Κατάδυση στα μυστήρια της Νισύρου – Βουτιά με καρχαρίες στον κρατήρα της Στρογγύλης

Της Παρα­σκευής Νομικού,

ανα­πλη­ρώ­τριας Καθη­γή­τριας Φυσικής Γεω­γρα­φίας και Γεω­λο­γι­κής Ωκε­α­νο­γρα­φίας από το Εργα­στή­ριο Φυσικής Γεω­γρα­φίας, ΕΚΠΑ

Ο Δήμος Νισύρου κατέ­θεσε τον φάκελο υπο­ψη­φιό­τη­τας για να εντα­χθεί η Νίσυρος στο δίκτυο των Παγκό­σμιων Γεω­πάρ­κων της UNESCO με τη στήριξη συνερ­γα­τών από το Διεθνές Πανε­πι­στή­μιο της Ελλάδας (Καθη­γη­τής Εμα­νου­λού­δης Δ.), το ΕΚΠΑ (Καθη­γη­τής Νάστος Π. και Αναπλ. Καθη­γή­τρια Νομικού Π., Μεταπτ. φοι­τή­τρια Νικολή Ελι­σά­βετ, Γεω­λό­γος Πανού­σης Δ.) και της Πανε­πι­στη­μια­κής Έδρας UNESCO Con – E – Ect. αλλά και της τοπικής κοι­νω­νίας της Νισύρου.

Tο Nisyros aUGGp (Γεω­πάρκο της Νισύρου) είναι ένα νησιω­τικό γεω­πάρκο στο Νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο που παρου­σιά­ζει εκπλη­κτικά γεω­λο­γικά, φυσικά και πολι­τι­στικά χαρα­κτη­ρι­στικά, τα οποία το καθι­στούν ιδανικό υπο­ψή­φιο για το δίκτυο των Παγκό­σμιων Γεω­πάρ­κων της UNESCO. Στην έκτασή του περι­λαμ­βά­νει τη Νίσυρο και τις μικρό­τε­ρες νησίδες Παχειά, Περ­γούσα, Κον­δε­λιούσα και Στρογ­γύλη, μαζί με το θαλάσ­σιο χώρο που παρεμ­βάλ­λε­ται μεταξύ τους. Βρί­σκε­ται στο νοτιο­α­να­το­λικό άκρο του Ηφαι­στεια­κού Τόξου του Νοτίου Αιγαίου, ενός από τα πιο σημα­ντικά και ενεργά τόξα στον κόσμο και ως εκ τούτου χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από ένα μονα­δικό χερσαίο και υπο­θα­λάσ­σιο φυσικό τοπίο.

Το κυρίως νησί αλλά και η καρδιά του γεω­πάρ­κου, η Νίσυρος, είναι ένα υπαί­θριο γεω­λο­γικό εργα­στή­ριο που δίνει τη δυνα­τό­τητα, όχι μόνο σε επι­στή­μο­νες από διά­φο­ρους κλάδους εξει­δί­κευ­σης αλλά και στους απλούς επι­σκέ­πτες, να βιώσουν την εμπει­ρία ενός ενεργού ηφαι­στείου από κοντά, να ανα­κα­λύ­ψουν τα διάφορα ηφαι­στειακά προ­ϊ­ό­ντα που συν­θέ­τουν τη γεω­λο­γική του ιστορία, να εντο­πί­σουν και να ανα­γνω­ρί­σουν του πέντε εκρη­κτι­κούς κύκλους, ακόμα και να περ­πα­τή­σουν στον πυθμένα ενός από τους μεγα­λύ­τε­ρους υδρο­θερ­μι­κούς κρα­τή­ρες στον κόσμο (Στέ­φα­νος) και να αφου­γκρα­στούν τον παλμό της Γης κάτω από τα πόδια τους.

Δια­θέ­τει ένα αντι­προ­σω­πευ­τικό παρά­δειγμα καλ­δέ­ρας, στο εσω­τε­ρικό της οποίας έχουν διεισ­δύ­σει ηφαι­στεια­κοί δόμοι και έχουν πλη­ρώ­σει το δυτικό τμήμα της, το πεδίο με τους υδρο­θερ­μι­κούς κρα­τή­ρες στο Λακκί, ηφαι­στειακά προ­ϊ­ό­ντα όπως εντυ­πω­σιακά στρώ­ματα λάβας δια­φό­ρων χημικών συστά­σεων, τέφρας και πυρο­κλα­στι­κών, λαιμούς λάβας αλλά και περιο­χές από όπου εκλύ­ε­ται θερμός ατμός.

Κατά μήκος της ακτο­γραμ­μής υπάρχει ένας σημα­ντι­κός αριθμός από θερμές πηγές, άμεσα συν­δε­δε­μέ­νες με τη μακρά παρά­δοση του νησιού σχετικά με θερμά λουτρά και σπα, κάτι που από μόνο του έχει δώσει το κίνητρο στην ομάδα του γεω­πάρ­κου να ανα­βιώ­σει τις παλιές εκείνες εποχές προ­σπα­θώ­ντας να επα­να­λει­τουρ­γή­σει τα δημόσια ιαμα­τικά λουτρά.

Ένα φαντα­στικό δίκτυο περι­πα­τη­τι­κών δια­δρο­μών (μονο­πα­τιών) αλλά και 23 μονα­δι­κοί γεώ­το­ποι περι­μέ­νουν τόσο τους επι­σκέ­πτες, ώστε να τους δώσουν τη δυνα­τό­τητα εύκολης και χαλαρής εξε­ρεύ­νη­σης του φυσικού τοπίου, όσο και τον τοπικό πλη­θυ­σμό, ώστε να τους βοη­θή­σουν να ανα­κα­λύ­ψουν και να εκτι­μή­σουν εκ νέου το μέρος που απο­κα­λούν σπίτι τους.

Η υπο­θα­λάσ­σια περιοχή του γεω­πάρ­κου βρί­σκε­ται διαρκώς στο επί­κε­ντρο διεθνών επι­στη­μο­νι­κών ερευνών που έχουν ως αντι­κεί­μενο την εξε­ρεύ­νηση ενεργών ηφαι­στεια­κών περι­βαλ­λό­ντων αλλά και την εξέλιξή τους. Οι έρευνες αυτές έχουν απο­κα­λύ­ψει μονα­δι­κές υπο­θα­λάσ­σιες ηφαι­στεια­κές δομές όπως κρα­τή­ρες, δόμοι λάβας, ρωγμές αλλά και μια προϊ­στο­ρική καλδέρα, ονόματι Άβυσσος (λόγω του μεγάλου βάθους στο οποίο βρί­σκε­ται, έως και 700 μέτρα), από όπου έλαβε ίσως χώρα η μεγα­λύ­τερη ηφαι­στειακή έκρηξη που έχει γνω­ρί­σει η Ανα­το­λική Μεσό­γειος πριν από 161000 χρόνια.

Υπάρ­χουν δύο διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νες περιο­χές του δικτύου Natura 2000, που περι­λαμ­βά­νουν πλήρως την έκταση του γεω­πάρ­κου και προ­στα­τεύ­ουν την πλούσια βιο­ποι­κι­λό­τητα του νησιού, με τα 450 είδη χλω­ρί­δας, τα 85 είδη πανίδας και τα 7 είδη ερπετών, όπως επίσης μερικά από τα πιο καθη­λω­τικά γεω­λο­γικά μνημεία. Υπάρ­χουν επίσης 3 κατα­φύ­για άγριας ζωής, ανα­γνω­ρι­σμένα σε εθνικό επίπεδο. Είδη που κιν­δυ­νεύ­ουν όπως η ενδη­μική Καμπα­νούλα νισυριά, που εντο­πί­ζε­ται μόνο στη Νίσυρο, το Pinna nobilis και η φώκια Monachus monachus, όλα αυστηρά προ­στα­τεύ­ο­νται από τους διεθνής και εθνι­κούς φορείς. Η ανα­γνώ­ριση της Νισύρου ως Παγκό­σμιο Γεω­πάρκο UNESCO όχι μόνο θα υπο­στη­ρί­ξει αλλά θα ανα­δεί­ξει περαι­τέρω τους στόχους των υπό προ­στα­σία περιο­χών, κάτι που θα ευνο­ή­σει την ανά­πτυξη όλων των ειδών ζωής απευ­θείας στο φυσικό τους περι­βάλ­λον αλλά και θα θέσει τα θεμέλια για τη σωστή εκπαί­δευση του­ρι­στών και μόνιμου πλη­θυ­σμού προς την κατεύ­θυνση του σεβα­σμού, της προ­στα­σίας και της ομαλής συμ­βί­ω­σης με την άγρια ζωή.

Η πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά της περιο­χής του γεω­πάρ­κου είναι επίσης αξιο­ση­μεί­ωτη, καθώς παρά το μικρό της μέγεθος βρί­σκε­ται σε καθε­στώς διαρ­κούς κατοί­κη­σης για χιλιε­τίες. Άμεσα συν­δε­δε­μένη με το μύθο της Γιγα­ντο­μα­χίας και τη μάχη μεταξύ του γίγαντα Πολυ­βώτη και του Ποσει­δώνα, η περιοχή όχι μόνο κατέχει περί­ο­πτη θέση στην παγκο­σμίου φήμης Ελλη­νική Μυθο­λο­γία αλλά έχει κλη­ρο­νο­μή­σει τμήματα της πολι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας άλλων λαών, που στο πέρασμα του χρόνου την κατέ­κτη­σαν και έθεσαν υπό έλεγχο. Φοβερά κάστρα, όπως το Παλαιό­κα­στρο – ένα από τα πιο καλο­δια­τη­ρη­μένα Ελλη­νικά φρούρια που υπάρ­χουν – το κάστρο του Μαν­δρα­κίου, απο­μει­νά­ρια αρχαίων οικι­σμών αλλά και εκκλη­σίες και μονα­στή­ρια από τη Βυζα­ντινή εποχή, έχουν απο­κρυ­σταλ­λώ­σει την ιστορία της περιο­χής και πλέον τρο­φο­δο­τούν τις παρα­δό­σεις, τα έθιμα και γενικά την απτή και άυλη πολι­τι­σμική κλη­ρο­νο­μιά των ντόπιων πλη­θυ­σμών. Αυτές οι παρα­δό­σεις όπως και η γενική πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του τόπου, περι­μέ­νουν τη στιγμή που θα πάψουν να περιο­ρί­ζο­νται σε αυτή τη μικρή γωνιά της Δωδε­κα­νή­σου και θα δια­δο­θούν σε ολό­κληρο τον κόσμο, μέσα από την ανά­δειξη της περιο­χής σε Παγκό­σμιο Γεω­πάρκο UNESCO.

Η ανά­πτυξη κατάλ­λη­λων και σύγ­χρο­νων του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών, οι εκπαι­δευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, οι συνερ­γα­σίες με γει­το­νικά Παγκό­σμια Γεω­πάρκα UNESCO, η βελ­τί­ωση των ήδη υπαρ­χό­ντων υπο­δο­μών σε συν­δυα­σμό με μια δυνα­μική ομάδα δια­χεί­ρι­σης που ενσω­μα­τώ­νει πλήρως τον τοπικό πλη­θυ­σμό στη δια­δι­κα­σία λήψης απο­φά­σεων, θα ενι­σχύ­σουν σημα­ντικά την υπο­ψη­φιό­τητα της Νισύρου. Επίσης, το υπάρχων εκπαι­δευ­τικό και του­ρι­στικό υλικό, (εκδό­σεις, φυλ­λά­δια, ταμπέ­λες, πινα­κί­δες και χάρτες) σε συν­δυα­σμό με τη λει­τουρ­γία ενός νέου, μοντέρ­νου και φιλικού προς το χρήστη website (www.nisyrosgeopark.gr), την ανά­πτυξη εφαρ­μο­γής για κινητά και τη συντή­ρηση προ υπαρ­χό­ντων εκπαι­δευ­τι­κών πολυ­μέ­σων, όπως το Story Map, υπο­δει­κνύ­ουν την ήδη ώριμη επι­κοι­νω­νία του γεω­πάρ­κου με το ευρύ κοινό. Η πρό­σβαση στο γεω­πάρκο γίνεται με καρα­βάκι από τη γει­το­νική Κω, στην οποία οι επι­σκέ­πτες μπορούν να φτάσουν είτε με το πλοίο της γραμμής από τον Πειραιά είτε με αερο­πλάνο. Το οδικό δίκτυο της Νισύρου είναι καλά ανε­πτυγ­μένο και μαζί με το δίκτυο μονο­πα­τιών δίνουν την ευκαι­ρία στους επι­σκέ­πτες να επι­σκε­φτούν και την πιο απο­μα­κρυ­σμένη περιοχή του.

Εξω­πραγ­μα­τική ομορφιά, μονα­δική γεω­ποι­κι­λό­τητα και πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά όπως και ασύ­γκριτη επι­στη­μο­νική αξία, το γεω­πάρκο της Νισύρου τα έχει όλα. Οι αφο­σιω­μέ­νες ομάδες ανθρώ­πων που το λει­τουρ­γούν, διοι­κη­τική και επι­στη­μο­νική, δου­λεύ­ουν διαρκώς με σκοπό να βελ­τιώ­σουν, να και­νο­το­μή­σουν και να κινη­το­ποι­ή­σουν όλους τους εμπλε­κό­με­νους στο έργο, ώστε να ευθυ­γραμ­μι­στούν με την απο­στολή και τους στόχους του Παγκό­σμιου Δικτύου Γεω­πάρ­κων. Δηλαδή, να προ­ω­θή­σουν τη σύνδεση ανάμεσα στη γεω­λο­γική κλη­ρο­νο­μιά και όλες τις άλλες πτυχές της φυσικής και πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της περιο­χής, υπο­δει­κνύ­ο­ντας έτσι ότι η γεω­ποι­κι­λό­τητα απο­τε­λεί τη βάση για όλα τα οικο­συ­στή­ματα αλλά και τη βάση της ανθρώ­πι­νης αλλη­λε­πί­δρα­σης με το τοπίο.

Πηγή newscenter.gr