Από τις πρόχειρες αλλαγές στις ΑΣΤΕ σε μια ουσιαστική μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης

Η βελ­τί­ω­ση της ποιό­τη­τας του του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος και κατ’ επέ­κτα­ση της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης του νη­σιού μας, έχει ως αφε­τη­ρία και την (διαρ­κώς ανα­με­νό­με­νη) ανα­βάθ­μι­ση των εκ­παι­δευ­τι­κών του­ρι­στι­κών δομών και των προ­γραμ­μά­των σπου­δών τους, με κο­ρω­νί­δα την ΑΣΤΕΡ.

Ωστό­σο, η δη­μο­σί­ευ­ση της από­φα­σης (ΦΕΚ Β’ 20552/15.10.2025) του Υπουρ­γεί­ου Του­ρι­σμού για την αιφ­νί­δια αλ­λα­γή του προ­γράμ­μα­τος σπου­δών στις Ανώ­τε­ρες Σχο­λές Του­ρι­σμού (ΑΣΤΕ), με επι­στρο­φή στο τριε­τές μο­ντέ­λο από το ακα­δη­μαϊ­κό έτος 2025–2026, ανέ­δει­ξε για μία ακόμη φορά ένα δο­μι­κό πρό­βλη­μα της ελ­λη­νι­κής εκ­παί­δευ­σης: τη λο­γι­κή των απο­σπα­σμα­τι­κών, πρό­χει­ρων και εσω­στρε­φών αλ­λα­γών χωρίς συ­νο­λι­κό σχε­δια­σμό.

Οι φοι­τη­τές που ει­σή­χθη­σαν φέτος στις σχο­λές της Ρόδου και του Αγίου Νι­κο­λά­ου επέ­λε­ξαν τις ΑΣΤΕ γνω­ρί­ζο­ντας ότι πρό­κει­ται για τε­τρα­ε­τές πρό­γραμ­μα σπου­δών. Επο­μέ­νως, τι θα γίνει με τα επαγ­γελ­μα­τι­κά τους δι­καιώ­μα­τα και τη δυ­να­τό­τη­τα με­τα­πτυ­χια­κών; Με μια διοι­κη­τι­κή πράξη, βρί­σκο­νται ξαφ­νι­κά μπρο­στά σε ένα δια­φο­ρε­τι­κό πλαί­σιο, χωρίς δια­βού­λευ­ση, χωρίς με­τα­βα­τι­κή ρύθ­μι­ση, χωρίς ακα­δη­μαϊ­κή ή επαγ­γελ­μα­τι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση. Το ζή­τη­μα δεν είναι μόνο η αλ­λα­γή κα­θαυ­τή (μπο­ρεί κα­νείς να συ­ζη­τή­σει τα υπέρ και τα κατά ενός τριε­τούς κύ­κλου του­ρι­στι­κών σπου­δών), αλλά ο τρό­πος με τον οποίο λαμ­βά­νο­νται οι απο­φά­σεις για το εκ­παι­δευ­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο στη χώρα.

Η εκ­παί­δευ­ση, ιδίως η ανώ­τε­ρη και ανώ­τα­τη, δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί με λο­γι­κή διοι­κη­τι­κής εγκυ­κλί­ου. Το Πρό­γραμ­μα Σπου­δών δεν είναι απλώς ζή­τη­μα διάρ­κειας ή ωρών δι­δα­σκα­λί­ας. Χρειά­ζε­ται επι­στη­μο­νι­κό σχε­δια­σμό. Είναι ζή­τη­μα παι­δα­γω­γι­κού προ­σα­να­το­λι­σμού, συ­νά­φειας με τις ανά­γκες της αγο­ράς, και συ­νο­χής με το ευ­ρύ­τε­ρο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα. Κι εκεί ακρι­βώς πά­σχου­με: δεν υπάρ­χει ένα στα­θε­ρό, εξε­λισ­σό­με­νο πλαί­σιο που να συν­δέ­ει τις σπου­δές με τις δε­ξιό­τη­τες, την επι­στη­μο­νι­κή πρό­ο­δο και τις ανά­γκες της κοι­νω­νί­ας.

Η αλ­λα­γή στις ΑΣΤΕ είναι ένα ακόμη σύμ­πτω­μα του ίδιου προ­βλή­μα­τος που τα­λα­νί­ζει και τη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση: η συ­ζή­τη­ση πε­ριο­ρί­ζε­ται στο «πώς μπαί­νου­με» και όχι στο «τι και γιατί μα­θαί­νου­με». Η Ελ­λά­δα χρειά­ζε­ται έναν εκ­συγ­χρο­νι­σμό των εκ­παι­δευ­τι­κών προ­γραμ­μά­των με επί­κε­ντρο τη συ­νά­φεια, τη συ­νέ­χεια και τη μά­θη­ση, όχι την τυ­χαία ανα­διά­τα­ξη δομών.

Αυτό ση­μαί­νει να ξε­κι­νή­σου­με από τη βάση:

Να κα­θο­ρι­στεί ένα στα­θε­ρό πλαί­σιο δε­ξιο­τή­των για κάθε επί­πε­δο σπου­δών, που να εξα­σφα­λί­ζει ορι­ζό­ντια συ­νο­χή (από το Λύ­κειο ως τις επαγ­γελ­μα­τι­κές σχο­λές και τα ΑΕΙ).

Να συν­δε­θούν οι σχο­λές του­ρι­σμού με το πραγ­μα­τι­κό του­ρι­στι­κό οι­κο­σύ­στη­μα (τόπο, ξε­νο­δο­χεία, πε­ρι­φέ­ρειες, φο­ρείς, και­νο­τό­μες επι­χει­ρή­σεις) ώστε τα προ­γράμ­μα­τα να βα­σί­ζο­νται σε ανά­γκες της αγο­ράς και όχι σε διοι­κη­τι­κές απο­φά­σεις.

Να εν­σω­μα­τω­θούν στο πρό­γραμ­μα πρα­κτι­κές μά­θη­σης μέσω έργων (project-based learning), του­ρι­στι­κή αει­φο­ρία, ψη­φια­κές τε­χνο­λο­γί­ες και με­λέ­τες δια­χεί­ρι­σης εμπει­ρί­ας των επι­σκε­πτών.

Να δια­σφα­λι­στεί θε­σμι­κή συ­νέ­χεια: κάθε αλ­λα­γή προ­γράμ­μα­τος να συ­νο­δεύ­ε­ται από τεκ­μη­ρί­ω­ση, δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση και επαρ­κή με­τα­βα­τι­κή πε­ρί­ο­δο.

Μόνο έτσι θα απο­κτή­σει νόημα ο όρος «εκ­συγ­χρο­νι­σμός». Διότι, όσο οι απο­φά­σεις λαμ­βά­νο­νται με όρους επι­κοι­νω­νί­ας και όχι παι­δεί­ας, τόσο η εκ­παί­δευ­ση θα πα­ρα­μέ­νει ένα διοι­κη­τι­κό πεδίο πει­ρα­μα­τι­σμού, χωρίς κα­τεύ­θυν­ση και χωρίς εμπι­στο­σύ­νη.

Η πε­ρί­πτω­ση των ΑΣΤΕ δεν είναι απλώς μια ατυ­χής από­φα­ση για δύο σχο­λές του­ρι­σμού. Είναι ένα ακόμη κα­μπα­νά­κι για το πώς αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε τη σχέση μας με τη γνώση. Αν θέ­λου­με μια Ελ­λά­δα που να στη­ρί­ζε­ται στη γνώση και την και­νο­το­μία, χρεια­ζό­μα­στε πο­λι­τι­κή εκ­παί­δευ­σης και όχι δια­χεί­ρι­ση εκ­παι­δευ­τι­κών «προ­γραμ­μά­των».

Το στοί­χη­μα δεν είναι να αλ­λά­ξου­με πάλι το σχήμα, αλλά να αλ­λά­ξου­με επι­τέ­λους τη φι­λο­σο­φία!

Θα­νά­σης Βυ­ρί­νης

Μα­θη­μα­τι­κός και πρ. Αντι­δή­μαρ­χος Του­ρι­σμού