Χαμηλότοκα δάνεια σε νέους: Οι οκτώ παρεμβάσεις του προγράμματος «Σπίτι μου»

Νομο­σχέ­διο με το οποίο αντι­με­τω­πί­ζο­νται νομικά ζητή­ματα προ­κει­μέ­νου η Στρα­τη­γική Κοι­νω­νι­κής Στέ­γα­σης (Πρό­γραμμα «Σπίτι μου») να πάρει σάρκα και οστά από την αρχή του 2023 παρου­σί­ασε στο Υπουρ­γικό Συμ­βού­λιο ο υπουρ­γός Εργα­σίας και Κοι­νω­νι­κών Υπο­θέ­σεων, Κωστής Χατζη­δά­κης.

Η στρα­τη­γική, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 1,74 δισ. ευρώ από την οποία θα ωφε­λη­θούν περισ­σό­τε­ροι από 137.000 πολίτες σύμφωνα με ανα­κοί­νωση του υπουρ­γείου Εργα­σίας, είχε εξαγ­γελ­θεί από τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη στη ΔΕΘ, ενώ εντός του Σεπτεμ­βρίου τα μέτρα παρου­σιά­στη­καν από τους συναρ­μό­διους υπουρ­γούς.

Οι δράσεις που εξει­δι­κεύ­ο­νται με τις ρυθ­μί­σεις του νομο­σχε­δίου αφορούν στα χαμη­λό­τοκα στε­γα­στικά δάνεια, την κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή, καθώς και τα προ­γράμ­ματα «Κάλυψη» και «Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω» (για το πρό­γραμμα «Εξοι­κο­νομώ – Ανα­και­νίζω» που επίσης περι­λαμ­βά­νε­ται στη δέσμη μέτρων, δεν χρειά­ζε­ται νομο­θε­τική ρύθμιση και ο Οδηγός προ­δη­μο­σιεύ­θηκε).

Επι­πλέον, το νομο­σχέ­διο περι­λαμ­βά­νει ρυθ­μί­σεις που απο­σκο­πούν στην απε­λευ­θέ­ρωση Δημό­σιας περιου­σίας από φραγ­μούς, προ­κει­μέ­νου να αξιο­ποι­η­θεί για στε­γα­στι­κούς σκοπούς, την επι­τά­χυνση των σχε­τι­κών δια­δι­κα­σιών και τη λήψη ειδικής μέρι­μνας για τους πυρό­πλη­κτους της Ανα­το­λι­κής Αττικής (Μάτι).

Προ­γράμ­ματα Κοι­νω­νι­κής Στέ­γα­σης

Σύμφωνα με το υπουρ­γείο Εργα­σίας, σε σχέση με τα Προ­γράμ­ματα Κοι­νω­νι­κής Στέ­γα­σης προ­βλέ­πο­νται τα εξής:

1. Πρό­γραμμα χορή­γη­σης χαμη­λό­το­κων στε­γα­στι­κών δανείων για αγορά πρώτης κατοι­κίας

Αφορά στη χορή­γηση χαμη­λό­το­κων δανείων σε νέους και νέα ζευ­γά­ρια με τη συγ­χρη­μα­το­δό­τηση της ΔΥΠΑ και των Τρα­πε­ζών.

Το πρό­γραμμα απευ­θύ­νε­ται σε νέους και νέα ζευ­γά­ρια (με θρη­σκευ­τικό/ πολι­τικό γάμο ή με σύμφωνο συμ­βί­ω­σης) 25-39 ετών (ένας εκ των δύο) και με ετήσιο καθαρό εισό­δημα από 10.000 έως τα όρια που προ­βλέ­πο­νται, ανάλογα με την οικο­γε­νειακή κατά­σταση, για την κατα­βολή του επι­δό­μα­τος θέρ­μαν­σης. Οι δανειο­λή­πτες θα πρέπει επίσης να μην δια­θέ­τουν άλλη ιδιό­κτητη κατοι­κία που καλύ­πτει τις στε­γα­στι­κές τους ανάγκες.

Οι δικαιού­χοι μπορούν να απο­κτή­σουν μέσω του προ­γράμ­μα­τος πρώτη κατοι­κία αξίας έως 200.000 ευρώ, επι­φά­νειας έως 150 τ.μ. και έτους κατα­σκευής έως το 2007 με άτοκο ή χαμη­λό­τοκο δάνειο.

Το δάνειο μπορεί να φθάσει κατ’ ανώτατο στις 150.000 ευρώ, καλύ­πτει έως το 90% της αξίας του ακι­νή­του και θα έχει διάρ­κεια μέχρι 30 έτη. Το τελικό επι­τό­κιο είναι euribor (τρι­μή­νου) +1%, ενώ για τρί­τε­κνους και πολύ­τε­κνους, καθώς και όσα ζευ­γά­ρια απο­κτή­σουν 3+ παιδιά κατά τη διάρ­κεια απο­πλη­ρω­μής, το δάνειο θα μετα­τρέ­πε­ται σε άτοκο. Σημειώ­νε­ται ακόμη ότι:

Δεν απαι­τεί­ται εγγυ­η­τής για την έγκριση του δανείου.

Η δανειακή σύμβαση θα πρέπει να υπο­γρα­φεί σε διά­στημα 8 μηνών από την προ­έ­γκριση του δανείου.

Ο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του προ­γράμ­μα­τος είναι 500 εκατ. ευρώ με πρό­βλεψη για διπλα­σια­σμό ανάλογα με τη ζήτηση που θα εκδη­λω­θεί.

2. Κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή

Αφορά στην αξιο­ποί­ηση ακι­νή­των του Δημο­σίου που ανήκουν σε φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, μέσω συμπρά­ξεων με τον ιδιω­τικό τομέα, για την ανέ­γερση κοι­νω­νι­κών κατοι­κιών.

Στο σχήμα συμ­βάλ­λο­νται από τη μια πλευρά η ΔΥΠΑ (και φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης που είναι οι ιδιο­κτή­τες των ακι­νή­των) και από την άλλη οι κατα­σκευα­στι­κές/τεχνι­κές εται­ρείες ως εξής:

Η ΔΥΠΑ παρα­χω­ρεί το αδόμητο οικό­πεδο στο οποίο ο ανά­δο­χος που θα επι­λέ­γε­ται μετά από δια­γω­νι­σμό, θα ανα­λαμ­βά­νει να κατα­σκευά­σει με βάση τις προ­δια­γρα­φές που προ­βλέ­πει η προ­κή­ρυξη, σύγ­χρονα κτίρια κατοι­κιών και εμπο­ρι­κών χρήσεων. Ο δημό­σιος φορέας δια­τη­ρεί την κυριό­τητα των ακι­νή­των ενώ ο ανά­δο­χος λαμ­βά­νει ως αντάλ­λαγμα την παρα­χώ­ρηση της εκμε­τάλ­λευ­σης μέχρι την κάλυψη του κόστους και με την προ­ϋ­πό­θεση ότι ποσοστό των κατοι­κιών θα δια­τί­θε­ται με μειω­μένο ενοίκιο στους δικαιού­χους του προ­γράμ­μα­τος κοι­νω­νι­κής αντι­πα­ρο­χής.

Ο μέγι­στος χρόνος της παρα­χώ­ρη­σης θα ορί­ζε­ται από τη ΔΥΠΑ με βάση τις αντί­στοι­χες ευρω­παϊ­κές πρα­κτι­κές ενώ το ποσοστό εκμε­τάλ­λευ­σης του ανα­δό­χου θα κυμαί­νε­ται μεταξύ 30 και 60%, με σκοπό να δια­σφα­λί­ζε­ται το δημόσιο συμ­φέ­ρον, αλλά και το πρό­γραμμα να είναι ελκυ­στικό για τους ιδιώτες κατα­σκευα­στές να ανε­γεί­ρουν σύγ­χρο­νες ποιο­τι­κές κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες.

3. Πρό­γραμμα Κάλυψη

Αφορά την επέ­κταση της μίσθω­σης για επι­πλέον 3 χρόνια, άνω των 1.000 ιδιω­τι­κών κατοι­κιών που μισθώ­νο­νται ήδη στο πλαίσιο του προ­γράμ­μα­τος ΕΣΤΙΑ (και θα αρχί­σουν να ελευ­θε­ρώ­νο­νται στα­διακά από 31/12/2022) και τη διάθεσή τους ως κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες, από τη Γενική Γραμ­μα­τεία Κοι­νω­νι­κής Αλλη­λεγ­γύης και Κατα­πο­λέ­μη­σης της Φτώ­χειας, σε νέους, δικαιού­χους του Ελά­χι­στου Εγγυ­η­μέ­νου Εισο­δή­μα­τος 25-39 ετών. Το Δημόσιο ανα­λαμ­βά­νει και τις δαπάνες επι­σκευής των δια­με­ρι­σμά­των αυτών, όπου απαι­τεί­ται.

Το Υπουρ­γείο Εργα­σίας θα προ­σφέ­ρει για ακόμα τρία έτη στους ιδιο­κτή­τες των ακι­νή­των αυτών, το ίδιο ποσό ενοι­κίου που λάμ­βα­ναν από το πρό­γραμμα ΕΣΤΙΑ, από το απο­θε­μα­τικό της ΔΥΠΑ και θα παρέχει τα ακίνητα είτε δωρεάν σε ευά­λω­τους Έλληνες (κοι­νω­νική κατοι­κία), είτε με χαμηλό ενοίκιο (προσιτή κατοι­κία). Προ­τε­ραιό­τητα θα δοθεί στις μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες, τους τρί­τε­κνους και ιδιαί­τερα τους πολύ­τε­κνους που θα επι­λέ­γο­νται με αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια (μοριο­δό­τηση).

4. Πρό­γραμμα Ανα­και­νίζω – Ενοι­κιάζω για Κενά Σπίτια

Αφορά στην επι­δό­τηση ιδιο­κτη­τών ακι­νή­των για την εκτέ­λεση εργα­σιών επι­σκευής και ανα­καί­νι­σης κενών κατοι­κιών, οι οποίες θα δια­τε­θούν στη συνέ­χεια για μίσθωση του­λά­χι­στον 3 ετών.

Στο πρό­γραμμα που θα υλο­ποι­η­θεί από τη ΔΥΠΑ, εντάσ­σο­νται ιδιο­κτή­τες κατοι­κιών εμβαδού έως 100 τ.μ. σε αστικά κέντρα, οι οποίοι έχουν του­λά­χι­στον 50% της επι­καρ­πίας ή της πλήρους κυριό­τη­τας της κατοι­κίας και με οικο­γε­νειακό φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα έως 40.000€ και ακίνητη περιου­σία έως 300.000€. Η κατοι­κία πρέπει να είναι δηλω­μένη ως κενή στο Ε2 του τελευ­ταίου φορο­λο­γι­κού έτους. Διευ­κρι­νί­ζε­ται επίσης ότι κάθε δικαιού­χος μπορεί να κάνει αίτηση για μία μόνο κατοι­κία, ενώ δεν είναι επι­λέ­ξι­μοι όσοι έχουν εντα­χθεί στο πρό­γραμμα Εξοι­κο­νομώ.

Η επι­δό­τηση αφορά δαπάνες ανα­καί­νι­σης/ επι­σκευής, που απο­δει­κνύ­ο­νται με σχετικά τιμο­λό­για και φθάνει έως το 40% της δαπάνης, με ανώτατο όριο τα 10.000 ευρώ.

Αξιο­ποί­η­σης της περιου­σίας του Δημο­σίου

Πέραν αυτών, οι ρυθ­μί­σεις που απο­σκο­πούν στην επι­τά­χυνση αξιο­ποί­η­σης της Δημό­σιας περιου­σίας που περι­λαμ­βά­νο­νται στο νομο­σχέ­διο είναι:

1. Πολε­ο­δο­μική χρήση «Κοι­νω­νική Κατοι­κία»

Καθιε­ρώ­νε­ται νέα ειδική χρήση «Κοι­νω­νική Κατοι­κία», η οποία μπορεί να εντα­χθεί στις περισ­σό­τε­ρες γενικές χρήσεις (κατοι­κία, πολε­ο­δο­μικό κέντρο, κοι­νω­φε­λείς λει­τουρ­γίες κ.λπ.). Προ­βλέ­πε­ται ότι τα ακίνητα που ανήκουν στο Δημόσιο έχουν αυτο­δι­καίως και τη χρήση Κοι­νω­νι­κής Κατοι­κίας, εφόσον η γενική χρήση το επι­τρέ­πει.

Στόχος της ρύθ­μι­σης είναι να επι­τρα­πεί σε ανα­ξιο­ποί­ητα ακίνητα του Δημο­σίου να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν ως κοι­νω­νική κατοι­κία.

2. Ανά­κληση παρα­χω­ρή­σεων δημο­σίων ακι­νή­των που δεν έχουν εκπλη­ρώ­σει τον σκοπό της παρα­χώ­ρη­σης

Όλοι οι φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης καλού­νται να εξε­τά­σουν τις παρα­χω­ρή­σεις ακι­νή­των που έχουν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει, κατά χρήση ή κυριό­τητα, για την εκπλή­ρωση συγκε­κρι­μέ­νου δημό­σιου σκοπού. Εάν ο σκοπός δεν έχει εκπλη­ρω­θεί εντός 15ετίας από την παρα­χώ­ρηση, τότε ο φορέας υπο­χρε­ού­ται να την ανα­κα­λέ­σει, μετά από παροχή δίμηνης προ­θε­σμίας στον παρα­χω­ρη­σιούχο για να τεκ­μη­ριώ­σει την ανάγκη συνέ­χι­σης της παρα­χώ­ρη­σης. Έτσι, απε­λευ­θε­ρώ­νο­νται ακίνητα του δημο­σίου που σήμερα είναι δεσμευ­μένα χωρίς προ­ο­πτική αξιο­ποί­η­σης, για να αξιο­ποι­η­θούν ως κοι­νω­νική κατοι­κία.

3. Ταχεία δια­δι­κα­σία καθο­ρι­σμού απο­ζη­μί­ω­σης για ρυμο­το­μού­μενα ακίνητα, όταν εμπλέ­κε­ται το Δημόσιο

Στις ρυμο­το­μού­με­νες περιο­χές όπου υπάρ­χουν ακίνητα του δημο­σίου, ορί­ζε­ται η ταχεία δια­δι­κα­σία του παλαιού Κώδικα Ανα­γκα­στι­κών Απαλ­λο­τριώ­σεων Ακι­νή­των, για τον προσ­διο­ρι­σμό της απο­ζη­μί­ω­σης που οφεί­λε­ται εκα­τέ­ρω­θεν, προ­κει­μέ­νου να προ­κύ­ψουν σύντομα τα νέα όρια των οικο­πέ­δων.

Ειδι­κό­τερα θα γίνεται προ­σω­ρι­νός προσ­διο­ρι­σμός τιμής μονάδας με ταχεία δια­δι­κα­σία από το Μονο­με­λές Πρω­το­δι­κείο, η απο­ζη­μί­ωση θα κατα­βάλ­λε­ται από το Δημόσιο και έτσι το Δημόσιο θα αποκτά γρήγορα τα ρυμο­το­μού­μενα τμήματα.

4. Εισα­γωγή ρυθ­μί­σεων για τη στε­γα­στική απο­κα­τά­σταση των πυρό­πλη­κτων Ανα­το­λι­κής Αττικής (Μάτι)

Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας ανα­λαμ­βά­νει, αξιο­ποιώ­ντας δωρεά της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, την ανέ­γερση κατοι­κιών για τη στε­γα­στική απο­κα­τά­σταση των πυρό­πλη­κτων της Ανα­το­λι­κής Αττικής και οι Δήμοι Ραφήνας-Πικερμίου και Μαρα­θώ­νος ανα­λαμ­βά­νουν τη δια­χεί­ριση των κατοι­κιών και τη διανομή τους προς δικαιού­χους οικι­στές.