Σε έξαρση οι απάτες μέσω Διαδικτύου στην Ελλάδα: Τα 10 βήματα για να προστατευτούμε

To 44,4% των Ελλήνων χρηστών του Δια­δι­κτύου, σύμφωνα με έρευνα της Kaspersky αντι­με­τώ­πισε κάποιας μορφής απειλή κατά την περίοδο Ιανουά­ριος – Μάρτιος 2022. Αυτό τοπο­θε­τεί την Ελλάδα, κατά την ίδια έρευνα, στη 2η θέση παγκο­σμίως όσον αφορά στους κιν­δύ­νους που συν­δέ­ο­νται με το σερ­φά­ρι­σμα στο δια­δί­κτυο, μόλις μία θέση πίσω από την Ουκρα­νία.

Τα παρα­πάνω στοι­χεία προ­κα­λούν προ­βλη­μα­τι­σμό τόσο για τον τρόπο που οι Έλληνες χρη­σι­μο­ποιούν το Δια­δί­κτυο όσο και για τις νέες, εξε­λιγ­μέ­νες απειλές που ελλο­χεύ­ουν από τους επι­τή­δειους. «Οι κακό­βου­λοι διαρκώς εφευ­ρί­σκουν νέους τρόπους εξα­πά­τη­σης των χρηστών και οι χρήστες από την πλευρά τους δεν έχουν ικα­νο­ποι­η­τική εκπαί­δευση να προ­λαμ­βά­νουν και να αντι­με­τω­πί­ζουν τις δια­δι­κτυα­κές απάτες», σημειώ­νει μιλώ­ντας στο kathimerini.gr η Υπεύ­θυνη Επι­κοι­νω­νίας του Ελλη­νι­κού κέντρου Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου του Ιδρύ­μα­τος Τεχνο­λο­γίας και Έρευνας, Κατε­ρίνα Ψαρου­δάκη.

Τι δεί­χνουν τα στοι­χεία στην Ελλάδα

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του Ελλη­νι­κού Κέντρου Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου, που έχει την πλήρη εικόνα για τις δια­δι­κτυα­κές απειλές στην Ελλάδα, οι οικο­νο­μι­κές απάτες απο­τε­λούν το 28% των καταγ­γε­λιών που δέχτηκε κατά το 2021 η ανοιχτή γραμμή καταγ­γε­λιών.

Όσον αφορά στους εφήβους, σύμφωνα με τα απο­τε­λέ­σματα έρευνας που διε­νήρ­γησε το κέντρο υπό την έγκριση του Υπουρ­γείου Παι­δείας και Θρη­σκευ­μά­των το 2021-2022 σε ένα δείγμα 5000 μαθητών ηλικίας από 12-18 ετών, θύμα δια­δι­κτυα­κής απάτης έχει πέσει το 10% των παιδιών που χρη­σι­μο­ποιούν το Δια­δί­κτυο.

Σημα­ντικό ποσοστό καταγ­γε­λιών αφο­ρούσε τα κοι­νω­νικά δίκτυα. Το 40% των καταγ­γε­λιών αφο­ρούσε κάτι που συνέβη στο Instagram και το 39% κάποια ενέρ­γεια στο Facebook.

Οι νέοι τρόποι εξα­πά­τη­σης των πολιτών μέσω Δια­δι­κτύου

Η κ. Ψαρου­δάκη υπο­γραμ­μί­ζει ότι σήμερα υπάρ­χουν πολλοί εξε­λιγ­μέ­νοι και ευφά­ντα­στοι τρόποι εξα­πά­τη­σης των πολιτών

μέσω Δια­δι­κτύου. «Υπάρχει το ενδε­χό­μενο ο χρήστης να κληθεί με κάποιο τρόπο να παρα­χω­ρή­σει μόνος του προ­σω­πικά δεδο­μένα (μέσω κάποιο email phising ή spearfishing), να μολυν­θεί η συσκευή του από κάποιο ιό που στόχο έχει να του κλέψει τα δεδο­μένα και πολλά άλλα. Συνήθως οι απάτες στο­χεύ­ουν σε κλοπή οικο­νο­μι­κών στοι­χείων αλλά πολύ συχνή είναι και η κλοπή δια­δι­κτυα­κής ταυ­τό­τη­τας με στόχο τη δημιουρ­γία ψεύ­τι­κων προφίλ και η μόλυνση της συσκευής του χρήστη με κάποιο ιό».

Σύμφωνα με τo Kaspersky Security Network κάθε φορά που οι χρήστες συν­δέ­ο­νται online, είναι πιθανό να εκθέ­τουν τις πλη­ρο­φο­ρίες που είναι απο­θη­κευ­μέ­νες στον υπο­λο­γι­στή τους σε ιούς και άλλα κακό­βουλα προ­γράμ­ματα. Αυτά μπορούν να διεισ­δύ­σουν στον υπο­λο­γι­στή ενώ ο χρήστης κατε­βά­ζει δωρεάν λογι­σμικό ή περι­η­γεί­ται σε ιστό­το­πους που έχουν παρα­βια­στεί από εγκλη­μα­τίες ή ορι­σμένα network worms. Τα τελευ­ταία μπορούν να διεισ­δύ­σουν στον υπο­λο­γι­στή μόλις αυτός συν­δε­θεί στο Δια­δί­κτυο, ακόμη και προτού ο χρήστης ανοίξει μια ιστο­σε­λίδα ή κατε­βά­σει ένα αρχείο.

Με τον τρόπο αυτό, οι εγκλη­μα­τίες του κυβερ­νο­χώ­ρου χρη­σι­μο­ποιούν δια­φο­ρε­τι­κές μεθό­δους για να διεισ­δύ­σουν σε συστή­ματα. Μία από τις πιο συνη­θι­σμέ­νες εξ αυτών είναι η εκμε­τάλ­λευση ευπα­θειών σε προ­γράμ­ματα περι­ή­γη­σης και τα plugin τους (drive-by download). Η «μόλυνση» σε αυτήν τη μορφή επί­θε­σης λαμ­βά­νει χώρα κατά την επί­σκεψη σε «μολυ­σμένο» ιστό­τοπο, χωρίς καμία παρέμ­βαση από τον χρήστη και εν αγνοία του.

Μία άλλη συχνή μέθοδος είναι η κοι­νω­νική μηχα­νική. Αυτές οι επι­θέ­σεις απαι­τούν τη συμ­με­τοχή του χρήστη. Ο χρήστης, δηλαδή, πρέπει να κατε­βά­σει ένα κακό­βουλο αρχείο στον υπο­λο­γι­στή του. Αυτό συμ­βαί­νει όταν οι απα­τε­ώ­νες κάνουν το θύμα να πιστέ­ψει ότι κατε­βά­ζει ένα νόμιμο πρό­γραμμα.

Το Ελλη­νικό κέντρο Ασφα­λούς Δια­δι­κτύου σε συνερ­γα­σία με την Αρχή κυβερ­νο­α­σφά­λειας του Υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης έχει κατα­γρά­ψει τους συνη­θέ­στε­ρους τρόπους δια­δι­κτυα­κής εξα­πά­τη­σης των πολιτών.

Μεταξύ αυτών συγκα­τα­λέ­γο­νται ενδει­κτικά οι εξής:

Απάτες για προ­σω­πικά δεδο­μένα και Κωδι­κούς: Οι απα­τε­ώ­νες χρη­σι­μο­ποιούν κάθε είδους ύπουλες προ­σεγ­γί­σεις για να κλέψουν τα προ­σω­πικά σας στοι­χεία. Μόλις απο­κτη­θούν, θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν την ταυ­τό­τητά σας για δόλιες δρα­στη­ριό­τη­τες.

Απάτες με ψεύ­τι­κες φιλαν­θρω­πίες: Οι απα­τε­ώ­νες υπο­δύ­ο­νται γνήσιες φιλαν­θρω­πι­κές οργα­νώ­σεις και ζητούν δωρεές ή επι­κοι­νω­νούν μαζί σας διεκ­δι­κώ­ντας τη συλλογή χρη­μά­των μετά από φυσικές κατα­στρο­φές ή μεγάλα γεγο­νότα.

Απάτες με απειλές και εκβια­σμούς: Οι απα­τε­ώ­νες θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν κάθε δυνατό μέσο, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της απειλής της ζωής σας ή της «πει­ρα­τείας» του υπο­λο­γι­στή σας, για να κλέψουν την ταυ­τό­τητά σας ή τα χρήματά σας.

Απάτες με ανα­πά­ντεχα κέρδη: Οι απα­τε­ώ­νες επι­νο­ούν πει­στι­κούς λόγους για να σας δώσουν ψεύ­τι­κες ελπίδες για κέρδη χρη­μά­των. Δεν υπάρ­χουν προ­γράμ­ματα γρή­γο­ρου πλου­τι­σμού, επο­μέ­νως σκέ­φτε­στε πάντα δύο φορές πριν παρα­δώ­σετε τα στοι­χεία ή τα χρηματά σας.

10 συμ­βου­λές για να προ­στα­τευ­τείτε

Στο ερώτημα για τους ποιους τρόπους προ­στα­σίας δια­θέ­τει ο μέσος καθη­με­ρι­νός χρήστης του Δια­δι­κτίου η κ. Ψαρου­δάκη παρα­θέ­τει δέκα απλές συμ­βου­λές.

Δια­τη­ρείτε πάντα ενη­με­ρω­μένη την ασφά­λεια του υπο­λο­γι­στή σας με λογι­σμικό προ­στα­σίας από κακό­βουλο λογι­σμικό και ένα καλό τείχος προ­στα­σίας. Αγο­ρά­στε υπο­λο­γι­στή και λογι­σμικό προ­στα­σίας malware μόνο από αξιό­πι­στες πηγές.

Χρη­σι­μο­ποι­ή­στε το λογι­σμικό ασφα­λείας σας για να εκτε­λέ­σετε έλεγχο κακό­βου­λου λογι­σμι­κού εάν πιστεύ­ετε ότι η ασφά­λεια του υπο­λο­γι­στή σας έχει παρα­βια­στεί.

Ασφα­λί­στε τα δίκτυα και τις συσκευές σας και απο­φύ­γετε τη χρήση δημό­σιων υπο­λο­γι­στών ή σημείων πρό­σβα­σης δημό­σιων WiFi για ενέρ­γειες που εμπε­ριέ­χουν πλη­κτρο­λό­γηση προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων.

Επι­λέξτε κωδι­κούς πρό­σβα­σης και PIN που θα ήταν δύσκολο να μαντέ­ψουν οι άλλοι και αλλά­ζετέ τα τακτικά. Μην τα απο­θη­κεύ­ετε στο τηλέ­φωνο ή τον υπο­λο­γι­στή σας.

Μην ανοί­γετε συνημ­μένα και μην κάνετε κλικ σε συν­δέ­σμους σε μηνύ­ματα ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου ή μηνύ­ματα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης που έχετε λάβει από αγνώ­στους – απλώς πατήστε δια­γραφή.

Να είστε προ­σε­κτι­κοί με τις δωρεάν λήψεις και την πρό­σβαση σε ιστό­το­πους, όπως μουσική, παι­χνί­δια, ταινίες και ιστό­το­πους για ενή­λι­κες. Μπορεί να εγκα­τα­στή­σουν επι­βλαβή προ­γράμ­ματα χωρίς να το γνω­ρί­ζετε.

Μην κάνετε κλικ σε συν­δέ­σμους ή μην ανοί­ξετε συνημ­μένα από μηνύ­ματα ηλε­κτρο­νι­κού ταχυ­δρο­μείου ή SMS που ισχυ­ρί­ζο­νται ότι προ­έρ­χο­νται από την τράπεζά σας ή άλλον αξιό­πι­στο οργα­νι­σμό και σας ζητούν να ενη­με­ρώ­σετε ή να επα­λη­θεύ­σετε τα στοι­χεία σας – απλώς δια­γράψτε τα .

Αν λάβετε κάποιο ύποπτο email kάντε μια ανα­ζή­τηση στο Δια­δί­κτυο χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τα ονόματα ή την ακριβή δια­τύ­πωση του email ή του μηνύ­μα­τος για να ελέγ­ξετε για τυχόν ανα­φο­ρές σε απάτη – πολλές απάτες μπορούν να εντο­πι­στούν με αυτόν τον τρόπο.

Ανα­ζη­τή­στε το σύμβολο ασφα­λείας. Οι ασφα­λείς ιστό­το­ποι μπορούν να ανα­γνω­ρι­στούν με τη χρήση του «https:» αντί του «http:» στην αρχή της διεύ­θυν­σης Δια­δι­κτύου ή ενός κλει­στού λου­κέ­του ή ενός εικο­νι­δίου χωρίς σπα­σί­ματα στην κάτω δεξιά γωνία του παρα­θύ­ρου του προ­γράμ­μα­τος περι­ή­γη­σής σας. Οι νόμιμοι ιστό­το­ποι που σας ζητούν να κατα­χω­ρί­σετε εμπι­στευ­τι­κές πλη­ρο­φο­ρίες είναι γενικά κρυ­πτο­γρα­φη­μέ­νοι για την προ­στα­σία των στοι­χείων σας.

Ποτέ μην παρέ­χετε τα προ­σω­πικά σας στοι­χεία, τα στοι­χεία της πιστω­τι­κής κάρτας ή του λογα­ρια­σμού σας στο δια­δί­κτυο, εάν λάβετε κλήση που ισχυ­ρί­ζε­στε ότι προ­έρ­χε­ται από την τράπεζά σας ή οποιον­δή­ποτε άλλο οργα­νι­σμό. Αντί­θετα, ζητήστε το όνομά τους και τον αριθμό επι­κοι­νω­νίας τους και κάντε έναν ανε­ξάρ­τητο έλεγχο με τον εν λόγω οργα­νι­σμό πριν καλέ­σετε ξανά.

«Εάν πιστεύ­ετε ότι έχετε πέσει θύμα απάτης επι­κοι­νω­νή­στε αμέσως με τον νόμιμο οργα­νι­σμό για να τον ενη­με­ρώ­στε για την απάτη, ώστε να προβεί στις απα­ραί­τητα βήματα μπλο­κα­ρί­σμα­τος καρτών ή και άλλων ενερ­γειών. Επίσης μπο­ρείτε να κάνετε καταγ­γε­λία στην Δίωξη Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος. Σας προ­τρέ­πουμε επίσης να ανα­φέ­ρετε τις απάτες στην Γραμμή καταγ­γε­λιών παρά­νο­μου περιε­χο­μέ­νου στο Δια­δί­κτυο μέσω της σελίδας ανα­φο­ράς απάτης www.safeline.gr. Αυτό μας βοηθά να προει­δο­ποιούμε τους ανθρώ­πους για τρέ­χου­σες απάτες, να παρα­κο­λου­θούμε τις τάσεις και να δια­κό­πτουμε τις απάτες όπου είναι δυνατόν. H SafeLine παρέχει επίσης οδηγίες για την προ­στα­σία σας από απάτες και πού να λάβετε βοήθεια» συμ­βου­λεύει η κ. Ψαρου­δάκη κατα­λή­γο­ντας ότι χρειά­ζε­ται πάντα σωστή και διαρκής ενη­μέ­ρωση από τους πολίτες.

Πηγή kathimerini.gr