτέ δεν μπο­ρούμε να προ­στα­τευ­θούμε από κάτι, αν δεν γνω­ρί­ζουμε τι αντι­με­τω­πί­ζουμε.

Τι συμπε­ρι­φο­ρές θα μπο­ρού­σαμε να δούμε σε ένα παιδί που βιώνει κακο­ποί­ηση;

Οι συμπε­ρι­φο­ρές είναι σε άμεση σχέση με το είδος της κακο­ποί­η­σης που βιώνει. Για παρά­δειγμα σε ένα παιδί που βιώνει ψυχο­λο­γική κακο­ποί­ηση, μπο­ρούμε να δούμε θλίψη, απο­μό­νωση, δυσπι­στία, καχυ­πο­ψία, ανα­σφά­λεια, δια­τα­ρα­χές στη διάθεσή του. Σε ένα παιδί που βιώνει ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία θα μπο­ρού­σαμε να δούμε αντί­στοιχη βίαιη συμπε­ρι­φορά, να μετα­τρέ­πε­ται ουσια­στικά σε ένα θύτη στο σχολείο, θυμό, τάσεις εκφο­βι­σμού, χαμηλή απόδοση στα μαθή­ματα. Σε ένα παιδί που βιώνει παρα­μέ­ληση θα μπο­ρού­σαμε να δούμε χαμηλή συγκέ­ντρωση, διά­σπαση προ­σο­χής, δια­τα­ρα­χές διά­θε­σης, κόπωση, υπνηλία, θλίψη.

Τι εμπο­δί­ζει τα παιδιά από το να μιλή­σουν στους γονείς τους γι’ αυτό που τους συμ­βαί­νει;

Ο φόβος, η απειλή, η τιμωρία, το στίγμα, το άγχος ότι θα κατη­γο­ρη­θούν, είναι οι πρώτες λέξεις που μου έρχο­νται στο μυαλό. Τα παιδιά μπορούν να απει­λού­νται από τους κακο­ποι­η­τές ότι θα βιώσουν και άλλη βία ή ότι θα χάσουν κάτι που αγαπάνε, οπότε ο φόβος και ο φόβος της απώ­λειας συντη­ρούν τη σιωπή τους. Συχνά επίσης υπάρ­χουν μέσα με τα οποία ένα παιδί εκβιά­ζε­ται, μπορεί για παρά­δειγμα να υπάρ­χουν φωτο­γρα­φίες, βίντεο με τα οποία να απει­λεί­ται το παιδί ότι θα κοι­νο­ποι­η­θούν στον σχολικό περί­γυρο, στο δια­δί­κτυο, στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης… Συνεπώς το παιδί ζει με τον φόβο και εγκλω­βί­ζε­ται σε ένα περι­βάλ­λον φοβο­γόνο και ψυχο­πιε­στικό..

Οι γονείς ή οι κηδε­μό­νες, πώς μπορούν να βοη­θή­σουν το παιδί;

Οι γονείς είναι αυτοί που γνω­ρί­ζουν καλύ­τερα από όλους το παιδί τους… Αυτό σημαί­νει ότι θα πρέπει να παρα­τη­ρούν τις αλλαγές στη διάθεση και στη συμπε­ρι­φορά του, να παρα­τη­ρούν σημάδια στο σώμα του, ακόμα και αλλαγές στη σχολική του επίδοση. Η παρα­τή­ρηση είναι το πρώτο εργα­λείο που έχουμε στα χέρια μας… Η αλήθεια επίσης είναι ότι θα πρέπει να εκπαι­δεύ­σουμε τα παιδιά μας να επι­κοι­νω­νούν ουσια­στικά μαζί μας… Ας τους αγο­ρά­σουμε βιβλία, τα οποία θα τα δια­βά­ζουμε μαζί τους και ας χτί­σουμε ουσια­στική και ειλι­κρινή επι­κοι­νω­νία.

Ας εκπαι­δεύ­σουμε τα παιδιά μας να δια­βά­ζουν βιβλία αυτο­ε­ξέ­λι­ξης, αυτο­γνω­σίας, επι­κοι­νω­νίας τα οποία όμως καλό είναι να δια­βά­σουμε πρώτα εμείς γιατί κανένας γονέας δεν μπορεί να συμ­βου­λεύ­σει σωστά, αν δεν μάθει να δια­χει­ρί­ζε­ται τον εαυτό του και αν δεν μάθει να ακούει ουσια­στικά το παιδί του. Αυτό σημαί­νει ότι όταν τα παιδιά μας θα μας πούνε ή θα μας εκμυ­στη­ρευ­θούν κάτι, θα πρέπει η πρώτη δια­χεί­ριση που θα κάνουμε να είναι προς τον εαυτό μας. Δηλαδή θα πρέπει να παρα­μεί­νουμε ψύχραι­μοι, να μην φωνά­ξουμε, να κινη­το­ποι­ή­σουμε το παιδί μας να μας μιλήσει, να θέτουμε ανοι­χτές ερω­τή­σεις και να προ­σπα­θή­σουμε να κατα­νο­ή­σουμε όσο το δυνατόν περισ­σό­τερα πράγ­ματα για το γεγονός που προ­βλη­μα­τί­ζει το παιδί μας. Επίσης, δεν μπο­ρούμε να συζη­τή­σουμε όταν το παιδί μας είναι σε χάος, όταν κλαίει ή όταν είναι θυμω­μένο ή φοβι­σμένο… Άρα θα πρέπει να ηρε­μή­σουμε το παιδί και στη συνέ­χεια να επι­κοι­νω­νή­σουμε ουσια­στικά μαζί του.

Τι γίνεται στην περί­πτωση που ο κακο­ποι­η­τής είναι ένας από τους δύο γονείς ή κάποιος στενός συγ­γε­νής; Εκεί πώς μπορεί να προ­στα­τευ­τεί ή πώς μπορεί -και αν μπορεί- να αντι­δρά­σει το παιδί;

Νομίζω ότι αυτό που περι­γρά­φετε είναι από τις πλέον δύσκο­λες συν­θή­κες που μπορεί να αντι­με­τω­πί­σει ένα παιδί, καθώς το σπίτι μας και η οικο­γέ­νειά μας πρέπει να είναι ο χώρος που αισθα­νό­μα­στε ασφά­λεια και ηρεμία. Σκε­φτείτε λοιπόν το εύρος του τραύ­μα­τος που αντι­με­τω­πί­ζει ένα παιδί όταν η κακο­ποί­ηση προ­έρ­χε­ται μέσα από το σπίτι του.

Ας δούμε αρχικά το προφίλ του κακο­ποι­ητή γονέα… Συνήθως είναι άτομο το οποίο δυσκο­λεύ­ε­ται να συν­δε­θεί συναι­σθη­μα­τικά με το παιδί του, με έντονα ξεσπά­σματα βίας και θυμού, που χρη­σι­μο­ποιεί τη βία ως τιμω­ρη­τικό μέσο και ανα­ζη­τάει την πει­θαρ­χία και τη σιωπή μέσα στο σπίτι. Συνήθως επίσης είναι άτομο που δεν αφήνει το παιδί του να κοι­νω­νι­κο­ποιεί­ται και θέλει να έχει τον έλεγχο στις συνα­να­στρο­φές του παιδιού και στις κοι­νω­νι­κές του σχέσεις.

Οι γονείς που είναι κακο­ποι­η­τές προ­έρ­χο­νται από οικο­γέ­νειες με χαμηλή ποιό­τητα δεσμών με τους δικούς τους γονείς, που ένιωθαν ότι πρέπει να παλεύ­ουν ή να παρα­κα­λούν για την αποδοχή τους. Το παιδί όσο είναι μικρό τον φοβάται, αλλά στα­διακά μπορεί να ανα­πτύ­ξει αντί­στοι­χες συμπε­ρι­φο­ρές βίας ή φυγής, στην προ­σπά­θειά του να αντι­δρά­σει ή να προ­στα­τευ­θεί.

Ποιος είναι ή θα έπρεπε να είναι ο ρόλος του σχο­λείου και του εκπαι­δευ­τι­κού;

Ο ρόλος του σχο­λείου και του εκπαι­δευ­τι­κού είναι πολύ σημα­ντι­κός και κυρίως θα πρέπει να είναι το χτίσιμο μιας σχέσης εμπι­στο­σύ­νης με τους μαθητές. Είναι εξαι­ρε­τικό να έχουμε άριστες σχο­λι­κές επι­δό­σεις, ακόμα όμως πιο εξαι­ρε­τικό να έχουμε ψυχικά υγιείς ενή­λι­κες στο μέλλον. Οπότε ο εκπαι­δευ­τι­κός θα πρέπει να είναι στο σχολείο για να ακούσει τον μαθητή, να τον ενθαρ­ρύ­νει, να τον ενι­σχύ­σει θετικά, να είναι το πρότυπο ουσια­στικά για τα παιδιά, που θα τους διδάξει τα όρια, τον σεβασμό αλλά πάνω από όλα θα είναι αυτός που θα τα κινη­το­ποιεί για να μιλή­σουν. Επίσης ο εκπαι­δευ­τι­κός είναι αυτός που αντι­κει­με­νικά βλέπει πολλές ώρες, ίσως περισ­σό­τε­ρες από τους υπό­λοι­πους, ένα παιδί, οπότε θα πρέπει να παρα­τη­ρεί σημάδια αλλαγής στη συμπε­ρι­φορά ή στην ψυχο­λο­γία του.

Από την εμπει­ρία σας, οι γονείς είναι σε θέση ή έχουν την πρόθεση να αντι­με­τω­πί­σουν τα περι­στα­τικά κακο­ποί­η­σης των παιδιών τους ή ακόμα και σήμερα τίθεται θέμα κοι­νω­νι­κού στίγ­μα­τος;

Δύσκολο ερώτημα, γιατί συχνά ακόμα και σήμερα παρα­τη­ρούμε γονείς να είναι σε άρνηση ή να δυσκο­λεύ­ο­νται να παρα­δε­χτούν ότι τα παιδιά τους βιώνουν κακο­ποί­ηση. Αυτό παρα­τη­ρεί­ται πιο έντονα σε μικρές κοι­νω­νίες, όπου μπορεί να παρα­τη­ρη­θεί μία δια­δι­κα­σία συγκά­λυ­ψης ή άρνησης. Πολλοί γονείς επίσης φοβού­νται να συζη­τή­σουν για την κακο­ποί­ηση γιατί φοβού­νται το στίγμα των παιδιών τους.

Ποια είναι τα κύρια χαρα­κτη­ρι­στικά των κακο­ποι­η­μέ­νων παιδιών που ως ενή­λι­κες πλέον ζητούν τη βοήθεια που δεν έλαβαν κατά την περίοδο της κακο­ποί­η­σης;

Η κακο­ποί­ηση κατά την παιδική ηλικία οδηγεί σε μία γενι­κευ­μένη έκπτωση της λει­τουρ­γι­κό­τη­τας του ατόμου, ενώ παρα­τη­ρού­νται ταυ­τό­χρονα και δυσκο­λίες στην κοι­νω­νι­κο­ποί­ηση του ατόμου. Αυτό προ­φα­νέ­στατα συμ­βαί­νει γιατί το άτομο φοβάται… Φοβάται να εμπι­στευ­τεί, φοβάται να επι­κοι­νω­νή­σει, φοβάται την απόρ­ριψη ή τον εκφο­βι­σμό. Απο­τέ­λε­σμα αυτών των συναι­σθη­μά­των είναι το άτομο αυτό με τα συγκε­κρι­μένα στοι­χεία προ­σω­πι­κό­τη­τας να είναι δύσπι­στο στις συνα­να­στρο­φές του, ανα­σφα­λές στις σχέσεις του και συχνά να εξαρ­τά­ται από την αποδοχή των άλλων, την οποία συχνά θεωρεί ότι δεν την αξίζει.

Συχνά παρα­τη­ρού­νται δια­τα­ρα­χές στη διάθεση, άγχος, δια­τα­ρα­χές όρεξης, δια­τα­ρα­χές ύπνου, μετα­τραυ­μα­τικό στρες. Υπάρ­χουν βέβαια και άτομα, τα οποία μετά από κακο­ποι­η­τι­κές συμπε­ρι­φο­ρές ανα­πτύσ­σουν θυμό ή χτίζουν ένα ψεύτικο προφίλ, προ­σπα­θώ­ντας να εντυ­πω­σιά­σουν και να καλύ­ψουν τα κενά που νιώθουν στην αυτο­πε­ποί­θηση και στην αυτοει­κόνα τους.

Γενι­κό­τερα αυτό που πρέπει να θυμό­μα­στε είναι πως υπάρ­χουν εναλ­λασ­σό­με­νες συμπε­ρι­φο­ρές, συχνά βίαιες, με τάσεις φυγής ή εσω­στρέ­φεια. Η συμπε­ρι­φορά του κάθε ατόμου εξάλλου είναι εξα­το­μι­κευ­μένη και εξαρ­τά­ται από τα στοι­χεία της προ­σω­πι­κό­τη­τάς του, από το κοι­νω­νικό του περι­βάλ­λον, από τους συμ­μά­χους του, από τη βοήθεια που έχει δεχτεί, από την ψυχο­θε­ρα­πεία που έχει κάνει.

Πώς μπορεί να βοη­θή­σει τον εαυτό του κάποιος που έχει βιώσει κακο­ποί­ηση;

Η πρώτη φράση που μου έρχεται στο μυαλό είναι να ανα­ζη­τή­σει συμ­μά­χους…

Ο θύτης προ­σπα­θεί να ανα­ζη­τή­σει θύματα που είναι μόνα τους, χωρίς συμ­μά­χους. Οπότε να ανα­ζη­τή­σει συμ­μά­χους. Η σιωπή συντη­ρεί τον φόβο και καλύ­πτει τη βία και την κακο­ποί­ηση.

Ταυ­τό­χρονα να ανα­ζη­τή­σει εξει­δι­κευ­μένη βοήθεια, να κάνει ψυχο­θε­ρα­πεία, να μην σκεφτεί ενοχικά ή αυτο­τι­μω­ρη­τικά και να πιστέ­ψει ότι μπορεί να νικήσει τον φόβο του. Ο δρόμος δεν θα είναι εύκολος, όμως μπορεί να γίνει πιο εύκολος αν κατα­νο­ή­σει ότι δεν είναι μόνος.

 

Η Ελένη Σολ­τα­ρί­δου είναι ψυχο­λό­γος, υπο­ψή­φια διδά­κτωρ του Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λίας.

Έχει απο­φοι­τή­σει με άριστα από το τμήμα Ψυχο­λο­γίας του Πάντειου Πανε­πι­στη­μίου και έχει ολο­κλη­ρώ­σει με επι­τυ­χία το Μετα­πτυ­χιακό πρό­γραμμα του Πανε­πι­στη­μίου Πειραιά στο γνω­στικό αντι­κεί­μενο της Διοί­κη­σης Υγείας.

Είναι εξει­δι­κευ­μένη στη Γνω­σιακή και στη Συμπε­ρι­φο­ρική Ψυχο­θε­ρα­πεία.

Είναι επι­στη­μο­νι­κός συνερ­γά­της – lecturer του New York College & του Ανοι­χτού Λαϊκού Πανε­πι­στη­μίου.

Συνερ­γά­ζε­ται με εται­ρίες σε θέματα εκπαί­δευ­σης ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και ενδυ­νά­μω­σης του προ­σω­πι­κού τους.

Είναι επι­στη­μο­νική συνερ­γά­της και αρθρο­γρά­φος ιστο­σε­λί­δων σε θέματα ψυχο­λο­γίας, δια­χεί­ρι­σης άγχους, σχέσεων, αυτό-βελτίωσης.

Κυκλο­φο­ρούν το παιδικό της παρα­μύθι με θέμα τη δια­χεί­ριση του θυμού «Ο Χιο­νού­λης και ο Γκρι­ζού­λης μαθαί­νουν για το θυμό» (2019) & ο οδηγός αυτό-βελτίωσης και διεκ­δί­κη­σης νέων συμπε­ρι­φο­ρών, με τίτλο «Αλλά­ζο­ντας Εμένα» (2020).

Το Σεπτέμ­βριο του 2022 κυκλο­φό­ρησε από τις Εκδό­σεις Κάκτος το νέο της βιβλίο αυτό-εξέλιξης με τίτλο «100 Συμ­βου­λές Αυτο­ε­ξέ­λι­ξης 100 Μαθή­ματα Αυτο­γνω­σίας»

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.