Λίνα Μενδώνη – Khaled El-Enany: Η συνεργασία μεταξύ Ελλάδας – UNESCO αποτελεί δύναμη ενότητας και φάρο για την ειρήνη και τον πολιτισμό

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη στις κατ’ ιδίαν συνο­μι­λίες που είχε με τον Γενικό Διευ­θυ­ντή της UNESCO Khaled El-Enany, τον Ανα­πλη­ρωτή Γενικό Διευ­θυ­ντή της UNESCO αρμόδιο για τον Πολι­τι­σμό Nayef Al-Fayez, εξε­τά­στηκε ανα­λυ­τικά το ευρύ πλαίσιο συνερ­γα­σίας της Ελλάδας με την UNESCO.

Έγινε ουσια­στική ανταλ­λαγή απόψεων για τις δυνα­τό­τη­τες του Ελλη­νι­κού Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού να συμ­βάλ­λει, με τα αρμόδια στελέχη του και στο­χευ­μέ­νες συνέρ­γειες, στην τεκ­μη­ρί­ωση, συντή­ρηση, δια­φύ­λαξη και προβολή της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ιδίως της άυλης, σε χώρες της Αφρικής, σ’ ένα πλαίσιο συνερ­γα­σίας που θα δημιουρ­γη­θεί υπό την αιγίδα και τον συντο­νι­σμό της UNESCO. Ιδιαί­τερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο που μπορεί να δια­δρα­μα­τί­σει η Ελλάδα στην παροχή τεχνο­γνω­σίας προς χώρες της Αφρικής και σε τομείς έξοχου ενδια­φέ­ρο­ντος, όπως η μετα­φορά τεχνο­γνω­σίας για την παρα­γωγή μου­σεια­κών αντι­γρά­φων, η μου­σειο­λο­γία, η διοί­κηση μου­σείων, η προ­ε­τοι­μα­σία επαγ­γελ­μα­τιών του Πολι­τι­σμού καθώς και η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς κατά την εκτέ­λεση δημο­σίων έργων, τομείς στους οποίους η Ελλάδα δια­θέ­τει μακρά και απο­δε­δειγ­μένη εμπει­ρία.

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού ενη­μέ­ρωσε τον Γενικό Διευ­θυ­ντή της UNESCO για τις επό­με­νες ελλη­νι­κές εγγρα­φές στον Κατά­λογο Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς. Κατά τη διε­ξο­δική συζή­τηση που ακο­λού­θησε η Λίνα Μενδώνη ανα­φέρ­θηκε σ’ αυτές που έχουν ήδη ολο­κλη­ρω­θεί αλλά και σ’ εκείνες που είναι σε δια­δι­κα­σία προ­ε­τοι­μα­σίας. Πρώτος στη σειρά προς υποβολή, και σε προ­χω­ρη­μένο στάδιο βρί­σκε­ται ο φάκελος για τον αρχαιο­λο­γικό χώρο της Νικό­πο­λης, καθώς και η υπο­ψη­φιό­τητα της τυρο­κο­μίας των Κυκλά­δων, για την εγγραφή της στον Αντι­προ­σω­πευ­τικό Κατά­λογο της Άυλης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Ανθρω­πό­τη­τας.

Τόσο ο Khaled El-Enany όσο και ο Nayef Al-Fayez εξήραν τον παρα­γω­γικό και πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο της Ελλάδας στον διεθνή οργα­νι­σμό, επι­ση­μαί­νο­ντας τη στενή και εποι­κο­δο­μη­τική συνερ­γα­σία του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού σε όλα τα θέματα που αφορούν στον Πολι­τι­σμό -υλικό και άυλο- αλλά και στην Πολι­τι­στική Διπλω­μα­τία σε θέματα που ανα­κύ­πτουν για συνερ­γα­σίες και απαι­τούν ειδι­κούς χει­ρι­σμούς.

Η Ελλάδα στον διεθνή διάλογο για τις νέες τεχνο­λο­γίες: Η ημερίδα της UNESCO και του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού

Παρου­σία του Γενικού Διευ­θυ­ντή της UNESCO Khaled El-Enany και της Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού Λίνας Μενδώνη, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στην Εθνική Πινα­κο­θήκη, η ημερίδα που συν­διορ­γα­νώ­θηκε από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού και την UNESCO, με θέμα τη σχέση της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης με τη Ζωντανή Πολι­τι­στική Κλη­ρο­νο­μιά. Η ημερίδα ανέ­δειξε τον διεθνή διάλογο που διε­ξά­γε­ται για τη σχέση της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης με την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά, με ιδιαί­τερη έμφαση στην άυλη πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά και στις κοι­νό­τη­τες που τη δια­τη­ρούν και τη μετα­δί­δουν.

Παρου­σιά­στη­καν οι δυνα­τό­τη­τες της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης στην έρευνα, τεκ­μη­ρί­ωση, δια­φύ­λαξη και ανά­δειξη της ζωντα­νής κλη­ρο­νο­μιάς, παράλ­ληλα με την ανάγκη αξιο­ποί­η­σης των νέων τεχνο­λο­γιών με ανθρω­πο­κε­ντρι­κούς, υπεύ­θυ­νους και δεο­ντο­λο­γικά τεκ­μη­ριω­μέ­νους όρους.

Ανοί­γο­ντας τις εργα­σίες της ημε­ρί­δας η Λίνα Μενδώνη εστίασε στα κύρια ερω­τή­ματα που ανα­κύ­πτουν παράλ­ληλα με τις συναρ­πα­στι­κές προ­ο­πτι­κές, που παρου­σιά­ζει η Τεχνητή Νοη­μο­σύνη: «Στον πολι­τι­σμό, οι εφαρ­μο­γές της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης προ­σφέ­ρουν νέες δυνα­τό­τη­τες για την τεκ­μη­ρί­ωση, τη μελέτη, την ερμη­νεία και τη μετά­δοση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Διευ­ρύ­νουν την πρό­σβαση στη γνώση, υπο­στη­ρί­ζουν την εκπαί­δευση, εμπλου­τί­ζουν την πολι­τι­στική εμπει­ρία και δημιουρ­γούν νέα πεδία καλ­λι­τε­χνι­κής έκφρα­σης. Οι δυνα­τό­τη­τες αυτές είναι σημα­ντι­κές. Δεν είναι όμως, ουδέ­τε­ρες ούτε απαλ­λαγ­μέ­νες από κιν­δύ­νους. Το ζήτημα γίνεται ιδιαί­τερα εμφανές στην περί­πτωση της άυλης πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Η ζώσα κλη­ρο­νο­μιά δεν απο­τε­λεί αμε­τά­βλητο κατά­λοιπο του παρελ­θό­ντος, ούτε σύνολο πλη­ρο­φο­ριών που μπορεί απλώς να κατα­γρα­φεί, να απο­θη­κευ­τεί και να απο­θη­σαυ­ρι­στεί. Υπάρχει και ανα­νε­ώ­νε­ται μέσα από την πράξη, τη συμ­με­τοχή, τη συλ­λο­γική μνήμη και τη μετά­δοσή της, από γενιά σε γενιά. Ενσω­μα­τώ­νει γνώσεις, δεξιό­τη­τες, αξίες και τρόπους έκφρα­σης, που διαρκώς δια­μορ­φώ­νο­νται και ανα­δη­μιουρ­γού­νται από τις ίδιες τις κοι­νό­τη­τες. Όταν, όμως, η ενσω­μά­τωση, βιω­μα­τική και συλ­λο­γική γνώση, συναντά την υπο­λο­γι­στική μοντε­λο­ποί­ηση, την αυτο­μα­το­ποι­η­μένη ανα­ζή­τηση, την επε­ξερ­γα­σία, την ανάλυση, την αξιο­λό­γηση και τη συσχέ­τιση δεδο­μέ­νων, με σκοπό την παρα­γωγή νέου περιε­χο­μέ­νου, μαζί με τις συναρ­πα­στι­κές προ­ο­πτι­κές, τότε ανα­κύ­πτουν καίρια ερω­τή­ματα και κρί­σι­μες προ­κλή­σεις.

Ποιος απο­φα­σί­ζει ποια πολι­τι­στικά τεκ­μή­ρια μετα­τρέ­πο­νται σε δεδο­μένα; Πώς περι­γρά­φο­νται; Για ποιους σκοπούς χρη­σι­μο­ποιού­νται; Πώς δια­σφα­λί­ζο­νται η ουσια­στική συναί­νεση των κοι­νο­τή­των, η ορθή απόδοση της προ­έ­λευ­σης, ο έλεγχος των δεδο­μέ­νων και η δίκαιη κατα­νομή των πλε­ο­νε­κτη­μά­των; Πώς απο­τρέ­πο­νται η αλγο­ριθ­μική μερο­λη­ψία, η παρα­ποί­ηση και η ιδιο­ποί­ηση πολι­τι­στι­κών εκφρά­σεων; Πώς προ­στα­τεύ­ο­νται η αντι­προ­σω­πευ­τι­κό­τητα, η αυθε­ντι­κό­τητα, η πολι­τι­σμική σημασία και η οργα­νική εξέλιξη της ζώσας κλη­ρο­νο­μιάς;».

Ανα­ζη­τώ­ντας τις απα­ντή­σεις η Λίνα Μενδώνη τόνισε ότι «Τα ερω­τή­ματα αυτά δεν επι­τρέ­πουν ούτε άκριτο τεχνο­λο­γικό ενθου­σια­σμό ούτε φοβική απόρ­ριψη της και­νο­το­μίας. Απαι­τούν γνώση, δια­φά­νεια, συνερ­γα­σία και, πρω­τί­στως, την ουσια­στική συμ­με­τοχή των κοι­νο­τή­των. Η τεχνο­λο­γική δυνα­τό­τητα δεν μπορεί να απο­τε­λεί το μονα­δικό κρι­τή­ριο εφαρ­μο­γής. Η και­νο­το­μία οφείλει να παρα­μέ­νει ανθρω­πο­κε­ντρική και κοινοτηκο-κεντρική, ενι­σχύ­ο­ντας τη δυνα­τό­τητα των φορέων της άυλης κλη­ρο­νο­μιάς να καθο­ρί­ζουν ή, του­λά­χι­στον, να εκφέ­ρουν ισχυρό λόγο, δια­δρα­μα­τί­ζο­ντας καίριο ρόλο για το τι δια­φυ­λάσ­σε­ται, τι κοι­νο­ποιεί­ται, τι μετα­σχη­μα­τί­ζε­ται και, κυρίως, με ποιους όρους».

Κατα­λή­γο­ντας, η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού σημεί­ωσε: «Επεν­δύ­ουμε στη συνερ­γα­σία με πανε­πι­στή­μια και ερευ­νη­τικά κέντρα, στην ανά­πτυξη τεχνο­γνω­σίας και στην κατάλ­ληλη προ­ε­τοι­μα­σία των επαγ­γελ­μα­τιών του Πολι­τι­σμού. Δίνουμε ιδιαί­τερη βαρύ­τητα στην ποιό­τητα και στη δια­κυ­βέρ­νηση των πολι­τι­στι­κών δεδο­μέ­νων, στην προ­στα­σία της πνευ­μα­τι­κής ιδιο­κτη­σίας και των δικαιω­μά­των των δημιουρ­γών, στη δια­φά­νεια των εφαρ­μο­γών και στην ισότιμη πρό­σβαση στα οφέλη της και­νο­το­μίας. Παράλ­ληλα, επι­διώ­κουμε την ενεργό παρου­σία της Ελλάδας στον ευρω­παϊκό και διεθνή διάλογο, ώστε οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και οι αξίες του πολι­τι­σμού να λαμ­βά­νο­νται εξαρχής υπόψη στον σχε­δια­σμό των νέων τεχνο­λο­γιών».

Ιδιαί­τερη έμφαση από τους ομι­λη­τές δόθηκε σε ζητή­ματα δεο­ντο­λο­γίας, στην ανάγκη ουσια­στι­κής συμ­με­το­χής των κοι­νο­τή­των και στην προ­στα­σία των πολι­τι­στι­κών εκφρά­σεων από κιν­δύ­νους που συν­δέ­ο­νται με τη χρήση των νέων τεχνο­λο­γιών. Παρου­σιά­στη­καν ακόμα, ερευ­νη­τι­κές και τεχνο­λο­γι­κές εφαρ­μο­γές, με παρα­δείγ­ματα από τη χει­ρο­τε­χνία, τη μουσική και την υφα­ντική παρά­δοση.

Στις συζη­τή­σεις έλαβαν μέρος η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη, ο Γενικός Διευ­θυ­ντής της UNESCO Khaled El-Enany, ο Ανα­πλη­ρω­τής Γενικός Διευ­θυ­ντής της UNESCO αρμό­διος για τον Πολι­τι­σμό Nayef Al-Fayez, ο Μόνιμος Αντι­πρό­σω­πος της Κένυας στην UNESCO Peter K. Ngure, ο Μόνιμος Αντι­πρό­σω­πος της Ελλάδας στην UNESCO Γεώρ­γιος Κου­μου­τσά­κος, ενώ κεντρική ομι­λή­τρια ήταν η καθη­γή­τρια Hanna Schreiber, κάτοχος της Έδρας UNESCO για την Άυλη Πολι­τι­στική Κλη­ρο­νο­μιά στη Δημόσια και Παγκό­σμια Δια­κυ­βέρ­νηση. Στην ημερίδα συμ­με­τεί­χαν, η πρέσβης καλής θελή­σεως στην UNESCO Κωστάν­τζα Σμπώκου, στελέχη του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, εκπρό­σω­ποι της UNESCO, του Οργα­νι­σμού Πνευ­μα­τι­κής Ιδιο­κτη­σίας, του Creative Commons, του ΕΚΕΦΕ «Δημό­κρι­τος», του ΙΤΕ, καθώς και μέλη της ακα­δη­μαϊ­κής και ερευ­νη­τι­κής κοι­νό­τη­τας.