Έκθεση ΟΗΕ: Πανδημία και αλλεπάλληλες κρίσεις έφεραν τον κόσμο πέντε χρόνια πίσω

Αντι­μέ­τω­πος με μια πρω­τό­γνω­ρη σειρά κρί­σε­ων, κυ­ρί­ως αυτή της παν­δη­μί­ας COVID-19, ο κό­σμος πήγε πέντε χρό­νια πίσω σε ό,τι αφορά την αν­θρώ­πι­νη ανά­πτυ­ξη, σύμ­φω­να με έκ­θε­ση του ΟΗΕ.

Για πρώτη φορά από τη δη­μιουρ­γία του πριν από πε­ρισ­σό­τε­ρα από 30 χρό­νια, ο δεί­κτης αν­θρώ­πι­νης ανά­πτυ­ξης -που λαμ­βά­νει υπόψη του το προσ­δό­κι­μο ζωής, την εκ­παί­δευ­ση και το βιο­τι­κό επί­πε­δο- πα­ρου­σί­α­σε μεί­ω­ση δύο συ­νε­χό­με­να χρό­νια, το 2020 και το 2021, βάσει της έκ­θε­σης του Προ­γράμ­μα­τος Ανά­πτυ­ξης του ΟΗΕ (UNDP).

«Αυτό ση­μαί­νει ότι πε­θαί­νου­με νω­ρί­τε­ρα, εί­μα­στε λι­γό­τε­ρο μορ­φω­μέ­νοι και τα ει­σο­δή­μα­τά μας μειώ­νο­νται», εξή­γη­σε ο επι­κε­φα­λής του UNDP Αχίμ Στάι­νερ. «Με τις τρεις αυτές πα­ρα­μέ­τρους μπο­ρεί κά­ποιος να σχη­μα­τί­σει μια ει­κό­να για τον λόγο για τον οποίο οι άν­θρω­ποι αρ­χί­ζουν να νιώ­θουν απελ­πι­σμέ­νοι, αγα­να­κτι­σμέ­νοι, ανή­συ­χοι για το μέλ­λον», πρό­σθε­σε.

Την ώρα που ο δεί­κτης αυτός αυ­ξα­νό­ταν συ­νε­χώς επί δε­κα­ε­τί­ες, το 2021 μειώ­θη­κε στο επί­πε­δο του 2016, «σβή­νο­ντας» χρό­νια προ­ό­δου. Κύρια αιτία η COVID, αλλά και οι κλι­μα­τι­κές κα­τα­στρο­φές που αυ­ξά­νο­νται και οι κρί­σεις που δια­δέ­χο­νται η μία την άλλη χωρίς να δί­νουν πε­ρι­θώ­ριο στους λαούς να ανα­κάμ­ψουν.

«Έχου­με ζήσει κα­τα­στρο­φές και στο πα­ρελ­θόν, υπήρ­χαν συ­γκρού­σεις και στο πα­ρελ­θόν, αλλά η συσ­σώ­ρευ­ση όλων αυτών με τα οποία εί­μα­στε αντι­μέ­τω­ποι τώρα απο­τε­λεί ένα με­γά­λο πι­σω­γύ­ρι­σμα για την ανά­πτυ­ξη της αν­θρω­πό­τη­τας», υπο­γράμ­μι­σε ο Στάι­νερ.

Το πι­σω­γύ­ρι­σμα αυτό αφορά πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 90% των χωρών, αν και υπάρ­χουν δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις. Σε κα­λύ­τε­ρη θέση βρί­σκο­νται η Ελ­βε­τία, η Νορ­βη­γία και η Ισλαν­δία, ενώ στις τε­λευ­ταί­ες θέ­σεις του κα­τα­λό­γου το Νότιο Σου­δάν, το Τσαντ και ο Νί­γη­ρας.

Και την ώρα που κά­ποιες χώρες έχουν αρ­χί­σει να συ­νέρ­χο­νται από τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μί­ας, πολ­λές άλλες στη Λα­τι­νι­κή Αμε­ρι­κή, την υπο­σα­χά­ρια Αφρι­κή, τη νότια Ασία ή την Κα­ραϊ­βι­κή δεν είχαν τον χρόνο να ανα­κάμ­ψουν προ­τού πλη­γούν από μια νέα κρίση: τον πό­λε­μο στην Ου­κρα­νία.

«Ζο­φε­ρές προ­ο­πτι­κές»

Με τον πό­λε­μο αυτό να έχει τε­ρά­στιες επι­πτώ­σεις στην ενερ­γεια­κή και δια­τρο­φι­κή ασφά­λεια, «αναμ­φί­βο­λα οι προ­ο­πτι­κές για το 2022 είναι ζο­φε­ρές», εκτί­μη­σε ο Στάι­νερ. Η μεί­ω­ση του δεί­κτη αν­θρώ­πι­νης ανά­πτυ­ξης οφεί­λε­ται κυ­ρί­ως στη μεί­ω­ση του προσ­δό­κι­μου ζωής κατά πε­ρισ­σό­τε­ρο από ενά­μι­ση χρόνο από το 2019 ως το 2021 (από 71,4 χρό­νια το 2021 ένα­ντι 73 το 2019).

«Παρά τη ση­μα­ντι­κή ανά­καμ­ψη της οι­κο­νο­μί­ας το 2021 το προσ­δό­κι­μο ζωής εξα­κο­λου­θεί να μειώ­νε­ται», ση­μεί­ω­σε ο συ­ντά­κτης της έκ­θε­σης Πέδρο Κον­σεϊ­σάο στη διάρ­κεια συ­νέ­ντευ­ξης Τύπου, χα­ρα­κτη­ρί­ζο­ντας την τάση αυτή «πρω­τό­γνω­ρο σοκ». «Στις ΗΠΑ πα­ρα­τη­ρεί­ται μεί­ω­ση κατά δύο ετών του προσ­δό­κι­μου ζωής, σε άλλες χώρες η μεί­ω­ση είναι ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη», πρό­σθε­σε.

Η έκ­θε­ση πα­ρου­σιά­ζει έναν κόσμο και τους πο­λί­τες «ανα­στα­τω­μέ­νους» από τις κρί­σεις που συσ­σω­ρεύ­ο­νται και από την «αβε­βαιό­τη­τα» που προ­κα­λούν αυτές. «Οι άν­θρω­ποι έχουν χάσει την εμπι­στο­σύ­νη τους», ση­μεί­ω­σε ο Σταί­νερ φο­βού­με­νος ότι όλη αυτή «η αγα­νά­κτη­ση» θα οδη­γή­σει κά­ποιους σε ακραί­ες οδούς και τη βία.

«Δεν μπο­ρού­με να συ­νε­χί­σου­με με τους κα­νό­νες του παι­χνι­διού του προη­γού­με­νου αιώνα, που βα­σί­ζο­νταν στην οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη», πρό­σθε­σε. «Η αλ­λα­γή που έχου­με ανά­γκη απαι­τεί νέους δεί­κτες: μεί­ω­ση της χρή­σης του άν­θρα­κα, λι­γό­τε­ρες ανι­σό­τη­τες, πε­ρισ­σό­τε­ρη βιω­σι­μό­τη­τα …».

Η έκ­θε­ση προ­τεί­νει η πα­γκό­σμια κοι­νό­τη­τα να επι­κε­ντρω­θεί σε τρεις άξο­νες: επεν­δύ­σεις, κυ­ρί­ως στις ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας και στην προ­ε­τοι­μα­σία για μελ­λο­ντι­κές παν­δη­μί­ες, εγ­γυ­ή­σεις για την απορ­ρό­φη­ση των σοκ και και­νο­το­μί­ες για την ενί­σχυ­ση των ικα­νο­τή­των αντι­με­τώ­πι­σης μελ­λο­ντι­κών κρί­σε­ων.

Το UNDP ζητεί επί­σης να μην συ­νε­χι­στεί η τρέ­χου­σα τάση μεί­ω­σης της ανα­πτυ­ξια­κής βο­ή­θειας προς τις πιο ευά­λω­τες χώρες. «Θα ήταν με­γά­λο λάθος», το οποίο θα μειώ­σει «τις ικα­νό­τη­τές μας να ερ­γα­στού­με από κοι­νού», επέ­μει­νε ο Στάι­νερ, την ώρα μά­λι­στα που «η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, η φτώ­χεια, η κυ­βερ­νο­ε­γκλη­μα­τι­κό­τη­τα, οι παν­δη­μί­ες απαι­τούν να ερ­γα­στού­με όλοι μαζί ως πα­γκό­σμια κοι­νό­τη­τα».

Πηγές: AFP, ΑΠΕ-ΜΠΕ