Π. Xούλης: Eνας κορυφαίος… γριφολόγος, που εγκατέλειψε μια λαμπρή ακαδημαϊκή καριέρα στην Aυστραλία και εγκαταστάθηκε στο Kατελλόριζο!

Κύριε Χούλη, θα ξεκι­νήσω τη συνέ­ντευξη ερω­τώ­ντας σας πώς απο­φα­σί­ζει κάποιος να γίνει… γρι­φο­λό­γος, μαθη­μα­τι­κός γρι­φο­λό­γος για την ακρί­βεια! Ποιο είναι αντι­κεί­μενο ενός γρι­φο­λό­γου;

Πρώτα από όλα, σας ευχα­ρι­στώ μέσα από την καρδιά μου για το ενδια­φέ­ρον σας για το Καστελ­λό­ριζο και για την ευκαι­ρία που μου δίνεται/δίνετε (παίζω με τις λέξεις τώρα!) να τονίσω την σπου­δαιό­τητα των γρίφων. Ακόμα και η προ­σπά­θειά μου να πείσω το περι­βάλ­λον μου για τα πολ­λα­πλά οφέλη των γρίφων απο­τε­λεί ένα… γρίφο! Όσο για τον ορισμό του γρι­φο­λό­γου, είναι αυτός που ασχο­λεί­ται, δια­δί­δει και δημιουρ­γεί γρίφους. Το αν θα απο­φα­σί­σει κάποιος να ασχο­λη­θεί σοβαρά, απο­τε­λεί προ­σω­πική απόφαση. Κάθε γρίφος είναι ένα δια­φο­ρε­τικό άθλημα για το μυαλό, και συνήθως ανα­φέ­ρο­μαι σε τρισ­διά­στατα λογικά και εκπαι­δευ­τικά παι­χνί­δια. Υπάρ­χουν γρίφοι που είναι ται­ρια­στι­κοί, ακο­λου­θια­κοί, ανα­δι­πλώ­με­νοι, εμπλε­κό­με­νοι, δια­συν­δε­δε­μέ­νοι, ανοι­γό­με­νοι, εκλει­πό­με­νοι, κ.α. Παράλ­ληλα, οι Έλληνες έχουμε μια τερά­στια παρά­δοση στους γρίφους, με επιτομή το Οστο­μά­χιον (μάχη των οστών) του Αρχι­μήδη, που απο­τε­λεί τον πρώτο κατα­γε­γραμ­μένο γρίφο στην ιστορία της ανθρω­πό­τη­τας. Αυτό το γνω­ρί­ζουν οι ξένοι, όμως δυστυ­χώς δε διδά­σκε­ται στο σχολείο. Και δεν είναι τυχαίο που πολλά ονόματα σημε­ρι­νών γρίφων παρα­πέ­μπουν στο Λαβύ­ρινθο, στο Κουτί της Παν­δώ­ρας και στο Γόρδιο Δεσμό. Να προ­σθέσω πως αν τα μαθη­μα­τικά διδά­σκο­νταν με γρίφους, θα απο­τε­λού­σαν το πιο εύκολο μάθημα!

Πότε ήταν η πρώτη σας επαφή με τους γρίφους;

Η γνω­ρι­μία μου με τους γρίφους έγινε βλέ­πο­ντας μια εκπομπή το 1977 (στην ΥΕΝΕΔ) με θέμα την επίλυση του μαγικού τετρα­γώ­νου. Αμέσως λάτρεψα αυτόν το γρίφο, ειδικά αφού μπο­ρούσα να τον λύσω εύκολα, σε σύγκριση με άλλα παιδιά και ενή­λι­κες. Γενικά, είχα μια ανε­ξή­γητη τάση να δημιουργώ γρίφους δια­φό­ρων ειδών.

Θα ήθελα να μας μιλή­σετε για τη δια­δρομή από το Καστελ­λό­ριζο στη Ρόδο, μετά στην Κρήτη και έπειτα στο Περθ της Αυστρα­λίας, όπου και σπου­δά­σατε με Master στα Μαθη­μα­τικά και Διδα­κτο­ρικό στα Συστή­ματα Ελέγχου των F16 και από εκεί επι­στροφή στο Καστελ­λό­ριζο και στη σύσταση του σωμα­τείου «Ένωση Ιδεών, Γρίφων και Μαθη­μα­τι­κών», με το δια­κρι­τικό «EN.Ι.Γ.ΜΑ» και με έδρα το ακρι­τικό μας νησί.

Γεν­νή­θηκα στην Αυστρα­λία το 1970. Ο πατέρας μου ήταν στο μοιραίο πλοίο Empire Patrol. Ο συνο­νό­μα­τος παππούς μου για να βοη­θή­σει την οικο­γέ­νειά του, έστειλε τα πέντε από τα δέκα παιδιά του στην Αυστρα­λία. Στα τέλη της δεκα­ε­τίας του 60 ο πατέρας μου επι­σκέ­φθηκε το νησί, και αφού παντρεύ­τηκε την μητέρα μου από το Σουφλί (!), επέ­στρεψε στην Αυστρα­λία. Δεν άντεξαν όμως μακριά από την πατρίδα και το 1976 ήμασταν όλοι στο Καστελ­λό­ριζο. Δεν μπορώ να περι­γράψω το πόσο τυχερός ήμουν που έζησα εκείνη την εποχή σε ένα νησί με άγρια ομορφιά. Τελεί­ωσα την Α’ τάξη δημο­τι­κού (και λίγο από τη Β’) στο Καστελ­λό­ριζο, και τις υπό­λοι­πες στο (παλιό) 6ο Δημο­τικό Σχολείο της Ρόδου, καθώς τότε δεν είχαμε δασκά­λους. Συνέ­χισα στο 4ο Γυμνά­σιο και στο 2ο Λύκειο στη Ρόδο, ενώ μετά πέρασα στο Μαθη­μα­τικό του Πανε­πι­στη­μίου Κρήτης. Και χωρίς να έχω πτυχίο, περ­νούσα επι­τυ­χώς μετα­πτυ­χιακά μαθή­ματα. Χρη­σι­μο­ποί­ησα τη διπλή υπη­κο­ό­τητα σε συν­δυα­σμό με την υψηλή βαθ­μο­λο­γία μου για να πάρω υπο­τρο­φία στο Πανε­πι­στή­μιο Δυτικής Αυστρα­λίας, όπου απέ­κτησα Μάστερ στην Αλγε­βρική Θεωρία Γρα­φη­μά­των (έχει άμεση σχέση με γρίφους). Δυστυ­χώς η έρευνα μου (Quotients of Affine Normal Edge-Transitive Cayley Graphs) δεν μου έδινε πολλές επι­λο­γές για εύρεση εργα­σίας (ναι, στην Αυστρα­λία!), επειδή η πρό­σληψη (λόγω Μάστερ) θα υπο­χρέ­ωνε εργο­δό­τες βάσει νομο­θε­σίας να πλη­ρώ­νουν υψη­λό­τερο μισθό. Έτσι, βρέθηκα να συνε­χίζω με διδα­κτο­ρικό στην Ηλε­κτρο­νική Μηχα­νο­λο­γία (Συστή­ματα Ελεγχου). Η έρευνά μου (double controller) ήταν περί­εργη, διότι κανείς δεν μπο­ρούσε να την κατα­λά­βει και την απέρ­ρι­πταν επα­νει­λημ­μένα όταν την έστελνα σε journals! Μέχρις ότου χρη­σι­μο­ποί­ησα ένα εντυ­πω­σιακό παρά­δειγμα με το σύστημα ελέγχου του μαχη­τι­κού F-16. Τότε, με την ελα­χι­στο­ποί­ηση του λάθους προ­σο­μοί­ω­σης, το απο­τέ­λε­σμα της θεωρίας μου δεν έδινε κανένα περι­θώ­ριο αμφι­σβή­τη­σης, ακόμα και σε αυτούς που δεν την είχαν κατα­νο­ή­σει. Μέχρι σήμερα, ακόμα χρη­σι­μο­ποιούν τη μέθοδό μου για άλλα διδα­κτο­ρικά. Ως καθη­γη­τής, εκτός από νέα ερευ­νη­τικά απο­τε­λέ­σματα, κέρδιζα βραβεία διδα­σκα­λίας χρη­σι­μο­ποιώ­ντας γρίφους. Τότε συνει­δη­το­ποί­ησα τη δυνα­μική των γρίφων στην εκπαί­δευση. Μάλιστα, το 2007 φοι­τη­τές μου με ψήφισαν ώς τον κορυ­φαίο λέκτορα θετικών επι­στη­μών από όλα τα σχολεία, κολ­λέ­για ή πανε­πι­στή­μια της Δυτικής Αυστρα­λίας (ενώ σε όλη την Αυστρα­λία πήρα τη 141η θέση ανάμεσα σε 20.162 υπο­ψη­φιό­τη­τες). Σήμερα δεν υπάρχει η ιστο­σε­λίδα για το «Lecturer of the Year», αλλά ευτυχώς έχει δια­σω­θεί σε δια­δι­κτυακό αρχείο: https://web.archive.org/web/20080613122739fw_/http://www.jobs4marketing.com.au/lec/results_2007.html

Ακούω να μου περι­γρά­φετε την πορεία σας και σκέ­φτο­μαι, πώς ένας καθη­γη­τής Πανε­πι­στη­μίου, ο οποίος έχει ψηφι­στεί μάλιστα ως κορυ­φαίος λέκτο­ρας, μπορεί να τα αφήσει όλα πίσω και να ξεκι­νή­σει να δημιουρ­γεί από το μηδέν τη ζωή του στο Καστελ­λό­ριζο…

Τοπι­κι­στής είναι αυτός που θεωρεί τον τόπο του πιο όμορφο από το Καστελ­λό­ριζο! Όταν μεγα­λώ­σει κάποιος στο Καστελ­λό­ριζο, δεν υπάρχει άλλος τόπος, κι έχω γυρίσει όλον τον κόσμο (συνέ­δρια πανε­πι­στη­μίου, συνα­ντή­σεις γρι­φο­λό­γων, κ.α). Ίσως όλοι μας θα έπρεπε να ταξι­δέ­ψουμε, ώστε να εκτι­μή­σουμε τον παρά­δεισο της Ελλάδας και να τον προ­στα­τέ­ψουμε. Υπήρχαν όμως και άλλοι λόγοι… Για παρά­δειγμα, η αύξηση των φοι­τη­τών υπό την ευθύνη μου – 300 στο μάθημα Risk Engineering και 700 στο General Engineering – μου είχε δημιουρ­γή­σει τερά­στιο άγχος, όσο κι αν αγα­πούσα αυτό που έκανα. Και για κάποιον σαν κι εμένα που υπερ-αγαπάει τη φύση, η Αυστρα­λία δεν ήταν το πιο φιλικό περι­βάλ­λον… Η θάλασσα-ωκεανός με καρ­χα­ρίες, δηλη­τη­ριώδη χτα­πό­δια και κοχύλια, σε συν­δυα­σμό με τις επι­κίν­δυ­νες αράχνες και φίδια στην εξοχή, περιό­ρι­ζαν τις επι­λο­γές μου. Αντί­θετα, εδώ στο Καστελ­λό­ριζο, σχεδόν καθη­με­ρινά ανε­βαίνω το βουνό μέρα-νύχτα, ενώ κολυ­μπάω χιλιό­με­τρα στη θάλασσα χειμώνα-καλοκαίρι. Έχω προ­σω­πική εμπει­ρία για την εκπλη­κτική θετική επί­δραση που έχει η φύση στην υγεία μας. Η επι­βί­ωση δεν είναι εύκολη με την κρίση, αλλά ελπίζω σε μελ­λο­ντι­κές συνερ­γα­σίες…

Το μονα­δικό Μουσείο Γρίφων της Ελλάδας έχει έδρα το Καστελ­λό­ριζο. Πώς ξεκί­νησε η ιδέα για την ίδρυσή του και πόσο δύσκολο ήταν να υλο­ποι­η­θεί;

Η ιδέα υπήρχε εδώ και δέκα χρόνια… Προ­σπά­θησα να βρω συμπα­ρά­σταση από πολλούς φορείς, αλλά άκουγα μόνο υπο­σχέ­σεις. Στο τέλος δεν άντεξα και το ξεκί­νησα μόνος μου! Μόλις τον περα­σμένο Νοέμ­βριο κατά­φερα να φέρω από την Αυστρα­λία τις 75 κούτες που περιεί­χαν τη συλλογή μου με 4000 γρίφους. Η αγορά και τοπο­θέ­τηση επίπλων, ο δια­χω­ρι­σμός των γρίφων ανά κατη­γο­ρία και ράφι, όλα έγιναν χάρη στην πει­θαρ­χία, την επιμονή, την υπομονή, το πάθος και την αγάπη που έχω για τους γρίφους. Αλλά τώρα πια, νιώθω πως έχω φτιάξει έναν μικρό παρά­δεισο (Μουσείο) μέσα στον μεγάλο παρά­δεισο (Καστελ­λό­ριζο)!

Αξίζει να ανα­φέ­ρουμε πως το Μουσείο Γρίφων έχει γίνει σημείο ανα­φο­ράς για το νησί και το έχουν ήδη επι­σκε­φθεί πολλοί άνθρω­ποι που έρχο­νται για δια­κο­πές ανάμεσά τους και πολλοί επώ­νυ­μοι.

Είναι πραγ­μα­τικά ενδια­φέ­ρον το γεγονός πως έως σήμερα, το Μουσείο Γρίφων το έχουν επι­σκε­φθεί πολλά και σημα­ντικά πρόσωπα, ειδικά καλ­λι­τέ­χνες και δημο­σιο­γρά­φοι. Στους πολι­τι­κούς δια­κρίνω μια έλλειψη ενδια­φέ­ρο­ντος προς τον πολι­τι­σμό. Θα είχαν άλλοθι αν το νησί είχε πολλά άλλα πολι­τι­στικά κέντρα, αλλά ειδικά το χειμώνα, μόνο το Μουσείο Γρίφων είναι ανοιχτό. Ίσως να μπερ­δεύει κάποιους ως έννοια, ενώ άλλοι το απο­φεύ­γουν νομί­ζο­ντας πως μέσω των γρίφων θα μετρη­θεί η ευφυΐα τους, κάτι που δεν είναι αληθές. Διότι στο Μουσείο Γρίφων ο επι­σκέ­πτης έρχεται για να απο­λαύ­σει μια νέα εμπει­ρία. Και φυσικά, αν το επι­θυ­μεί, μπορεί να λύσει γρίφους με τις ώρες.

Πόσα εκθέ­ματα φιλο­ξε­νείτε στο Μουσείο; Γνω­ρί­ζουμε μάλιστα ότι πολλά από αυτά είναι μονα­δικά στον κόσμο!

Αυτή τη στιγμή εκτί­θε­νται 4000 γρίφοι. Θα ήταν επι­θυ­μητό να υπήρχε μεγα­λύ­τε­ρος χώρος ώστε κάθε δείγμα να έχει ανα­λυ­τική περι­γραφή. Ελπίζω στο μέλλον να κατα­φέρω να περάσω σε αυτό το δεύτερο στάδιο. Ειδικά όταν υπάρ­χουν εκθέ­ματα όπως το Princeps -ο παλιό­τε­ρος ηλε­κτρο­νι­κός γρίφος στον κόσμο με δυαδικό σύστημα- που δεν υπάρ­χουν σε άλλες συλ­λο­γές παγκο­σμίως. Εννο­εί­ται, πως πολλά δικά μου πρω­τό­τυπα -όπως αυτά με τη συμ­με­τρία 4D- δεν υπάρ­χουν πουθενά αλλού.

Πόσους δικούς σας γρίφους έχετε δημιουρ­γή­σει μέχρι σήμερα;

Περίπου 700 κομ­μά­τια απο­τε­λούν δικές μου κατα­σκευές μαζί με τα πρω­τό­τυπα (πετυ­χη­μένα ή μη). Ενώ για μένα έχει τερά­στια αξία ένας μεγάλος φάκελος με πρω­τό­τυ­πες ιδέες που ακόμα δεν έχουν υλο­ποι­η­θεί… Και κάθε ιδέα είναι δια­φο­ρε­τική από τις άλλες.

Πόσοι Ελληνες παγκο­σμίως ασχο­λεί­στε με την δημιουργία-κατασκευή γρίφων;

Υπάρ­χουν δύο Έλληνες που εκπρο­σω­πούν τακτικά την Ελλάδα στο Διεθνή Οργα­νι­σμό Γρίφων. Κι ενώ είχα απο­σπά­σει κάποιες δια­κρί­σεις με γρίφους που είχαν σχέση με τον… εποι­κι­σμό του πλανήτη Άρη (!), ο άλλος Έλληνας, ονόματι Μιχάλης Τού­λου­ζας, έχει σαρώσει τα βραβεία και θεω­ρεί­ται κορυ­φαίος κατα­σκευα­στής ξύλινων γρίφων. Τον Μιχάλη δεν τον γνώριζα πριν γίνω μέλος του ΔΟΓ. Άρα, μπο­ρείτε να φαντα­στείτε το σοκ που είχα υποστεί όταν δήλωσε πως ο παππούς του ήταν Καστελ­λο­ρι­ζιός! Παράλ­ληλα, στο Λαο­γρα­φικό Μουσείο του νησιού, υπάρ­χουν περιο­δικά γρίφων όπως οι «Ανα­μνή­σεις» του 19ου αιώνα. Επίσης, η ψυχή του διε­θνούς δια­γω­νι­σμού Καγκουρό, ο καθη­γη­τής Μιχάλης Λάμπρου, έχει δια­τε­λέ­σει εκπλη­κτικό έργο με τα βιβλία του. Τέλος, ο Πανα­γιώ­της Βερδές ανα­κά­λυψε ένα μηχα­νι­σμό πιο ευέ­λι­κτο και επε­κτά­σιμο από αυτόν του Ρούμπικ!

Προ­σφά­τως ανα­κοι­νώ­σατε τη διε­ξα­γωγή του Φεστι­βάλ Γρίφων Καστελ­λο­ρί­ζου που θα φιλο­ξε­νη­θεί στο νησί τον προσεχή Σεπτέμ­βριο. Μιλήστε μας γι αυτό.

Στο παρελ­θόν είχα διορ­γα­νώ­σει πολλά γεγο­νότα. Στην Αυστρα­λία ίδρυσα σύλλογο γρίφων και για μια δεκα­ε­τία διορ­γά­νωνα δια­γω­νι­σμούς και συνα­ντή­σεις. Όταν έφυγα δεν υπήρχαν συνε­χι­στές. Στην Ελλάδα πρό­σφερα την εμπει­ρία μου ως Καστελ­λο­ρι­ζιός και γρι­φο­λό­γος για την εγκα­θί­δρυση μιας νέας διορ­γά­νω­σης δια­μέ­νο­ντας στην Αθήνα, αλλά η προ­σφορά μου δεν εκτι­μή­θηκε. Βρέθηκα σε άθλια κατά­σταση και οικο­νο­μικό αδιέ­ξοδο που επη­ρέ­α­σαν σοβαρά την υγεία μου. Δύο χρόνια μετά, αισθά­νο­μαι πιο δυνατός από ποτέ, χάρη στο φιλικό φυσικό περι­βάλ­λον του νησιού και τους ανθρώ­πους του (ειδική μνεία στο υπέροχο φαγητό της Άννας Σαμ­ψά­κου που απο­λαμ­βάνω μέχρι σήμερα). Το Μουσείο Γρίφων και τα δρώμενα με γρίφους για τα παιδιά και τους ενή­λι­κες είναι απλά ένα μικρό ευχα­ρι­στώ. Να τονίσω πως εδώ και πέντε χρόνια διορ­γα­νώνω ένα διεθνή δια­γω­νι­σμό γρίφων, τον Μεγί­στειο Αινιγ­μά­των Αγώνα: http://www.megisti.net/MAA

Ως επαγ­γελ­μα­τίας, ποτέ δεν απο­κλείω άλλους για προ­σω­πι­κούς λόγους, είναι κάτι το απάν­θρωπο. Ενώ τώρα, με την υπερ­πο­λύ­τιμη βοήθεια και εμπει­ρία της Ελένης Γραμ­μα­τι­κο­πού­λου είμαστε σε θέση ισχύος για τη διορ­γά­νωση του 1ου Φεστι­βάλ Γρίφων στις 24-26 Σεπτεμ­βρίου. Θα εμπε­ριέ­χει εκθέ­σεις βρα­βευ­μέ­νων γρίφων από το ΔOΓ, Αστρο­νο­μία, Μαθη­μα­τικά, Χημεία, Φυσική, Θέατρο, Κυνήγι Θησαυ­ρού, Ρομπο­τική, Βιο­λο­γία, Δια­λέ­ξεις και Δια­γω­νι­σμούς Γρίφων (ΜΑΑ), και ξενα­γή­σεις στο Μουσείο Γρίφων.

Η ομάδα μας απο­τε­λεί­ται από επι­στή­μο­νες/επαγ­γελ­μα­τίες από το Πανε­πι­στή­μιο Κρήτης, το Καρ­να­βάλι Πάτρας, το Ίδρυμα Ευγε­νί­δου, το Ινστι­τούτο Παστέρ Αθήνας, ενώ έχουμε και την υπο­στή­ριξη του πρω­το­πό­ρου σχο­λείου Ροδίων Παιδεία. Βρι­σκό­μα­στε σε διαρκή επι­κοι­νω­νία με το Δήμο Μεγί­στης και την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, ώστε το Καστελ­λό­ριζο να εξάγει πολι­τι­σμό σε παγκό­σμια κλίμακα, όπως του αξίζει. Το Φεστι­βάλ Γρίφων (1) διορ­γα­νώ­νε­ται μέσα από το Καστελ­λό­ριζο, (2) έχει σχέση με τις παρα­δό­σεις του νησιού, και (3) γίνεται κατά τη διάρ­κεια της σχο­λι­κής χρονιάς, για να το απο­λαύ­σουν μαθητές και ενή­λι­κες. Αξίζει να ανα­φέ­ρουμε πως όλοι όσοι συμ­με­τέ­χουν φέτος, είναι ουσια­στικά εθε­λο­ντές, κι ελπί­ζουμε σε οποια­δή­ποτε βοήθεια ή σπόν­σο­ρες, ώστε η προ­σπά­θεια αυτή να γίνει καλύ­τερη.

Κλεί­νο­ντας την συνέ­ντευξη, θα ήθελα να μας πείτε τα σχέδιά σας για το μέλλον.

Θέλουμε το Φεστι­βάλ Γρίφων να πάρει τη θέση που του αξίζει και το Καστελ­λό­ριζο να γίνει Επι­στη­μο­νικό και Πολι­τι­στικό Κέντρο. Ήδη το Μουσείο Γρίφων έχει κηρυ­χθεί Ευρω­παϊκό Κέντρο STARTS (Science, Technology, Arts). https://madegroup.co/starts-regional-centre-and-residency-in-castel-roux-of-south-eastern-aegean-a-k-a-megisti-castellorizo-island/

Σας περι­μέ­νουμε στο Καστελ­λό­ριζο για να περά­σετε υπέροχα στο Μουσείο Γρίφων και σε άλλα εκπλη­κτικά μέρη! Τέλος, είμαι ενεργός στη διά­νοιξη μονο­πα­τιών σε παρθένα μέρη του νησιού και το 2018 δημιούρ­γησα τον περι­πα­τη­τικό χάρτη Καστελ­λο­ρί­ζου…