ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Τένια Μακρή στη “δ” : Πώς ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί μπορεί να γιατρέψει τα τραύματα της ψυχής του

Μαίρη Φώτη 9 λεπτά ανάγνωση
ΤΕΝΙΑ ΜΑΚΡΗ
Πώς ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί μπορεί να γιατρέψει τα τραύματα της ψυχής του

ΤΕΝΙΑ ΜΑΚΡΗ ΣΤΗ “Δ”

Απα­ντή­σεις σε καίρια ερω­τή­ματα τα οποία προ­κύ­πτουν μετά από την δημο­σιο­ποί­ηση περι­στα­τι­κών σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης παιδιών που έχουν «παγώσει» την ελλη­νική κοι­νω­νία, δίνει σήμερα η γνωστή οικο­γε­νειακή σύμ­βου­λος και ειδική σε θέματα σχέσεων κ. Τένια Μακρή.

Στη συνέ­ντευξή της στη «δημο­κρα­τική», ανα­φέ­ρε­ται στα αίτια των φρικτών περι­στα­τι­κών σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης ανη­λί­κων, στον σπου­δαίο ρόλο του οικο­γε­νεια­κού αλλά και του σχο­λι­κού περι­βάλ­λο­ντος όπως επίσης και του κοι­νω­νι­κού περί­γυ­ρου και απαντά στο ερώτημα αν τελικά και πώς ένα παιδί που έχει κακο­ποι­η­θεί μπορεί να για­τρέ­ψει τα τραύ­ματα της ψυχής του…

Κυρία Μακρή, τους τελευ­ταί­ους μήνες, έρχο­νται στο φως δια­δο­χικά φρικτά περι­στα­τικά κακο­ποί­η­σης ανη­λί­κων και η απορία που προ­κύ­πτει είναι αν τα περι­στα­τικά αυτά έχουν αυξηθεί στις μέρες μας ή αν συνέ­βαι­ναν ανέ­κα­θεν απλώς τώρα, παίρ­νουν δημο­σιό­τητα.

Η κακο­ποί­ηση των παιδιών υπήρχε πάντα. Εκείνο το οποίο παρα­τη­ρούμε τώρα είναι ότι υπάρχει μια κλι­μά­κωση, δηλαδή δημο­σιο­ποιού­νται πάρα πολλές κατα­στά­σεις οι οποίες μας ξαφ­νιά­ζουν γιατί δεν μπο­ρούμε να φαντα­στούμε ότι άνθρω­πος μπορεί να φέρεται έτσι σε άνθρωπο και ιδιαι­τέ­ρως σε μικρά παιδιά. Η παι­δε­ρα­στία και η παι­δο­φι­λία σε έναν πλη­θυ­σμό έχει συγκε­κρι­μένο ποσοστό. Σε όλες τις κοι­νω­νίες, αυτές οι συμπε­ρι­φο­ρές οι οποίες είναι αντι­κοι­νω­νι­κές δια­τα­ρα­χές ή μπο­ρούμε να πούμε δια­στρο­φές, έχουν ένα συγκε­κρι­μένο ποσοστό. Αρα λοιπόν, εκείνο το οποίο έχει συντε­λέ­σει είναι αφενός μεν ότι έχουμε μια μεγα­λύ­τερη βιαιό­τητα, γιατί η εποχή μας χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μεγα­λύ­τερη βία και αφε­τέ­ρου ότι βγαί­νουν στην επι­φά­νεια αυτές οι κατα­στά­σεις πολύ πιο εύκολα γιατί οι άνθρω­ποι μιλούν.

Αυτό συμ­βαί­νει επειδή πιθα­νό­τατα να συνει­δη­το­ποιούν περισ­σό­τερο ότι αν δεν μιλή­σουν το μόνο το οποίο θα κάνουν είναι να αφήσουν το πρό­βλημα να διαιω­νί­ζε­ται και επι­πλέον μιλώ­ντας πιθα­νό­τατα να προ­φυ­λά­ξουν κι άλλους ανθρώ­πους από τέτοιες συμπε­ρι­φο­ρές. Παρα­τη­ρούμε οι άνθρω­ποι να ευαι­σθη­το­ποι­ηού­νται περισ­σό­τερο και αυτά τα γεγο­νότα να τα μαρ­τυ­ρούν πολύ πιο γρήγορα απ΄ό,τι παλαιό­τερα, όταν οι υπο­θέ­σεις αυτές «σκε­πά­ζο­νταν» από ντροπή, από ενοχή και από τύψεις.

Ειδικά στην περι­φέ­ρεια κυρία Μακρή, τα φαι­νό­μενα συγκά­λυ­ψης τέτοιων περι­στα­τι­κών τα συνα­ντούμε πιο έντονα, υπό τον φόβο του κοι­νω­νι­κού στιγ­μα­τι­σμού και του κοι­νω­νι­κού σχο­λια­σμού.

Βεβαίως, αυτό είναι ακριβές. Στις μικρές κοι­νω­νίες ο κοι­νω­νι­κός σχο­λια­σμός είναι πιο έντονος. Στις μεγα­λύ­τε­ρες κοι­νω­νίες υπάρχει ο κοι­νω­νι­κός σχο­λια­σμός -το λέμε κομψά- υπάρχει σε κάθε κοι­νω­νική ομάδα. Σε έναν μικρό τόπο, εξαι­τίας της ντροπής και των ενοχών γύρω από τα φαι­νό­μενα της σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης ή της σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης, αυτά απο­κρύ­πτο­νται συνήθως. Οπότε λοιπόν αυτή η συγκά­λυψη είναι πολύ πιο ισχυρή και παρα­τη­ρεί­ται πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι σε μεγα­λύ­τε­ρες κοι­νω­νίες που είναι πιο ελεύ­θε­ρες να εκφρά­σουν κάποια γεγο­νότα τα οποία χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από ντροπή και ενοχή.

Πώς μπορεί να βοη­θη­θεί ένα παιδί όταν συνει­δη­το­ποι­ή­σει ότι κακο­ποιεί­ται, η οποία βέβαια συνει­δη­το­ποί­ηση αυτή εξαρ­τά­ται κυρίως από την ηλικία του;

Το οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον μπορεί να βοη­θή­σει, μόνον όταν δεν συγκα­λύ­ψει το περι­στα­τικό ή δεν ενο­χο­ποι­ή­σει το παιδί ότι μπορεί κι εκείνο να συνέ­βαλε σε αυτή την κακο­ποί­ηση. Και το οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον επίσης μπορεί να βοη­θή­σει, όταν ζητήσει βοήθεια από ειδι­κούς για το παιδί αυτό.

Οι ειδικοί είναι εκείνοι οι οποίοι δου­λεύ­ο­ντας με το παιδί θα προ­σπα­θή­σουν να επου­λώ­σουν τις πληγές του, αυτό όμως δεν σημαί­νει ότι δεν θα του αφήσει η εμπει­ρία αυτή σημάδια… Και τα σημάδια αυτά κυρία Φώτη, θα παρου­σια­στούν όταν το παιδί ενη­λι­κιω­θεί και θα φανε­ρω­θούν στο ζευ­γά­ρωμά του. Οταν το παιδί που κακο­ποιεί­ται εκβιά­ζε­ται από τον κακο­ποι­ητή του, λέγο­ντάς του για παρά­δειγμα «αυτό είναι δικό μας μυστικό, αν μιλή­σεις θα πάθουν κακό οι γονείς σου ή θα πάθεις κακό εσύ», το παιδί είναι πάρα πολύ φοβι­σμένο και αρχίζει τότε να αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι κάτι κακό γίνεται. Και θα πρέπει να γνω­ρί­ζετε ότι το παιδί θα μιλήσει στους γονείς του μόνο εάν τους έχει εμπι­στο­σύνη κι αν οι γονείς του είναι παρό­ντες στο μεγά­λωμά του. Και όταν λέμε παρό­ντες, δεν εννο­ούμε μόνο με φυσική παρου­σία αλλά και με ψυχο­λο­γική και με πνευ­μα­τική παρου­σία παρό­ντες στη ζωή του παιδιού. Τότε μόνο το παιδί θα μιλήσει στους γονείς του και θα εκφρά­σει ότι κάτι κακό του συμ­βαί­νει… Επίσης οι γονείς θα πρέπει να είναι πάρα πολύ ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νοι στην αλλαγή συμπε­ρι­φο­ράς του παιδιού. Ενα παιδί το οποίο κακο­ποιεί­ται και το οποίο πονάει και σωμα­τικά και ψυχικά, έως ότου αντι­λη­φθεί ότι αυτό το οποίο συμ­βαί­νει δεν είναι φυσιο­λο­γικό από τη στιγμή που επεν­δύ­ε­ται με φόβο και με μυστι­κό­τητα, θα παρου­σιά­σει αλλαγή συμπε­ρι­φο­ράς. Αν το παιδάκι πηγαί­νει στο σχολείο είναι πιθανόν να είναι αφη­ρη­μένο, να παρα­με­λεί τα μαθή­ματά του και να απο­σύ­ρε­ται, ή να παρου­σιά­σει μια έντονη επι­θε­τι­κό­τητα. Αυτά είναι τα πρώτα σημάδια που θα πρέπει να παρα­τη­ρή­σουν οι γονείς.

Η εκδή­λωση του θυμού κυρία Φώτη έχει δύο κατευ­θύν­σεις, ή θα είναι εξω­στρε­φής οπότε το παιδί θα είναι επι­θε­τικό ή στην αντί­θετη περί­πτωση το παιδί θα είναι κατα­θλι­πτικό, θα είναι αγχώδες και θα είναι σε απο­μό­νωση. Επίσης τα παιδιά αυτά, βλέ­πουμε ότι γίνο­νται συχνά και αντι­κεί­μενα σχο­λι­κού εκφο­βι­σμού. Είναι τα παιδιά εκείνα τα οποία δέχο­νται τον περί­γελο, δέχο­νται το ξύλο, βίαιες συμπε­ρι­φο­ρές από τους συμ­μα­θη­τές τους και δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα να εκφρά­σουν αυτά τα οποία συμ­βαί­νουν γιατί υπάρχει η έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης από την πλευρά των γονιών. Αρα λοιπόν ένας γονιός ο οποίος θα αντι­λη­φθεί ότι το παιδί του έχει υποστεί ένα τέτοιο τραύμα, αναμ­φι­σβή­τητα δημιουρ­γεί ένα περι­βάλ­λον εμπι­στο­σύ­νης στο σπίτι, δεν το κατη­γο­ρεί αλλά ούτε και το κανα­κεύει σαν να είναι άρρωστο. Και βεβαίως απευ­θύ­νο­νται οικο­γε­νεια­κώς σε έναν σύμ­βουλο, οι μεν γονείς για τον εαυτό τους για να πάρουν κατευ­θύν­σεις για το πώς θα σταθούν απέ­να­ντι στο παιδί, αλλά και μια βοήθεια προ­σω­πική για το παιδί το οποίο σιγά σιγά και με τη θερα­πεία θα επου­λώ­σει τα τραύ­ματά του αλλά σίγουρα τα σημάδια του θα μείνουν.

Οταν ένα παιδί κακο­ποιεί­ται από άνθρωπο του οικο­γε­νεια­κού περι­βάλ­λο­ντος, τι γίνεται σε αυτή την περί­πτωση; Εκεί παίζει ρόλο ο εκπαι­δευ­τι­κός;

Το σχολείο αν αντι­λη­φθεί μια αλλαγή συμπε­ρι­φο­ράς του παιδιού, αν ο εκπαι­δευ­τι­κός είναι κατάλ­ληλα εκπαι­δευ­μέ­νος ή αν είναι ένας άνθρω­πος ο οποίος έχει την συναί­σθηση και μπορεί να μπει στη θέση του παιδιού και να κατα­λά­βει ότι κάτι συμ­βαί­νει, αναμ­φι­σβή­τητα είναι σωστό να απευ­θυν­θεί σε κάποιες δομές είτε αυτός είναι ο εισαγ­γε­λέας ανη­λί­κων ή άλλη δομή που μπορεί να προ­στα­τεύ­σει το παιδί, να μπει μέσα στην οικο­γέ­νεια κάποιος ειδικός, για να δει τι πραγ­μα­τικά συμ­βαί­νει. .Αν το περι­βάλ­λον του σπιτιού είναι πάρα πολύ εχθρικό και το παιδί κακο­ποιεί­ται είτε από τη μητέρα του είτε από τον πατέρα του και δεν υπάρχει κάποιος άλλος συγ­γε­νής για να περι­θάλ­ψει το παιδί και να του παρέχει ασφά­λεια, τότε το παιδί θα πρέπει να φύγει από το περι­βάλ­λον αυτό. Οπότε ανάλογα με την περί­πτωση και ανάλογα με την φυσιο­γνω­μία που έχει η οικο­γέ­νεια, είναι ανάλογη και η μετα­χεί­ριση του παιδιού.

Αν ένα παιδί, κυρία Μακρή, δεν λάβει στην ηλικία που κακο­ποι­ή­θηκε την απα­ραί­τητη βοήθεια από ειδι­κούς και ανα­ζη­τή­σει βοήθεια ως ενή­λι­κας, αυτό μπορεί να του επι­τρέ­ψει να έχει μια ισορ­ρο­πη­μένη ζωή;

Εχουμε παρα­τη­ρή­σει ότι οι γυναί­κες έχουν μια δυσκο­λία να προ­σαρ­μο­στούν στη συζυ­γική τους ζωή και σεξουα­λικά -θα μου επι­τρα­πεί η έκφραση- είναι “νεκρές” και βεβαίως ο σύζυγός τους δεν μπορεί να κατα­λά­βει τι ακριβώς συμ­βαί­νει αν η γυναίκα αυτή δεν ομο­λο­γή­σει τι παρελ­θόν έχει, προ­κει­μέ­νου να κατα­λά­βει ο άνθρω­πος αυτός ότι δεν είναι υπεύ­θυ­νος για την σεξουα­λική αδρά­νεια της γυναί­κας του αλλά υπάρ­χουν άλλα γεγο­νότα τα οποία την έχουν απο­στα­σιο­ποι­ή­σει από την ερωτική της ζωή ούτως ώστε να ανα­ζη­τή­σει βοήθεια.

Αν είναι ένας άντρας ο οποίος είναι κακο­ποι­η­μέ­νος, αναμ­φι­σβή­τητα κι εκείνος έχει μια απο­στροφή προς το σεξ ή μπορεί να μην ζευ­γα­ρώ­σει ποτέ ή ακόμα κι όταν ζευ­γα­ρώ­σει να θεω­ρή­σει ότι η σεξουα­λική του “καριέρα” -κι αυτή η λέξη σε εισαγωγικά- είναι για να κάνει παιδιά και από εκεί και πέρα, να απο­στα­σιο­ποι­η­θεί. Και ένας άνδρας και μια γυναίκα που έχουν περάσει μέσα από αυτές τις εμπει­ρίες, δύσκολα θα μιλή­σουν στον σύντροφό τους, εκτός εάν έχει δημιουρ­γη­θεί μια τέτοια εμπι­στο­σύνη μέσα στο ζευγάρι που μπορούν οι άνθρω­ποι αυτοί να μιλή­σουν ακόμα και γι΄αυ­τές τους τις πληγές, να βρουν κατα­νό­ηση και μαζί να βοη­θη­θεί το ζευγάρι είτε ο άνδρας είτε η γυναίκα είτε και οι δύο μαζί, ώστε να μπουν στη δια­δι­κα­σία της θερα­πείας.

Η ντροπή αυτή που κου­βα­λούν τα κακο­ποι­η­μένα παιδιά, καθο­ρί­ζει και τους υπό­λοι­πους τομείς της ζωής τους, του χαρα­κτήρα τους;

Ναι, μπορεί αυτό να γίνει, βεβαίως. Εχουμε τους ανθρώ­πους εκεί­νους οι οποίοι είναι πολύ διστα­κτι­κοί να κάνουν κοι­νω­νι­κές σχέσεις, να εμπι­στευ­τούν τον άντρα ή τη γυναίκα ανάλογα από ποιον έρχεται η κακο­ποί­ηση και γενι­κό­τερα βλέ­πουμε ότι υπάρχει μια συμπε­ρι­φορά η οποία δείχνει ότι κάτι συμ­βαί­νει στο άτομο αυτό. Η κακο­ποί­ηση δεν είναι απα­ραί­τητο να είναι σεξουα­λική, μπορεί να είναι μια οποιασ­δή­ποτε μορφής κακο­ποί­ηση που οπωσ­δή­ποτε τους επη­ρε­ά­ζει. Κυρίως αυτό που βλέ­πουμε είναι μια έλλειψη εμπι­στο­σύ­νης η οποία ξεκινά από τον εαυτό τους βασικά, δεν έχουν εμπι­στο­σύνη στον εαυτό τους άρα δεν έχουν εμπι­στο­σύνη και στους ανθρώ­πους τριγύρω.

Είναι οι άνθρω­ποι αυτοί οι οποίοι είναι αρκετά κρυ­ψί­νοες -όχι μυστι­κο­πα­θείς, είναι δύο δια­φο­ρε­τικά πράγματα- δεν εκδη­λώ­νο­νται κοι­νω­νικά πολύ εύκολα, κι αυτό ξεκι­νάει από το γεγονός ότι δεν έχουν εμπι­στο­σύνη στον εαυτό τους και άρα δεν έχουν εμπι­στο­σύνη στους γύρω τους. Και βεβαίως οι σχέσεις τους με το άλλο φύλο γίνο­νται δύσκο­λες, όπως επίσης και οι κοι­νω­νι­κές τους σχέσεις γίνο­νται δύσκο­λες.

Τέλος, κυρία Μακρή, ο κοι­νω­νι­κός περί­γυ­ρος με όλα αυτά τα περι­στα­τικά κακο­ποί­η­σης που δημο­σιο­ποιού­νται, μπορεί να ευαι­σθη­το­ποι­η­θεί και να έχει έναν πιο ενεργό ίσως ρόλο στην αντι­με­τώ­πισή τους; Να παρεμ­βαί­νει πιο εύκολα, να δρα πιο άμεσα, να ενδια­φέ­ρε­ται περισ­σό­τερο;

Θα έλεγα, “μπορεί”. Αυτό εξαρ­τά­ται από το πόσο κοι­νω­νική συνεί­δηση έχει ο καθένας από εμάς, πόσο πιστεύει ότι έχει έναν λόγο να προ­φυ­λάσ­σει τον κοι­νω­νικό του περί­γυρο, κι όταν λέω να προ­φυ­λάσ­σει δεν εννοώ να μπαίνει ο ίδιος μπροστά και να γίνεται Δον Κιχώτης ή Ρομπέν των Δασών, αλλά να δρα­στη­ριο­ποιεί­ται κατά τέτοιον τρόπο ούτως ώστε να μιλάει στις δομές -καταρχάς στην αστυνομία- και μακάρι η Τοπική Αυτο­διοί­κηση να είναι τόσο καλά δοδη­μένη ούτως ώστε οι κοι­νω­νι­κές υπη­ρε­σίες της να επεμ­βαί­νουν άμεσα και απο­τε­λε­σμα­τικά, διότι μια Κοι­νό­τητα ή μια Δημαρ­χία γνω­ρί­ζουν πολύ καλύ­τερα τους πολίτες της απ’ ότι το ανώνυμο πλήθος. Η αστυ­νο­μία έτσι όπως επαν­δρώ­νε­ται τώρα με ειδι­κούς, ψυχο­λό­γους και ειδικά εκπαι­δευ­μέ­νους αστυ­νο­μι­κούς στην κακο­ποί­ηση και στην ενδο­οι­κο­γε­νειακή βία έχει μεγα­λύ­τερη ευαι­σθη­σία να δέχεται τα θύματα… Θα έλεγα λοιπόν ότι αυτή η δημο­σιο­ποί­ηση έχει και το θετικό της και το αρνη­τικό της πρόσημο. Από την μια πλευρά ότι μπορεί κάποιους ανθρώ­πους να τους παρα­κι­νή­σει και να γίνουν περισ­σό­τερο συμ­με­το­χι­κοί στο να μιλάνε για τα γεγο­νότα αυτά τα οποία πέφτουν στην αντί­ληψή τους, όμως από την άλλη πλευρά μπορεί -και θα το πω αυτό για τους ανθρώ­πους εκεί­νους οι οποίοι έχοντας μια «ευαι­σθη­σία» στη συμπε­ρι­φορά τους και την λέξη «ευαι­σθη­σία» τη βάζω επίσης εντός εισαγωγικών- να βρεθούν κάποιοι να μιμη­θούν αυτές τις συμπε­ρι­φο­ρές απλώς και μόνο για να βρεθούν στη δημο­σιό­τητα

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.