«Κρίνεται επιβεβλημένη η συνεργασία μεταξύ του εμπορίου και του τουρισμού»

«Η παν­δη­μία, μας έδειξε τον δρόμο για τις αλλαγές που πρέπει να συντε­λε­στών σε υπο­δο­μές, επι­χει­ρή­σεις και νοο­τρο­πία».

Αυτό τονίζει σε συνέ­ντευξή του στη «δημο­κρα­τική» ο αντι­πρό­ε­δρος της ΕΣΕΕ κ. Νίκος Μπόνης, ενώ ανα­φέ­ρε­ται και στο νέο τοπίο που δια­μορ­φώ­νε­ται στην επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και στην επι­στροφή στην κανο­νι­κό­τητα.

• Κύριε Μπόνη, να ξεκι­νή­σουμε από τη φετινή του­ρι­στική σεζόν που ήταν πολύ καλή για τη χώρα, και ειδικά για τον Του­ρι­σμό στη Ρόδο. Τα στοι­χεία από τις αφίξεις μπορούν να μετα­φρα­στούν σε κέρδη για τις επι­χει­ρή­σεις και την αγορά;

Είναι γεγονός πως η θετι­κό­τερη του ανα­με­νο­μέ­νου εικόνα του φετινού έναντι του περ­σι­νού καλο­και­ριού, τόσο σε επίπεδο του­ρι­στι­κών αφίξεων όσο και ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων, ξεπέ­ρασε τις προσ­δο­κίες τόσο της αγοράς όσο και του οικο­νο­μι­κού επι­τε­λείου της Κυβέρ­νη­σης. Φυσικά, δεν μπορεί να επι­τευ­χθεί ο ετήσιος εισπρα­κτι­κός στόχος των περίπου 18,2 δις ευρώ του 2019 ή των 9,12 δις ευρώ του αντί­στοι­χου 7μηνου του προ­πέρ­σι­νου έτους.

Όμως, σε κάθε περί­πτωση η -από τον Ιούνιο και μετά- κατα­γε­γραμ­μένη τάση είναι άκρως ικα­νο­ποι­η­τική, λαμ­βα­νο­μέ­νης υπόψη και της φθι­νο­πω­ρι­νής ανά­καμ­ψης που παρα­τη­ρεί­ται στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, μεταξύ των οποίων και η Ρόδος.

Ωστόσο, η προ­σέλ­κυση του­ρι­στών απο­τε­λεί το ένα μόνο ζητού­μενο. Σε δεύτερο επίπεδο πρέπει να επι­κε­ντρω­θούμε στην ανεύ­ρεση απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρων μεθόδων αξιο­ποί­η­σης του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και στη βελ­τί­ωση των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών προ­κει­μέ­νου να τονώ­σουμε τη διεθνή αντα­γω­νι­στι­κό­τητά μας και να καρ­πω­θούμε ακόμη μεγα­λύ­τερα οφέλη και έσοδα.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση, πιστεύω πως η παν­δη­μία, παρόλες τις παρε­νέρ­γειες που προ­κά­λεσε στο εγχώριο επι­χει­ρείν, μας έδειξε τον δρόμο για τις αλλαγές που πρέπει να συντε­λε­στούν τόσο σε επίπεδο υπο­δο­μών των επι­χει­ρή­σεων όσο και νοο­τρο­πίας.

Ανα­φέ­ρο­μαι βεβαίως στην απόλυτη ανάγκη εκσυγ­χρο­νι­σμού και ψηφια­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού των ελλη­νι­κών μικρο­με­σαίων εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων, καθώς και στην ανα­γκαία συνέρ­γεια μεταξύ των δια­φο­ρε­τι­κών κλάδων της αγοράς, σημα­ντι­κές παρά­με­τροι στην προ­σπά­θεια ανα­βάθ­μι­σης του του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος και βελ­τί­ω­σης της εξω­στρέ­φειας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Προ­σφέ­ρο­ντας ποιο­τι­κό­τε­ρες υπη­ρε­σίες και αξιο­ποιώ­ντας σε ακόμη μεγα­λύ­τερο βαθμό τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και τα πλε­ο­νε­κτή­ματα που συνε­πά­γε­ται η χρήση νέων τεχνο­λο­γιών, είναι δεδο­μένο πως εξαι­τίας και των φυσικών προ­τε­ρη­μά­των που δια­θέ­τουμε ως χώρα, θα απο­κτή­σουμε ακόμη μεγα­λύ­τερο μερίδιο στη διεθνή αγορά. Με αιχμή του δόρατος την προ­σαρ­μο­ζό­μενη στις νέες αγο­ρα­στι­κές τάσεις νησιω­τική επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, το μέλλον δείχνει ευοίωνο.

• Πρό­σφατα ο κ. Β. Κικί­λιας επι­σκέ­φθηκε την ΕΣΕΕ και δήλωσε πως ο Του­ρι­σμός και το Εμπόριο είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μένα στις του­ρι­στι­κές περιο­χές ενώ ανα­φέρ­θηκε και στην πρω­το­γενή παρα­γωγή μέσα από το εμπόριο, τη μετα­ποί­ηση και άλλους κλάδους που είναι εξαι­ρε­τι­κοί τρόποι εξω­στρέ­φειας, ανά­πτυ­ξης και προ­βο­λής του του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Η ενί­σχυση των συνερ­γειών μεταξύ των κλάδων του Εμπο­ρίου και του Του­ρι­σμού, τόσο με πρω­το­βου­λίες της ίδιας της Πολι­τείας όσο και των θεσμο­θε­τη­μέ­νων κοι­νω­νι­κών εταίρων, κρί­νε­ται επι­βε­βλη­μένη και απο­τε­λεί σημα­ντική συνι­στώσα της ποιο­τι­κής ανα­βάθ­μι­σης του του­ρι­στι­κού μας προ­ϊ­ό­ντος.

Η διάχυση των ωφε­λειών από τις του­ρι­στι­κές αφίξεις στις εμπο­ρι­κές αγορές, θα αποβεί συνο­λικά ευερ­γε­τική για τις τοπικές κοι­νω­νίες, από τη στιγμή που οι του­ρι­στι­κές εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις δρα­στη­ριο­ποιού­νται και συνει­σφέ­ρουν στις τοπικές οικο­νο­μίες και κοι­νω­νίες, ανα­δει­κνύ­ο­ντας την παρά­δοση, τον πολι­τι­σμό και τα προ­ϊ­ό­ντα αγρο­δια­τρο­φής κάθε περιο­χής.

Όπως βλέπετε, ακόμη και ο πρω­το­γε­νής τομέας είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μέ­νος με την αλυσίδα αξίας, δια­δρα­μα­τί­ζο­ντας ουσιώδη ρόλο στην προ­σπά­θεια ανα­βάθ­μι­σης της εξω­στρέ­φειας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Σε αυτό το πλαίσιο άλλωστε εντάσ­σε­ται το πάγιο αίτημα της ΕΣΕΕ περί θεσμο­θέ­τη­σης και νομικής αυτο­τέ­λειας της «Του­ρι­στι­κής εμπο­ρι­κής επι­χεί­ρη­σης» και των κύριων χαρα­κτη­ρι­στι­κών της γνω­ρι­σμά­των. Δια­πι­στώ­νουμε πως οι σύγ­χρο­νες επι­τα­γές καθι­στούν παρω­χη­μένο τον χωρικό δια­χω­ρι­σμό των δρα­στη­ριο­τή­των σε του­ρι­στι­κές και μη.

Η διεύ­ρυνση του όρου και ο καθο­ρι­σμός αντι­κει­με­νι­κό­τε­ρων κρι­τη­ρίων, από τη στιγμή που σχεδόν το σύνολο της Επι­κρά­τειας απο­τε­λεί εν δυνάμει του­ρι­στική περιοχή, απο­τε­λεί μονό­δρομο.

Ανέ­κα­θεν, οι επο­χι­κές του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις του εμπο­ρίου απο­τε­λού­σαν βασική συνι­στώσα της εγχώ­ριας οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, συνει­σφέ­ρο­ντας μεγάλο μέρος του ΑΕΠ και για τον λόγο αυτό, πρέπει επι­τέ­λους να ανα­γνω­ρι­στούν ως δια­κρι­τός κλάδος του ελλη­νι­κού εμπο­ρίου και γενι­κό­τερα της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

• Οι ανα­τι­μή­σεις στην ενέρ­γεια μαζί με τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζουν τα νησιά (χωρίς τους μειω­μέ­νους συντε­λε­στές, χωρίς ελα­φρύν­σεις κ.λπ.) προϊ­δε­ά­ζουν για ένα «εκρη­κτικό» μείγμα αυξή­σεων στα νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις. Πώς το σχο­λιά­ζετε; Τι πρέπει να περι­μέ­νουμε;

Η ενερ­γειακή κρίση που βρι­σκό­μα­στε αντι­μέ­τω­ποι και η οποία δεν πρό­κει­ται να υπο­χω­ρή­σει πριν το πρώτο τρίμηνο του 2022, προ­βλη­μα­τί­ζει έντονα την επι­χει­ρη­μα­τική κοι­νό­τητα των νησιών μας.

Οι επι­βα­ρύν­σεις θα είναι μεγα­λύ­τε­ρες για τις νησιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις, ανα­λο­γι­ζό­με­νοι το συνεχώς διο­γκού­μενο μετα­φο­ρικό κόστος από τη διεθνή εκτό­ξευση της τιμής των ενερ­γεια­κών προ­ϊ­ό­ντων (καύσιμα, πετρέ­λαιο, φυσικό αέριο) αλλά και την απουσία του ειδικού καθε­στώ­τος ΦΠΑ.

Βεβαίως, η Πολι­τεία έσπευσε να δομήσει ένα τείχος προ­στα­σίας, του­λά­χι­στον για τους πιο ευά­λω­τους συμπο­λί­τες μας, θεσπί­ζο­ντας σε πρώτη φάση ορι­σμένα μέτρα ανα­κού­φι­σης τόσο στις χρε­ώ­σεις της ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και του φυσικού αερίου όσο και στη διεύ­ρυνση των ορίων χορή­γη­σης του επι­δό­μα­τος θέρ­μαν­σης.

Εντού­τοις, είναι δεδο­μένο πως οι αυξή­σεις θα πλήξουν εν τέλει συνο­λικά τους κρίκους της αλυ­σί­δας κατα­να­λω­τές – νοι­κο­κυ­ριά – επι­χει­ρή­σεις και ο φετινός χει­μώ­νας, ιδίως για τη νησιω­τική Ελλάδα θα είναι δύσκο­λος.

Παρόλα αυτά, ευελ­πι­στώ πως μετά το α΄ τρίμηνο του 2022 η κατά­σταση θα εξο­μα­λυν­θεί στα­διακά τόσο λόγω ύφεσης του κύματος ακρί­βειας που βρί­σκε­ται σήμερα σε έξαρση όσο και εξαι­τίας της ορι­στι­κής, σύμφωνα με τα λεγό­μενα των ειδικών, κατα­πο­λέ­μη­σης της υγειο­νο­μι­κής κρίσης.

Υιο­θε­τώ­ντας τις απα­ραί­τη­τες για την εξέλιξη των επι­χει­ρή­σεων αλλαγές, σε επίπεδο περι­βάλ­λο­ντος, είμαι πεπει­σμέ­νος πως από το καλο­καίρι του 2022 θα έχουμε σαφές θετικό πρόσημο τόσο σε επίπεδο κατα­να­λω­τι­κής ψυχο­λο­γίας όσο και προ­ο­πτι­κής της εθνικής μας οικο­νο­μίας και της πορείας της αγοράς.

• Η στα­διακή επα­να­φορά στην κανο­νι­κό­τητα δεν φαί­νε­ται να είναι εύκολη. Πώς θα πρέπει να προ­ε­τοι­μα­στούν οι ΜΜΕ και η αγορά;

Η επα­να­φορά της πραγ­μα­τι­κής οικο­νο­μίας σε ρυθμούς κανο­νι­κό­τη­τας έχει ήδη αρχίσει να συντε­λεί­ται από την άνοιξη του 2021 με την ανά­καμψη της επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, τόσο σε όρους τζίρου όσο και ανά­λη­ψης επεν­δυ­τι­κών πρω­το­βου­λιών.

Σας υπεν­θυ­μίζω πως τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ για το σύνολο των επι­χει­ρή­σεων της επι­κρά­τειας στο λιανικό εμπόριο ήταν άκρως ενθαρ­ρυ­ντικά, ανα­δει­κνύ­ο­ντας το δυνα­μικό χαρα­κτήρα του κλάδου. Πέραν τούτου όμως, δεν επι­δέ­χε­ται αμφι­σβή­τη­σης πως το προ­σε­χές διά­στημα θα είναι δύσκολο για επι­χει­ρή­σεις και νοι­κο­κυ­ριά.

Ο δύσκο­λος, όπως φαί­νε­ται, φετινός χει­μώ­νας, η εκτό­ξευση της τιμής προ­μή­θειας ενερ­γεια­κών προ­ϊ­ό­ντων με επι­πτώ­σεις και στα μετα­φο­ρικά κόστη αλλά και η εκτι­μώ­μενη από τους ειδι­κούς επι­δεί­νωση των επι­δη­μιο­λο­γι­κών δεδο­μέ­νων, θα απο­τε­λέ­σουν τρο­χο­πέδη στην κατα­γε­γραμ­μένη βελ­τί­ωση του οικο­νο­μι­κού κλί­μα­τος. Αυτό όμως θεωρώ ότι είναι παρο­δικό και θα περάσει γρήγορα.

Αυτό που οι επι­χει­ρή­σεις πρέπει να κάνουν, επα­να­λαμ­βάνω, είναι να αφο­μοιώ­σουν τάχιστα τις νέες τάσεις και και­νο­το­μίες που ανα­δεί­χθη­καν ως προ­α­παι­τού­μενα κατά τη διάρ­κεια της υγειο­νο­μι­κής κρίσης, έτσι ώστε να αντα­πο­κρι­θούν στο νέο –θετικό- περι­βάλ­λον, το οποίο όμως θα εξα­κο­λου­θή­σει να είναι βαθύ­τατα απαι­τη­τικό και αντα­γω­νι­στικό.