Β. Καλοπήτας- Ποιος σχεδιάζει τον ενεργειακό χάρτη της Ρόδου;

Από τον κ. Βαιο Κα­λο­πή­τα ανα­κοι­νώ­θη­καν τα εξής:

Η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση δεν μπο­ρεί να ση­μαί­νει απλή εξά­ντλη­ση του ενερ­γεια­κού δυ­να­μι­κού ενός τόπου, χωρίς σχέ­διο, κοι­νω­νι­κή συμ­με­το­χή και δί­καιη κα­τα­νο­μή οφε­λών

Η δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση που έχει ανοί­ξει με αφορ­μή το σχε­δια­ζό­με­νο ενερ­γεια­κό έργο στην πε­ριο­χή της Κατ­τα­βιάς και της Νό­τιας Ρόδου δεν αφορά μόνο ένα με­μο­νω­μέ­νο έργο.

Αφορά κάτι πολύ με­γα­λύ­τε­ρο: ποιος σχε­διά­ζει τον ενερ­γεια­κό χάρτη του νη­σιού μας και με ποιους όρους.

Η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση είναι ανα­γκαία. Αυτό δεν αμ­φι­σβη­τεί­ται. Το πραγ­μα­τι­κό ερώ­τη­μα όμως είναι άλλο: με­τά­βα­ση για ποιον και με ποιο σχέ­διο;

Για την κοι­νω­νία, την ενερ­γεια­κή ασφά­λεια, τη μεί­ω­ση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας και την αν­θε­κτι­κό­τη­τα του τόπου; Ή απλώς για τη μέ­γι­στη αξιο­ποί­η­ση του δια­θέ­σι­μου ενερ­γεια­κού δυ­να­μι­κού κάθε πε­ριο­χής;

Η Ρόδος δεν είναι ένας άδειος χάρ­της. Είναι ένας ζω­ντα­νός τόπος με πε­ρι­βάλ­λον, του­ρι­στι­κή οι­κο­νο­μία, πα­ρα­γω­γι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, ευαί­σθη­τα οι­κο­συ­στή­μα­τα, κοι­νω­νία και συ­γκε­κρι­μέ­να όρια.

Γι’ αυτό και τα ερω­τή­μα­τα είναι σαφή:

Ποια είναι η συ­νο­λι­κή ενερ­γεια­κή στρα­τη­γι­κή για τη Ρόδο;

Πόσο ενερ­γεια­κό φορ­τίο κα­λεί­ται να ση­κώ­σει το νησί στη νέα εποχή της δια­σύν­δε­σης;

Υπάρ­χει με­λέ­τη φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας και συ­νο­λι­κή σω­ρευ­τι­κή αξιο­λό­γη­ση όλων των ενερ­γεια­κών έργων που ήδη λει­τουρ­γούν ή σχε­διά­ζο­νται;

Μι­λά­με συχνά για φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα όταν συ­ζη­τά­με τη δό­μη­ση, τον του­ρι­σμό, τους οι­κι­σμούς και την πίεση στους φυ­σι­κούς πό­ρους. Η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα αφορά μόνο κα­τοι­κί­ες, ξε­νο­δο­χεία και αν­θρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες ή αφορά και το ενερ­γεια­κό απο­τύ­πω­μα που κα­λεί­ται να ση­κώ­σει ένας τόπος;

Αν η Ρόδος έχει πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά, χω­ρι­κά και ανα­πτυ­ξια­κά όρια, αυτά δεν μπο­ρούν να αγνο­ού­νται όταν η συ­ζή­τη­ση αφορά ενερ­γεια­κές χω­ρο­θε­τή­σεις.

Υπάρ­χει και μια σο­βα­ρή θε­σμι­κή αντί­φα­ση. Ο το­πι­κός χω­ρι­κός σχε­δια­σμός και τα Το­πι­κά Πο­λε­ο­δο­μι­κά Σχέ­δια κα­θο­ρί­ζουν με αυ­στη­ρό­τη­τα τι μπο­ρεί να χτι­στεί, πού και με ποιους πε­ριο­ρι­σμούς. Πώς είναι δυ­να­τόν να έχουν κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο για μια κα­τοι­κία, μια του­ρι­στι­κή μο­νά­δα ή μια εμπο­ρι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, αλλά όχι αντί­στοι­χα ου­σια­στι­κό λόγο όταν πρό­κει­ται για με­γά­λης κλί­μα­κας ενερ­γεια­κές χω­ρο­θε­τή­σεις;

Η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί έξω από τον χω­ρι­κό σχε­δια­σμό των το­πι­κών κοι­νω­νιών.

Ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη είναι η αντί­φα­ση στο ζή­τη­μα των δα­σι­κών εκτά­σε­ων. Την ώρα που χι­λιά­δες μι­κροϊ­διο­κτή­τες σε όλη τη χώρα και στη Ρόδο τα­λαι­πω­ρού­νται επί χρό­νια με δα­σι­κούς χάρ­τες, εκ­κρε­μείς αντιρ­ρή­σεις και αβε­βαιό­τη­τα για ιδιο­κτη­σί­ες, οι­κό­πε­δα και επι­χει­ρή­σεις, το ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο εμ­φα­νί­ζε­ται ικανό να εγκρί­νει επέμ­βα­ση σε δη­μό­σια δα­σι­κή έκτα­ση για με­γά­λης κλί­μα­κας ενερ­γεια­κές εγκα­τα­στά­σεις.

Το ερώ­τη­μα είναι θε­σμι­κό:

Με ποια συ­νέ­πεια εφαρ­μό­ζε­ται τε­λι­κά η πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή και δα­σι­κή πο­λι­τι­κή της χώρας;

Και ακόμη πιο ου­σια­στι­κά:

Ποιο συ­γκε­κρι­μέ­νο δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον τεκ­μη­ριώ­νει την πα­ρα­χώ­ρη­ση δη­μό­σιας δα­σι­κής έκτα­σης;

Όταν η πραγ­μα­τι­κή ανα­γκαιό­τη­τα ενός έργου τεκ­μη­ριώ­νε­ται κα­θα­ρά, η κοι­νω­νία μπο­ρεί να το αξιο­λο­γή­σει ώριμα, να κα­τα­νο­ή­σει τον ρόλο του και να διεκ­δι­κή­σει δί­καια αυτό που της ανα­λο­γεί. Αυτό που δεν μπο­ρεί να ζη­τεί­ται είναι κοι­νω­νι­κή συ­ναί­νε­ση χωρίς σαφή δη­μό­σια τεκ­μη­ρί­ω­ση.

Το ζή­τη­μα, λοι­πόν, δεν είναι αν εί­μα­στε υπέρ ή κατά της ενερ­γεια­κής με­τά­βα­σης. Το ζή­τη­μα είναι αν αυτή γί­νε­ται με όρους δι­καιο­σύ­νης, συμ­με­το­χής και σχε­δί­ου.

Σε έναν σύγ­χρο­νο ενερ­γεια­κό σχε­δια­σμό πρέ­πει να προ­βλέ­πε­ται ου­σια­στι­κός χώρος για την Αυ­το­διοί­κη­ση, τις ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες και τις κοι­νω­νι­κές ενερ­γεια­κές πρω­το­βου­λί­ες. Αν η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση αφορά πραγ­μα­τι­κά την κοι­νω­νία, τότε η κοι­νω­νία δεν μπο­ρεί να απου­σιά­ζει από το μο­ντέ­λο.

Η Ευ­ρώ­πη μιλά για δί­καιη με­τά­βα­ση: κοι­νω­νι­κή συμ­με­το­χή, μεί­ω­ση ενερ­γεια­κής φτώ­χειας, αν­θε­κτι­κό­τη­τα, το­πι­κό όφε­λος και ενερ­γεια­κή δη­μο­κρα­τία.

Ει­δι­κά στη Ρόδο, τα ερω­τή­μα­τα είναι συ­γκε­κρι­μέ­να:

Θα μειω­θεί ο λο­γα­ρια­σμός του Ρο­δί­τη πο­λί­τη; Θα ενι­σχυ­θεί η ενερ­γεια­κή αυ­το­νο­μία της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας; Θα δη­μιουρ­γη­θούν ερ­γα­λεία προ­στα­σί­ας για ευά­λω­τα νοι­κο­κυ­ριά, σχο­λεία και δη­μό­σιες υπο­δο­μές; Ή απλώς θα αυ­ξη­θεί η πα­ρα­γω­γι­κή αξία ενός τόπου για τρί­τους;

Η λύση δεν είναι το «όχι σε όλα»

Η λύση δεν είναι η άρ­νη­ση κάθε έργου. Η λύση είναι σο­βα­ρός, θε­σμι­κός και δί­καιος ενερ­γεια­κός σχε­δια­σμός.

Η Ρόδος χρειά­ζε­ται ένα σαφές ενερ­γεια­κό masterplan. Ένα σχέ­διο που θα απα­ντά με κα­θα­ρό­τη­τα πόση ενέρ­γεια χρειά­ζε­ται πραγ­μα­τι­κά το νησί, ποια πα­ρα­γω­γή απαι­τεί­ται, τι απο­θή­κευ­ση χρειά­ζε­ται, ποιες πε­ριο­χές είναι κα­τάλ­λη­λες, ποιες πρέ­πει να απο­κλει­στούν και ποια είναι τε­λι­κά η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα του τόπου.

Όχι απο­σπα­σμα­τι­κές αδειο­δο­τή­σεις έργο προς έργο.

Αν η χώρα ει­σέρ­χε­ται στη νέα ενερ­γεια­κή εποχή, τότε πρέ­πει να προ­βλε­φθεί θε­σμι­κά ου­σια­στι­κός χώρος για την Αυ­το­διοί­κη­ση, τις ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες πο­λι­τών, τις κοι­νω­νι­κές ενερ­γεια­κές πα­ρεμ­βά­σεις και τα το­πι­κά σχή­μα­τα ενερ­γεια­κής αυ­το­νο­μί­ας.

Όχι απο­κλει­στι­κά με λο­γι­κή firstcome, firstserved για όσους δια­θέ­τουν με­γα­λύ­τε­ρη τε­χνι­κή και οι­κο­νο­μι­κή ισχύ.

Η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση πρέ­πει να έχει με­τρή­σι­μο κοι­νω­νι­κό απο­τέ­λε­σμα: να μειώ­νει την ενερ­γεια­κή φτώ­χεια, το ενερ­γεια­κό κό­στος των πο­λι­τών και το κό­στος λει­τουρ­γί­ας κοι­νω­νι­κών και δη­μό­σιων δομών.

Αλ­λιώς δεν είναι δί­καιη με­τά­βα­ση.

Η κοι­νω­νία της Ρόδου δεν είναι αντί­πα­λος της προ­ό­δου. Αλλά δεν μπο­ρεί να είναι και κο­μπάρ­σος στον σχε­δια­σμό που γί­νε­ται για τον τόπο της.

Η Ρόδος δεν ζητά να εξαι­ρε­θεί από την ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση. Ζητά να συμ­με­τέ­χει σε αυτή με σχέ­διο, δι­καιο­σύ­νη και λόγο για το μέλ­λον της.

Βάιος Κα­λο­πή­τας

Μη­χα­νι­κός Πε­ρι­βάλ­λο­ντος MSc