Ενεργειακό σχέδιο για «καθαρά» νησιά και τουριστικό lifting

Αρχίζει η στα­διακή από­συρση των μονάδων ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής από πετρέ­λαιο και ντίζελ – Ισχυρό πλαίσιο παροχής ενι­σχύ­σεων για τις τοπικές οικο­νο­μίες

Αν και στο μοί­ρα­σμα των… ρόλων της ενερ­γεια­κής μετά­βα­σης ο λιγνί­της έχει κερ­δί­σει τον πρω­τα­γω­νι­στικό, καίρια θέση στην ιστορία έχει και η στα­διακή από­συρση των μονάδων ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής από πετρέ­λαιο και ντίζελ στα νησιά.

Και οι προ­κλή­σεις που εμφα­νί­ζο­νται στον δρόμο προς την κλι­μα­τική ουδε­τε­ρό­τητα είναι και στο Αιγαίο εξίσου σημα­ντι­κές με εκείνες που θα αντι­με­τω­πί­σουν η Δυτική Μακε­δο­νία και η Μεγα­λό­πολη.

Η ειδική ομάδα εργα­σίας, υπό τον πρόεδρο της Συντο­νι­στι­κής Επι­τρο­πής του Σχεδίου Δίκαιης Ανα­πτυ­ξια­κής Μετά­βα­σης (ΣΔΑΜ) κ. Κωστή Μου­σου­ρούλη, μόλις ολο­κλή­ρωσε το Εδαφικό Σχέδιο Δίκαιης Μετά­βα­σης (ΕΣΔΙΜ) για τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη. Και όπως περι­γρά­φε­ται σε αυτό, η ενερ­γειακή μετά­βαση των νησιών απο­τε­λεί ευκαι­ρία για τη δια­φο­ρο­ποί­ησή τους από οικο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που σήμερα εξαρ­τώ­νται σχεδόν απο­κλει­στικά από τον θερινό του­ρι­σμό και την αγορά ακι­νή­των.

Προ­κλή­σεις

Ο βημα­τι­σμός ωστόσο πρέπει να είναι προ­σε­κτι­κός ώστε να μην ενταθεί η οικο­νο­μική αβε­βαιό­τητα, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη και τις προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει η νησιω­τική χώρα με το προ­σφυ­γικό ζήτημα, τα προ­βλή­ματα προ­σβα­σι­μό­τη­τας, τις ελλεί­ψεις υπη­ρε­σιών υγείας κ.λπ.

Με τη… γλώσσα των αριθμών γίνεται πιο ορατή η πρό­κληση της μετά­βα­σης για την οικο­νο­μική ανά­πτυξη στα νησιά ανα­φο­ράς με προ­γραμ­μα­τι­σμένη ηλε­κτρική δια­σύν­δεση έως το 2028 (Βόρειο, Νότιο Αιγαίο και Κρήτη).

Οι επι­χει­ρή­σεις οι οποίες δρα­στη­ριο­ποιού­νται στους μετα­σχη­μα­τι­ζό­με­νους τομείς της ενέρ­γειας, του του­ρι­σμού και της γαλά­ζιας οικο­νο­μίας υπο­λο­γί­ζε­ται ότι ξεπερ­νούν τις 28.000, ενώ το πλήθος των εργα­ζο­μέ­νων που συντη­ρούν φτάνει τους 140.000, με το 90%-95% να απα­σχο­λού­νται στον κλάδο του του­ρι­σμού.

Το πλαίσιο

Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι, σύμφωνα με το πλαίσιο παροχής κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων περι­φε­ρεια­κού χαρα­κτήρα που ανα­κοι­νώ­θηκε πρό­σφατα από την Κομι­σιόν, τα νέα ποσοστά που θα τις στη­ρί­ξουν φτάνουν σε 40%-60% για τις μεγάλες επι­χει­ρή­σεις, 50%-70% για τις μεσαίες και 60%-80% για τις μικρές, και θα ισχύ­σουν έως το τέλος του 2027.

Ως θεμε­λιώ­δεις επεν­δύ­σεις για τα ελλη­νικά νησιά, το Εδαφικό Σχέδιο προσ­διο­ρί­ζει τα έργα ΑΠΕ (Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας) καθώς, τόσο κατά τη φάση κατα­σκευής όσο και κατά τη λει­τουρ­γία τους, μπορούν να απο­τε­λέ­σουν μοχλό ανά­πτυ­ξης.

Ειδι­κό­τερα για την Κρήτη και τις Κυκλά­δες, εκτι­μά­ται ότι θα εκτε­λε­στούν έργα ισχύος μέχρι 464 MW. Το δυνη­τικό όφελος από τις συγκε­κρι­μέ­νες επεν­δύ­σεις, σε όρους ολικής προ­στι­θέ­με­νης αξίας, εκτι­μά­ται έως και 76,3 εκατ. ευρώ ετησίως, ενώ η αύξηση στην απα­σχό­ληση υπο­λο­γί­ζε­ται ότι μπορεί να φτάσει τις 1.715 θέσεις εργα­σίας.

Αύξηση δαπανών

Οσον αφορά το όφελος από την ανά­πτυξη του βιώ­σι­μου του­ρι­σμού για τις νησιω­τι­κές οικο­νο­μίες, συνί­στα­ται στην προ­σέλ­κυση περι­βαλ­λο­ντικά ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νων του­ρι­στών και στην αντί­στοιχη αύξηση των του­ρι­στι­κών δαπανών.

Εκτι­μά­ται ότι αυτό το νέο του­ρι­στικό μοντέλο μπορεί να οδη­γή­σει στη δεκα­ε­τία σε αύξηση των αφίξεων έως και 20%. Ο οικο­του­ρι­σμός αντι­προ­σω­πεύει περίπου ¼ της ταξι­διω­τι­κής αγοράς, αυξα­νό­με­νος με ετήσιο ρυθμό 20%-34%.

Μάλιστα, οι ταξι­διώ­τες που τον επι­λέ­γουν αφήνουν έως και 95% των δαπανών τους στην τοπική οικο­νο­μία, έναντι 20% στα all-inclusive πακέτα.

Στα Δωδε­κά­νησα, σύμφωνα με τις μελέτες που έγιναν για τη σύνταξη του Εδα­φι­κού Σχεδίου, εκτι­μά­ται ότι το δυνη­τικό όφελος από τη στροφή στον βιώσιμο του­ρι­σμό και στην πράσινη ενέρ­γεια ανέρ­χε­ται σε του­λά­χι­στον 43,8 εκατ. ευρώ προ­στι­θέ­με­νης αξίας και 1.160 θέσεις εργα­σίας κατ’ έτος.

Θέσεις εργα­σίας

Αντί­στοιχα, στα νησιά της Λέσβου και της Λήμνου το όφελος εκτι­μά­ται σε 0,9 εκατ. ευρώ και 25 θέσεις εργα­σίας, σε Ικαρία – Σάμο σε 1,5 εκατ. ευρώ και 40 θέσεις εργα­σίας και στη Χίο σε 0,4 εκατ. ευρώ και 12 θέσεις εργα­σίας ετησίως.

Η έγκριση του Εδα­φι­κού Σχεδίου των νησιών από τις Βρυ­ξέλ­λες «ξεκλει­δώ­νει» την εκτα­μί­ευση των ευρω­παϊ­κών κον­δυ­λίων από τους τρεις πυλώνες του Μηχα­νι­σμού Δίκαιης Μετά­βα­σης, δηλαδή από το Ταμείο Δίκαιης Μετά­βα­σης, το InvestEU για τις ιδιω­τι­κές επεν­δύ­σεις και το δανειακό πρό­γραμμα της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων για την υλο­ποί­ηση δημό­σιων υπο­δο­μών.

Ο συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του Προ­γράμ­μα­τος Δίκαιης Ανα­πτυ­ξια­κής Μετά­βα­σης (ΠΔΑΜ) ανέρ­χε­ται σε 1,6 δισ. ευρώ και η χρη­μα­το­δο­τική κατα­νομή μεταξύ των εδα­φι­κών σχεδίων (Δυτικής Μακε­δο­νίας, Μεγα­λό­πο­λης και νησιών) θα προ­κύ­ψει από τον εν εξε­λί­ξει σχε­δια­σμό.

Η μετά­βαση των GrecoIslands και οι επεν­δύ­σεις

Η ένταξη της πρω­το­βου­λίας GrecoIslands (του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και της DG Regio) στην «ομπρέλα» του Εδα­φι­κού Σχεδίου των νησιών μπορεί να υπο­στη­ρί­ξει τη μετά­βασή τους προς την κλι­μα­τική ουδε­τε­ρό­τητα. Πρό­κει­ται για 32 νησιά του Νότιου Αιγαίου και επτά του Βόρειου Αιγαίου, με πλη­θυ­σμό κάτω των 3.000 κατοί­κων και σοβαρές αδυ­να­μίες – δημο­γρα­φι­κές, οικο­νο­μι­κές, διοι­κη­τι­κές. Ειδικά για τα νησιά για τα οποία δεν έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί έργα ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης (Αστυ­πά­λαια, Σύμη, Αγα­θο­νήσι, Μεγίστη, Αγιος Ευστρά­τιος) δίνεται έμφαση στην παρα­γωγή ενέρ­γειας με την εγκα­τά­σταση υβρι­δι­κών μονάδων παρα­γω­γής ρεύ­μα­τος από ΑΠΕ, με παράλ­ληλη τοπο­θέ­τηση συσ­σω­ρευ­τών.

Γενι­κό­τερα, η πρω­το­βου­λία GrecoIslands μπορεί να εντα­χθεί στο πλαίσιο των Ολο­κλη­ρω­μέ­νων Χωρικών Επεμ­βά­σεων (ΟΧΕ) που δύναται να χρη­μα­το­δο­τη­θούν από το Πρό­γραμμα Δίκαιης Ανα­πτυ­ξια­κής Μετά­βα­σης (δια­κριτό πρό­γραμμα του ΕΣΠΑ 2021-2027), καθώς οι παρεμ­βά­σεις αφορούν συγκε­κρι­μέ­νες χωρικές ενό­τη­τες. Αλλωστε, ήδη στο πλαίσιο του τρέ­χο­ντος ΕΣΠΑ υλο­ποιού­νται εννέα ΟΧΕ στα νησιά του Βόρειου και Νότιου Αιγαίου και στην Κρήτη.

Στις επεν­δύ­σεις που προ­τεί­νο­νται από το Εδαφικό Σχέδιο για τα μικρά νησιά της πρω­το­βου­λίας GrecoIslands περι­λαμ­βά­νο­νται:

– Υβρι­δι­κοί σταθμοί, πράσινα συστή­ματα εφε­δρείας, μικρο­δί­κτυα.

– Ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες ιδιο­πα­ρα­γω­γής.

– Ενερ­γεια­κές κοι­νο­πρα­ξίες, απαν­θρα­κο­ποί­ηση γεωρ­γι­κής παρα­γω­γής και κυκλική γεωργία, ενί­σχυση ψηφια­κών υπο­δο­μών.

– Στον δημόσιο τομέα η ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση εγκα­τα­στά­σεων, ο έξυπνος οδο­φω­τι­σμός και οι κοι­νω­νι­κές υπο­δο­μές.

– Ηλε­κτρο­κί­νηση και δημιουρ­γία σταθμών φόρ­τι­σης, ποδη­λα­τό­δρο­μοι.

– Ηλε­κτρικά πλοία για μετα­κι­νή­σεις μεταξύ κοντι­νών νησιών, βελ­τί­ωση ενερ­γεια­κής από­δο­σης λιμένων.

– Εργα αφα­λά­τω­σης, δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των και προ­ώ­θηση ανα­κύ­κλω­σης.

– Προ­τά­σεις επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας που έχουν σχέση με την έρευνα και την και­νο­το­μία με γνώμονα την ομαλή διείσ­δυση των ΑΠΕ, την ενί­σχυση της ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας βιο­μη­χα­νίας και του­ρι­σμού, την προ­ώ­θηση του αγρο­δια­τρο­φι­κού τομέα κ.λπ.

Πηγή: ΟΤ

Μάχη Τράτσα