Ρolitico: Γιατί καθυστερούν οι εμβολιασμοί στην ΕΕ

Ολοένα και περισ­σό­τερα βέλη δέχεται η Κομι­σιόν για τους απελ­πι­στικά αργούς ρυθμούς του προ­γράμ­μα­τος εμβο­λια­σμού στην ΕΕ, που τη φέρνουν πίσω από τη Βρε­τα­νία και τις ΗΠΑ, μολο­νότι ο κόσμος έχει υπο­δε­χθεί με ανα­κού­φιση το εμβόλιο κατά της Covid-19.

Τα τελευ­ταία 24ωρα ο Μάρκους Σέντερ, επι­κε­φα­λής των Χρι­στια­νο­κοι­νω­νι­στών της Γερ­μα­νίας και ο Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος της BioNTech, Ουγούρ Σαχίν εξα­πέ­λυ­σαν πυρά κατά της Κομι­σιόν, επειδή δεν προ­μη­θεύ­τηκε επαρ­κείς ποσό­τη­τες του εμβο­λίου των BioNTech/Pfizer, το πρώτο στο οποίο άναψε το πράσινο φως ο Ευρω­παϊ­κός Οργα­νι­σμός Φαρ­μά­κων (ΕΜΑ).

Η Κομι­σιόν απά­ντησε χθες ότι έχει εξα­σφα­λί­σει πάνω από δύο δισε­κα­τομ­μύ­ρια δόσεις εμβο­λίων από επτά εται­ρείες με τη συμ­με­τοχή των κρατών μελών στη διάρ­κεια της δια­δι­κα­σίας αυτής.

«Δεν νομίζω ότι το θέμα είναι πραγ­μα­τικά ο αριθμός των εμβο­λίων, αλλά το γεγονός ότι είμαστε στην αρχή του προ­γράμ­μα­τος εμβο­λια­σμού», δήλωσε ο εκπρό­σω­πος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, Ερίκ Μαμέρ. «Μιλάμε λες κι η εκστρα­τεία εμβο­λια­σμού έχει τελειώ­σει, όταν στην πραγ­μα­τι­κό­τητα μόλις αρχίζει», πρό­σθεσε.

Η αλήθεια είναι, όπως εξηγεί το Politico, ότι η εκκί­νηση στην ΕΕ ήταν αργή, ότι τα εμβο­λια­στικά προ­γράμ­ματα δεν «τρέχουν» με το ρυθμό που είχε σχε­δια­στεί ώστε να υπάρξει το συντο­μό­τερο δυνατό ανοσία στον πλη­θυ­σμό. Οι χώρες της ΕΕ έχουν εμβο­λιά­σει εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες άτομα, ωστόσο, οι αριθμοί από χώρα σε χώρα δια­φέ­ρουν σημα­ντικά μεταξύ τους.

Ακόμη και η Γερ­μα­νία, όπου 265.000 άτομα – περισ­σό­τερα από οποια­δή­ποτε άλλη χώρα της ΕΕ – είχαν λάβει το εμβόλιο μέχρι τις 4 Ιανουα­ρίου, απέχει πολύ από το στόχο της, καθώς οι Αρχές έχουν ήδη στα χέρια τους 1,3 εκατ. δόσεις, την ώρα που η Βρε­τα­νία έχει χορη­γή­σει ήδη περίπου ένα εκα­τομ­μύ­ριο δόσεις και οι ΗΠΑ πάνω από 4,5 εκατ. Και οι δύο αυτές χώρες αντι­με­τω­πί­ζουν τα δικά τους προ­βλή­ματα, αλλά στην ΕΕ οι καθυ­στε­ρή­σεις στους εμβο­λια­σμούς απο­δί­δο­νται στις καθυ­στε­ρή­σεις στην παρα­γωγή των εμβο­λίων, στην δια­δι­κα­σία έγκρισή τους και τον ανε­παρκή σχε­δια­σμό σε πολλά κράτη μέλη της.

Γιατί δεν αγόρασε η Κομι­σιόν αρκετές δόσεις του εμβο­λίου της Pfizer για να εμβο­λια­στούν όλοι οι πολίτες της ΕΕ;

Τον περα­σμένο Ιούνιο, όταν η Κομι­σιόν άρχισε να κλείνει συμ­φω­νίες για τα εμβόλια, ουδείς γνώριζε 100% ποιο θα είναι απο­τε­λε­σμα­τικό ή ποιο θα είναι πρώτο δια­θέ­σιμο.

Οι BioNTech / Pfizer, η Moderna και το Πανε­πι­στή­μιο της Οξφόρ­δης με την AstraZeneca ήταν από τις πρώτες που ξεκί­νη­σαν ευρείας κλί­μα­κας κλι­νι­κές δοκιμές των εμβο­λίων του με πολλά υπο­σχό­μενα χρο­νο­δια­γράμ­ματα. Αλλά το καθένα απ’ αυτά τα εμβόλια είχε διάφορα εμπόδια να υπερβεί και ουδείς ανέμενε να έχουν απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα άνω του 90%, ειδικά αυτά που βασί­ζο­νται στην τεχνο­λο­γία του αγγε­λιο­φό­ρου mRNA, που δεν είχε εγκρι­θεί ποτέ άλλοτε στο παρελ­θόν από τις αρμό­διες επο­πτι­κές Αρχές.

Γι’ αυτό λοιπόν κι η Κομι­σιόν απο­φά­σισε να προβεί σε παραγ­γε­λίες άνω των δύο δισ. δόσεων εμβο­λίων από έξι δια­φο­ρε­τι­κές εται­ρείες κι είναι κοντά σε συμ­φω­νία για την προ­μή­θεια άλλων 200 εκατ. δόσεων από το εμβόλιο της αμε­ρι­κα­νι­κής Novavax, ενώ συζητά και με τις BioNTech / Pfizer για νέες παραγ­γε­λίες.

Όταν το εμβόλιο των τελευ­ταίων εγκρί­θηκε πρώτο, όλοι θέλησαν να αγο­ρά­σουν όσο το δυνατόν περισ­σό­τε­ρες δόσεις, αλλά αυτό θα αλλάξει καθώς προχωρά η έγκριση κι άλλων εμβο­λίων.

Σε σύγκριση με άλλα, η διανομή του εμβο­λίου των BioNTech / Pfizer είναι δυσκο­λό­τερη επειδή πρέπει να φυλάσ­σε­ται στους -70 C – και μόλις για πέντε ημέρες σε συνη­θι­σμένα ψυγεία -, κι επειδή είναι ακρι­βό­τερο -στοιχίζει περίπου 12 ευρώ η δόση σε σύγκριση με εκείνο της Οξφόρ­δης, το οποίο κοστο­λο­γεί­ται σε περίπου δύο ευρώ η δόση, σύμφωνα με λίστα τιμών που διέρ­ρευσε.

Μολα­ταύτα η Κομι­σιόν εξα­σφά­λισε 200 εκατ. δόσεις του εμβο­λίου της Pfizer με οψιόν αγοράς άλλων 100 εκατ. δόσεων – που ήταν και η μεγα­λύ­τερη συμ­φω­νία εκείνη την εποχή για την αμε­ρι­κα­νική εται­ρεία – όταν οι ΗΠΑ αγό­ρα­σαν 100 εκατ. δόσεις με οψιόν αγοράς άλλων 500 εκατ. τον Ιούλιο. Τελικά, μετά την έντονη κριτική η κυβέρ­νηση Τραμπ αγόρασε άλλα 100 εκατ. δόσεις στις 23 Δεκεμ­βρίου.

Αλλά ακόμη κι αν η ΕΕ είχε αγο­ρά­σει περισ­σό­τε­ρες δόσεις του εμβο­λίου, πιθανώς δεν θα άλλαζαν και πολλά αυτή τη χρονική στιγμή, αφού οι ρυθμοί χελώνας στους εμβο­λια­σμούς απο­δί­δο­νται κυρίως σε καθυ­στε­ρή­σεις στην παρα­γωγή των εμβο­λίων και την έλλειψη ετοι­μό­τη­τας αρκετών χωρών για γρήγορη διανομή τους στον πλη­θυ­σμό.

Γιατί δεν αγό­ρα­σαν μόνες τους οι χώρες τα εμβόλια;

Το βασικό επι­χεί­ρημα πίσω από την απόφαση να ανα­λά­βει η Κομι­σιόν την προ­μή­θεια των εμβο­λίων είναι ότι έτσι θα εξα­σφά­λιζε καλύ­τε­ρες συμ­φω­νίες δια­πραγ­μα­τευό­μενη για το σύνολο των κρατών μελών της ΕΕ.

Κι αυτό έγινε, γιατί όπως έδειξε η εμπει­ρία από την επι­δη­μία της γρίπης των χοίρων το 2009, οι φαρ­μα­κευ­τι­κές εται­ρείες εκμε­ταλ­λεύ­τη­καν τη μία έναντι της άλλης τις χώρες της ΕΕ για να χρε­ώ­σουν περισ­σό­τερο τα εμβόλιά τους και κάποια κράτη κατέ­λη­ξαν με πάρα πολλές δόσεις, που­λώ­ντας τελικά το πλε­ό­να­σμά τους σε γει­το­νι­κές χώρες.

Αυτή τη φορά τα κράτη μέλη συμ­φώ­νη­σαν να ανα­λά­βει η Κομι­σιόν τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Ορι­σμένα μετέ­χουν στη δια­δι­κα­σία και όλα εγκρί­νουν τις συμ­φω­νίες, προτού πέσουν οι υπο­γρα­φές.

Ορι­σμέ­νες χώρες απο­φά­σισε να αγο­ρά­σουν άλλα εμβόλια ή πρό­σθε­τες δόσεις, πέρα από εκείνες που παρήγ­γειλε η Κομι­σιόν. Το φθι­νό­πωρο η Γερ­μα­νία αγόρασε άλλα 30 εκατ. δόσεων των εμβο­λίων της Pfizer και της CureVac κι όταν αυτό έγινε γνωστό, η Δανία ακο­λού­θησε αγο­ρά­ζο­ντας άλλα 2,6 εκατ. δόσεις.

Γιατί προ­χω­ρούν με ρυθμό χελώνας οι εμβο­λια­σμοί στην ΕΕ;

Κάποιοι υπο­στη­ρί­ζουν ότι η ΕΕ καθυ­στέ­ρησε στην υπο­γραφή των συμ­φω­νιών για τα εμβόλια. Τα περισ­σό­τερα ντιλ έκλει­σαν στις αρχές Αυγού­στου, αλλά πέρασαν μήνες μέχρι να τα εγκρί­νουν τα κράτη μέλη.

Η αλήθεια είναι ότι η Βρε­τα­νία και οι ΗΠΑ είχαν ήδη εμβο­λιά­σει εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες πολίτες τους προτού ο ΕΜΑ εγκρί­νει το πρώτο εμβόλιο κατά του κορω­νοϊού για την ΕΕ.

Κι υπάρ­χουν κάποιοι λόγοι γι’ αυτό, όπως ότι ο ΕΜΑ συνέ­στη­σαν μια έγκριση κυκλο­φο­ρίας υπό αίρεση, που συν­δέ­ε­ται με περισ­σό­τε­ρους όρους για τις παρα­σκευά­στριες εται­ρείες, απ’ ό,τι η αντί­στοιχη δια­δι­κα­σία στη Βρε­τα­νία, όπου η κυβέρ­νηση θα θεω­ρη­θεί υπεύ­θυνη για τυχόν απρό­βλε­πτα προ­βλή­ματα με τα εμβόλια, ενώ στην ΕΕ υπό­λο­γες θα είναι οι παρα­σκευά­στριες εται­ρείες.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ συμ­φώ­νη­σαν σ’ αυτή τη δια­δι­κα­σία, αλλά όταν άρχισαν να προ­βάλ­λο­νται από τους δέκτες των τηλε­ο­ρά­σεων εικόνες Αμε­ρι­κα­νών και Βρε­τα­νών να εμβο­λιά­ζο­νται, χώρες όπως η Ουγ­γα­ρία, η Πολωνία, η Γερ­μα­νία κι η Ιταλία πίεσαν την ΕΕ να ανε­βά­σει ταχύ­τητα με την Κομι­σιόν να μετα­δί­δει live τις σχε­τι­κές συνε­δριά­σεις του ΕΜΑ.

Ωστόσο, η δια­δι­κα­σία πιθα­νό­τατα θα συνε­χί­σει να καθυ­στε­ρεί περισ­σό­τερο στην ΕΕ απ’ ό,τι σε άλλες χώρες που προ­χω­ρούν σε έκτακτη έγκριση κυκλο­φο­ρίας εμβο­λίων. Η επόμενη απόφαση του ΕΜΑ ανα­μέ­νε­ται εντός της εβδο­μά­δος για το εμβόλιο της Moderna, που έχει, πάντως, περιο­ρι­σμένη ικα­νό­τητα παρα­γω­γής στην ΕΕ. Ο ΕΜΑ μελετά παράλ­ληλα τα στοι­χεία από τα εμβόλια της Οξφόρ­δης και της Johnson & Johnson, για να προ­χω­ρή­σει κάποια στιγμή στην έγκρισή τους.

Από τη στιγμή που ο ΕΜΑ άναψε το πράσινο φως στο εμβόλιο των BioNTech / Pfizer οι δύο εται­ρείες έπρεπε να παρα­δώ­σουν τις συμ­φω­νη­θεί­σες 12,5 εκατ. δόσεις μέχρι τα τέλη του περα­σμέ­νου χρόνου, αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό λόγω προ­βλη­μά­των στις εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες και γι’ αυτό ο CEO της BioNTech, Ουγούρ Σαχίν, απηύ­θυνε μέσω του Spiegel έκκληση για έγκριση κι άλλων εμβο­λίων όσο η εται­ρεία του ενι­σχύει τις ικα­νό­τη­τες παρα­γω­γής. «Αυτή τη στιγμή τα πράγ­ματα δεν δεί­χνουν καλά. Φαί­νε­ται να υπάρχει ένα κενό διότι δεν υπάρ­χουν άλλα εγκε­κρι­μένα εμβόλια και πρέπει να καλύ­ψουμε το κενό με το δικό μας», εξήγησε ο Σαχίν.

Οι περισ­σό­τε­ρες χώρες της ΕΕ ξεκί­νη­σαν τους εμβο­λια­σμούς στις 27 Δεκεμ­βρίου σε ένδειξη πανευ­ρω­παϊ­κής αλλη­λεγ­γύης – αν και η Γερ­μα­νία, η Ουγ­γα­ρία και η Σλο­βα­κία ξεκί­νη­σαν μία μέρα νωρί­τερα.

Άλλες χώρες, ωστόσο, δεν ήταν προ­ε­τοι­μα­σμέ­νες, όπως η Ολλαν­δία, που ξεκινά αύριο Τετάρτη, με τον υπουργό Υγείας να εξηγεί ότι η καθυ­στέ­ρηση οφεί­λε­ται σε δυσκο­λίες στην υλι­κο­τε­χνική υποδομή και στο γεγονός ότι οι Αρχές περί­με­ναν να εγκρι­θεί πρώτο το εμβόλιο της Οξφόρ­δης.