Μια άλλη άποψη για το Προξενείο της Ελλάδος

Θεω­ρούσα ήσσονος σημα­σίας την διαμάχη για τη σημε­ρινή χρήση του προ­ξε­νείου της Ελλάδος στα χρόνια της Ιτα­λι­κής κατοχής, και έτσι αχρεί­α­στη η όποια δημόσια παρέμ­βαση μου. Έλα σου όμως που μια πρό­σφατη δημο­σί­ευση ξεχεί­λισε το ποτήρι αντοχής του θράσους κάποιων και μου ξύπνησε μνήμες αρκετά πρό­σφα­τες. Και επειδή αν αφήσεις ασχο­λί­α­στες τις όποιες πολι­τι­κές κορώνες των ήδη τοπο­θε­τη­μέ­νων από το λαό σε κάποιο χρο­νο­ντού­λαπο, τους δίνεις θάρρος να προ­σπα­θή­σουν να επα­νέλ­θουν ως τιμητές ρισκά­ρο­ντας να ξανά-λουστούμε τις πράξεις τους, θα ήθελα να τοπο­θε­τηθώ παρα­θέ­το­ντας και θυμί­ζο­ντας τα παρα­κάτω:

Από τον κάθε «Αρτέμη Μάτσα» που ενάντια στη λαϊκή απαί­τηση συνερ­γά­στηκε με τους καρε­κλο­κέ­νταυ­ρους των Αθηνών για να μας φορ­τώ­σουν ένα κτίριο σαν τον υπο­σταθμό της ΔΕΗ στη νέα Μαρίνα, δεν θα πάρουμε μαθή­ματα αισθη­τι­κής και παρέμ­βα­σης στον κτι­ριο­λο­γικό ιστό και την οργά­νωση της πόλης. Μας έδειξαν εμπρά­κτως την αισθη­τική και τον δημο­κρα­τι­σμό τους. Ας κάτσουν ήρεμα στη γωνίτσα τους, μιας και ο λαός τους βρήκε λιπο­βα­ρείς λόγω των πεπραγ­μέ­νων τους και απο­φάν­θηκε ότι «δεν δικαιού­νται πλέον δια να ομιλούν».

Και εν πάση περι­πτώ­σει, ο Μαυ­ρο­για­λου­ρος ήταν ένας έντιμος και φιλό­τι­μος χαρα­κτή­ρας – εξ ου και ο τίτλος της ταινίας «Υπάρχει και φιλό­τιμο»- που όταν αντι­λή­φθηκε την ανε­πάρ­κεια του, παραι­τή­θηκε. Τον χαρα­κτήρα που βλέπει στον καθρέ­φτη του ο κάθε «μαυ­ρι­σμέ­νος» από τον λαό επί­δο­ξος ξανά-διεκδικητής σωτήρας μέσα από το κόμμα, είναι αυτός που ενσάρ­κωνε ο αεί­μνη­στος Διο­νύ­σης Παπα­γιαν­νό­που­λος και τον λένε Κρούεζα…

Και μιας που μπήκα στον κόπο, ας ανα­φερθώ και στο περί της χρήσης του κτιρίου προ­κύ­ψαν «μέγιστο» θέμα. Κατ’ αρχήν ας είμαστε έντιμοι και ας κυριο­λε­κτούμε. Η δια­χει­ρι­στές των απο­βλή­των, επι­τε­λούν ύψιστο λει­τούρ­γημα που αφορά την πρόληψη της υγείας μας, όπως και οι Γιατροί για την απο­κα­τά­σταση της. Αυτοί που για τους δικούς τους λόγους θέλουν να μειώ­σουν τους πρώτους θεω­ρώ­ντας τους μέρος των σκου­πι­διών, μας δίνουν το δικαί­ωμα να πιστεύ­ουμε ότι θεωρούν τους Για­τρούς μέρος της αρρώ­στιας… Έλεος.

Το να δώσεις χρήση Μου­σείου η «Πολι­τι­στι­κού Κέντρου» σε ένα κτίριο, είναι μια εύκολη «ανέξοδη» άποψη. Ποιος αλώστε θα αντι­τα­χθεί στη δημιουρ­γία μιας κοι­τί­δας πολι­τι­σμού;

Έλα όμως που η λει­τουρ­γία του δεν είναι καθόλου ανέξοδη. Και επειδή «Δει δη χρη­μά­των για τα δέοντα ω άνδρες Ρόδιοι», και επειδή δεν είμαστε η Φλω­ρε­ντία των Μεδίκων (δηλαδή οταν οι Μέδικοι είχαν χρήματα και πλή­ρω­ναν) στο τέλος σίγουρα δεν θα φέρουμε μιάν άλλη «Ανα­γέν­νηση». Θα κλείσει και θα καταρ­ρεύ­σει και το κτίριο και η Αίγλη του και θα κατα­ντή­σει άλλο ένα Εθνικό θέατρο…

Τα κτίρια είναι σύνθεση υλικών κατα­σκευών για την ικα­νο­ποί­ηση των ανθρω­πί­νων αναγκών στο χώρο. Αυτά καθαυτά είναι άψυχα, αλλά σίγουρα διε­γεί­ρει θετικά ή αρνη­τικά τον ψυχισμό των ανθρώ­πων που στην δρα­στη­ριό­τητα τους είχαν κάποια σχέση με αυτά.

Η Caserma Reggina ήταν ένας μισητός στρα­τώ­νας για τους υπό­δου­λους Ροδίτες, όμως το ίδιο κτίριο είναι το σημε­ρινό Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου, αγαπητό στους απο­γό­νους τους.

Στην προ­κεί­ψασα αντι­πα­ρά­θεση χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε έντονα αυτός ο συναι­σθη­μα­τι­κός φόρτος. Η δρα­στη­ριό­τητα των ανθρώ­πων στο κτίριο, πράγ­ματι λει­τούρ­γησε ως ένας Φάρος στη πορεία προς τη λευ­τε­ριά, εκπέ­μπο­ντας ελπίδα στους υπό­δου­λους. Που παρά το μικρό του μέγεθος, ως ένας Δαυίδ αντι­στε­κό­ταν στα παρα­κεί­μενα μισητά κτίρια Γολιάθ που ανή­γειρε ο Ιταλός κατα­κτη­τής. Το Teatro Puccini, Il comando della Marina, La Casa del Fascio Il Palazzo del governo Il Palazzo delle Forze Armate La chiesa di San Giovanni και όλα τα άλλα κτίρια της οδού Foro Italico.

Απε­λευ­θε­ρω­θή­καμε. Και αντί σύμφωνα με τα παρα­πάνω συναι­σθή­ματα να τα κατε­δα­φί­σουμε ως μισητά δημιουρ­γή­ματα του κατα­κτητή, για να ανα­δει­χθεί και να πάρει το κτίριο του Προ­ξε­νείου της Ελλάδος την ανάσα που τόσα χρόνια του στε­ρού­σαν, τους αλλά­ξαμε τα ονόματα και στρογ­γυ­λο­κα­θί­σαμε σε αυτά. Ιδιαί­τερα το «Σπίτι του Φασι­σμού» (La Casa del Fascio) έγινε Δημαρ­χείο και βολεύ­τη­καν μια χαρά οι μετέ­πειτα Δήμαρ­χοι, πρό­ε­δροι και μέλη των Δημο­τι­κών συμ­βου­λίων, χωρίς να δεί­χνουν να επη­ρε­ά­ζο­νται διόλου από την πρότερη απαίσια χρήση του.

Και για μένα πολύ καλά κάναμε…

Κλεί­νο­ντας θα ανα­φερθώ στην ουσία για τον προ­βλη­μα­τι­σμό περί της πόλης.

Το κάθε κτίριο στην πόλη δεν είναι ένα «μονα­χικό μικρό σπίτι στο λιβάδι». Είναι ένα μέρος ενός ζωντα­νού ιστού, με όλα τα κτίρια που την απο­τε­λούν να έχουν τη σημασία τους. Ιδιαί­τερη δε βαρύ­τητα έχουν τα δημόσια κτίρια όπως και οι δημό­σιοι ανοι­χτοί χώροι.

Η σχέση στη χρήση τους επι­τυγ­χά­νε­ται δια μέσου ρυθ­μι­στι­κών σχεδίων. Και είναι από­λυ­της προ­τε­ραιό­τη­τας η κάθε πόλη να έχει στό­χευση λει­τουρ­γείας και ανά­πτυ­ξης, να βελ­τιώ­νε­ται συνεχώς, για να δια­βιούν οι πολίτες της διαρκώς καλ­λί­τερα. Και στο διάβα του χρόνου να αλλάζει στό­χευση, γιατί ο κόσμος αλλάζει. Αυτή δε η αλλαγή πρέπει να είναι απο­τέ­λε­σμα ενός διαρ­κούς εποι­κο­δο­μη­τι­κού δημό­σιου δια­λό­γου, που σίγουρα δεν έχει καμία σχέση με το είδος της προ­κεί­ψα­σας αντι­πα­ρά­θε­σης. Είναι ένας διά­λο­γος που δεν γίνεται εποι­κο­δο­μη­τικά στη δική μας πόλη και αυτό το γεγονός μας πονάει πολύ σαν πολίτες. Πολύ περισ­σό­τερο αν έχουμε την ιδιό­τητα του Αρχι­τέ­κτονα.

Σε αυτό το διάλογο στην ερώτηση «Που πάει η πόλη;», θα πρό­ε­κυ­πτε εύκολα η απά­ντηση: Όπου την πάει ο αυτό­μα­τος πιλότος… Κατά καιρούς διορ­θώ­νε­ται η πορεία της μερικές μοίρες δεξιά η αρι­στερά, με γνώμονα το οικο­νο­μικό όφελος…

Σε αυτό το διάλογο θα προ­έ­κει­πτε εύκολα η άποψη, ότι είναι ύψιστη ύβρης προς την πόλη η περί­φραξη και η αποκοπή από τον ιστό της, του αρχαιο­λο­γι­κού πάρκου του Μόντε Σμιθ.

Η χυδαία υφαρ­παγή ενός σημα­ντι­κού ελεύ­θε­ρου δημό­σιου πολι­τι­στι­κού χώρου, που η χυδαιό­τητα της μπορεί να συγκρι­θεί μόνον και ται­ρια­στά με την αισθη­τική των δυο εκδο­τη­ρίων για την πληρωμή εισι­τη­ρίου, κάθε φορά που ο κάθε Ροδίτης θα θέλει να συνα­ντη­θεί με την ιστορία του. Και βρα­χί­ο­νας της υφαρ­πα­γής είναι κάποιοι «ευαί­σθη­τοι», που συνυ­πο­γρά­φουν ως απα­ρά­δε­κτη τη σημε­ρινή χρήση του πρώην Ελλη­νι­κού Προ­ξε­νείου…

Δεν είναι τυχαίο που σε αυτή την αντι­πα­ρά­θεση δεν συμ­με­τέ­χουν Αρχι­τέ­κτο­νες.

Συμ­με­τέ­χουν πολι­τι­κοί που αντι­πα­ρα­τί­θε­νται και διά­φο­ροι άλλοι άσχετοι…. Ξεφύ­γαμε λίγο από τους κάθε λογής Λοι­μο­ξιο­λό­γους και μας προ­έ­κυ­ψαν κάθε λογής χωρο­τά­κτες….

Νικό­λαος Κου­μνά­κης

Αρχι­τέ­κτο­νας και

Πολι­τι­κός Μηχα­νι­κός