ΕΕ: Φέρνει μέτρα που «παγώνουν» τα Airbnb

«Χείρα βοηθείας» θα δώσει η ΕΕ σε μητροπόλεις που αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τη βραχυχρόνια μίσθωση, τύπου Airbnb, καθώς προετοιμάζει νέα νομοθεσία με αυστηρά μέτρα για να βοηθήσει τα κράτη-μέλη που αντιμετωπίζουν έλλειψη κατοικιών.

Οι βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις έχουν μετατραπεί σε πεδίο νομικής διαμάχης μεταξύ των τουριστικών επιχειρήσεων και των τοπικών διοικήσεων που επιδιώκουν να μειώσουν τις πιέσεις στον τομέα της στέγασης, με τις διαμάχες αυτές να παρατείνονται συχνά για χρόνια και με αβέβαια αποτελέσματα.

Ο επικείμενος νόμος της ΕΕ, γνωστός ως «Νόμος για την Προσιτή Στέγαση», θα καθορίσει κριτήρια που θα μπορούν να χρησιμοποιούν οι πόλεις και οι περιφέρειες για να εφαρμόζουν αναλογικά μέτρα με σκοπό την ανακούφιση αυτών των πιέσεων, σύμφωνα με άτομα που έχουν ενημερωθεί για τις συζητήσεις.

Ενώ οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις αντιπροσωπεύουν μόλις το 1,2% του συνολικού αριθμού κατοικιών σε ολόκληρη την ΕΕ, σε ορισμένους τουριστικούς προορισμούς όπως το Σορέντο στην Ιταλία, το Ντουμπρόβνικ στην Κροατία και η Φουερτεβεντούρα στις Καναρίους Νήσους, οι ενοικιάσεις για διακοπές μπορούν να αντιπροσωπεύουν έως και το 20% του συνολικού αποθέματος κατοικιών, σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι τοπικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι ενοικιάσεις για διακοπές επιδεινώνουν την έλλειψη κατοικιών και ωθούν προς τα πάνω τις τιμές για τους ντόπιους, αν και οι πλατφόρμες ενοικίασης αμφισβητούν αυτό το επιχείρημα.

Η ΕΕ για τις μεγάλες πόλεις
Πόλεις όπως το Άμστερνταμ, το Βερολίνο, οι Βρυξέλλες, η Φλωρεντία, το Παρίσι και η Αθήνα έχουν αντιδράσει τα τελευταία χρόνια επιβάλλοντας μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή. Από τον περιορισμό του αριθμού των τουριστικών ενοικιάσεων μέσω ενός συστήματος αδειοδότησης, έως τον περιορισμό του αριθμού των διανυκτερεύσεων για τις οποίες μπορεί να ενοικιαστεί ένα συγκεκριμένο διαμέρισμα.

Η Βαρκελώνη στοχεύει στην πλήρη κατάργηση των ενοικιάσεων διαμερισμάτων σε τουρίστες έως το 2028. Ωστόσο, πολλά από αυτά τα μέτρα έχουν αποτελέσει αντικείμενο νομικών ενεργειών από ιδιοκτήτες ακινήτων και τουριστικούς φορείς, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι παραβιάζουν την ελευθερία παροχής υπηρεσιών που προστατεύεται από το δίκαιο της ΕΕ.

«Ό,τι κι αν κάνουμε για να περιορίσουμε τις τη βραχυχρόνια μίσθωση, ακολουθεί έφεση», δήλωσε στους FT ο Jiacopo Vicini, δημοτικός σύμβουλος αρμόδιος για τον τουρισμό στη Φλωρεντία.  Η ιταλική πόλη θέσπισε πέρυσι ένα σύστημα αδειοδότησης για τις βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις και επέβαλε μορατόριουμ σε οποιαδήποτε νέα προσθήκη στο ιστορικό κέντρο της, αντιμετώπισε ωστόσο δεκάδες εφέσεων από ιδιοκτήτες ακινήτων και τουριστικούς φορείς.

Το περιφερειακό δικαστήριο της Τοσκάνης αποφάνθηκε υπέρ του δημοτικού συμβουλίου της Φλωρεντίας, αλλά πρόκειται μόνο για το πρώτο επίπεδο δικαστικού ελέγχου, με αποτέλεσμα η πόλη να παραμένει εκτεθειμένη σε περαιτέρω αγωγές. Έκτοτε, η πόλη έχει επεκτείνει τη μορατόριουμ στο 44% του οικιστικού της αποθέματος και αναμένει νέες νομικές προσφυγές.

Τα αναλογικά μέτρα
Οι δικαστικές αποφάσεις σε ολόκληρη την Ένωση έχουν είναι ανάμεικτες ή ασαφείς. Σε μια ιστορική υπόθεση το 2020, το ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ επικύρωσε τοπικά μέτρα που περιορίζουν τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις με την αιτιολογία της έλλειψης κατοικιών, υπό την προϋπόθεση ότι τα μέτρα είναι αναλογικά.

Ωστόσο, το τι σημαίνει «αναλογικό» παραμένει ανοιχτό σε νομικές διαμάχες, με αποτέλεσμα οι πόλεις να βρίσκονται σε κατάσταση «αναγνωρισμένης αρμοδιότητας αλλά μόνιμης αβεβαιότητας», όπως δήλωσε η Lorène Derhy, δικηγόρος ειδικευμένη στο δίκαιο ακινήτων στη Γαλλία. Αυτό μπορεί να οδηγήσει τις αρχές να υιοθετούν υπερβολικά συντηρητική στάση.

«Οι αρχές που δεν διαθέτουν τους νομικούς πόρους για να διασφαλίσουν ένα φιλόδοξο σχέδιο συγκρατούνται. Υιοθετούν κανόνες που υπολείπονται των ορίων που τους επιτρέπει ο νόμος, απλώς από φόβο να αμφισβητηθούν», πρόσθεσε η Derhy.

Ο Vicini από τη Φλωρεντία εξήγησε ότι είναι «ουσιώδες» η ΕΕ να «αναγνωρίσει τη δυνατότητα» των τοπικών διοικήσεων να επιβάλλουν περιορισμούς στις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, αν και αναγνώρισε ότι δεν είναι δυνατόν «να θεσπιστεί ο ίδιος κανονισμός για όλες τις πόλεις, καθώς οι περιπτώσεις διαφέρουν σημαντικά».

Οι τιμές των κατοικιών
Σε ολόκληρη την ΕΕ, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά σχεδόν τα δύο τρίτα μεταξύ 2015 και 2025, ενώ τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά περισσότερο από το ένα πέμπτο κατά την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την Eurostat. Οι τιμές των κατοικιών σε πολλά κράτη μέλη έχουν αυξηθεί ταχύτερα από το εισόδημα των νοικοκυριών, αποκλείοντας τις νεότερες γενιές από την αγορά κατοικιών.

Ο κύριος λόγος είναι η καθυστέρηση στην προσφορά κατοικιών, η οποία δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στην αυξανόμενη ζήτηση λόγω πολεοδομικών περιορισμών, ειδικά σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές.

Ωστόσο, έρευνα του JRC διαπίστωσε θετική συσχέτιση μεταξύ της επικράτησης των βραχυπρόθεσμων ενοικιάσεων και του υψηλότερου κόστους στέγασης, αν και η συσχέτιση αυτή είναι ισχυρότερη για τις τιμές πώλησης παρά για τα ενοίκια μακροπρόθεσμα.

Ωστόσο, πλατφόρμες όπως η Airbnb αμφισβητούν ότι οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις ευθύνονται για την έλλειψη κατοικιών και επισημαίνουν την οικονομική ώθηση που προσφέρει ο τουρισμός. Ο Γιώργος Μαύρος, επικεφαλής κυβερνητικών υποθέσεων της ΕΕ στην Airbnb, δήλωσε ότι «είναι πολύ απίθανο οι εξαιρετικά αυστηροί περιορισμοί στις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις να επηρεάσουν ουσιαστικά τις τιμές των κατοικιών». Πρόσθεσε: «Από την άλλη πλευρά, έχουν πραγματικό, πολύ συγκεκριμένο οικονομικό αντίκτυπο σε αυτές τις πόλεις».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Εξοχικών Κατοικιών, μια ομάδα πίεσης, δήλωσε ότι, ενώ οι βραχυπρόθεσμες ενοικιάσεις «ενδέχεται να διαδραματίζουν κάποιο ρόλο, υπάρχουν σημαντικά μεγαλύτερα προβλήματα», επισημαίνοντας ότι το ποσοστό των κενών κατοικιών ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 20% σε ολόκληρη την ΕΕ.

Πηγή: ot.gr